Tiểu luận nhóm 10 GVHD:Phạm Thị Mai Khanh
LỜI MỞ ĐẦU
Hội nhập quốc tế, mở cửa nền kinh tế đã và đang là xu hướng chung
của các quốc gia trên thế giới, không chỉ đối với các nước đang phát triển,
mà còn ở các nước phát triển. Trong nền kinh tế thế giới, toàn cầu hóa là
cách hiệu quả giúp cho các nước chậm tiến thực hiện con đường phát triển
rút ngắn và từng bước đuổi kịp các nước kinh tế phát triển. Tại nhiều nơi
trên thế giới , Chính phủ các nước thực hiện những chính sách thu hút vốn
đầu tư nước ngoài, khiến cho làn sóng vốn FDI luôn ở mức cao. Nguồn vốn
FDI đã góp sức không nhỏ vào việc phát triển nền kinh tế, tăng nguồn thu
ngân sách, đồng thời hội nhập vào nền kinh tế quốc tế. Tuy nhiên, bên cạnh
đó, việc nhận đầu tư từ nước ngoài còn đem lại nhiều vấn đề tiêu cực, điển
hình là việc trốn thuế của các công ty đa quốc gia thông qua hoạt động
chuyển giá. Hầu hết các doanh nghiệp FDI đều khai báo kinh doanh thua lỗ
nhưng thực tế vẫn có khoản lợi nhuận chuyển về công ty mẹ.
Nhận thấy tính cấp thiết của vấn đề, nhóm chúng tôi thực hiện bài tập
nghiên cứu về đề tài: “Chuyển giá và kinh nghiệm kiểm soát hoạt động
chuyển giá của các quốc gia”, dựa trên các kiến thức đã học từ môn “đầu tư
quốc tế” và sự hướng dẫn của cô giáo ThS. Phạm Thị Mai Khanh. Vấn đề
mà đề tài này mong muốn giải quyết đó là phân tích hoạt động chuyển giá
tại các doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài, nêu lên các kinh nghiệm của
các quốc gia trong kiểm soát chuyển giá và các giải pháp chống chuyển giá
phù hợp với tình hình Việt Nam.
1
Tiểu luận nhóm 10 GVHD:Phạm Thị Mai Khanh
CHƯƠNG I: LÝ LUẬN CHUNG VỀ CHUYỂN GIÁ
1.Khái niệm chuyển giá:
1.1 Định giá chuyển giao là gì?
Ngày nay, phần lớn các quy trình sản xuất các bộ phận của một sản
phẩm hoàn chỉnh được thực hiện tại nhiều nước. Ví dụ như một chiếc điện
thoại di động được lắp ráp ở một nước với linh kiện sản xuất từ nhiều nước

chính sách giá đối với hàng hóa, dịch vụ và tài sản được chuyển dịch giữa
các thành viên trong tập đoàn qua biên giới không theo giá thị trường nhằm
tối thiểu hóa số thuế của các TNC trên toàn cầu.
Có thể hiểu hai khái niệm định giá chuyển giao và chuyển giá là hai
mặt của một vấn đề. Định giá chuyển giao mang hàm ý tích cực về một
chính sách của TNC thực hiện đối với các quốc gia tiếp nhận đầu tư (host
country) và quốc gia đi đầu tư (home country). Ngược lại, chuyển giá là việc
công ty mẹ (parent company) áp đặt giá lên công ty con (subsidiary
company) hay các công ty có mối liên kết với mục đích giảm nghĩa vụ nộp
thuế thu nhập doanh nghiệp.
Tuy nhiên vấn đề chuyển giá ở Việt Nam còn hết sức mới mẻ. Trong
xu thế mở rộng cửa chào đón các tập đoàn kinh tế quốc tế thì chuyển giá sẽ
là công cụ dễ được các chủ thể kinh doanh sử dụng nhằm thay đổi những
nghĩa vụ thuế phải thực hiện với nhà nước.
