A. ĐẶT VẤN ĐỀ.
I/ YÊU CẦU CÔNG VIỆC
Hiện nay hầu như tất cả các trường đều sử dụng công nghệ thông tin vào giảng
dạy. Nhưng nói đến CNTT thì rất là rộng mà ở đây các trường chủ yếu là dạy học
bằng giáo án điện tử. Vậy giáo án điện tử là gì? Nó gần như có nghĩa là giáo án
được biên soạn trên máy tính bằng một phần mềm chuyên dụng chủ yếu là
PowerPoint của Microsoft, sau đó nhờ thiết bị máy chiếu (projector) kết nối với máy
tính, để xuất nội dung giáo án ra màn ảnh lớn cho học sinh xem trong quá trình dạy
học.
Sở dĩ PowerPoint được ưa dùng trong mục đích này là nhờ:
-Tính tương thích cao với hệ điều hành Windows (là hệ điều hành phổ biến trên
các máy tính ở Việt Nam).
-Khả năng hỗ trợ âm thanh, hình ảnh tốt.
-Sự đa dạng về hiệu ứng, nhưng sử dụng hiệu ứng lại đơn giản.
-Người đã biết dùng Word dễ dàng sử dụng PowerPoint.
Hiện nay, việc dùng phần mềm PowerPoint (PowerPoint) là khá phổ biến ở các
trường phổ thông, trong các cuộc hội họp, các cuộc Hội thảo chuyên môn, các lớp
tập huấn… Điều này cho thấy tính ưu việt gần như tuyệt đối hiện nay của máy tính
với phần mềm PowerPoint về mọi phương diện cho một bài báo cáo hoặc bài giảng.
Việc chuẩn bị một bài giảng bằng PowerPoint cần đảm bảo không những tính nội
dung (khoa học) mà còn phải đặt mạnh tiêu chí về tính sư phạm. Tính sư phạm ở
đây bao gồm: sự phù hợp về mặt tâm sinh lí học sinh (HS), tính thẩm mĩ của trang
trình chiếu, sự thể hiện nhuần nhuyễn các nguyên tắc dạy học và các phương pháp
dạy học (PowerPoint DH). Vì vậy, người giáo viên (GV) muốn sử dụng PowerPoint
để dạy học có hiệu quả thì không những phải có kiến thức tối thiểu về phần mềm
này (không phải chỉ đơn thuần là “viết” chữ lên các trang trình chiếu) mà còn cần
phải có ý thức sư phạm, kiến thức về lí luận dạy học và về các PPDH tích cực, sau
đó mới là sự linh hoạt và sáng tạo trong thiết kế các trang trình chiếu sao cho hấp
dẫn một cách có ý nghĩa.
Sử dụng máy tính để dạy học là một trong những hướng thay đổi PPDH trong
nhà trường chúng ta hiện nay, trong đó, việc giảng bằng các trang trình chiếu
được dễ sinh ra chán nản dẫn đến bỏ học.
Trong những năm gần đây tình trạng học sinh bỏ học ngày càng phổ biến.
cấp học càng cao tỷ lệ học sinh bỏ học càng lớn. Có rất nhiều nguyên nhân dẫn
đến tình trạng học sinh bỏ học nhưng trong đó nguyên nhân chính là các em
không thích đi học, không thích đến trường.
Xã hội ngày càng phát triển, thì yêu cầu về giáo dục cũng được nâng cao.
Đòi hỏi trong xã hội ai cũng được học hành, được tiếp thu được kiến thức kĩ
năng, kĩ xảo từ nhà trường để phục vụ cuộc sống sau này. Chúng ta ngày đêm
đang ra sức phổ cập giáo dục ở các cấp học. Nhưng trên thực tế có biết bao
nhiêu học sinh bỏ học giữa chừng. Biết bao nhiêu trẻ em không biết đọc, biết
viết hoặc đọc viết không thông thạo mà đã nghỉ học. Tất cả đều là sản phẩm của
nhà trường, do không quan tâm đến học sinh, không có biện pháp để học sinh
ham thích học, thích được đến trường. “Tất cả điều đó chứng tỏ rằng: Việc học
không còn là niềm vui, trường học không còn là điểm đến ưa thích của một bộ
phận trẻ em nữa”.
