Thông qua phân môn vẽ tranh
tìm hiểu một số nét đặc trng ca ngôn ngữ tạo hình ở học sinh THCS,
PHềNG GD&T B TRCH
Tr ờng TH_THCS Hng Trch
SANG KIE N KINH NGHI EM
THễNG QUA PHN MễN V TRANH TèM HIU MT S
NẫT C TRNG CA NGễN NG TO HèNH HC
SINH TRUNG HC C S
. Ngời thực hiện : Hong Vn Thng
. Tổ : T nhiờn
oooOooo
Lời nói đầu
Mỗi ngời mỗi nghề đều mang những đặc thù, đặc trng riêng của từng ngành
nghề sao cho phù hợp với từng năng lực sở trờng của mình. Nghề dạy học đợc coi
là một nghề cao quý bởi sản phẩm chủ yếu là nhân cách con ngời. Muốn trở thành
con ngời hửu ích,đều phải dựa vào sự giáo dục của nhà trờng.
Dạy học đã khó, dạy mỹ thuật càng khó hơn. Bởi ngoài việc dạy học sinh
những kiến thức cơ bản thì việc học mỹ thuật còn phải đem lại niềm vui cho mọi
ngời, làm cho mọi ngời nhìn ra cái đẹp, thấy cái đẹp ở trong mình, và xung quanh
mình trở nên gần gủi đáng yêu hơn. đồng thời học mỹ thuật giúp mọi ngời tự tạo ra
cái đẹp theo ý mình, theo cách hiểu cách lý giải của bản thân. Làm cho cuộc sống
thêm tơi vui v hạnh phúc.
Giỏo Viờn: Hong Vn Thng Trng: TH-THCS Hng Trch
1
Thông qua phân môn vẽ tranh
tìm hiểu một số nét đặc trng ca ngôn ngữ tạo hình ở học sinh THCS,
Dạy và học mĩ thuật ở thcs không nhằm đào tạo họa sĩ hay ngừơi làm nghệ
thuật mà nhằm giáo dục thị hiếu thẩm mỹ cho học sinh. chủ yếu tạo điều kiện cho
học sinh tiếp xúc làm quen và thởng thức cái đẹp, tập tạo ra cái đẹp vận dụng cái
đẹp vào trong cuộc sống hằng ngày. Để làm đợc điều đó cần hiểu về cách nhìn
cách cảm nhận, lý giải hiện tợng sự vật của học sinh hay nói cách khác là ngôn

Giảng dạy mỹ thuật ở trờng THCS cũng nhằm mục tiêu trên. trong quá trình
giảng dạy ngời giáo viên cần chú ý đặc điểm lứa tuổi học sinh, mỗi lứa tuổi sẻ có
cách cảm nhận suy nghĩ và lý giải về cái đẹp khác nhau. Ngời lớn có cách cảm nhận
lôgic và khoa học tạo nên một cái đẹp hoàn thiện, còn trẻ em thì có cách cảm nhận
ngây thơ, nhìn sự vật qua lăng kính màu hồng, không vớng bận những nguyên tắc,
trăn trở mà chủ yếu tập trung tình cảm sự yêu thích của mình vào bài vẽ. Cho nên
bài vẽ học sinh thờng đem lại cho ta nhiều cảm xúc và tình cảm mới lạ. Nói là vậy
nhng mỗi lứa tuổi, mỗi mức độ cách cảm nhận của con ngời mỗi đổi thay. Là ngời
giáo viên dạy mỹ thuật cần nắm bắt đợc đặc điểm này của học sinh đễ có phơng
pháp giảng dạy tốt nhất, phát huy đợc năng lực sự đam mê của các em. Đây cũng là
lý do tôi chọn đễ viết sáng kiến nàyTìm hiểu một số nét đặc trng , ngôn ngữ tạo
hình ở học sinh THCS thông qua phân môn vẽ tranh.
