HC VIN CHNH TR QUC GIA H CH MINH
TRN VN THCH
biến đổi phân tầng xã hội nghề nghiệp
ở thành phố đà nẵng từ năm 2002 đến năm 2010
Chuyờn ngnh : Xó hi hc
Mó s : 62 31 30 01
TểM TT LUN N TIN S X HI HC
H NI - 2014
Công trình 󰗤c hoàn thành t󰖢i
H󰗎c vi󰗈n Chính tr󰗌 qu󰗒c gia H󰗔 Chí Minh
Ng󰗞i h󰗜ng d󰖬n khoa h󰗎c: 1. GS, TS Lê Ng󰗎c Hùng
2. PGS, TS Nguy󰗆n Chí Dng
Ph󰖤n bi󰗈n 1:

Ph󰖤n bi󰗈n 2:

Ph󰖤n bi󰗈n 3:

Lu󰖮n án s󰖾 󰗤c b󰖤o v󰗈 tr󰗜c H󰗚i 󰗔ng ch󰖦m lu󰖮n án c󰖦p H󰗎c vi󰗈n
h󰗎p t󰖢i H󰗎c vi󰗈n Chính tr󰗌 qu󰗒c gia H󰗔 Chí Minh
Vào h󰗔i gi󰗞 ngày tháng nm 2014
Có th󰗄 tìm hi󰗄u lu󰖮n án t󰖢i: Th vi󰗈n Qu󰗒c gia
và Th vi󰗈n H󰗎c vi󰗈n Chính tr󰗌 qu󰗒c gia H󰗔 Chí Minh
1
M󰗟 󰖧U
1. Tính c󰖦p thi󰗀t c󰗨a 󰗂 tài nghiên c󰗪u
1.1. Tính c󰖦p thi󰗀t v󰗂 m󰖸t lý lu󰖮n
Phân t󰖨ng xã h󰗚i (PTXH) là m󰗚t trong nh󰗰ng ch󰗨 󰗂 nghiên c󰗪u c b󰖤n c󰗨a
Xã h󰗚i h󰗎c. 󰗟 n󰗜c ta, t󰗬 󰖨u th󰖮p niên 90 c󰗨a th󰗀 k󰗸 XX 󰗀n nay, ã có nhi󰗂u t󰗖
ch󰗪c, cá nhân quan tâm nghiên c󰗪u, lí gi󰖤i v󰖦n 󰗂 PTXH trên c󰖤 phng di󰗈n lí
lu󰖮n và th󰗲c ti󰗆n. Tuy nhiên, các nghiên c󰗪u ch󰗨 y󰗀u t󰖮p trung vào khía c󰖢nh