Hiện nay ở một số trường đặc biệt là các trường vùng nông thôn và các
trường ở vùng sâu người làm công tác giáo dục còn bế tắc trong việc tạo cho học
2
sinh sự hứng thú trong học tập, ham thích được đi học, được đi đến trường. Có
nhiều giáo viên vẫn biết một số biện pháp tạo sự ham thích việc học cho học
sinh, nhưng lại thực hiện không tới nơi tới chốn Ban giám hiệu lại không quan
tâm, vận động giáo viên thực hiện, hoặc chỉ thực hiên trên lí thuyết. Cho nên
nhiều gia đình có kinh tế khá sẵn sàng tạo mọi điều kiện cho con mình đến
trường, cho con mình học tới nơi, tới chốn nhưng cũng bất lực nhìn con mình
ngày ngày lêu lỏng ngoài đường, vào tiệm internet, chơi với bạn xấu bị lôi cuốn
dẫn đến bỏ học. Dù cha mẹ có đánh đập, có la mắng nhưng các em vẫn không
chịu đi học chỉ vì các em không thích đi học. Bởi vì ở trường không có gì thu
hút học sinh, đến trường thì bị giáo viên nhồi nhét kiến thức một cách thụ động
quả là một điều đáng tiếc!.
Qua nhiều năm công tác ở trường, và tìm hiểu ở các trường khác tôi thấy
đình. Trình độ học sinh trong một lớp không đồng đều số em giỏi thì rất ít, em
yếu thì nhiều. Việc giáo dục con cái phụ huynh thường khoán trắng cho nhà
trường. Hoặc là giáo dục không đúng phương pháp làm ảnh hưởng nhiều đến
nhân cách của các em. Trong nhiều năm qua có rất nhiều em trong trường không
thích đến trường, tới lớp (các em đi học vì sự bắt buộc của gia đình, vì sợ bố mẹ
cho ăn đòn nhiều hơn tự nguyện đến trường). Nhiều em rất run sợ khi gặp thầy
cô, thụ động trong giờ học, thiếu sự ham học, làm cho các em không phát huy
hết được khả năng học tập của mình.
Việc tạo sự ham thích học tập cho học sinh chưa được giáo viên quan tâm
đúng mức. Trong giảng dạy giáo viên chưa chú trọng nhiều đến các hoạt động
ngoài giờ lên lớp, các tiết hướng dẫn thực hành, cũng như các phương pháp, tổ
chức các hình thức học tập nhằm tạo sự ham thích học tập cho học sinh. Trong
giờ dạy giáo viên còn để học sinh yếu bên lề lớp học, làm cho học sinh yếu càng
yếu hơn dẫn đến chán học.
4
Cơ sở vật chất nhà trường chưa bảo đảm việc vui chơi học hành, học sinh còn
học những phòng cấp 4, bàn ghế không đủ chuẩn, hư hỏng nhiều, thiếu ánh
sáng, nóng nực trong ngày nắng, dột ướt khi trời mưa. Sân trường chưa đổ bê
tông nên mưa thì sình lầy, nước đọng, nắng thì bụi bay. Vừa ảnh hưởng đến sức
khỏe học sinh vừa tạo cho học sinh cảm giác khó chịu về trường lớp mình.
III/ GIẢI PHÁP ĐÃ ĐƯỢC SỬ DỤNG
Giải pháp được đưa ra là:
- Đánh giá tình trạng việc ham thích đến trường ở học sinh trong những năm
qua và hiện nay.
- Tìm ra những nguyên nhân tại sao vì sao các em học sinh không thích đến
trường.
- Đưa ra một số giải pháp nhằm kích thích sự ham thích học tập, ham thích
đến trường của học sinh từ đó giúp học sinh học có kết quả hơn, tránh tình trạng
học sinh bỏ học giữa chừng.
Trong đó đi sâu vào biện pháp:
dễ thích nghi với môi trường sinh hoạt ở trường, lớp. Đây là điều kiện tốt để
giáo viên tạo sự hứng thú cho các em. Nếu hàng ngày khi đến trường chúng ta
cho các em được vui chơi, sinh hoạt. Trong học tập các em được hoạt động
nhóm, được làm thí nghiệm, chơi các trò chơi học tập thì các em sẽ ham học hơn
từ đó các em sẽ ham thích đi học hơn.