3
Tiểu luận nhóm 10 GVHD:Phạm Thị Mai Khanh
2. Nguyên nhân xuất hiện hoạt động chuyển giá:
Khi thực hiện các giao dịch xuyên biên giới quốc gia, những điểm
khác nhau trong chính sách của các nước sẽ trở thành những điều kiện cho
các TNC thực hiện thủ thuật chuyển giá.
• Thuế thu nhập doanh nghiệp:
Hiện nay chính sách thuế giữa các quốc gia có sự chênh lệch rất lớn,
chính vì điều đó đã tạo môi trường thuận lợi để TNC thực hiện hành vi
chuyển giá. Có rất nhiều quốc gia ban hành một chính sách thuế vô cùng ưu
đãi, trong khi đó thì các quốc gia còn lại đánh mức thuế suất tương đối cao.
Cụ thể như sau:
Thuế TNDN
Bahamas 0% Trung quốc 25%
Bahrain 0% Việt Nam 25%
Bermuda 0% Anh 28%

• Ưu đãi của các quốc gia: Lợi dụng sự ưu đãi mà các quốc gia đưa ra
trong chính sách kêu gọi đầu tư nước ngoài, TNC xem công ty con đặt
tại các quốc gia này như một nơi tập trung toàn bộ lợi nhuận của
TNC, thực hiện hành vi chuyển giá.
• Các TNC bị thua lỗ trong hoạt động sản xuất kinh doanh thì chuyển
giá là cách cứu cho TNC qua việc lấy thu nhập nơi này san sẻ cho
thua lỗ ở nơi khác.
• Các TNC ý thức được việc chiếm thị phần là quan trọng hơn so với lợi
nhuận trong ngắn hạn và vì vậy các TNC không ngần ngại bằng mọi
cách đoạt được thị phần, chuyển giá là một chiêu thức quen thuộc mà
các TNC sử dụng. Bằng cách định giá thấp các sản phẩm đầu ra được
bán ra trong thị trường của nước tiếp nhận đầu tư mà các TNC với
tiềm lực tài chính mạnh sẵn sàng chấp nhận thua lỗ trong một thời
5
Tiểu luận nhóm 10 GVHD:Phạm Thị Mai Khanh
gian phù hợp để đánh bật các đối thủ cạnh tranh trong nước có tiềm
lực nhỏ bé hơn. Khi đã chiếm được thị phần thì các TNC này sẽ độc
quyền nâng giá sản phẩm để bù lại phần thua lỗ trước đó.
3. Các hình thức của hoạt động chuyển giá:
3.1 Chuyển giá thông qua hình thức nâng cao giá trị tài sản góp vốn:
Đầu tư dưới dạng liên doanh: việc nâng giá trị tài sản đóng góp sẽ làm
cho phần vốn của bên có ý nâng giá trị góp vốn tăng nhờ đó sự tri phối trong
các quyết định liên quan đến hoạt động của dự án liên doanh sẽ gia tăng và
mức lời được chia sẽ tăng. Ngoài ra khi dự án kết thúc hoạt động thì tỷ lệ giá
trị tài sản được chia cao hơn.
Đối với các công ty có 100% vốn đầu tư nước ngoài thì việc nâng tài
sản góp vốn sẽ giúp họ tăng mức khấu hao trích hàng năm, làm tăng chi phí
đầu vào. Việc tăng mức khấu hao tài sản cố định sẽ giúp chủ đầu tư:
+ Nhanh hoàn vốn đầu tư cố định, nhờ đó giảm thiểu rủi ro đầu tư.
+ Giảm mức thuế thu nhập doanh nghiệp phải đóng cho nước tiếp nhận

Một hình thức chuyển giá của một công ty vó vốn FDI là trả lương,
chi phí cho chuyên gia tư vấn được gửi đến từ công ty mẹ. Loại hình tư vấn
này rất khó xác định số lượng và chất lượng đẻ xác định chi phí cao hay
thấp. Lợi dụng điều này nhiều công ty FDI thực hiện hành vi chuyển giá mà
thực chất là chuyển lợi nhuận về nước dưới danh nghĩa là dịch vụ tư vấn.
