Trang 1
Chương 1
CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ KẾ TOÁN DOANH THU TIÊU THỤ
VÀ XÁC ĐỊNH KẾT QUẢ KINH DOANH
1.1. Kế toán doanh thu, thu nhập
1.1.1. Doanh thu bán hàng và cung cấp dịch vụ:
1.1.1.1. Khái niệm:
Doanh thu bán hàng và cung cấp dịch vụ là tổng hợp lợi ích kinh tế mà
doanh nghiệp thu được từ hoạt động sản xuất kinh doanh thông thường của doanh
nghiệp gớp phần làm tăng vốn chủ sở hữu.
1.1.1.2. Nội dung kế toán doanh thu
a. Tài khoản sử dụng “TK 511: DT bán hàng và cung cấp DV”
TK 511
- Kết chuyển khoản giảm giá hàng bán
chiết khấu thương mại khi bán hàng
và doanh thu bán hàng.
- Số thuế tiêu thụ đặc biệt, thuế xuất
khẩu, thuế GTGT phải nộp
- Phản ánh tổng số doanh thu tiêu thụ
trong kỳ.
Kết chuyển doanh thu về tiêu thụ
trong kỳ
*TK 511 không có số dư cuối kỳ.
Tài khoản 511 cuối kỳ không có số dư và chi tiết làm 04 tài khoản cấp II:
TK 5111 Doanh thu bán hàng hoá
TK 5112 Doanh thu bán các thành phẩm
TK 5113 Doanh thu cung cấp dịch vụ
TK 5114 Doanh thu trợ cấp giá
Căn cứ vào hoá đơn bán hàng kế toán ghi nhận doanh thu:
Doanh thu tiêu thụ = Số lượng tiêu thụ x Đơn giá
b. Nguyên tắc hạch toán:
Có TK 511
Có TK 3331
- Cuối kỳ kết chuyển các khoản làm giảm doanh thu:
Nợ TK 511
Trang 3
Có TK 521, 531, 532
- Cuối kỳ, kết chuyển doanh thu bán hàng và cung cấp dịch vụ vào TK 911:
Nợ TK 511
Có TK 911
1.1.1.3. Kế toán các khoản giảm trừ doanh thu
a. Kế toán chiết khấu thương mại
Chiết khấu thương mại là khoản tiền mà doanh nghiệp đã giảm trừ hoặc
thanh toán cho người mua hàng do việc người mua hàng đã mua hàng (sản phẩm,
hàng hoá), dịch vụ với khối lượng lớn theo thoả thuận về chiết khấu thương mại đã
ghi trên hợp đồng kinh tế mua bán hoặc cam kết mua, bán hàng.
* Tài khoản sử dụng
Đơn vị sử dụng tài khoản 521 chiết khấu thương mại
TK 521
Số tiền chiết khấu thương mại Số tiến đã trả cho người mua
Kết chuyển về TK 511 XĐQKD
Tài khoản 521 không có số dư cuối kỳ
TK 521 chiết khấu thương mại có 3 TK cấp 2
TK 5211: chiết khấu hàng hoá
TK 5212: chiết khấu thành phẩm
TK 5213: Chiết khấu dịch vụ
* Phương pháp hạch toán
Để phản ánh số chiết khấu thương mại thực tế phát sinh trong kỳ, kế toán
định khoản:
Nợ TK 521 Chiết khấu thương mại
Nợ TK 333 Thuế GTGT (nếu có)
c. Kế toán hàng bán bị trả lại
* Khái niệm
Hàng bán bị trả lại là số sản phẩm, hàng hoá doanh nghiệp đã xác định tiêu
thụ, nhưng bị khách hàng trả lại do vi phạm các điều kiện cam kết trong hợp đồng
kinh tế: hàng kém phẩm chất, sai quy cách, chủng loại
Doanh thu Số lượng hàng Đơn giá đã bán
= x
hàng bán bị trả lại bị trả lại ghi trên hoá đơn
Trang 5
Hàng bán bị trả lại phải có văn bản đề nghị của người mua ghi rõ lý do hàng
trả lại, số lượng hàng bị trả lại, giá trị hàng bị trả lại, kèm theo hoá đơn (nếu trả lại
toàn bộ) hoặc bản sao hoá đơn (nếu trả lại một phần) và kèm theo chứng từ nhập lại
kho của doanh nghiệp số hàng trên.
* Tài khoản sử dụng
Đơn vị sử dụng tài khoản 531 hàng bán bị trả lại
Nội dung kết cấu tài khoản 531
TK 531
Giá trị sản phẩm, hàng hoá bị trả lại -Kết chuyển khoản 511 để xác định kết
quả kinh doanh.
