BÁO CÁO
Đánh giá tình hình thực hiện luật thuế tiêu thụ đặc biệt
- ------ -- - - - - -- - - - - -- - - - - -- - - - -
Luật thuế tiêu thụ đặc biệt (TTĐB) hiện hành được Quốc hội khoá X
thông qua và có hiệu lực thi hành từ ngày 01/10/1999 với mục tiêu chủ yếu là
để hướng dẫn sản xuất, tiêu dùng xã hội, điều tiết thu nhập của người tiêu
dùng cho ngân sách nhà nước một cách hợp lý, tăng cường quản lý sản xuất,
kinh doanh đối với một số hàng hoá, dịch vụ. Trong quá trình triển khai thực
hiện, Luật thuế TTĐB năm 1999 được sửa đổi, bổ sung 2 lần (năm 2003 và
2005) nhằm tháo gỡ những vướng mắc phát sinh, tạo điều kiện thuận cho việc
đàm phán gia nhập WTO.
Luật thuế TTĐB sau quá trình thực hiện đã có tác động tích cực đến
nền kinh tế - xã hội của đất nước và đã đạt được những mục tiêu đề ra. Tuy
nhiên trước bối cảnh nền kinh tế ngày càng hội nhập sâu rộng vào nền kinh tế
thế giới, bên cạnh một số ưu điểm, Luật thuế TTĐB vẫn còn bộc lộ một số
vấn đề cần phải xem xét để tiếp tục hoàn thiện, cụ thể như sau:
I. MỘT SỐ KẾT QUẢ ĐẠT ĐƯỢC
1. Thuế TTĐB đã góp phần hướng dẫn tiêu dùng xã hội
Kể từ khi áp dụng, thuế TTĐB đã phát huy vai trò góp phần hướng dẫn,
tiêu dùng xã hội. Pháp luật về thuế TTĐB quy định đối tượng hàng hoá và
dịch vụ chịu thuế chủ yếu là những chủng loại mà Nhà nước không khuyến
khích tiêu dùng (thuốc lá, rượu bia) hoặc việc tiêu dùng được tập trung vào
những bộ phận có thu nhập cao (như ô tô, chơi gôn) hay những dịch vụ mang
tính nhạy cảm về mặt xã hội (kinh doanh vũ trường, mát xa, karaoke,
casino...). Quy định này là phù hợp với thông lệ quốc tế, góp phần tích cực
trong việc hình thành một xu thế tiêu dùng xã hội lành mạnh; Khuyến khích
sản xuất và tiêu dùng các mặt hàng phù hợp với điều kiện, hoàn cảnh kinh tế
của đất nước trong từng giai đoạn.
Đối với mặt hàng ô tô ngoài việc điều tiết thu nhập của những người có
thu nhập cao thì thuế TTĐB cũng có tác dụng trong việc góp phần hạn chế sử
dụng xe du lịch, xe cá nhân trong điều kiện cơ sở hạ tầng giao thông của ta

mức 9,49% năm 2007. Trong tổng thu từ thuế TTĐB thì thuế TTĐB thì số thu
từ các mặt hàng ô tô, thuốc lá và rượu, bia chiếm tỷ trọng lớn nhất. Dự báo
thuế TTĐB tiếp tục là nguồn thu ổn định trong những năm tới của ngân sách
nhà nước.
II. MỘT SỐ TỒN TẠI, HẠN CHẾ
Trong quá trình thực hiện, Luật thuế TTĐB đã được sửa đổi, bổ sung
để kịp thời tháo gỡ những vướng mắc phát sinh, phù hợp với thực tiễn của
nước ta. Tuy nhiên trước yêu cầu phát triển kinh tế - xã hội của đất nước trong
thời kỳ đẩy mạnh công nghiệp, hiện đại hoá và hội nhập kinh tế của Việt Nam
trong những năm tới, Luật thuế TTĐB hiện hành đã bộc lộ một số tồn tại chủ
yếu sau đây:
2
1. V i tng chu thu, i tng khụng chu thu TTB
Lut hin hnh quy nh 5 loi hng hoỏ v 3 loi hỡnh dch v thuc
phm vi iu chnh ca Lut. Quy nh ny c bn l phự hp, song trong quỏ
trỡnh thc hin cng cú phỏt sinh mt s vn vng mc. C th l:
a) i vi mt hng ụ tụ:
Lut hin hnh quy nh ụ tụ di 24 ch ngi thuc i tng chu
thu TTB, quy nh ny l phự hp vi hon cnh kinh t v iu kin giao
thụng ca nc ta, nhm hn ch s dng ụ tụ du lch v cỏc loi xe cú ớt ch
ngi ch yu phc v cho nhu cu tiờu dựng cỏ nhõn, khuyn khớch s dng ụ
tụ phc v sn xut kinh doanh, vn chuyn hnh khỏch cụng cng. Tuy
nhiờn, trong thc t phỏt sinh mt s trng hp nu ỏp dng "cng" theo quy
nh ca Lut s khụng phự hp vi mc tiờu hng dn tiờu dựng, iu tit
thu nhp ca sc thu ny, c th l:
- Cỏc loi xe ụ tụ nh xe cu thng, xe ch tự nhõn, xe tang l, xe
buýt vn chuyn khỏch trong sõn bay, xe dới 24 chỗ ngồi có thiết kế chỗ đứng
(ch t 24 ngi tr lờn)... tuy thuc loi ụ tụ di 24 ch, nhng ch yu
c s dng cho mc ớch chuyờn dựng, phc v cho sn xut kinh doanh v
cỏc nhu cu xó hi khỏc.

