PHÒNG GIÁO DỤC & ĐÀO TẠO
TẬP HUẤN
PHƯƠNG PHÁP BÀN TAY NẶN BỘT

ngày 15/8/2014
I. Khái quát, sự ra đời của PP BTNB:
(Các đồng chí nghiên cứu thêm tài liệu)
II. ĐẶC TRƯNG CƠ BẢN CỦA DẠY HỌC
THEO PPBTNB:
1. Khái niệm:
“Bàn tay nặn bột” là phương pháp hình thành kiến
thức khoa học cho học sinh dưới sự dẫn dắt của
giáo viên và bằng chính các hành động của học
sinh để chính các em tìm ra câu trả lời cho các vấn
đề được đặt ra trong cuộc sống thông qua tiến
hành làm thí nghiệm, quan sát, nghiên cứu tài liệu
hay điều tra.
II. ĐẶC TRƯNG CƠ BẢN CỦA DẠY HỌC
THEO PPBTNB:
2. Bản chất: Việc phát hiện, tiếp thu kiến thức
của học sinh thông qua việc GV giúp HS tự đi lại
chính con đường mà các nhà khoa học đã nghiên
cứu tìm ra chân lý (kiến thức): Từ tình huống xuất
phát, nêu vấn đề, quan niệm về vấn đề đó như thế
nào, đặt câu hỏi khoa học (giả thuyết khoa học),
đề xuất phương pháp nghiên cứu, thực hiện
phương pháp nghiên cứu để kiểm chứng giả
thuyết, đưa ra kết luận.
II. ĐẶC TRƯNG CƠ BẢN CỦA DẠY
HỌC THEO PPBTNB:
3. Đặc trưng:

1. HS quan sát, tiến hành làm thực nghiệm
để khám phá, tìm hiểu một đối tượng thực,
gần gũi.
2. Trong quá trình thực nghiệm, HS phân tích,
suy luận, thảo luận chung và trao đổi với bạn
và cô giáo về ý tưởng hay kết quả thực
nghiệm, từ đó xây dựng kiến thức cho mình.
3. Hoạt động thực nghiệm giúp HS tiếp cận
dần với những tri thức khoa học, có kỹ năng
thực hành và củng cố kỹ năng diễn đạt theo
cả hai hình thức ngôn ngữ nói và viết.
4. Các hoạt động mà GV đưa ra phải được tổ
chức sao cho đảm bảo mức độ tiến bộ dần
trong học tập của HS.
III. CÁC NGUYÊN TẮC CƠ BẢN CỦA
DẠY HỌC THEO PPBTNB:
5. Mỗi học sinh phải có một cuốn vở ghi lại ý
kiến cá nhân, ý kiến thảo luận, kết luận Và
được trình bày theo ngôn ngữ của học sinh.
6. Gia đình và cộng đồng được khuyến khích
ủng hộ và tham gia vào các hoạt động trên
lớp.
III. CÁC NGUYÊN TẮC CƠ BẢN CỦA
DẠY HỌC THEO PPBTNB:
IV. TIẾN TRÌNH PP “BÀN TAY NẶN BỘT”
Quan sát và ghi chép lại những thông tin thu thập được từ Clip trên
Bước 1: Tình huống xuất phát và câu hỏi nêu vấn đề:
a.Tình huống xuất phát:
- Do GV đưa ra như là một cách dẫn nhập vào bài học.
- Phải ngắn gọn, gần gũi, dễ hiểu.

Bước 3: Đề xuất câu hỏi hay giả thuyết và thiết kế
phương án thực nghiệm:

Từ những khác biệt, phong phú về biểu tượng ban đầu của
HS, GV giúp HS đề xuất câu hỏi về những khác biệt đó.

GV:
- Lựa chọn các biểu tượng ban đầu tiêu biểu một cách
nhanh chóng theo mục đích dạy học.
- Điều khiển thảo luận của HS để HS đề xuất được câu
hỏi từ những khác biệt đó.
- Khéo léo gợi ý cho HS các điểm giống/khác nhau cơ
bản. Từ đó giúp HS đề xuất câu hỏi.
IV. TIẾN TRÌNH PP “BÀN TAY NẶN BỘT”
Quan sát và ghi chép lại những thông tin thu thập được từ Clip trên
Bước 4: Tiến hành thực nghiệm tìm tòi - nghiên cứu
- Giáo viên nhận xét các phương án trên đều có lý nhưng
hướng học sinh thực hiện phương án khả thi nhất.
-
Trước khi tiến hành cho học sinh ghi chép vào vở ghi chép
khoa học (hoặc phiếu in sẵn) ví dụ:
1. Câu hỏi:
2. Dự đoán:
3. Các tiến hành thí nghiệm:
4. So sánh kết quả với dự đoán ban đầu:
5. Kết luận:
IV. TIẾN TRÌNH PP “BÀN TAY NẶN BỘT”
Bước 5: Kết luận và hợp thức hóa kiến thức
Sau khi thực hiện thực nghiệm tìm tòi – nghiên cứu:


1. Tổ chức lớp học
1. Bố trí vật dụng trong lớp học:
- Bố trí bàn, ghế theo nhóm hợp lý (hướng nhìn, lưu ý HS
có tật về mắt, lối đi lại, ánh sáng).
- Vật dụng thí nghiệm sắp xếp hợp lí (an toàn, không lộ ý
đồ khi HS đề xuất TN, không gây mất chú ý, thuận tiện
khi sử dụng…).
2. Không khí làm việc trong lớp học:
- Tạo sự thoải mái cho HS
- Mối quan hệ công bằng, bình đẳng
- HS ham thích tham gia (thực hành TN, suy nghĩ, thảo
luận, trình bày…).
2. Giúp học sinh bộc lộ quan niệm ban đầu

Biểu tượng ban đầu được bộc lộ qua: viết, vẽ, nói.

Để HS làm việc cá nhân, trình bày biểu tượng ban đầu.

Khuyến khích HS bộ lộ biểu tượng ban đầu. Không nhận
xét đúng/sai, không vội vàng khen ngợi.

Quan sát/lắng nghe HS bộc lộ biểu tượng ban đầu. Tổng
hợp, ghi/trưng bày các ý kiến lên bảng (nói).

Giúp HS phân tích những điểm giống/khác nhau cơ bản
giữa các ý kiến -> Hướng dẫn HS đặt câu hỏi với các
điểm giống/khác đó.

Nên để HS làm việc cá nhân rồi thảo luận nhóm.
Một số lưu ý khi lựa chọn BTBĐ để đưa ra thảo luận:

Vẫn ghi/gắn lên bảng và đánh dấu là câu hỏi tạm thời chưa xét
đến trong bài học này.