3.5Thực hiện chuyển giá thông qua việc điều tiết giá mua bán hàng
hóa:
7
Tiểu luận nhóm 10 GVHD:Phạm Thị Mai Khanh
Khi thuế nhập khẩu cao thì công ty mẹ bán nguyên liệu, hàng hóa với
giá thấp nhằm tránh nộp thuế nhập khẩu nhiều. Trong trường hợp này công
ty mẹ đã tăng cường hoạt động tư vấn, huấn luyện, hỗ trợ tiếp thị với giá cao
để bù đắp lại hoặc mua lại sản phẩm với giá thấp. Đối với hàng hóa nhập
khẩu mà thuế suất thấp, thì công ty ký hợp đồng nhập khẩu với giá cao nhằm
nâng chi phí để tránh thuế.
3.6 Chuyển giá thông qua hình thức tài trợ bằng nghiệp vụ vay từ
công ty mẹ:
Bằng hình thức này, các công ty con tạo ra cơ cấu vốn và nguồn vốn
bất hợp lý như dùng nguồn vốn vay từ công ty mẹ để tài trợ cho tài sản cố
định và tài sản đầu tư dài hạn mà không tăng vốn góp và vốn chủ sở hữu
nhằm đẩy chi phí hoạt động tài chính lên cao như chi phí chênh lệch tỷ giá,
chi phí lãi vay… và chuyển một phần lợi nhuận về nước dưới dạng lãi vay,
chi phí bảo lãnh vay vốn để tránh thuế, tránh lỗ do chênh lệch tỷ giá về sau.
3.7 Chuyển giá thông qua các trung tâm tái tạo hóa đơn:
Trung tâm tái tạo hóa đơn đóng vai trò người trung gian giữa công ty
mẹ và công ty con. Hàng hóa trên chứng từ hóa đơn thì được bán từ công ty
nơi sản xuất hàng hóa qua trung tâm tái tạo hóa đơn và sau đó thì trung tâm
này lại bán lại cho công ty phân phối bằng cách xuất hóa đơn và chứng từ
kèm theo. Thông qua việc này sẽ định vị lại loại ngoại tệ của cả đơn vị sản
xuất và trung tâm tái tạo hóa đơn, hàng hóa được chuyển giao trực tiếp từ

dàng thay đổi các mức thu nhập và chi phí để né tránh các nghĩa vụ nộp
thuế. Vi phạm điều 482 sẽ bị xử phạt như sau:
9
Tiểu luận nhóm 10 GVHD:Phạm Thị Mai Khanh
Căn cứ vào mục 6662 (e) và 6662 (h) trong IRC, đối với những người
có hành vi vi phạm các quy tắc được quy định trong điều 482, có hai loại
ngưỡng hình phạt cần phải được xem xét (tạm dịch là ngưỡng xác định giá
trị (trong giao dịch) và ngưỡng điều chỉnh theo net §482). Như mô tả dưới
đây, mỗi mức phat là 20% hoặc 40% của tax underpayment
*
, hậu quả của
việc điều chỉnh giá chuyển giao.
Nếu giá chuyển giao cho một giao dịch cụ thể lớn hơn hoặc bằng
200% ( hay nhỏ hơn hoặc bằng 50%)của mức giá chính xác được xác định
theo §482 (ngưỡng xác định giá trị),hoặc lợi nhuận ròng tăng ít hơn 5 triệu
USD hoặc 10% tổng doanh thu của người nộp thuế trong năm tính thuế
(ngưỡng phân bổ và điều chỉnh theo net§482), thì hình phạt là 20%. Nếu giá
chuyển giao của một giao dịch cụ thể lớn hơn hoặc bằng 400% ( hay nhỏ
hơn hoặc bằng 25%) của mức giá xác định theo §482, hoặc lợi nhuận ròng
tăng ít hơn 20 triệu USD hoặc 20% tổng doanh thu của người nộp thuế trong
năm tính thuế thì hình phạt là 40%.
