MỤC LỤC
I- Đặt vấn đề- Lí do chọn SKKN Trang 2,3
II- Giải quyết vấn đề
1. Cơ sở lí luận Trang 4
2. Cơ sở thực tiễn Trang 5
3. Mục tiêu , nhiệm vụ Trang 6
4. Phương pháp nghiên cứu Trang 7
5. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu Trang 8
6- Thực trạng về đối tượng trước khi nghiên cứu Trang 8
7. Biện pháp thực hiện và kết quả. Trang 9 Trang 21
III- Kết luận chung. Trang 22
IV – Bài học kinh nghiệm Trang 23
V- Kiến nghị, đề xuất Trang 24
SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM
Dạy một số yếu tố hình học lớp 5 để học sinh tự tìm tòi
khám phá kiến thức mới.
PHẦN I- ĐẶT VẤN ĐỀ.
LÍ DO CHỌN SÁNG KIẾN:
1
Giáo dục là nền tảng của xã hội, Là cơ sở tiền đề để quết định sự phồn
vinh của đất nước. Giáo dục cung cấp những hiểu biết về kho tàng tri thức của
nhân loại cho biết bao thế hệ, giúp cho các em những hiểu biết cơ bản cần thiết
về khoa học và cuộc sống. Mặt khác giáo dục còn góp phần hình thành và bồi
dưỡng nhân cách tốt đẹp cho học sinh, đặc biệt là Giáo dục Tiểu học, Đây là bậc
học mang tính chất nền móng để các em học tiếp các bậc cao hơn.
Mỗi môn học ở Tiểu học đều góp phần vào việc hình thành và phát triển
những cơ sở ban đầu rất quan trọng ở nhân cách con người. Trong các môn học
ở Tiểu học cùng với môn Tiếng việt, môn Toán có vị trí rất quan trọng vì: Các
kiến thức, kĩ năng của môn Toán có rất nhiều ứng dụng trong cuộc sống, chúng
rất cần thiết cho người lao động, rất cần thiết để học các môn học khác và học
tiếp Toán ở bậc trung học. Các kiến thức, kĩ năng của môn Toán ở Tiểu học

PHẦN II- GIẢI QUYẾT VẤN ĐỀ.
1- Cơ sở lí luận:
Trong hệ thống giáo dục quốc dân thì giáo dục tiểu học là nền tảng cơ sở
cho việc hình thành và phát triển toàn diện nhân cách ban đầu cho mỗi con
người. Trong các môn học ít có môn học nào lại giúp rèn luyện năng lực suy
nghĩ và phát triển trí tuệ cho học sinh như môn Toán, còn trong bản thân môn
3
Toán thì cũng ít có tuyến kiến thức nào giúp phát triển tư duy lô - gích, trí thông
minh, óc sáng tạo như các yếu tố về hình học. Do vậy trong tất cả môn học ở bậc
tiểu học thì môn Toán là môn giữ vị trí quan trọng trong số 9 môn học bắt buộc.
Thời gian dành cho môn Toán chiếm tỷ lệ khá cao, việc dạy các yếu tố hình học
ở lớp 5 sẽ giúp cho học sinh có năng lực nhận biết các sự việc, hiện tượng một
cách nhanh chóng, lô - gíc và có khoa học. Đồng thời các yếu tố hình học còn
gắn bó mật thiết với các kiến thức khác như số học, đại số, đại lượng, đo lường
và giải các bài toán có lời văn tạo thành môn Toán có cấu trúc chương trình
hoàn chỉnh và phù hợp với học sinh tiểu học.
Quá trình dạy môn toán 5 phải góp phần thiết thực vào việc hình thành
phương pháp suy nghĩ, phương pháp học tập và làm việc tích cực, chủ động,
khoa học , sáng tạo cho học sinh. Giáo viên cần tổ chức hoạt động học tập
thường xuyên tạo ra các tình huống có vấn đề, tìm các biện pháp lôi cuốn học
sinh tự phát hiện và giải quyết vấn đề bằng cách hướng dẫn cho học sinh tìm
hiểu kĩ vấn đề đó để tìm ra con đường hợp lí nhất. Tuy nhiên để tổ chức được
các hoạt động học tập, giáo viên cần xác định được: Nội dung bài học cần cho
học sinh lĩnh hội là gì? Cần tổ chức các hoạt động như thế nào?
Vì vậy việc dạy một số yếu tố hình học lớp 5 để học sinh tự tìm tòi khám
phá kiến thức mới phải đạt được các mục đích sau:
- Hình thành kiến thức, kĩ năng mới. Hình thành cho học sinh có biểu tượng
chính xác về hình, hình học.
- Rèn luyện khả năng tư duy, năng lực xử lí tình huống, giải quyết vấn đề.
- Giúp trẻ phát triển trí tưởng tượng không gian, năng lực tư duy và kĩ năng thực