Dạy mỹ thuật cũng nh dạy các bộ môn khác đối tợng chủ yếu là học sinh, dạy
cho học sinh theo những nội dung yêu cầu chơng trình đã quy định. Nhng dù dạy
bất cứ cái gì thì cần phải tìm hiểu rõ đối tợng cần truyền đạt là ai, đối tợng nào,
truyền đạt ở mức độ nào.
ở đây đối tợng tìm hiểu là học sinh THCS, mà cụ thể là học sinh THCS Trung
Sơn Lớp 6,7,8. Lứa tuổi từ 11 đến 15 với những đặc điểm tính cách nhận thức
riêng. Bộ môn mỹ thuật là môn học mà kiến thức của nó vừa cụ thể, rõ ràng vừa
Giỏo Viờn: Hong Vn Thng Trng: TH-THCS Hng Trch
3
Thông qua phân môn vẽ tranh
tìm hiểu một số nét đặc trng ca ngôn ngữ tạo hình ở học sinh THCS,
chung chung trừu tợng , khó thấy khó nhìn, là loại kiến thức có ở xung quanh ta, lấy
những sự vật hiện tợng quanh ta đễ biểu đạt. Điều đó đòi hỏi giáo viên ngoài việc
phải nắm vững kiến thức chuyên môn thì cần phải nắm vững kiến thức ở các bộ
môn liên quan nh tâm lý học lứa tuổi, Xã hội khoa học tự nhiên, Trong đó cái
cốt lỏi cần phải nắm là đặc trng ngôn ngữ tạo hình của học sinh THCS mà cụ thể ở
đề tài nghiên cứu này nó nằm trong phạm vi phân môn vẽ tranh.
Đặc trng ngôn ngữ tạo hình của hội hoạ nói chung bao gồm nhiều yếu tố, nh

thế giới xung quanh đầy màu sắc theo suy nghĩ sự cảm nhận và lý giải của bản thân.
2,cách nhìn và cách cảm nhận.
ở từng lứa tuổi thì sẻ có những cách nhìn và cách cảm nhận khác nhau, tạo
nên những nét đặc trng ngôn ngữ tạo hình riêng của từng lứa tuổi, nó khác với
những nhà hoạ sỉ ngời nghiên cứu, khác với ngời lớn, thầy cô giáo. Cùng với thời
gian và sự phát triển trí tuệ, nét vẽ bài vẽ của trẻ ngày một khác hơn gần giống với
thật hơn, vẽ nh thế nào cho đẹp cho đúng đẫ đợc trẻ quan tâm và tìm hiểu.
Và ở mỗi ngời thì sự cảm nhận cách lý giải sự vật hiện tợng cũng khác nhau.
ở mỗi thời điểm khác nhau trẻ 1-2 tuổi sẻ nhìn sự vật khác với trẻ 5-6 tuổi cũng nh
10-11 tuổi . Sự thay đổi đi cùng với sự phát triển trí tuệ và đối tợng. Có trẻ thích vẽ
và tiếp tục phát triển với khả năng của mình nhng có trẻ lại không, đến một giai
đoạn nào đó lại chuyển hoạt dộng, không còn thích thú với hoạt động vẽ nữa. Điều
đó cho thấy rất nhiều yếu tố ảnh hởng đến cách nhìn cách cảm nhận của trẻ trong
đó sự phát triển, là yếu tố để hình thành ngôn ngữ tạo hình của trẻ trong tờng giai
đoạn nói chung
II Ngôn ngữ tạo hình ở học sinh THCS qua phân môn vẽ tranh.
1) Khả năng cảm nhận của học sinh THCS.