Ngoài ra, còn một số điêu khoản liên quan đến hình phạt 20% hoặc
40%:
• Áp đặt hình phạt 40% đối với trường hợp bị buộc tội không có
giá chuyển giao
• Áp đặt hình phạt 40% đối với trường hợp không có báo cáo về
hoạt động chuyển giá
• Áp đặt hình phạt 20% hoặc 40% đối với các trường hợp báo cáo
về hoạt động chuyển giá không đầy đủ ( ví dụ, một báo cáo chuyển
giá bỏ qua một số bước trong số 10 bước cần thiết được quy định

11
Tiểu luận nhóm 10 GVHD:Phạm Thị Mai Khanh
tại Hoa Kỳ bị đánh thuế quá cao hoặc chi phí của họ tại Hoa Kỳ không được
xem xét hết (xin lưu ý rằng thuế suất CIT tại Hoa Kỳ khá cao: 40%). Trong
trường hợp đó các MNC sẽ cố gắng để tối thiểu hóa thu nhập chịu thuế của
họ ở Hoa Kỳ bằng cách chuyển lợi nhuận ra khỏi nước Hoa Kỳ và khai tăng
chi phí của các hoạt động tại Hoa Kỳ.
Còn một cách thức phổ biến khác để tránh thuế mà các MNC có thể
dùng đến đó là đầu tư vào các công ty dược phẩm hay các công ty điện tử có
các chi nhánh tại các nước đang phát triển. Sau đó, họ chuyển nhượng các
tài sản đáng giá nhất của mình như bằng sáng chế, bí quyết thương mại,…
cho các hoạt động tại các nước đang phát triển. Bằng cách đó, họ có thể
khai báo rằng một phần rất lớn lợi nhuận mà họ kiếm được, được tạo ra tại
các nước đang phát triển và vì vậy mà né tránh được thuế thu nhập doanh
nghiệp phải nộp. Trong các thông báo chính thức của cơ quan thuế vụ Hoa
Kỳ về vấn đề thuế đối với các hoạt động của MNC, hành vi chuyển giá đã
làm thiệt hại cho công khố ít nhất 96 tỷ USD trong vòng 7 năm qua.
2. Kinh nghiệm chống chuyển giá của Trung Quốc
Riêng trong năm 2005, Trung Quốc là nước thu hút vốn FDI nhiền
nhất trên thế giới với số vốn lên đến 52 tỷ USD, hơn 150.000 công ty có vốn
FDI vào hoạt động tại đất nước này. Các công ty nước ngoài đã sử dụng trên
20 triệu lao động, chiếm khoảng một nửa kim nghạch xuất khẩu và nhập
khẩu nhưng hầu hết các hoạt động này là kết quả của giao dịch nội bộ trong
tập đoàn. Nguồn vồn FDI giữ vai trò rất quan trọng đối với sự phát triển nền
kinh tế xã hội cũng như góp phần đưa nền kinh tế Trung Quốc hội nhập với
các nền kinh tế trong khu vực và thế giới.
Theo chính phủ Trung Quốc, thông qua các hoạt động đầu tư sản xuất
kinh doanh, một số công ty có vốn FDI đang sử dụng thủ thuật chuyển giá
để nhằm làm giảm hoặc tránh nghĩa vụ nộp thuế. Có nhiều công ty nước
12

thuế Trung Quốc đưa ra không chỉ áp đặt để tính tính thuế thu nhập
mà còn tính thuế giá trị gia tăng, thuế nhập khẩu và các khoản thuế
khác có liên quan. Trong khi đó, cơ quan thuế Hoa Kỳ chỉ áp đặt và
tính lại phần thuế thu nhập.
• Ba là, ở Hoa Kỳ, các chỉ số về mức nâng giá hợp lý do cơ quan
thuế lập nên dựa trên các nguồn thông tin mà mọi người đều biết. Còn
ở Trung Quốc, cơ quan thuế xây dựng các dữ liệu từ việc so sánh bí
mật.