TK 531 không có số dư cuối kỳ
* Phương pháp hạch toán
Phản ánh giá trị hàng bán bị trả lại, kế toán định khoản:
Nợ TK 531 Hàng bán bị trả lại
Nợ TK 333 Thuế GTGT
Có TK 111,112,131 Số tiền trả lại cho khách
Các khoản chi phí liên quan đến hàng bán bị trả lại ( nếu có ), kế toán định
khoản:
Nợ TK 641 Chi phí bán hàng
Có TK 111 Tiền mặt
Có TK 112 Tiền gửi ngân hàng
Cuối kỳ kế toán xác định số thuế GTGT khấu trừ, số thuế GTGT phải nộp
trong kỳ:
Số thuế GTGT được khấu trừ trong kỳ
Kế toán định khoản:
Nợ TK 3331 Thuế GTGT phải nộp
Có TK 133 Thuế GTGT được khấu trừ
Khi nộp thuế vào ngân sách nhà nước:
Trang 7
Kế toán định khoản:
Nợ TK 3331 Thuế GTGT phải nộp
Có TK 111,112 Tổng số tiền nộp
Nếu thuế GTGT đầu ra nhỏ hơn thuế GTGT đầu vào thì nhà nước hoàn thuế
Kế toán định khoản
Nợ TK 111,112 Tiền mặt, tiền gửi ngân hàng
Có TK 133 Thuế GTGT khấu trừ
Trường hợp giảm thuế
Nếu số giảm được khấu trừ vào số thuế phải nộp, kế toán ghi:
Nếu TK 3331 Thuế GTGT phải nộp
Có TK 711 Thu nhập khác
Nếu phần thuế được nhà nước trả lại bằng tiền, kế toán ghi:
Nợ TK 111,112 Tiền mặt, tiền gửi ngân hàng
Có TK 711 Thu nhập khác
1.1.1.4. Kế toán doanh thu thuần về bán hàng:
a. Khái niệm:
Doanh thu thuần bán hàng là toàn bộ doanh thu của số sản phẩm, hàng hoá,
dịch vụ tiêu thụ trong nội bộ giữa các đơn vị trực thuộc cùng một công ty….
b. Tài khoản sử dụng: “TK 512: Doanh thu thuần bán hàng”
c. Nguyên tắc hạch toán doanh thu thuần bán hàng
Khi xuất sản phẩm dùng để khuyến mãi, quảng cáo, tiêu dùng nội bộ:
+ Phản ánh giá vốn:
Thu nhập khác là những khoản thu nhập mà doanh nghiệp không dự tính
trước được hoặc những khoản thu nhập khác không thường xuyên.
1.1.3.2. Nội dung kế toán thu nhập khác “ TK 711: Thu nhập khác”
a.Tài khoản sử dụng
Nợ TK 711 Có
- Số thuế GTGT phải nộp ( nếu có ) đối - Các khoản thu nhập khác phát
với DN nộp thuế theo PP trực tiếp sinh trong kỳ
Trang 9
- Cuối kỳ kết chuyển các khoản thu
nhập khác trong kỳ sang TK 911
TK 711 không có số dư cuối kỳ
b. Nguyên tắc hạch toán thu nhập khác:
- Phản ánh thu nhập về thanh lý nhượng bán tài sản cố định:
Nợ TK 111, 112, 131 – Tổng giá thanh toán
Có TK 711 – Thu nhập khác
Có TK 3331 – Thuế GTGT phải nộp
- Các trường hợp phát sinh liên quan đến thuế được miễn, được giảm:
Nợ TK 3331
Có TK 711
- Khi được ngân sách nhà nước hoàn lại số thuế được miễn giảm:
Nợ TK 111, 112
Có TK 711
- Cuối kỳ kết chuyển các khoản thu nhập khác trong kỳ vào TK 911:
Nợ TK 711
Có TK 911
1.2. Kế toán chi phí
1.2.1. Kế toán giá vốn hàng bán
1.2.1.1. Khái niệm
Giá vốn hàng bán là giá trị sản phẩm hàng hoá, dịch vụ, lao vụ được xác định
tiêu thụ hay cung cấp trong kỳ.