+ Những vấn đề lý luận khác :
Hiện nay xu hướng của giáo dục là: “Tạo một môi trường thân thiện cho học
sinh học tập tích cực” để cho học sinh học tập tích cực thì phải tạo được sự ham
thích học tập ở các em. Muốn thế phải có một môi trường thân thiện về trường,
lớp, đội ngũ thầy cô. Phải có sự đổi mới không ngừng về phương pháp cũng như
hình thức dạy học. Giáo viên phải luôn làm mới mình trước học sinh. Việc dạy
học hiện nay không phải cung cấp kiến thức cho học sinh một cách rập khuôn
6
nhàm chán, mà cung cấp cho học sinh các phương pháp học tập để học sinh tự
tìm ra kiến thức một cách tích cực.
Đối với học sinh thì việc học tập, tiếp thu kiến thức của các em là vấn đề rất
quan trọng. Do đó chúng ta phải làm như thế nào để các em học cho có hiệu quả
cao, phát huy hết năng lực vốn có của mình. Hiện nay nhiều trường hay nhồi
nhét kiến thức cho học sinh bằng các hình thức học thêm, học hai buổi Đưa ra
rất nhiều phương pháp giảng dạy mà quên đi việc tạo sự hứng thú cho học sinh,
để từ đó học sinh học tập có sự ham thích trong học tập.
Sự ham thích ở học sinh chủ yếu hình thành thông qua các hoạt động thực tế
như hoạt động giao lưu, tập thể và nhóm ; Qua sự tác động của môi trường cơ sở
vật chất như trường, lớp, qua thái độ của thầy cô, bạn bè. Do đó trong nhà
trường cần có những biện pháp, những hoạt động, những cải tạo về trường, lớp,
về tác phong sư phạm của giáo viên nhằm tạo cho học sinh một môi trường thân
thiện, gần gũi từ đó giúp học sinh ham thích đến trường.
II/ GIẢ THUYẾT KHOA HỌC :
+ Phải chăng trong công tác giáo dục hiện nay ở các trường tiểu học vùng
nông thôn giáo viên chưa quan tâm đến việc tạo sự hứng thú học tập cho học
phạt mà thiếu sự động viên khích lệ học sinh.
+ Do hình thức, phương pháp dạy học của giáo viên không đổi mới. Giáo
viên vẫn dạy theo cách xưa kia giáo viên nói, trò nghe và ghi chép. Chỉ có tiết
hội giảng, dự giờ mới có đồ dùng dạy học, mới có học nhóm, trò chơi, dạy
máy…
+ Do trường không có hoạt động, phong trào gì vui, hấp dẫn học sinh đến
trường chỉ có học và học.
8
+ Do phụ huynh chưa quan tâm đến con cái, chưa tạo điều kiện tốt để con em
học tập, vui chơi. Chưa quản lý con em mình lúc ở nhà, việc chơi bạn bè xấu,
cưng chiều con cái.
Và việc khắc phục những nguyên nhân trên sẽ giúp học sinh ham thích đến
trường để học tập, rèn luyện.
III/ QUÁ TRÌNH SỬ DỤNG SÁNG KIẾN :
Việc đầu tiên nhà trường luôn quan tâm đến việc tạo sự hứng thú cho học
sinh trong học tập, tạo sự ham thích được học tập, được đi đến trường. Coi đây
là một mặt giáo dục như bao mặt giáo dục khác như: Giáo dục đạo đức, Giáo
dục môi trường, Giáo dục an toàn giao thông vv…
Để tạo được sự ham thích đến trường cho học sinh nhà trường đã tiến hành
thực hiện phong trào xây dựng “Trường học thân thiện, học sinh tích cực” theo
02 mục tiêu và 04 yêu cầu mà bộ giáo dục đã đưa ra. Ngoài ra nhà trường tập
trung vào những hoạt động sau:
I/ Thực hiện phong trào: “Trường học là công viên, lớp học là nhà”
Để việc giáo dục phát triển không ngừng thì nhà trường phải kích thích được
sự ham thích đến trường của học sinh. Muốn vậy, trường phải đẹp, có nhiều màu
sắc, sân chơi, vườn chơi… để hấp dẫn trẻ. Ở một vùng có nhiều trường thì
trường mới xây dựng khang trang có số lượng học sinh rất đông, rất hấp dẫn phụ
huynh, trong khi trước đó còn dột nát thì phụ huynh ít đưa con em đến. (Gần
200 học sinh xã Xuyên Mộc được phụ huynh đăng kí học tại trường TH Láng
Sim vì trường Láng Sim có bán trú, cơ sở vật chất mới xây dựng tốt hơn trường
xanh luôn được bảo quản, chăm sóc, và sân trường luôn có bóng mát, tạo điều
kiện cho học sinh vui chơi… Trường dành một khu đất trống làm sân banh cho
các em.