Pháp luật thuế chống chuyển giá của Trung Quốc là công cụ pháp
lý quan trọng, tạo ra cơ sở pháp lý cần thiết cho cơ quan thuế Trung Quốc
quản lý thu thuế thu nhập doanh nghiệp đối với các MNC hoạt động sản
xuất kinh doanh tại Trung Quốc. Tuy nhiên, họ cần một sự cân bằng giữa
thất thu thuế và nhu cầu đầu tư nước ngoài nên họ chỉ áp dụng hình phạt
theo luật trong những trường hợp vi phạm nghiêm trọng.
So sánh về hoạt động chống chuyển giá giữa Hoa Kỳ và Trung Quốc
Dự so sánh chỉ mang tính tương đối vì do mức độ phát triển của
từng nền kinh tế khác nhau rất xa. Hoa Kỳ - với một nền kinh tế hùng
mạnh nhất thế giới, họ phải đối đầu với các hoạt động chuyển giá tinh vi,
phức tạp do các MNC tiến hành. Để đối phá với các hoạt động chuyển
giá này họ đã trang bị cả một hệ thống luật pháp chặt chẽ như các đạo
luật về chống chuyển giá như IRS §482 và sau đó đạo luật bổ sung IRS
§6662 với các nguyên tắc chế tài rất rõ ràng, nghiêm khắc cho hành vi
chuyển giá của các MNC. Thế nhưng chính phủ Hoa Kỳ không phải lúc
nào cũng ngăn chặn được tình trạng này. Còn Trung Quốc – chuyển giá
đối với quốc gia này chưa phải là vấn đề mà chính phủ quá quan tâm vì
14
Tiểu luận nhóm 10 GVHD:Phạm Thị Mai Khanh
họ đang dành ưu tiên cho việc thu hút FDI. Sở dĩ lựa chọn Trung Quốc vì
những đặc điểm tương đồng giữa hai nền kinh tế Việt Nam và Trung
Quốc chẳng hạn như đều là các nền kinh tế thị trương sơ khai, vừa mới

- Số liệu từ Bộ Tài chính cho biết, hiện có đến 20- 30% trong tổng số
doanh nghiệp FDI đang hoạt động trên các địa bàn kê khai có kết quả kinh
doanh lỗ liên tiếp trong 2- 3 năm, thậm chí 5 năm. Rõ ràng, theo các quy
định hiện hành, với tình trạng kinh doanh thua lỗ, doanh nghiệp đó sẽ tránh
được việc nộp thuế. Nhưng nghịch lý ở chỗ, dù lỗ triền miên, nhưng các
doanh nghiệp đó vẫn liên tục mở rộng sản xuất- kinh doanh.
- Theo các quy định hiện hành, với tình trạng kinh doanh thua lỗ, doanh
nghiệp đó tránh được việc nộp thuế. Tuy nhiên, nghịch lý ở chỗ, dù lỗ triền
miên, nhưng các doanh nghiệp đó vẫn liên tục mở rộng sản xuất - kinh
doanh.