học các yếu tố hình học góp phần nâng cao chất lượng dạy học. Theo tôi: “
5
Không có phương pháp tốt, không thể có chất lượng cao”. Nếu biết cách dạy
Toán, học Toán thì hiệu quả dạy học Toán sẽ tăng cao rất nhiều lần.
Xu hướng đổi mới hiện nay là “Tích cực hoạt động của học sinh nhằm
hình thành tư duy tích cực, tư duy độc lập, tư duy sáng tạo trong việc chiếm lĩnh
tri thức” hay là: “Để cho học sinh nghĩ nhiều hơn, làm việc nhiều hơn và thảo
luận nhiều hơn”. Với xu hướng đó, dù không muốn cũng buộc người giáo viên
đứng lớp phải có phương pháp mới trên cơ sở đã có những phương pháp dạy học
truyền thống. Mục đích của việc làm này là nhằm tạo điều kiện cho mọi học sinh
có thể học tập tích cực, sáng tạo, chủ động theo khả năng của mình trong từng
lĩnh vực.
Nhiệm vụ:
1. Chỉ ra những cơ sở lí luận thực tiễn của việc hướng dẫn học sinh lớp 5
học các yếu tố hình học thông qua việc thực nghiệm bản thân để học sinh tự tìm
tòi khám phá kiến thức mới nhằm giúp cho việc dạy học và học các yếu tố hình
học nói riêng, môn Toán nói chung có hiệu quả hơn.
2. Dạy các yếu tố hình học theo hướng tích cực các hoạt động học tập của
học sinh bằng phiếu bài tập, đồ dùng trực quan, vật mẫu có ở xung quanh môi
trường học sinh đang học.
3. Tìm ra những nguyên nhân, giải pháp, ý kiến nhằm khắc phục khó khăn
nâng cao chất lượng dạy và học ở dạng các yếu tố hình học nói riêng và môn
Toán nói chung.
4. Tổng kết, đánh giá và bài học kinh nghiệm, nêu ý kiến đề xuất của bản thân.
4- Phương pháp nghiên cứu
Nhóm phương pháp nghiên cứu lí thuyết:
Nghiên cứu phương pháp giảng dạy theo hướng đổi mới, tích cực.
- Sách giáo khoa Toán lớp 5.
- Sách giáo viên Toán lớp 5.
6

học. Tài liệu tham khảo, sách giáo khoa…
Qua các năm học, tôi đã áp dụng rộng rãi cho các đối tượng học sinh, mỗi
năm tôi đã rút ra những kinh nghiệm bổ ích bổ sung vào phương pháp dạy học
tích cực, nâng cao chất lượng dạy và học, loại bỏ những nhược điểm để áp
dụng thành công trong những năm học tiếp theo.
Phạm vi nghiên cứu:
- Về nội dung: Nghiên cứu cách “Dạy một số yếu tố hình học ở lớp 5 để
học sinh tự tìm tòi khám phá kiến thức mới”.
- Về thời gian: Với sáng kiến kinh nghiệm “Dạy một số yếu tố hình học
ở lớp5 để học sinh tự tìm tòi khám phá kiến thức mới” này tôi đã áp dụng và
thực hiện có hiệu quả rõ rệt từ năm học 2011 -2012 đến nay.
6- Thực trạng về đối tượng trước khi nghiên cứu:
a. Điểm mạnh:
- Ban giám hiệu luôn quan tâm đến chất lượng dạy và học.
- Các ban ngành, đoàn thể luôn tạo điều kiện giúp đỡ hỗ trợ nhiệt tình về
mọi mặt.
- Cơ sở vật chất của trường đảm bảo cho việc dạy và học.
- Ngay từ đầu năm học tôi đã tổ chức được cuộc họp với phụ huynh để
chấn chỉnh nế nếp học tập của các em.
- Bản thân nhiệt tình trong công tác, hết lòng vì học sinh thân yêu.
- Học sinh có đủ đồ dùng học tập.
b. Điểm yếu:
- Địa bàn dân cư khá rộng đời sống của một bộ phận nhân dân còn khó khăn.
- Nhiều em ngoài giờ học phải phụ giúp cha mẹ công việc buôn bán làm ăn…
- Trình độ tiếp thu kiến thức toán học của các em rất kém. Riêng về kĩ năng thực
hiện các phép tính cộng, trừ, nhân, chia theo thống kê khảo sát chất lượng đầu
năm lớp tôi như sau:
8
TSHS Điểm 1 – 2 3- 4 5 – 6 7 – 8 9 - 10
43 1 4 10 9 19