10
- Việc trồng cây nhà trường giao cho các lớp thực hiện: Các lớp trồng và
chăm sóc trong nhiều năm liền. Vì các em có trồng mới có ý thức bảo vệ, giữ
gìn mới có niềm ham thích khi thành quả lao động mình có kết quả.
- Ngoài ra nhà trường còn tạo cho học sinh ý thức làm chủ, ý thức giữ gìn và
chăm sóc “công viên”. Nhà trường thực hiện những việc sau:
Trường tổ chức lao động: Hai tuần một lần vào ngày thứ sáu các em có buổi
lao động tổng vệ sinh trường, lớp (chủ yếu quét dọn lớp học, cầu thang, vệ sinh
cổng trường thời gian 30 phút). Hàng tháng các em có một buổi lao động dọn
cỏ, chăm sóc cây xanh ở khuôn viên trường, lau chùi bàn ghế vv… (dành cho
lớp 4, 5).
Phát động phong trào “Trường không có rác” ở phong trào này giúp học
sinh có ý thức, và thực hiện việc bỏ rác đúng nơi qui định (sọt rác), không xả rác
bừa bãi, thấy rác nhặt bỏ vào sọt, biết vận động, nhắc nhở bạn cùng thực hiện
nhằm bảo đảm sân trường luôn sạch.
Mỗi lớp học đều có sọt rác nhỏ, mỗi dãy phòng, mỗi góc sân trường đều có
sọt rác lớn tạo điều kiện cho các em bỏ rác đúng qui định. Hố rác được đào cách
xa trường. Phân công từng lớp trực quét cầu thang, lượm rác sân trường hàng
ngày, bảo đảm trường không có rác.
Thực hiện việc “Đi tiêu, tiểu đúng qui định” (Đi tiêu tiểu ở nhà vệ sinh
không đi bên ngoài, nam phòng nam, nữ phòng nữ, tiểu đúng chỗ tiểu, tiêu đúng
chỗ tiêu, đi xong dội nước, rửa tay). Ở mỗi nhà vệ sinh đều có dán bảng hướng
dẫn học sinh cách đi vệ sinh đúng cách. Nhà vệ sinh nam, nữ riêng, luôn được
quét dọn sạch sẽ, tẩy uế (có người quét dọn hàng ngày). Bảo đảm lúc nào cũng
có nước để vệ sinh.
Thực hiện việc “ Chơi đúng chỗ - đúng lúc - an toàn” Nhằm bảo đảm sức
khỏe cho học sinh và cơ sở vật chất cho nhà trường. Nhà trường hạn chế ở các
12
ảnh, bản thành tích hoạt động lớp ( tránh để lớp trống không khi tường vôi quá
cũ, và tránh việc trang trí quá màu mè).
- Góc trưng bày sản phẩm: Mỗi lớp đều có góc trưng bày sản phẩm, có thể là
một tấm bảng nhỏ để dán, trình bày những sản phẩm các em làm ra từ các môn
học như kĩ thuật, mĩ thuật. Hoặc các sản phẩm các tự làm ở nhà. Các sản phẩm
các em làm ra trong các phong trào thi đua đều được được trưng bày tại lớp như:
lồng đèn, báo tường, cờ thi đua, các giải thưởng, bằng khen vv
- Thực hiện phong trào “Chậu hoa em chăm": Yêu cầu mỗi lớp có từ 8 đến
10 chậu hoa, chậu cây cảnh và chăm sóc hàng ngày. Lớp có thể giao cho một tổ
hoặc một bàn thực hiện một chậu cây (các em góp tiền mua hoặc tự trồng). Các
chậu cây này được đặt trong lớp ở các khung cửa sổ, trên nóc tủ để tạo không
khí thân thiện cho lớp (lưu ý chỉ là những chậu kiểng nhỏ, có lá xanh quanh
năm, dáng đẹp, chậu phải đẹp, sạch, tránh việc tưới đọng nước để muỗi sinh
đẻ).