- Thực tế cho thấy, trong rất nhiều trường hợp, các nhà đầu tư nước
ngoài đã xác định giá chuyển giao khác xa giá thị trường. Kết quả giám định
của Công ty giám định quốc tế Thuỵ Sĩ (SGS) cho thấy: “Liên doanh Khách
sạn Thăng Long (TP Hồ Chí Minh) - giá trị thiết bị khai báo 496.906 USD,
giá trị thẩm định khai khống là 190.006 USD, chiếm tỷ lệ 40,43%. Trung
tâm quốc tế dịch vụ văn phòng (Hà Nội) - giá trị thiết bị khai báo là
1.288.170 USD, giá trị thẩm định khai khống là 260.000 USD, tỷ lệ 21,16%.
Công ty ô tô Hoà Bình (Hà Nội) - giá trị thiết bị khai báo là 5.823.818 USD,
giá trị thẩm định khai khống là 1.602.298 USD, chiếm tỷ lệ 27,51%”
- Theo Cục thuế TP.HCM, 60% trong 3.500 doanh nghiệp FDI hoạt
động trên địa bàn Thành phố báo lỗ trong năm 2009, năm 2008 là 50% và
16
Tiểu luận nhóm 10 GVHD:Phạm Thị Mai Khanh
năm 2007 là 70%. Mới đây, Cục Thuế TP.HCM đã tiến hành thanh tra thuế
tại Khách sạn Equatorial (liên doanh giữa Công ty Dịch vụ tổng hợp Hoàng
Việt và Công ty Planego – Hồng Kông) và Khách sạn Metropolitan (liên
doanh giữa Công ty Xây dựng và sản xuất vật liệu xây dựng và Công ty
Saigon Metropolitan Ltd. Thuộc Tập đoàn British Virgin Island – Vương
quốc Anh). Tại các cuộc thanh tra này, đã xác định được các khoản trốn thuế
và lỗ lên tới hàng chục triệu USD.

nghiệp FDI trong ngành chè, đã xử lý hết số lỗ lũy kế trong hạn chuyển lỗ
đến hết ngày 31/12/2009 là trên 316,5 tỷ đồng. Trong đó, Công ty TNHH
HaiYih xử lý lỗ lũy kế với số tiền là 63,6 tỷ đồng, Công ty TNHH Trà Kinh
Lộ 56,8 tỷ đồng, Công ty TFP Việt Nam 47,9 tỷ đồng… đồng thời các
doanh nghiệp này cũng đã kê khai và nộp thuế thu nhập doanh nghiệp với số
tiền gần 8 tỷ đồng.
- Báo cáo tổng kết công tác thuế năm 2010 của Tổng cục Thuế cho biết:
“Trong năm 2010 đã thanh tra, kiểm tra thuế tại các doanh nghiệp sản xuất,
lắp ráp ôtô, các doanh nghiệp sản xuất, kinh doanh chè tại Lâm Đồng , truy
thu 133,4 tỷ đồng, giảm lỗ hơn 1.400 tỷ đồng”
1.2 Đánh giá của các chuyên gia về thực trang chuyển giá ở Việt Nam
- Ông Thomas McClelland, chuyên gia thuế của Công ty kiểm toán Deloitte
Việt Nam cho biết, khó khăn của cơ quan thuế tại Việt Nam trong việc thực
hiện kiểm soát về chuyển giá bắt nguồn từ sự kém hiểu biết về hoạt động
chuyển giá và sự thiếu dữ liệu trong những giao dịch chuyển giá của các
doanh nghiệp FDI. Mặc dù Thông tư 117/2005/TT- BTC của Bộ Tài chính
ban hành vào tháng 12/2005 đã có những quy định cơ bản về thủ thuật
18
Tiểu luận nhóm 10 GVHD:Phạm Thị Mai Khanh
chuyển giá và những yêu cầu về mặt cung cấp tài liệu, nhưng ông
McClelland cho rằng, nhiều người nộp thuế vẫn lờ đi những yêu cầu này và
thậm chí, chỉ nộp những tài liệu bắt buộc đối với việc báo cáo về những giao
dịch với các bên liên quan.
- Một chuyên gia kinh tế có uy tín nhấn mạnh rằng, hoạt động chuyển
giá sẽ tạo ra môi trường cạnh tranh không bình đẳng giữa các doanh nghiệp
trong và ngoài nước. Hoạt động này đem về lợi nhuận cho công ty mẹ ở
nước ngoài, nhưng lại tạo ra khoản lỗ giả cho các doanh nghiệp FDI tại Việt
Nam.