- Trò chơi.
Có thể tóm tắt quá trình tìm tòi khám phá kiến thức bằng sơ đồ sau:
Kiến thức Dự đoán
Kiểm
nghiệm
Điều chỉnh
Kiến thức
mới
- Giúp học sinh rèn luyện tính chủ động, sáng tạo trong học Toán hình .
- Học sinh sẽ hiểu sâu, nhớ lâu kiến thức nếu như chính mình tìm ra kiến thức
đó hoặc góp phần cùng các bạn tìm tòi, khám phá, xây dựng lên kiến thức đó.
- Trong quá trình tìm tòi, khám phá học sinh tự đánh giá được kiến thức của
mình. Cụ thể:
+ Khi gặp khó khăn chưa giải quyết được vấn đề, học sinh tự đo được
thiếu sót của mình về mặt kiến thức, về mặt tư duy và tự rút kinh nghiệm.
+ Khi tranh luận với các bạn, học sinh cũng tự đánh giá được trình độ của
mình so với các bạn để tự rèn luyện, điều chỉnh.
- Trong quá trình học tập học sinh tự tìm tòi, khám phá, Giáo viên biết được tình
hình của học sinh về mức độ nắm kiến thức từ vốn hiểu biết, từ bài học cũ; trình
độ tư duy, khả năng khai thác mối liên hệ giữa yếu tố đã biết với yếu tố phải tìm.
- Học sinh tự tìm tòi, khám phá sẽ rèn luyện được tính kiên trì vượt khó khăn và
một số phẩm chất tốt của người học Toán như: Tự tin, suy luận có cơ sở lô gic,
coi trọng tính chính xác, tính hệ thống
Ví dụ khi học về: Các kiến thức về hình học phẳng.
Qua thực tế các yếu tố hình học trong sách giáo khoa lớp 5 đã bám sát
trình độ chuẩn ( thể hiện các yêu cầu cơ bản về kiến thức và kĩ năng mà học sinh
cần đạt được, phù hợp với mức độ của học sinh lớp 5 . Với hệ thống các bài tập
đa dạng đã gây hứng thú học tập cho học sinh.
Quá trình tổ chức cho học sinh lĩnh hội kiến thức mới về hình học phẳng
thì học sinh thường nhầm các yếu tố hình (cạnh, đỉnh, góc, đường cao hình tam