- Để lớp học trở thành nhà của học sinh, giáo viên chủ nhiệm còn phải biết
xây dựng hình ảnh người giáo viên như một người mẹ, người cha của các em.
Đối xử với các em bằng tình mẫu tử. Tránh xử dụng đòn roi, hình phạt, tránh
những trách móc, lăng nhục học sinh. Biết khen thay chê, biết ngọt ngào thay
giận dữ. Trước khi vào lớp hãy dẹp bỏ chuyện gia đình, cá nhân. Cố nghỉ đến
một niềm vui nào đó để nở nụ cười.
- Giáo viên phải tạo không khí thân thiện, gần gũi giữa các em với nhau,
“bạn bè trong lớp như anh em trong nhà”. Tổ chức các phong trào giúp đỡ nhau
như “phần quà tặng bạn đầu năm”, “cùng bạn vui xuân”, trong học tập như
“đôi bạn cùng tiến”, “nhóm học tập” để các em gần gũi, thân thiện nhau hơn.
Tổ chức các hoạt động, trò chơi nhỏ trong lớp để các em cùng hòa đồng, cùng
vui vẻ bên nhau. Giải quyết các cuộc xung khắc giữa học sinh một cách kịp thời,
minh bạch…
II/ Tạo niềm vui cho học sinh khi đến trường.
13
nào yếu tay nghề, yếu chuyên môn thì cho làm Tổng phụ trách đội).
Ban giám hiệu cần chỉ đạo cho tổng phụ trách đội tăng cường các hoạt động
đội, trong đó hình thức đội nhóm mang hình thức tự quản dưới sự giám sát của
giáo viên. Có tự quản các em mới có sự hưng phấn trong các phong trào.
Phân công lịch cụ thể cho tổng phụ trách đội tổ chức các hoạt động cho các
em trong tuần.
Ví dụ : Như sinh hoạt sao nhi đồng hàng tuần vào sáng thứ sáu, sinh hoạt
tập thể múa hát vào thứ hai hàng tuần, đội nghi thức sinh hoạt chiều thứ sáu
vv Ở các phong trào này các em tự quản lấy công việc của mình. tổng phụ
trách chỉ họp BCH chi đội, liên đội phổ biến kế hoạch sau đó các em tự về phổ
biến, phân công các đội viên trong lớp cùng nhau làm việc để hoàn thành kế
hoạch được giao. Mỗi em mỗi việc cùng làm, cùng vui.
Trong sinh hoạt sao nhi đồng cho đội viên lớn (lớp 4,5) kèm cặp các em đội
viên nhỏ (lớp 3), nhi đồng (lớp 1,2). Từ đó tạo cho các em có khả năng tự hoạt
động, tự chịu trách nhiệm có như thế mới tăng sự hứng thú của các em.
- Để tổ chức được nhiều các hoạt động ngoài giờ lên lớp nhà trường biết phối
hợp với các tổ chức địa phương trong những ngày lễ lớn (để có thêm nguồn kinh
phí hoạt động, tạo thêm những sân chới lành mạnh, bổ ích.) giúp các em có
thêm niềm vui khi các em đến trường, lớp.
VD: Nhà trường thường xuyên phối hợp với trung tâm văn hoá, Đoàn xã
Xuyên Mộc để tổ chức cho các em tham gia nhiều phong trào trong và ngoài
nhà trường. Trung tâm văn hoá xã, Đoàn xã sẽ lo kinh phí tổ chức, khen
thưởng, trường sẽ tiến hành tập dợt, vận động các em tham gia. Trong năm
trường đã phối hợp được hai buổi thi thể thao với 8 bộ môn, một hội thi cắm
hoa, một hội thi làm lồng đèn, hai đêm diễn văn nghệ có nhiều học sinh trực tiếp
tham gia tạo một phong trào sôi nổi, hứng thú, thu hút rất đông em tham gia.