- Ông Nguyễn Trọng Hạnh, Phó giám đốc Cục thuế TP.HCM cho biết,
việc các doanh nghiệp FDI sử dụng thủ thuật chuyển giá để trốn thuế là điều

giá vẫn vô cùng khó khăn. Lý do là việc xác định giá trị thiết
bị, nguyên nhiên vật liệu nhập từ công ty mẹ nhìn trên giấy
tờ không dễ do không nắm được xuất xứ hàng hóa. Thêm
vào đó, khi Việt Nam gia nhập WTO, việc áp định bảng giá tối
thiểu làm căn cứ để xác định thuế đã phải hủy bỏ và cơ quan
quản lý phải chuyển sang xác định thuế trên cơ sở giá trị
theo chứng từ hóa đơn dẫn đến quá trình triển khai về thanh
tra, kiểm tra rất khó khăn.
- Hiện tại, Bộ Tài chính đang tiếp tục triển khai một chương
trình thanh tra toàn diện đối với doanh nghiệp FDI, đối chiếu
với các chứng từ đầu vào và đầu ra, tham khảo giá trên thị
trường thế giới, trong quy định gọi là tham vấn giá… Bộ Tài
chính đã có văn bản đề nghị với Bộ Ngoại giao, Bộ Công
20
Tiểu luận nhóm 10 GVHD:Phạm Thị Mai Khanh
Thương phối hợp chỉ đạo các cơ quan thương vụ, các cơ quan
tham tán và đại sứ quán nước ngoài xin thu thập các thông
tin có liên quan khi cơ quan thuế có yêu cầu phối hợp chống
chuyển giá này.
2. Hậu quả hoạt động chuyển giá với nền kinh tế Việt Nam
Như đã trình bày ở trên , hoạt động chuyển giá với mục tiêu chính là tối
đa hóa lợi nhuận và giảm thiểu rủi ro trong hoạt động kinh doanh của mình.
Do vậy hoạt động của các MNC gây ra rất nhiều tác động tiêu cực đối với
nền kinh tế Việt Nam. Những tác động này hầu hết đều có ảnh hưởng lâu dài
và rất khó khắc phục nếu không có một thể chế pháp luật đủ mạnh và minh
bạch nhằm kiểm soát , khống chế hành vi này .
Thông qua việc nâng giá đầu vào cao hơn giá thị trường thì vốn đầu tư
nước ngoài sẽ dần dần bị chuyển ra khỏi nước được đầu tư. Qua đó làm
thay đổi cơ cấu vốn trong nền kinh tế , tạo ra sự phẩn ánh sai lệch kết quả
hoạt động kinh doanh của cả khu vực kinh tế và làm ảnh hưởng tới GDP của

với kế hoạch, trong khi khu vực tư nhân trong nước chỉ giảm 4,4%, còn
doanh nghiệp nhà nước tăng 6,2%. Có thể thấy, mức đóng góp cho ngân
sách của doanh nghiệp FDI đã không tăng tỷ lệ thuận với tốc độ tăng kim
ngạch xuất khẩu và quy mô về giá trị sản xuất công nghiệp.
Các chuyên gia kinh tế cho rằng, tỷ lệ thua lỗ cao bất thường của doanh
nghiệp FDI không hẳn tại khó khăn trong hoạt động sản xuất, kinh doanh mà
còn do nhiều công ty thực hiện chính sách chuyển giá ra nước ngoài, nhằm
trốn thuế ở Việt Nam. Đó là một thực tế mà không phải bây giờ mới xảy ra
mà nó đã âm thầm diễn ra trên đất nước ta từ 15 năm trước. Khi đó một số
chuyên gia đã nhận thấy vấn đề này khi một số dự án của nước ngoài có chi
phí đầu tư ban đầu cao bất thường. Chẳng hạn như, cùng với số vốn đầu tư
22
Tiểu luận nhóm 10 GVHD:Phạm Thị Mai Khanh
ban đầu như nhau, nhưng Công ty Pomina xây dựng được một nhà máy thép
(thiết bị, công nghệ của Ý) có công suất lớn gấp đôi hai công ty FDI khác ở
Hải Phòng và Bà Rịa - Vũng Tàu. Cũng vậy, suất đầu tư của nhà máy dầu
thực vật Bình An chưa tới một nửa những công ty liên doanh khác và có thể
kể ra hàng loạt ví dụ khác trong các ngành bao bì, nhựa, sản xuất điện
Trước tình trạng này, năm 2009-2010, Cục Thuế đã chọn khoảng 40
DN, mời lên làm việc trực tiếp với từng DN qua đó yêu cầu DN giải trình vì
sao DN lỗ liên tục trong khi doanh thu tăng cao theo từng năm. Động thái
này đã tác động đến các DN, nên đến cuối năm 2010 đã có 1.342 DN FDI
trên địa bàn khai có lãi, chiếm 55,14% số DN phải nộp báo cáo quyết toán.