1.1 Đặc điểm tâm lý
Giỏo Viờn: Hong Vn Thng Trng: TH-THCS Hng Trch
5
Thông qua phân môn vẽ tranh
tìm hiểu một số nét đặc trng ca ngôn ngữ tạo hình ở học sinh THCS,
Lứa tuổi học sinh THCS tuổi từ 11-15 đang theo học từ lớp 6-9, là lứa tuổi b-
ớng bỉnh khó bảo với sự mậnh mẽ về tâm sinh lý, biểu hiện tình cảm rõ ràng, sự
yêu, sự ghét đồng thời có biểu hiện của sự e thẹn ngại ngùng, ảnh hởng đến kết quả
bài vẽ của các em. Trong quá trình làm bài các em thơng che bài vẽ của mình
không để thây cô giáo thấy, đồng thời cảm giác mình đã lớn nên các em muốn độc
lập trong bài vẽ cua mình muốn thể hiện bản lĩnh của bản thân rằng mình sẽ làm đ-
ợc, sẽ vẽ đợc nhng khi bắt tay vào bài vẽ thì đa số các em không thể hiện đợc ý tởng
của mình, vì sao?

ngôn ngữ tạo hình cũng từ đó mà đợc hình thành. Bộc lộ với những đặc trng riêng
của từng lứa tuổi.
Chất liệu mà các em thẻ hiện chủ yếu là bút dạ là màu nớc ngoài ra còn có
bút sáp và màu bột chính vì thế mà tranh các em thờng là nhng gam màu rất sống
động, tơi vui. Vì vậy đa phần những bài vẽ của các em có sự chênh lệch về gam
màu đậm nhạt rất lớn. nhng nhình chung các em đã thể hiện đợc đâu là hình ảnh
chính, là phụ để tô màu.
2. hứng thú học tập trong phân môn vẽ tranh ở học sinh THCS
Nhìn chung phân môn này đợc đông đảo học sinh a thích bởi tính tự do ít gò
bó, nói nh vậy nhng dù ít dù nhiều thì vẽ tranh cũng phải tiến hành theo các bớc,và
cũng có những cách thức riêng mà tuỳ vào đặc điểm ngôn ngữ tạo hình của từng lứa
tuổi giai đoạn mà có cách thể hiện và sử dụng khác nhau, tuy nhiên ở đây chúng ta
tìm hiểu lứa tuổi học sinh THCS trong phạm vi phân môn vẽ tranh và với những nội
dung cụ thể sau.
I.1 Về bố cục
Bài vẽ tranh đề tài của các em học sinh trờng THCS Trung Sơn chủ yếu khối
6,7,8 . Điểm chung nổi bật của các em khi tiến hành bài vẽ là không tuân theo trình
tự các bớc vẽ, nhiều em vẽ thẳng hình vào giấy nghỉ gì là thể hiện ra mà không
chú ý đến bố cục sắp xếp chính phụ, dẫn đến bố cục bị to bị lệch, có em thì bố cục
Giỏo Viờn: Hong Vn Thng Trng: TH-THCS Hng Trch
7
Thông qua phân môn vẽ tranh
tìm hiểu một số nét đặc trng ca ngôn ngữ tạo hình ở học sinh THCS,
lỏng lẻo, có em lại chật chội vv dẫn đến kết quả bài vẽ không cao. ý thức về bố
cục của các em cha đợc rõ ràng. Bố cục nh thế nào là đẹp ? Và nh thế nào là bố
cục? có nhiều em hiểu rằng bố cục là sự sắp xếp các mãng chính phụ sao cho hợp lý
, các mãng không đều nhau, mãng chính trớc, mãng phụ sau, nhng khi làm bài lại
bỏ qua một bên không cần biết chính phụ là gì. Điều đó cho thấy giữa thực hành và
lý thuyết còn cả một khoảng cách lớn đối với các em có lẻ yhực hành là một
chuyện, lý thuyết lại là một chuyện khác cái cốt yếu là mình thích mình vẽ, nói thế

I.4 Về màu sắc
Màu sắc là yếu tố đặc biệt tạo đợc hứng thú nhất cho học sinh. phần lớn do
màu sắc là yếu tố tác động mạnh đến canh thị giác của con ngời, nhất là lứa tuổi
học sinh THCS đại đa số các em thích vẽ màu, đặc biệt là ở phân môn vẽ tranh,
phần vẽ hình vẽ đờng nét đợc các em vẽ nhanh, và các em dành phần lớn thời gian
đễ vẽ màu. Vẽ màu kĩ , những màu sắc sặc sở, bắt mắt thờng là những màu đợc các
em sử dụng nhiều nhất, một số học sinh có cách nhình màu rất tốt, sự cảm thụ màu
hết sức nhạy cảm. Các em đã bắt đầu có sự suy nghĩ tìm tòi, đầu t về màu sắc trong
bài vẽ của mình. Một số em đã biết cách pha màu, chồng màu kéo màu từ mảng
chính ra xung quanh một cách hợp lý, làm nổi bật trộng tâm bài vẽ nhng vẫn tạo đ-
ợc sự hài hoà về amù sắc.