+ Thực tế đích doanh
- Đặc điểm và công thức tính của từng phương pháp
+ Nhập trước – xuất trước: Hàng hoá bán ra được tính theo giá tồn kho tương ứng
với số lượng của nó nếu không đủ thì lấy theo giá tiếp kế tiếp theo thứ tự từ trước đến
sau
+Nhập sau-xuất trước: hàng hoá bán ra được tính theo giá của lần nhập sau
cùng tương ứng với số lượng của nó và lần lượt tính ngược lên theo thời gian nhập
+Đơn giá bình quân (ĐGBQ)
.Bình quân cuối kỳ: vào cuối kỳ kế toán phải xác định đơn giá binh quân của
hàng hoá tồn và nhập trong kỳ để làm giá xuất kho
Công thức
Đơn giá Trị giá hàng hóa tồn đầu kỳ+Trị giá hàng hóa nhập trong kỳ
Bình =
quân Số lượng hàng hóa tồn đầu kỳ+Số lượng hàng hóa nhập trong kỳ
Trang 11
+Bình quân liên hoàn: Vào mỗi lần xuất kế toán phải xác định đơn giá bình
quân cửa hàng tồn và nhập đến lần xuất đó để làm giá xuất kho
Công thức
d. Phương pháp hạch toán
Khi hợp đồng mua bán đã ký kết bên bán sẽ xuất những hoá đơn cho nhà
khách, cuối cùng Nhà khách sẽ dựa vào giá trị trên hoá đơn cộng với chi phí thu
mua hàng hoá để làm giá gốc của hàng hoá và tính tiền cho đơn vị bán hàng. Tiền
mà Nhà khách thanh toán cho người bán chủ yếu thanh toán bằng tiền mặt.
Tài khoản sử dụng: đơn vị sử dụng tài khoản 632 hạch toán giá vốn
Đầu kỳ công ty nhập hàng về nhập kho
Kế toán định khoản
Nợ TK 156 Hàng hoá
Có TK 111,112 Số tiền
e. Sơ đồ kế toán giá vốn hàng bán
111,112,131 621
Chi phí nhân viên bán hàng gồm các khoản tiền lương phải trả công nhân
viên bán hàng, nhân viên đóng gói, bảo quản sản phẩm hàng hoá, vận chuyển hàng
hoá đi tiêu thụ và các khoản trích BHXH, BHYT, KPCĐ
Bảo hiểm xã hội 15%
Bảo hiểm y tế 2%
Kinh phí công đoàn 2%
Chi phí dụng cụ đồ dùng phục vụ cho việc bán hàng dụng cụ đo lường, bàn
ghế, máy tính
Chi phí dịch vụ mua ngoài phục vụ cho bộ phận bán hàng, chi phí thuê
ngoài, sửa chữa tài sản cố định, chuyển hàng hoá đi tiêu thụ
Trang 13
Chi phí khác bằng tiền, phát sinh trong khâu bán hàng, ngoài các chi phí kể
trên như: chi phí tiếp tân ở bộ phận bán hàng, chi phí giới thiệu sản phẩm quảng
cáo, chi phí hội nghị tiếp tân.
a. Chứng từ hạch toán
Phiếu chi
Hoá đơn tiền điện nước
Uỷ nhiệm chi
b. Tài khoản sử dụng
Đơn vị sử dụng tài khoản 641 để hạch toán chi phí bán hàng
Dùng để tập hợp và kết chuyển chi phí thực tế phát sinh trong kỳ liên quan
đến quá trình tiêu thụ sản phẩm, hàng hoá dịch vụ của doanh nghiệp.
Nội dung và kết cấu tài khoản 641
TK 641
Tập hợp chi phí bán hàng phát sinh
trong kỳ
Kết chuyển chi phí bán kết chuyển
trong kỳ hàng sang TK 911 để xác định
kết quả kinh doanh
Tài khoản 641 là tài khoản không có số dư cuối kỳ và chi tiết có 7 TK cấp 2
338
Các khoản trích theo lương
331
Chi phí thuê ngoài phải trả cho
hoạt động bán hàng
Trang 14
1.2.3. Kế toán chi phí quản lý doanh nghiệp
1.2.3.1. Khái niệm:
Chi phí quản lý doanh nghiệp là: chi phí biểu hiện bằng tiền của lao động vật
hoá và lao động dùng cho quá trình quản lý kinh doanh, quản lý hành chính và quản
lý chung khác liên quan đến hoạt động của nhà khách.
Trang 15
1.2.3.2. Nội dung:
Chi phí nhân viên quản lý doanh nghiệp gồm: tiền lương và các khoản phụ
cấp phải trả cho giám đốc, nhân viên các phòng ban và các khoản trích BHXH,
BHYT, KPCĐ
Chi phí nguyên vật liệu phục vụ cho bộ phận quản lý doanh nghiệp.
Chi phí đồ dùng văn phòng phục vụ cho công tác quản lý doanh nghiệp.
