Phá sản là một hình thức chấm dứt sự tồn tại của doanh nghiệp. Doanh nghiệp bị
coi là lâm vào tình trạng phá sản khi không có khả năng thanh toán được các khoản nợ
đến hạn khi chủ nợ có yêu cầu. Tuy nhiên, sau khi hoàn tất thủ tục giải quyết phá sản
thì doanh nghiệp mới chính thức bị coi là phá sản. Thủ tục giải quyết phá sản doanh
nghiệp gồm 4 bước: Nộp đơn yêu cầu và mở thủ tục phá sản; phục hồi hoạt động kinh
doanh; thanh lý tài sản, các khoản nợ; tuyên bố doanh nghiệp phá sản.
1, Nộp đơn yêu cầu và mở thủ tục phá sản
Việc nộp đơn yêu cầu có thể mang tính tự nguyện hoặc bắt buộc. Phá sản tự
nguyện khi một doanh nghiệp tự nộp đơn yêu cầu mở thủ tục phá sản. Đây là nghĩa vụ
của chủ doanh nghiệp khi nhận thấy doanh nghiệp đang lâm vào tình trạng phá sản.
Những chủ thể có quyền nộp đơn trong trường hợp này gồm: Đại diện chủ sở hữu của
doanh nghiệp nhà nước (trường hợp doanh nghiệp nhà nước không tự nộp đơn); chủ
doanh nghiệp tư nhân; cổ đông hoặc nhóm cổ đông của công ty cổ phần; thành viên
hợp danh của công ty hợp danh (Điều 15, 16, 17, 18 Luật phá sản). Đơn yêu cầu mở
thủ tục phá sản và các giấy tờ, tài liệu kèm theo được quy định tại Khoản 2 và 4 Điều
15 Luật phá sản 2004.

Chú ý:
 Trong công ty cổ phần, chỉ những cổ đông hoặc nhóm cổ đông quy định trong
điều lệ công ty hoặc theo nghị quyết của đại hội đồng cổ đông mới có quyền nộp đơn.
Trường hợp điều lệ công ty không quy định và không tiến hành đại hội cổ đông thì
những cổ đông hoặc nhóm cổ đông sở hữu trên 20% cổ phần phổ thông trong thời gian
liên tục ít nhất 6 tháng có quyền nộp đơn.
 Thành viên góp vốn trong công ty hợp danh không có quyền nộp đơn.
 Đại diện hợp pháp của công ty trách nhiệm hữu hạn có quyền nộp đơn thông
qua quyết định tại cuộc họp hội đồng thành viên.
Phá sản bắt buộc là các chủ nợ không có bảo đảm hoặc có bảo đảm một phần
nộp đơn khi nhận thấy doanh nghiệp lâm vào tình trạng phá sản. Người lao động cũng
có quyền nộp đơn thông qua người đại diện hoặc đại diện công đoàn khi doanh nghiệp
1
không trả được lương và các khoản nợ khác và người lao động nhận thấy doanh nghiệp

Việc thanh toán tài sản phá sản được thực hiện theo nguyên tắc công bằng, bình
đẳng và bảo vệ lợi ích người lao động. Thứ tự ưu tiên thanh toán như sau:
- Trả phí phá sản cho Tòa án
- Thanh toán các khoản nợ lương, trợ cấp thôi việc, bảo hiểm xã hội và các quyền
lợi khác cho người lao động.
- Các khoản nợ không có bảo đảm phải trả cho các chủ nợ trong danh sách. Nếu
giá trị tài sản đủ để thanh toán thì mỗi chủ nợ đều được thanh toán đủ, nếu tài
sản không đủ thì mỗi chủ nợ chỉ được thanh toán một phần theo tỉ lệ tương ứng.
4, Tuyên bố doanh nghiệp bị phá sản
Việc tuyên bố doanh nghiệp bị phá sản sẽ được thực hiện bằng một quyết định
của Tòa án. Đây là bước chính thức chấm dứt sự tồn tại của một doanh nghiệp về mặt
pháp lí. Nghĩa vụ về tài sản của chủ doanh nghiệp hay các thành viên góp vốn của
doanh nghiệp sau khi doanh nghiệp bị tuyên bố phá sản đối với từng loại hình doanh
nghiệp có sự khác nhau, tùy thuộc vào chế độ trách nhiệm về tài sản mà các chủ thể đó
phải chịu là vô hạn hay hữu hạn.
Có thể thấy Luật phá sản 2004 đã có nhiều điểm tiến bộ hơn so với Luật phá sản
doanh nghiệp 1993. Luật phá sản 2004 không nhằm mục đích trừng phạt doanh nghiệp
bị lâm vào tình trạng phá sản mà nhằm phục hồi hoạt động kinh doanh của doanh
nghiệp trong phạm vi có thể, bảo vệ lợi ích của cả chủ nợ, doanh nghiệp và đặc biệt là
người lao động. Bởi phá sản là một hiện tượng đem lại nhiều hậu quả tiêu cực cho nền
kinh tế và xã hội, hạn chế tới mức tối đa những hậu quả đó là một trách nhiệm hàng
đầu của Luật phá sản.
3

4