Tuy nhiên nhiều em còn ch thể hiện đợc độ đậm nhạt ở trong bức tranh làm
cho bức tranh đều đều màu sắc dàn trải, không tạo đợc chiều sâu của bức tranh là
gần thì tỏ , xa thì mờ. Nên đa phần tranh của các em mang đậm tính chất trang trí.
Màu sắc nổi bật ở đay là gam màu tơi vui sống động, màu sắc trẻ trung, nhng
cũng có những bài có gam màu hài hoà, nhẹ nhàng trong sáng
thực trạng và biện pháp khắc phục
Giỏo Viờn: Hong Vn Thng Trng: TH-THCS Hng Trch
9
Thông qua phân môn vẽ tranh
tìm hiểu một số nét đặc trng ca ngôn ngữ tạo hình ở học sinh THCS,
Qua việc tìm hiểu đặc trng ngôn ngữ tạo hình trên ta thấy rằng việc nắm bắt
vấn đề và tìm phơng hớng giải quyết vấn đề đó là một điều hết sức quan trộng, đảm
bảo cho tiết dạy bài dạy hiệu quả hơn, đem lại sự thành công trông công tác giảng
dạy.
I, Thực trạng học tập.
1/ Học sinh cha nắm bắt đợc cách xây dựng hình tợng điển hình, bài vẽ còn
chung chung, mang nặng tính chất hình thức .
2/ Học sinh THCS có cách nhìn cách cảm nhận về màu hết sức trong sáng,
lung linh đầy màu sắc, là một sự kết hợp những màu sắc tơi sáng tạo sự trẻ trung

Khi soạn giáo án cần soạn kỹ biết chắt lọc những lời thoại, câu hỏi chính và
câu hỏi gợi mỡ phải rõ ràng dễ hiểu nhằm tạo hứng thú và sôi nổi trong từng đối t-
ợng học sinh. Nên tránh những câu hỏi dài khó hiểu và những câu hỏi lững .
+ Đối với học sinh kém cần gợi mở cụ thể hơn giúp các em nhận ra chổ cha
đúng cha đẹp để bài vẽ đẹp hơn .Ví dụ: Bố cục có lỏng lẻo quá không, hay màu sắc
có lộn xộn quá không? vv
+ Đối với học sinh khá , trung bình thì có thể gợi mở để các em tìm tự tìm ra,
tự điều chỉnh hay sửa chửa. Ví dụ: Chổ này, màu này nh thế nào ? Làm sao cho bài
vẽ đẹp hơn ?
+Với học sinh giỏi thì yêu cầu cao hơn. Ví dụ: Thử tìm xem bài vẽ vó chổ nào
cha hợp lý? Có thể vẽ khác đợc không?
Để phục vụ cho quá trình lên lớp tốt, thì giáo viên cần phải có thời gian và
quá trình thâm nhập giáo án kỉ càng, phải nắm vững tiến trình bài dạy, Để vừa đảm
bảo tiến trình bài dạy vừa giúp học sinh tiếp thu bài một cách có hiệu quả nhất, và
điều cốt yếu nhất là phát huy tính tích cực sáng tạo của từng em, đồng thời phải tạo
đợc bầu không khí vui vẽ thoải mái trong khi các em làm bài .