2. Kĩ năng: Học sinh nắm công thức và tính diện tích tam giác nhanh, chính xác.
3. Thái độ: Giáo dục học sinh có ý thức tự giác, tích cực trong học tập, yêu thích
11
môn học, có tính cẩn thận, trình bày sạch đẹp, khoa học, chính xác, vận dụng
linh hoạt điều đã học vào cuộc sống.
- Giáo dục kĩ năng sống : - Kĩ năng tìm kiếm và xử lí thông tin, kĩ năng giải
quyết vấn đề.
II- Phương tiện dạy học:
+ GV: 2 hình tam giác bằng nhau.
+ HS: 2 hình tam giác, kéo.
III- Các hoạt động dạy học chủ yếu
1- Ổn định tổ chức:
2- Kiểm tra bài cũ: Gọi 2 em lên bảng làm bài tập số 3.
3- Bài mới: Giới thiệu bài và ghi đầu bài.
Trong tiết học toán hôm nay chúng ta sẽ cùng nhau đi tìm cách tính diện tích
của hình tam giác.
Hoạt động 1: Hình thành công thức tính diện tích hình tam giác.
Bước 1: Tạo tình huống có vấn đề.
GV: Đưa hình tam giác chuẩn bị sẵn (như hình vẽ 1), yêu cầu HS tính
diện tích của hình tam giác (xem hình 1).
A
3cm
B H 4cm C
Hình 1
Bước 2: Giáo viên tổ chức cho học sinh phát hiện và tìm hiểu vấn đề
(hoạt động theo nhóm nhỏ).
- GV gợi ý : Vấn đề được đặt ra ở đây là ta phải tìm được cái gì? (tính
diện tích của hình tam giác). HS tìm cách giải quyết vấn đề?
Bước 3: Tổ chức cho học sinh hoạt động giải quyết vấn đề.
12

giác như SGK
Cách làm thứ hai: (là cách trong SGK):
* Giáo viên hướng dẫn học sinh thực hiện các thao tác cắt ghép hình
- Sử dụng mô hình chuẩn bị trước: Lấy ra 2 tam giác bằng nhau.
- Lấy 1 trong 2 hình tam giác bằng nhau.
- Vẽ một đường cao lên hình tam giác đó.
- Dùng kéo cắt hình tam giác thành 2 phần theo đường cao của hình ( Đánh
số 1,2 cho từng phần)
- Ghép hai mảnh 1,2 vừa cắt vào hình tam giác còn lại để tạo thành một hình
chữ nhật ABCD.
- Hoặc có thể sử dụng giấy (đã chuẩn bị sẵn ở trên ), cắt đồng thời 2 hình
tam
giác bằng nhau (gấp đôi mảnh giấy, cắt theo hình tam giác đã vẽ), rồi cắt một
hình tam giác (theo đường cao) được 2 hình tam giác nhỏ ghép vào hình tam
giác kia để được một hình chữ nhật.
14
Bước 4: Giáo viên tổ chức cho học sinh tìm hiểu vấn đề, phân tích vấn đề và
khái quát hoá vấn đề vừa đưa ra ( hoạt động cá nhân kết hợp hoạt dộng chung cả
lớp).
+ GV mô tả hoạt động cắt, ghép trên bằng hình vẽ:
Đường cắt A E B
1 2
1 2

D H C
+ Giáo viên yêu cầu học sinh so sánh:
- Em hãy so sánh chiều dài DC của hình chữ nhật và độ dài đáy DC của
hình tam giác.
- Em hãy so sánh chiều rộng AD của hình chữ nhật chiều cao EH của
hình tam giác.

b) 2,3 x 1,2 : 2 = 1, 38 dm
2
.
+ GV tổ chức cho HS khá, giỏi giúp đỡ bạn. Nhận xét về đơn vị đo (đáy
và chiều cao đều có đơn vị đo là cm (dm)), diện tích có đơn vị đo là cm
2
(dm
2
).
Bài 2: Tính diện tích hình tam giác mà độ dài đáy và chiều cao không có cùng
đơn vị đo (1 bài) và 1 bài tính diện tích hình tam giác mà độ dài đáy và chiều
cao có cùng đơn vị đo, số đo là số thập phân nhưng số chữ số ở phần nguyên
khác nhau.
+ HS tự làm và nêu kết quả? HS khác nhận xét.
a) 5m = 50 dm; hoặc 24 dm = 2,4 m.
50 x 24 : 2 = 600 (dm
2
); hoặc 5 x 2,4 : 2 = 6 (m
2
).
16
b) 42,5 x 5,2 : 2 = 110,5 (m
2
)
+ HS phát hiện thêm vấn đề: số đo độ dài đáy và chiều cao không cùng
đơn vị đo (câu a).
+ GV tổ chức cho HS khá, giỏi giúp đỡ bạn. GV nhận xét, kết luận và nêu
vấn đề: trước khi áp dụng công thức tính diện tích hình tam giác cần lưu ý điều
gì? (đổi số đo độ dài đáy và chiều cao về cùng số đo)
Các kiến thức về hình học không gian.