15
- Ngoài ra trong các hoạt động phong trào nhà trường luôn ưu tiên kinh phí
tạo điều kiện thuận lợi cho phong trào hoạt động có hiệu quả cao. Và để hạn chế
việc thiếu hụt kinh phí trường luôn tổ chức, lựa chọn phong trào ít tốn kém về
Ví dụ : Khi tổ chức chơi thể thao ở trường, trong cắm trại thì nên ra qui định
cho mỗi em chỉ được tham gia thi đấu một môn thôi. Như vậy thì trong một cuộc
chơi rất nhiều em được tham gia. Hay trong phong trào văn nghệ sẽ khuyến
khích cho các lớp có nhiều bạn tham gia các tiết mục tốp ca, múa kịch có số
lượng học sinh tham gia đông luôn được ưu tiên cho biểu diễn. Nếu trong một
hoạt động lớp nào có sỉ số tham gia đông thì trong phong trào thi đua lớp đó sẽ
được chấm thêm điểm. Và làm sao cho tất cả các em đều có cơ hội tham gia vào
sinh hoạt đội nhóm phong trào.
b) Trong hoạt động phong trào nên đề ra những công việc vừa sức cho các
em, nếu ngay từ đầu các em được giao một việc ngoài khả năng của mình thì các
em sẽ mất hứng ngay. Và không thích hoạt động đó nữa.
VD : Như trong hội thi “Kiến Thức Tiểu học”, “Rung Chuông vàng” thì
những câu hỏi đầu tiên là những câu hỏi dễ, sao cho tất cả các em đều có thể
trả lời được rồi từ từ nâng độ khó lên. Có như vậy ngay từ đầu các em không bị
khớp và tham gia sôi nỗi hơn.
c) Trong các phong trào cần để cho các em là người chủ động, tự quản còn
tổng phụ trách, giáo viên chỉ nên làm giám sát, hướng dẫn. Tổng phụ trách hoặc
giáo viên chủ nhiệm làm giùm các công việc của các em sẽ làm mất đi ý thức tự
giác do đó học sinh sẽ không thích tham gia vào các hoạt động.
VD : Trong các buổi diễn văn nghệ nên để các em làm người dẫn chương
trình như vậy là ta đã tạo điều kiện cho một em có khả năng rèn luyện khả năng
nói trước đám đông. Hoặc phát động “công trình măng non: Trồng và chăm sóc
bồn hoa.” thì tổng phụ trách giao chi đội tự làm, tự các em thiết kế bồn cách
trồng có như vậy thi hoàn thành các em mới biết rõ được khả năng chính của
17
mình từ đó các em sẽ được tự tin thêm, và có thêm niềm hưng phấn. Trong việc
“Phát thanh măng non thì nên để cho các em tự thu thập tài liệu, viết bài, tự
đọc dưới sự hướng dẫn tổng phụ trách hoặc giáo viên. Có như vậy học sinh khả
năng có sự ham thích hơn việc giáo viên viết bài sẵng rồi cho học sinh đọc
d) Trong các cuộc thi không nên tổ chức cho có hình thức, tất cả các phong
hãy yêu thương, gần gũi, tạo sự thân tình để các em dễ hoà đồng vào môi trường
tập thể, trường lớp, thầy cô. Để từ đó các em có ấn tượng tốt với trường lớp,
thầy cô mà ham thích đến trường.
Áp dụng phương pháp đó ngay từ đầu năm học nhà trường thường xuyên yêu
cầu giáo viên phải biết gần gũi tâm sự, với trò chuyện với những học sinh đặc
biệt những em nhút nhát về chuyện gia đình, về chuyện học hành, để các em
cảm thấy thân thiện với giáo viên hơn và qua đó giáo viên sẽ hiểu được rất nhiều
về tâm tư tình cảm, hoàn cảnh các em để có biện pháp dục tốt hơn.
Ví dụ : Nhà em ở đâu? Bố mẹ làm gì ? Hôm nay ai chở em đi học? vv
- Nhiều khi chỉ một câu nói, một cử chỉ của thầy cô mà thay đổi cả cuộc đời
các em. Làm cho các em thêm gần gũi, yêu mến thầy cô, tự tin vào bản thân
mình. Như một lời khen hay một lời khuyến kích, động viên. Một cử chỉ thân
mật. Đối với những em còn thiếu tự tin thì giáo viên nên tìm lấy một ưu điểm
nào đó của các em để khen ngợi động viên. Hãy luôn khen học sinh, cố tìm ưu
điểm dù nhỏ nhất để khen.