loại máy slot machines khác cũng đang được sử dụng cho các trò chơi điện tử
có thưởng. Vì vậy nếu chỉ quy định máy jackpot thuộc đối tượng chịu thuế thì
không bao quát được tất cả các loại trò chơi điện tử có thưởng khác.
đ) Về hàng hoá nhập khẩu vào khu phi thuế quan:
Theo quy định của pháp luật về hải quan và về thuế xuất khẩu, thuế
nhập khẩu, quan hệ trao đổi hàng hoá từ thị trường nội địa và từ nước ngoài
vào các khu khu phi thuế quan là quan hệ xuất khẩu, nhập khẩu. Luật thuế
xuất khẩu, thuế nhập khẩu của cũng đã có quy định hàng hoá từ thị trường
trong nước nhập khẩu vào khu phi thuế quan và từ khu phi thuế quan thuộc
diện không phải chịu các thuế xuất khẩu, thuế nhập khẩu. Thông lệ quốc tế
cũng cho thấy hàng hoá thuộc diện này đều không phải chịu các khoản thuế
gián thu. Tuy nhiên, Luật thuế TTĐB hiện hành lại chưa có quy định này nên
đã dẫn đến một số vướng mắc khi thực hiện.
2. Về thuế suất
Mức thuế suất đối với các mặt hàng thuộc diện chịu thuế TTĐB thời
gian vừa qua là tương đối hợp lý, điều tiết có hiệu quả cho nguồn thu ngân
sách, tuy nhiên trước yêu cầu phải thực hiện các cam kết gia nhập WTO thì
cần phải có những sửa đổi phù hợp, cụ thể:
a) Đối với rượu:
Luật thuế TTĐB hiện hành quy định: Rượu từ 20 độ đến dưới 40 độ
thuế suất 30%; Rượu từ 40 độ trở lên thuế suất 65%. Quy định này thể hiện
quan điểm không khuyến khích tiêu dùng đối với mặt hàng rượu nói chung,
đặc biệt là rượu mạnh từ 40 độ trở lên là mặt hàng nếu sử dụng nhiều có hại
cho sức khoẻ. Tuy nhiên trên thực tế rượu sản xuất trong nước chủ yếu là loại
có nông độ cồn từ 20% đến dưới 40%, trong khi đó các loại rượu mạnh nhập
khẩu thường có nồng độ cồn trên 40%, do vậy các đối tác nước ngoài cho
rằng ta đã phân biệt đối xử thông quy quy định này. Theo cam kết gia nhập
WTO, trong vòng 3 năm kể từ ngày gia nhập WTO, tất cả các loại rượu được
chưng cất có nồng độ từ 20 độ cồn trở lên sẽ chịu một mức thuế tuyệt đối tính
4

và thực tế có nhiều biến đổi thì căn cứ quy định thuế TTĐB đối với ô tô và
gía tính thuế đối với mặt hàng bia đã bộc lộ một số hạn chế, cụ thể như sau:
a) Đối với mặt hàng ô tô:
Đối với mặt hàng ô tô, theo Luật thuế tiêu thụ đặc biệt hiện hành, mức
thuế suất thuế tiêu thụ đặc biệt áp dụng đối với ô tô chở người được phân biệt
theo số chỗ ngồi, trong đó đối với ô tô từ 5 chỗ trở xuống có mức thuế suất là
50%; ô tô từ 6 chỗ đến 15 chỗ ngồi, thuế suất 30%; ô tô từ 16 đến dưới 24 chỗ
ngồi, thuế suất 15%.
5