Hoạt động cả lớp.
5cm 8cm 5cm 8cm
- Cho HS quan sát mô hình trực quan về hình hộp chữ nhật ( bằng bìa), yêu cầu
học sinh chỉ ra các mặt xung quanh. Giáo viên mô tả về diện tích xung quanh
của hình hộp chữ nhật rồi nêu như SGK lên bảng.
- 2 em lần lượt lên chỉ các mặt của hình hộp chữ nhật.
- Yêu cầu học sinh chỉ các mặt xung quanh của hình hộp chữ nhật. .
- GV nêu: Chúng ta cùng đi tìm cách tính diện tích xung quanh của hình hộp
chữ nhật. (hay chính là diện tích 4 mặt bên)
- Nêu bài toán SGK
18
4cm
Em hãy tìm cách tính diện tích xung quanh của hình hộp chữ nhật trên?
- GV nhận xét
- Nêu: Cách tính và kết quả tính của các em đua ra đúng nhưng cô có một cách
khác đơn giản hơn.
+ GV triển khai hình yêu cầu HS quan sát và hỏi:
- 4 mặt bên của hình hộp chữ nhật tạo thành hình gì?
- Hãy nêu kích thước của hình chữ nhật đó?
- Hãy tính và so sánh diện tích của hình chữ nhật đó với tổng diện tích các mặt
bên của hình hộp chữ nhật ?
- Hãy so sánh về chiều dài của hình chữ nhật triển khai với chiều cao của hình
hộp chữ nhật ?
- Hãy so sánh về chiều rộng của hình chữ nhật triển khai với chiều cao của hình
hộp chữ nhật ?
* GV kết luận: + Diện tích xung quanh của hình hộp chữ nhật là tổng diện tích
4 mặt bên của hình hộp chữ nhật .
+ Cho HS nhắc lại kết luận.
Vậy để tính Sxq của hình hộp chữ nhật có thể lấy chu vi đáy nhân với chiều cao
(cùng một đơn vị đo)

Bài giải
Chu vi đáy của HHCN đó là:
( 5 + 4 ) x 2 = 18 (dm)
Diện tích xung quanh HHCN đó là:
18 x 3 = 54 (dm
2
)
Diện tích một mặt đáy của HHCN đó là:
5 x 4 = 20 (dm
2
)
Diện tích toàn phần của HHCN đó là:
20
54 + 20 x 2 = 94 (dm
2
)
Đáp số: Sxq : 54 dm
2
Stp : 94 dm
2

Bài 2:
- Gọi 1 HS đọc đề toán.
? Bài toán cho em biết gì ?
? Bài toán yêu cầu em tính gì ?
? Làm thế nào để tính được diện tích tôn cần dùng để gò thùng ?
- Chia lớp thành 4 nhóm phát phiếu BT cho các nhóm, hd làm BT trong nhóm.
- Y/ c HS làm bài theo nhóm.
- GV cùng cả lớp nhận xét.
Bài giải