Giáo viên phải phân tích kĩ các bớc tiến hành một bài vẽ tranh đề tài phải
thực hiện theo những bớc nào? Những bớc đó là gì? và kết hợp đồ dùng minh hoạ
Giỏo Viờn: Hong Vn Thng Trng: TH-THCS Hng Trch
11
Thông qua phân môn vẽ tranh
tìm hiểu một số nét đặc trng ca ngôn ngữ tạo hình ở học sinh THCS,
đễ học sinh dễ nhớ dễ nắm bắt, và bài vẽ của học sinh lớp trớc đễ các em có thể
thấy đợc mức độ thể hiện bài, tham khảo tranh của các hoạ sỉ về nội dung. Tuỳ vào
số lợng bài mà những bài sau có thể giảm thời lợng lý thuyết và tăng dàn thời gian
thực hành, hớng các em đi vào trình tự các bớc vẽ tranh
Vận dụng triệt đễ lợi thế khoa học công nghệ thông tin. sẻ đem lại hiệu quả
cao trong công tác giảng dạy. Cho nên là ngời giáo viên nói chung giáo viên mỹ
thuật nói riêng cần phải nhanh chóng tiếp cận nắm bắt những lợi thế mà khoa học
đem lại. tạo hứng thú và sự đổi mới trong cách giảng dạy.

Bên cạnh đó phơng pháp giảng dạy phù hợp ở phần thực hành cũng rất quan
trọng. Cần xác định đợc nội dung kiến thức trộng tâm và yêu cầu hợp lý với đối t-
ợng học sinh.
Luôn tạo đợc bầu không khí thoải mái nhẹ nhàng vui vẽ trong từng tiết dạy
theo đặc điểm riêng của từng phân môn
Phải dự kiến đợc các tình huống s phạm có thể xảy ra và xử lý linh hoạt đem
lại hiệu quả giáo dục cao. Ngoài ra cần phải cho học sinh thấy đợc tầm quan trọng
của việc nắm vững kiến thức lý thuyết, vận dụng kiến thức vào bài vẽ một cách linh
hoạt không máy móc đễ làm cho bài vẽ sống động hơn có hồn hơn, và tiến tới việc
nắm bắt cách thức sáng tạo một bức tranh riêng đi sâu vào chuyên ngành mình lựa
chọn.
c.kết luận
Để trở thành ngời giáo viên tốt dới mái trờng xã hội chủ nghĩa, trớc hết mỗi
chúng ta phải không ngừng trau dồi kiến thức, tìm tòi học hỏi, đồng thời bổ sung
tinh thần yêu nghề mến trẻ thể hiện sự nhiệt huyết của bản thân với ngành nghề
mình đã chọn. Mỹ thuật loại hình nghệ thuật tạo ra cái đẹp, vì vậy dạy mỹ thuật nói
Giỏo Viờn: Hong Vn Thng Trng: TH-THCS Hng Trch
13
Thông qua phân môn vẽ tranh
tìm hiểu một số nét đặc trng ca ngôn ngữ tạo hình ở học sinh THCS,
chung và phân môn vẽ tranh nói riêng cần phải làm cho học sinh phấn khởi mong
muốn vẽ đẹp, thể hiện cảm xúc của mình qua bài vẽ.
Phân môn vẽ tranh hoạt động thực hành là chủ yếu vì vậy cần luyện tập nhiều
bài. Trong khi dạy học sinh làm bài , giáo viên cần bao quát lớp đễ theo dỏi giúp
đỡ, gợi ý , điều chỉnh, bổ sung những gì cần thiết.
Qua quá trình công tác, trực tiếp đứng lớp tham gia giảng dạy, bản thân củng đã
rút ra đợc một số kinh nghiệm bổ sung vào vốn kiến thức hiện có, để ngày càng hoàn
thiện bản thân hơn trong công việc mà mình đã lựa chọn. Rằng trớc hết mỗi giáo viên
đứng lớp không chỉ truyền đạt kiến thức đầy đủ cho học sinh mà phải gần gủi với
học sinh , nắm bắt đợc tâm t tình cảm của học sinh, biết đợc từng đối tợng học sinh