Ví dụ : Như “Chữ em viết đẹp thật đấy! Cần cố gắng hơn nữa!”. Hay “ Chà
hôm nay em ăn mặc gọn gàng sạch sẽ ghê!”. Vừa tạo cho các em sự cố gắng,
nhưng lại tạo cho các em có thêm một chút tự tin vào bản thân mình. Từ đó các
em không còn ác cảm với trường lớp, thầy cô, với việc học hành.
- Trong các phong trào nhà trường giáo viên chủ nhiệm luôn có mặt để động
viên, nhắc nhở học sinh tham gia đầy đủ. Sự có mặt của giáo viên ngoài việc tạo
sự gần gũi, thân mật còn giúp học sinh hoạt động tích cực hơn, tránh việc phá
19
phách, gây rối ở môtj số em hiếu động. Nhiều giáo viên chủ nhiệm hiện nay
không có trách nhiệm với học sinh, ngoài việc cung cấp kiến thức ở lớp cho học
sinh xong rồi thì coi như đã hoàn thành trách nhiệm. Trong các hoạt động của
đội giáo viên thường không tham gia, và những lớp như thế các em tham gia
không tích cực, thành tích không cao, bởi các em không có nguồn động viên tích
cực. Giữa giáo viên và học sinh không có sự gắn kết, thông hiểu nhau. Do đó
nhà trường yêu cầu giáo viên chủ nhiệm phải cùng tham gia các phong trào với
III/ Xây dựng tiết học “Giáo viên dạy thân thiện – Học sinh học tích cực”.
Hiện nay nhằm tạo sự ham thích cho học sinh khi đến trường ngành giáo
dục đã đưa ra phong trào: “Xây dựng trường học thân thiện – học sinh tích cực”.
Phong trào này đang được các cấp, các trường tiến hành rầm rộ, nhưng một số
biện pháp đưa ra còn chung chung, chưa cụ thể. Thiết nghĩ muốn “Trường học
thân thiện – học sinh tích cực” thì mỗi trường, mỗi giáo viên chúng ta cần phải
xây dựng được những tiết học thể hiện “Giáo viên dạy thân thiện – Học sinh học
tích cực”. Ta thấy học sinh đến trường phần lớn thời gian là học tập văn hóa
bằng những tiết học mà bộ đã qui định (Toán, Tiếng việt, Sử, Địa vv…) muốn
các em ham thích đến trường thì chúng ta phải làm sao để các em có sự ham
thích từng tiết học. Và việc xây dựng tiết học “Giáo viên dạy thân thiện – Học
sinh học tích cực” là một việc tất yếu chúng ta phải làm.
Để xây dựng được tiết học “Giáo viên dạy thân thiện – Học sinh học tích
cực” trường đã tiến hành thực hiện như sau: Chuyên môn tổ chức thành một
chuyên đề cấp trường. Tổ chức một buổi học tập lý thuyết chuyên đề trong đó
các tổ thảo luận, bàn bạc, đưa ra các biện pháp để thực hiện tiết học “Giáo viên
dạy thân thiện – Học sinh học tích cực”. (Dựa trên kinh nghiệm giảng dạy của
giáo viên, dựa vào thực tiễn trường, lớp…Dựa vào một số tài liệu trên sách
báo). Sau đó họp toàn trường thống nhất những biện pháp chung để giáo viên
thực hiện. Việc thực hiện này sẽ được nhà trường kiểm tra thông qua các tiết dự
21
giờ, giáo án, thông qua thái độ của học sinh đối với trường, lớp, đối với giáo
viên…
Một số biện pháp nhà trường đã thống nhất sau đây:
1. Giáo viên dạy thân thiện
Muốn thể hiện được tiết dạy thân thiện thì giáo viên cần chú ý những việc
sau đây khi lên lớp:
a. Xem giáo án, chuẩn bị bài giảng:
Giáo viên phải chuẩn bị kĩ giáo án, bài giảng kĩ trước khi lên lớp, không
nên lên lớp dạy theo kiểu nghĩ đến đâu dạy đến đó, vừa dạy vừa nhìn giáo án
nhóm, phân vai đóng hoạt cảnh vv…). Đã phần nào thúc đẩy học sinh học tập có
hứng thú hơn, ham học hơn. Do đó nhà trường yêu cầu giáo viên chủ nhiệm
trong mỗi tiết học nên tổ chức nhiều hình thức học tập dưới dạng trò chơi, đóng
kịch, phỏng vấn vv…Trong các buổi dự giờ ban giám hiệu đánh giá cao các tiết
dạy mà giáo viên dạy nhẹ nhàng, thoải mái, tổ chức nhiều hình thức chơi mà
học, học mà chơi. Phải biết vận dụng các hình thức trò chơi dân gian, trò chơi
đội, các gam-sô truyền hình vào trong các tiết học.