Các khoản chi phí về thuế: thuế nhà đất, các khoản chi phí và lệ phí khác…
Các chi phí thuộc quản lý chung của nhà khách ngoài các chi phí kể trên còn
có chi phí hội nghị, tiếp khách, công tác phí, tàu xe, đi phép, dân quân tự vệ, đào tạo
cán bộ, lãi vay vốn khi kinh doanh phải trả.
a. Chứng từ hạch toán:
Hoá đơn GTGT
Phiếu chi
b. TK sử dụng:
Đơn vị sử dụng TK 642 để hạch toán chi phí quản lý doanh nghiệp. TK này
dùng để tập hợp và kết chuyển chi phí quản lý doanh nghiệp.
Nội dung và kết cấu TK 642
TK 642
CP QLDN
642
214
Trích khấu hao TSCĐ cho bộ phận QLDN
338
Trích BHXH, BHYT, KPCĐ trên tiền lương của
bộ phận quản lý doanh nghiệp
111,112
Chi phí QLDN phát sinh bằng tiền ở bộ phận
quản lý doanh nghiệp
Trang 17
1.2.4.2 Tài khoản sử dụng và kết cấu
a.Tài khoản sử dụng: 635 “Chi phí hoạt động tài chính”
- Kết cấu:
635
- Các khoản chi phí và lỗ của hoạt
động đầu tư tài chính phát
sinh trong kỳ.
- Hoàn nhập dự phòng giảm giá
đầu tư chứng khoán;
- Cuối kỳ kế toán, kết chuyển
toàn bộ chi phí tài chính phát inh
trong kỳ để xác định kết quả hoạt
động kinh doanh.
Tài khoản 635 không có số dư cuối kỳ.
b. Phương pháp kế toán chi phí hoạt động tài chính
- Khi phát sinh chi phí liên quan đến hoạt động bán chứng khoán, ghi:
Nợ TK 635
Có TK 111, 112, 141…
- Khoản chiết khấu thanh toán cho người mua hàng được hưởng do thanh toán
trước hạn (theo thoả thuận khi mua), ghi:
Nợ TK 635
Có TK 131, 111, 112, …
- Khoản lỗ phát sinh khi bán ngoại tệ của hoạt động kinh doanh, ghi:
Nợ TK 111, 112 (Theo tỷ giá bán)
Nợ TK 635 (Khoản lỗ – nếu có)
Có TK 111, 112 (Theo tỷ giá ghi sổ kế toán).
- Trường hợp đơn vị trả trước lãi tiền vay cho bên cho vay, ghi:
Nợ TK 142, 242
Có TK 111, 112, …
- Định kỳ, khi phân bổ lãi tiền vay theo số phải trả từng kỳ vào chi phí tài chính,
ghi:
Nợ TK 635
Có TK 142, 242
Trang 19
- Chi phí đi vay vốn ghi nhận vào chi phí sản xuất kinh doanh trong kỳ khi phát
sinh (trừ trường hợp (TH) chi phí đi vay được vốn hoá theo quy định)
Nợ TK 635
Có TK 111, 112: TH thanh toán định kỳ cho bên cho vay.
Có TK 335: TH trả sau, tính chi phí đi vay phải trả từng kỳ
Có TK 311, 341: TH nhập vào nợ vay phải trả
- Định kỳ tính vào chi phí tài chính số lãi trả chậm, trả góp từng kỳ (khi mua
TSCĐ theo phương thức trả chậm trả góp)
Nợ TK 635
Có TK 242
- Trường hợp doanh nghiệp phát hành trái phiếu hoặc phụ trội để huy động vốn
vay dùng vào SXKD, định kỳ khi tính chi phí lãi, ghi:
Nợ TK 635
Có TK 111, 112 (trả lãi vay định kỳ)
- Chi phí thanh lý, nhượng bán TSCĐ và giá trị còn lại của TSCĐ thanh lý,
nhượng bán TSCĐ (nếu có);
Trang 21
- Chênh lệch lỗ do đánh giá lại vật tư, hàng hoá, TSCĐ đưa đi góp vốn liên
doanh, đầu tư vào công ty liên kết, đầu tư dài hạn khác;
- Tiền phạt do vi phạm hợp đồng kinh tế;
- Bị phạt thuế, truy nộp thuế;
- Các khoản chi phí khác.