Tuy nhiên đay chỉ là một số ít trong số các doanh nghiệp trốn thuế. Phải
chăng các biện pháp luật của chúng ta chưa đủ cứng rắn?
Các doanh nghiệp FDI nhập khẩu nguyên liệu máy móc đầu vào từ
công ty mẹ ở mức giá cao. Sau đó, họ bán lại hàng hóa sản xuất ở Việt Nam
cho công ty mẹ với giá thấp, các doanh nghiệp FDI “né” được thuế thu nhập
doanh nghiệp, và tiếp tục được hoàn thuế giá trị gia tăng. Điều này làm giảm
nguồn thu cho ngân sách nhà nước.Tuy nhiên , nếu doanh nghiệp khai khống

Thực trạng chuyển giá ở Việt Nam mói chỉ được nhìn thấy qua các biến
rời rạc , không điển hình nhưng chuyển giá không còn là vấn đề mói mẻ nữa
và việc kiểm soát nó đang gặp khá nhiều khó khăn.
Sự chênh lệch thuế suất thuế thu nhập doanh nghiệp, thuế xuất nhập
khẩu chưa phải là động cở thực sự của hành vi chuyển giá , mà động cơ
chính trong chuyển giá tại Việt Nam là chiến lược thôn tính các liên doanh ,
đẩy đối tác ra ngoài cuộc chơi sau khi đã sử dụng đối tác Việt Nam làm bàn
đạp thâm nhập thị trường , nhằm mục tiêu thống nhất sự quản lí điều hành
24
Tiểu luận nhóm 10 GVHD:Phạm Thị Mai Khanh
theo hướng chuyên nghiệp hơn. Một động cơ nữa của việc chuyển giá tại
Việt nam theo các nhà đầu tư nước ngoài là rủi ro về chênh lệch tỷ giá khi
cho rằng VND được định giá quá cao và sớm muộn cũng phải hạ thấp
xuống. Rủi ro này thúc đẩy các nhà đầu tư dùng hoạt đọng chuyển giá nhằm
sớm thu hồi vốn đầu tư. Có thể nói chính phủ Việt Nam đã rất chậm chễ
trong việc đưa ra các quy định về chống chuyển giá. Điều này có nguyên
nhân từ việc còn thiếu kinh nghiệm trong quản lý nền kinh tế Việt Nam khi
bước từ kế hoạch hóa tập trung sang nền kinh tế thị trường vói những tư duy
hoàn toàn mới về sản xuất kinh doanh. Mặc dù bộ tài chính có những hướng
dẫn thực hiện các quy định về chuyển giá song nhưng lại không thể đưa ra
hướng dẫn áp dụng cho các nhân viên thuế vụ cũng như những yêu cầu của
cơ quan thuế về hồ sơ, chứng từ đối với các MNC làm cho các quy định về
chống chuyển giá không thể thực hiện được.
Vậy thì các biện pháp nào để có thể chống lại hành vi chuyển giá ở
nước ta hiện nay. Chúng sẽ được trình bày ngay sau đây.
3. Giải pháp chống lại hoạt động chuyển giá
Như đã trình bày ở các phần trước, định giá chuyển giao là công cụ để
các MNC dịch chuyển vốn trên quy mô toàn cầu nhằm phục vụ các mục tiêu
của bản thân MNC. Còn chuyển giá là hoạt động mang tính chủ quan của
các MNC nhằm tìm cách tối thiểu hóa số thuế phải nộp thông qua việc xác