VD: Trong tiết toán khi giải bài toán có nhiều bước thì nên tổ chức thành hai
đội lên thi đua giải, ở hai phần bảng mỗi đội 3 - 4 em, mỗi em giải một câu em
này xong đến em khác đội nào xong trước là thắng.
Hoặc như học Đạo đức bài “Đồ dùng học tập” phần bài tập nên cho 5 học
sinh lên bảng mỗi em kể tên một đồ dùng, lần lượt từng em một, ai trả lời sai thì
về chỗ, cho đến khi chỉ còn lại một em là người chiến thắng.
d. Giáo viên tỏ thái độ gần gũi, ân cần
Giáo viên cấp tiểu học hiện nay phương pháp giáo dục còn mang ảnh
hưởng cách giáo dục xưa. Như còn dùng đòn roi, hình phạt, nhục mạ học sinh
trước lớp làm cho các em không có thiện cảm đối với giáo viên, trường lớp sinh
ra chán học. Một tiết dạy thân thiện là tiết dạy lôi cuốn được học sinh vào hoạt
23
động bài học. Trong đó giáo viên phải biết sử dụng lời nói, cử chỉ, tổ chức các
hoạt động dẫn dắt các em vào bài học. Giáo viên muốn thể hiện tính thân thiện
trong tiết dạy điều cần thiết là phải thể hiện được tác phong sư phạm mẫu mực,
gần gũi, ân cần với học sinh. Tôn trọng và đối xử công bằng với học sinh.
Khi dạy lưu ý lời nói phải nhẹ nhàng, giữa giáo viên và học sinh luôn có
sự ăn ý nhịp nhàng, khi giảng bài giáo viên phải luôn quan sát học sinh trong
lớp, đặc biệt những em hay nghịch ngợm. Mỗi lần học sinh có ý kiến nếu trả lời
sai cũng phải biết cách nói không để cho học sinh ngồi xuống mà không biết
mình sai điểm nào, đừng để học sinh bị quê trước mặt bạn bè. Không sử dụng
thước làm công cụ đánh đập học sinh, sử dụng thước nhẹ nhàng tránh việc gõ
thước quá mạnh làm học sinh giật mình. Biết động viên, khích lệ học sinh biết
nhưng khi kêu thêm vài bạn nữa thì các em thể hiện rất tốt bài hát. Như vậy để
tất cả các em trong một giờ học đều tham gia tích cực đặc biệt những em học
yếu, nhút nhát giáo viên cần cho các em đó tham gia vào một hoạt động tập thể,
rồi dần dần cho các em thể hiện một mình. Hay cho một số em nào mạnh dạn, tự
tin lên trước rồi sao đó mới cho các em rụt rè, nhút nhát như lên sau. Có như vậy
các em lên sau mới bình tĩnh được.
VD: Trong tiết học đạo đức lớp 1 có phần giới thiệu về bản thân và gia đình
minh cho các bạn nghe. Nếu ngay từ đầu ta gọi một em còn nhút nhát, lên bảng
giới thiệu thì em đó lúng túng không làm được. Nhưng khi kêu các một số em
dạn dĩ lên nói trước và kêu những em kia sau thì gần như tất cả các em đều trả
lời được.
IV/ Quan tâm, giúp đỡ học sinh yếu kém:
Hiện nay phần lớn học sinh không ham thích đến trường đều là do học yếu
sinh ra chán học. Mà đối tượng học sinh yếu ở các trường rất nhiều, cũng là hậu
quả của việc chạy theo thành tích những năm trước. Vậy để học sinh ham thích
việc học thì trên lớp học sinh phải được học, phải hiểu bài, và làm bài được mõi
25
Copyright: Tài liệu đại học ©