+ Học sinh nắm chắc được kiến thức trọng tâm của bài.
+ Phát huy được tính chủ động, tích cực trong học tập.
+ Giáo viên không nói nhiều thay vào đó học sinh sẽ được thực hành nhiều.
+ Các tồn tại của những năm học trước đã được khắc phục ở năm học này.
+ Tiết học đảm bảo đúng thời gian quy định (không kết thúc sớm), tránh
được sự đơn điệu trong bài học, thu hút sự chú ý của học sinh.
Với những phương pháp dạy học như đã trình bày thì chất lượng đạt được nâng
lên rõ rệt. Cụ thể là:
* Khi chưa áp dụng phương pháp trên số học sinh khá, giỏi chỉ đạt 40 -
50%. Học sinh trung bình là 50 - 60%.
* Khi áp dụng phương pháp trên thì kết quả giữa học kì 2 đã nâng lên:
TSHS Điểm 1 – 2 3- 4 5 – 6 7 – 8 9 - 10
43 0 0 4 18 21
PHẦN III- KẾT LUẬN CHUNG
- Đối với nhà trường Toán học là một bộ môn khoa học rất quan trọng và
cần thiết cho học sinh. Môn Toán trong Trường Tiểu học còn góp phần làm cho
học sinh phát triển toàn diện: góp phần hình thành ở các em những cơ sở của thế
giới quan khoa học, góp phần rèn luyện trí thông minh; góp phần xây dựng
22
những tình cảm, thói quen, đức tính tốt đẹp của con người mới, v.v Ngay từ
đầu bậc tiểu học là bậc học nền tảng của hệ thống giáo dục. Thông qua các hoạt
động học tập toán để phát triển đúng mức một số khả năng trí tuệ và thao tác tư
duy quan trọng nhất như: so sánh, phân tích, tổng hợp, trừu tượng hóa, khái quát
hóa, cụ thể hóa, lập luận có căn cứ, bước đầu làm quen với những chứng minh
đơn giản Hình thành tác phong học tập và làm việc có suy nghĩ, có kế hoạch,
có kiểm tra, có tinh thần hợp tác, độc lập và sáng tạo, có ý chí vượt qua khó
khăn, cẩn thận, kiên trì, tự tin Đặc biệt các yếu tố hình học ở lớp 5 là một bộ
phận cấu thành trong chương trình Toán ở tiểu học. Đây là một nội dung quan
trọng góp phần vào việc đạt mục tiêu giáo dục, nội dung này hỗ trợ đắc lực cho
việc dạy các kiến thức số học, đại số … đồng thời cung cấp cho học sinh những

- Tăng cường khả năng diễn đạt của học sinh ( diễn đạt bằng lời khi cần trao
đổi, thảo luận, trình bày cách tìm hiểu, phân tích, lập các bước giải tại lớp, diễn
đạt bằng viết khi cần viết bài giải vào vở hoặc trên bảng phụ, bảng lớp.
- Sử dụng các phương pháp, các hình thức dạy học theo hướng lấy học sinh làm
trung tâm làm nền tảng cho hoạt động giải toán. Tổ chức cho học sinh tự làm
các bài tập theo khả năng của mình.
- Thường xuyên ôn tập , hệ thống hóa các kiến thức và kĩ năng giải toán.
PHẦN V- KIẾN NGHỊ VÀ ĐỀ XUẤT
24
Để chủ trương đổi mới phương pháp dạy học nói chung, việc Dạy một số
yếu tố hình học lớp 5 để học sinh tự tìm tòi khám phá kiến thức mới cho học
sinh tiểu học đạt hiệu quả cao hơn tôi có một số đề xuất như sau :
1- Đối với giáo viên:
- Phải kiên trì thực hiện đổi mới phương pháp dạy học. Cần nắm bắt rõ năng lực
học tập của từng đối tượng học sinh để giảng dạy có hiệu quả. Tự học và tự bồi
dưỡng để nâng cao trình độ nghiệp vụ của bản thân góp phần nâng cao chất
lượng giáo dục của nhà trường.
- Giáo viên là chủ thể trực tiếp đổi mới phương pháp dạy học, không ai làm thay
được và điều đó diễn ra thường xuyên , liên tục trong bài học, môn học , lớp
học, trường học và quá trình dạy học.
- Luôn luôn học hỏi đồng nghiệp để bổ sung cho mình những kinh nghiệm trong
công tác giảng dạy và cần phải thường xuyên có kế hoạch để thực hiện tốt việc
đổi mới phương pháp dạy học. Có công tác chuẩn bị tốt trước khi lên lớp trong
đó chú trọng việc thiết kế bài dạy theo hướng tích cực hoá các hoạt động của
học sinh.
- Cần phải biết tạo ra không khí học tập thật thoải mái, tự nhiên, tránh gây căng
thẳng. Biết trân trọng những phát hiện của các em dù là nhỏ nhất để hình thành
ở các em niềm tin vào bản thân mình. Giáo viên cần quan tâm đến mọi đối
tượng học sinh, phát huy khả năng và sở trường của các em. Biết tạo ra một môi
trường học tập tích cực để các em có cơ hội bộc lộ khả năng của cá nhân, biết