1.2.5.2 Tài khoản sử dụng và kết cấu
a.Tài khoản sử dụng 811 : Chi phí khác
- Kết cấu: +Tài khoản 811 không có số dư cuối kỳ.
b. Phương pháp kế toán chi phí khác:
-Chi phí phát sinh cho việc thanh lý nhượng bán TSCD kế toán ghi:
Nợ TK 811: chi phí khác
Nợ TK 133: Thuế GTGT được khấu trừ(nếu có)
Có TK 111, 112, …: tổng giá thanh toán
- Nếu TSCD đó còn phần giá trị còn lại thì kế toán phản ánh
Nợ TK 214: hao mòn TSCD(giá trị đã khấu hao)
Nợ TK 811: chi phí khác (phần giá trị còn lại)
Có TK 211: TSCD hữu hình(nguyên giá)
- Chi phí bị phạt do vi phạm hợp đồng kinh tế, bị phạt thuế, truy nộp thuế, ghi:
811
Các khoản chi phí khác phát sinh Cuối kỳ, kết chuyển toàn bộ
các khoản chi phí khác phát sinh
trong kỳ vào Tài khoản 911 để
xác định kết quả kinh doanh
Trang 22
Nợ TK 911
Có TK 811
Trang 23
SƠ ĐỒ KẾ TOÁN TỔNG HỢP:
1.2.6 Kế toán lợi nhuận thuần từ hoạt động kinh doanh:
1.2.6.1 Công thức:
1.2.6.2 Nội dung
Lợi nhuận thuần từ hoạt động kinh doanh hay còn gọi là kết quả hoạt động
kinh doanh là số chênh lệch giữa tổng doanh thu bán hàng thuần và doanh thu hoạt
động tài chính với giá vốn hàng bán, chi phí tài chính, chi phí bán hàng và chi phí
quản lý doanh nghiệp.
1.2.7. Kế toán tổng lợi nhuận trước thuế thu nhập doanh nghiệp
1.2.7.1 công thức
Lợi nhuận Thuần Doanh thu giá vốn Doanh thu Chi phí chi phí chi phí
của Hoạt dộng = thuần về - hàng + hoạt động - tài - bán - quản lý
Kinh doanh bán hàng bán tài chính chính hàng doanh
Tổng lợi nhuận lợi nhuận thuần từ
Trước thuế = hoạt động kinh doanh + lợi nhuận khác
TNDN (kết quả kinh doanh)
Trang 24
1.2.7.2 Kế toán tổng lợi nhuận thuần từ hoạt động kinh doanh
Nếu kết quả kinh doanh > 0 thì doanh nghiệp lãi kế toán ghi
Nợ TK 911: xác định kết quả kinh doanh
Có TK 421: lợi nhuận chưa phân phối
Nếu kết quả kinh doanh > 0thì doanh nghiệp lỗ kế toán ghi:
Nợ TK 421
Có TK 911
1.2.8. Kế toán thuế thu nhập doanh nghiệp
1.2.8.1 Kế toán thuế thu nhập doanh nghiệp hiện hành:
a.Khái niệm: Thuế thu nhập doanh nghiệp hiện hành là số thuế thu nhập
tương lai tính trên các khoản chênh lệch tạm thời chịu thuế TNDN trong năm hiện
hành.
Chênh lệch tạm thời là chênh lệch giữa giá trị ghi sổ của các khoản mục tài
sản hay nợ phải trả trong bảng cân đối kế toán với cơ sở tính thuế TNDN của các
khoản mục này.
Thu nhập tạm thời chịu thuế TNDN là khoản chênh lệch tạm thời làm phát
sinh thu nhập chịu thuế khi xác định thu nhập chịu thuế trong tương lai khi mà giá
trị ghi sổ của các khoản mục tài sản hoặc nợ phải trả liên quan được thuu hồi hay
được thanh toán.
Cơ sở tính thuế thu nhập của một tài sản hay nợ phải trả là giá trị tính cho tài
sản hoặc nợ phải trả cho mục đích xác định thuế TNDN.
b. Tài khoản sử dụng:
Tài khoản sử dụng 347: thuế thu nhập hoãn lại phải trả:
TK 347
thuế thu nhập hoãn lại phải trả
giảm trong kỳ.
thuế thu nhập hoàn lại phải trả
được ghi nhận trong kỳ.
số dư: Thuế thu nhập hoàn lại
phải trả còn lại cuối kỳ
c. Phương pháp hạch toán:
- Cuối kỳ, kế toán căn cứ “ bảng xác định thuế thu nhập hoãn lại phải trả”
để ghi nhận thuế thu nhập hoãn lại phải trả phát sinh:
+ Nếu số thuế thu nhập hoãn lại phải trả phát sinh lớn hơn số thuế thu
nhập hoãn lại phải trả được hoàn nhập, kế toán ghi:
Copyright: Tài liệu đại học ©