Th󰗲c t󰗀 nói trên cho th󰖦y, vi󰗈c vi󰗈c v󰖮n d󰗦ng lý thuy󰗀t và phng pháp Xã
h󰗚i h󰗎c vào nghiên c󰗪u bi󰗀n 󰗖i kinh t󰗀 - xã h󰗚i nói chung và 󰖸c bi󰗈t là s󰗲 bi󰗀n
󰗖i PTXH ngh󰗂 nghi󰗈p nói riêng, trên quy mô toàn qu󰗒c cng nh 󰗠 thành ph󰗒 à
N󰖶ng là nhi󰗈m v󰗦 c󰖨n thi󰗀t nh󰖲m nh󰖮n di󰗈n th󰗲c tr󰖢ng bi󰗀n 󰗖i, lu󰖮n gi󰖤i nh󰗰ng
y󰗀u t󰗒 tác 󰗚ng 󰗀n s󰗲 bi󰗀n 󰗖i cng nh ánh giá h󰗈 qu󰖤 c󰗨a s󰗲 bi󰗀n 󰗖i PTXH
ngh󰗂 nghi󰗈p 󰗀n s󰗲 phát tri󰗄n kinh t󰗀 - xã h󰗚i, t󰗬 ó ki󰗀n ngh󰗌 nh󰗰ng gi󰖤i pháp h󰗤p
lý, h󰗜ng 󰗀n s󰗲 phát tri󰗄n kinh t󰗀 - xã h󰗚i nhanh và b󰗂n v󰗰ng là i󰗂u h󰗀t s󰗪c c󰖨n
thi󰗀t. Vi󰗈c l󰗲a ch󰗎n 󰗂 tài: Bi󰗀n 󰗖i phân t󰖨ng xã h󰗚i ngh󰗂 nghi󰗈p 󰗠 thành ph󰗒
à N󰖶ng t󰗬 nm 2002 󰗀n nm 2010 󰗄 nghiên c󰗪u là nh󰖲m áp 󰗪ng các yêu c󰖨u
quan tr󰗎ng nói trên.
2. M󰗦c tiêu và nhi󰗈m v󰗦 nghiên c󰗪u c󰗨a Lu󰖮n án
2.1. M󰗦c tiêu nghiên c󰗪u: Làm rõ thêm nh󰗰ng v󰖦n 󰗂 lý lu󰖮n và phng
pháp nghiên c󰗪u v󰗂 bi󰗀n 󰗖i PTXH ngh󰗂 nghi󰗈p; nh󰖮n di󰗈n th󰗲c tr󰖢ng bi󰗀n 󰗖i
PTXH ngh󰗂 nghi󰗈p t󰗬 nm 2002 -2014, tìm hi󰗄u nh󰗰ng y󰗀u t󰗒 tác 󰗚ng 󰗀n s󰗲
bi󰗀n 󰗖i cng nh ánh giá h󰗈 qu󰖤 c󰗨a nh󰗰ng bi󰗀n 󰗖i ó 󰗀n s󰗲 phát tri󰗄n kinh t󰗀
- xã h󰗚i 󰗠 thành ph󰗒 à N󰖶ng; 󰗂 xu󰖦t các gi󰖤i pháp nh󰖲m phát tri󰗄n xã h󰗚i b󰗂n
v󰗰ng.
2.2. Nhi󰗈m v󰗦 nghiên c󰗪u: 󰗄 󰖢t 󰗤c m󰗦c tiêu nói trên, Lu󰖮n án có các
nhi󰗈m v󰗦 sau:
- Xác 󰗌nh c s󰗠 lý lu󰖮n, phng pháp lu󰖮n và các khái ni󰗈m PTXH ngh󰗂
nghi󰗈p và bi󰗀n 󰗖i PTXH ngh󰗂 nghi󰗈p.
- Phân tích d󰗰 li󰗈u 󰗄 nh󰖮n di󰗈n th󰗲c tr󰖢ng bi󰗀n 󰗖i PTXH ngh󰗂 nghi󰗈p.
- Tìm hi󰗄u nh󰗰ng nhân t󰗒 ch󰗨 y󰗀u tác 󰗚ng làm bi󰗀n 󰗖i PTXH ngh󰗂 nghi󰗈p
- ánh giá 󰖤nh h󰗠ng c󰗨a s󰗲 bi󰗀n 󰗖i PTXH ngh󰗂 nghi󰗈p 󰗀n s󰗲 phát tri󰗄n
kinh t󰗀 - xã h󰗚i. D󰗲 báo xu h󰗜ng bi󰗀n 󰗖i PTXH ngh󰗂 nghi󰗈p trong nh󰗰ng nm
t󰗜i 󰗠 thành ph󰗒 à N󰖶ng.
- 󰗂 xu󰖦t gi󰖤i pháp i󰗂u ch󰗊nh PTXH ngh󰗂 nghi󰗈p h󰗜ng 󰗀n phát tri󰗄n xã
h󰗚i b󰗂n v󰗰ng.
3. 󰗒i t󰗤ng, khách th󰗄, ph󰖢m vi nghiên c󰗪u c󰗨a lu󰖮n án
3.1. 󰗒i t󰗤ng: Lu󰖮n án nghiên c󰗪u s󰗲 bi󰗀n 󰗖i phân t󰖨ng xã h󰗚i

󰖸c i󰗄m cá nhân
ng󰗞i lao 󰗚ng
V󰗌 th󰗀 kinh t󰗀
ngh󰗂 nghi󰗈p
V󰗌 th󰗀 quy󰗂n
l󰗲c ngh󰗂 nghi󰗈p
V󰗌 th󰗀 xã h󰗚i
ngh󰗂 nghi󰗈p
Bi󰗀n 󰗖i
PTXH ngh󰗂
nghi󰗈p
4
6. C s󰗠 lý lu󰖮n và phng pháp nghiên c󰗪u
6.1. C s󰗠 lý lu󰖮n
- Lu󰖮n án 󰗤c th󰗲c hi󰗈n d󰗲a trên nh󰗰ng nguyên lý lý lu󰖮n c󰗨a ch󰗨 ngha
Mác - Lênin v󰗂 bi󰗀n 󰗖i xã h󰗚i.
- D󰗲a trên quan i󰗄m, ch󰗨 trng, chính sách phát tri󰗄n kinh t󰗀 - xã h󰗚i c󰗨a
󰖤ng và Nhà n󰗜c Vi󰗈t Nam, c󰗨a c󰖦p u󰗸 và chính quy󰗂n thành ph󰗒 à N󰖶ng.
- V󰖮n d󰗦ng các lý thuy󰗀t c󰗨a Karl Marx, Max Weber và c󰗨a các nhà XHH
hi󰗈n 󰖢i 󰗄 lu󰖮n gi󰖤i s󰗲 bi󰗄n 󰗖i phân t󰖨ng xã h󰗚i ngh󰗂 nghi󰗈p.
- 󰗄 󰖢t 󰗤c m󰗦c ích nh󰖮n di󰗈n bi󰗀n 󰗖i PTXH ngh󰗂 nghi󰗈p trên 󰗌a bàn
thành ph󰗒 à N󰖶ng, tác gi󰖤 l󰗲a ch󰗎n h󰗜ng ti󰗀p c󰖮n theo 9 nhóm xã h󰗚i ngh󰗂
nghi󰗈p 󰗄 x󰗮 lý và phân tích v󰗌 th󰗀 kinh t󰗀 - xã h󰗚i. C s󰗠 󰗄 phân lo󰖢i 9 nhóm xã
h󰗚i ngh󰗂 nghi󰗈p là d󰗲a vào b󰖤ng Danh m󰗦c ngh󰗂 nghi󰗈p mà T󰗖ng c󰗦c Th󰗒ng kê
xây d󰗲ng nh󰖲m ph󰗦c v󰗦 cho các cu󰗚c KSMS h󰗚 gia ình 󰗠 n󰗜c ta trong hn m󰗚t
th󰖮p niên qua
6.2. Phng pháp nghiên c󰗪u c󰗦 th󰗄
- Phân tích tài li󰗈u có s󰖶n, là nh󰗰ng tài li󰗈u thu th󰖮p 󰗤c t󰗬 các báo cáo
t󰗖ng k󰗀t, các nghiên c󰗪u ã có và các tài li󰗈u khác liên quan 󰗀n 󰗂 tài.
- Phng pháp 󰗌nh l󰗤ng:

T󰗕NG QUAN NGHIÊN C󰗩U V󰗁 PHÂN T󰖧NG XÃ H󰗙I
NGH󰗁 NGHI󰗇P
1.1. Nh󰗰ng nghiên c󰗪u v󰗂 phân t󰖨ng xã h󰗚i và phân t󰖨ng xã h󰗚i ngh󰗂
nghi󰗈p trên th󰗀 gi󰗜i
1.1.1. Nghiên c󰗪u v󰗂 phân t󰖨ng xã h󰗚i
Trên c s󰗠 n󰗂n t󰖤ng lý lu󰖮n 󰗤c thi󰗀t l󰖮p tr󰗜c ó, t󰗬 nh󰗰ng nm 40 c󰗨a th󰗀
k󰗸 XX 󰗀n nay, thu󰖮t ng󰗰 󰜝phân t󰖨ng xã h󰗚i󰜞 󰗤c s󰗮 d󰗦ng khá r󰗚ng rãi 󰗠 r󰖦t
nhi󰗂u n󰗜c trên th󰗀 gi󰗜i, và ngày càng có nhi󰗂u công trình nghiên c󰗪u i sâu kh󰖤o
sát, lý gi󰖤i hi󰗈n th󰗲c PTXH di󰗆n ra trong các xã h󰗚i và các tác gi󰖤 cng ã không
ng󰗬ng có s󰗲 b󰗖 sung phát tri󰗄n lý thuy󰗀t phân t󰖨ng.
1.1.2. Nghiên c󰗪u v󰗂 phân t󰖨ng xã h󰗚i ngh󰗂 nghi󰗈p
T󰗬 vi󰗈c t󰗖ng quan nh󰗰ng nghiên c󰗪u v󰗂 PTXH trên th󰗀 gi󰗜i ã cho th󰖦y,
ngày càng có nhi󰗂u các nghiên c󰗪u phân t󰖨ng d󰗲a vào tiêu chí ngh󰗂 nghi󰗈p 󰗄
phân chia. Ngay trong t t󰗠ng c󰗨a Karl Marx cng 󰗂 cao y󰗀u t󰗒 phân công lao
󰗚ng xã h󰗚i; s󰗲 nh󰖦n m󰖢nh 󰗀n c may th󰗌 tr󰗞ng c󰗨a Max Weber cng là s󰗲
quan tâm 󰗀n l󰗤i th󰗀 ngh󰗂 nghi󰗈p; r󰗔i hàng lo󰖢t các nghiên c󰗪u v󰗂 PTXH c󰗨a tác
gi󰖤 Ian Robertson, Gilbert Kahl (1996), Tominaga Kenichi, L󰗦c H󰗎c Ngh󰗈 cùng
các c󰗚ng s󰗲 (2004) vv󰜧󰗂u d󰗲a trên tiêu chí ngh󰗂 nghi󰗈p 󰗄 phân t󰖨ng xã h󰗚i -
ây là i󰗂u còn ang ít 󰗤c nghiên c󰗪u trong PTXH 󰗠 Vi󰗈t Nam.
1.2. T󰗖ng quan nghiên c󰗪u v󰗂 phân t󰖨ng xã h󰗚i và phân t󰖨ng xã h󰗚i
ngh󰗂 nghi󰗈p 󰗠 Vi󰗈t Nam
1.2.1. Nghiên c󰗪u lý lu󰖮n v󰗂 phân t󰖨ng xã h󰗚i
Trên c s󰗠 phân tích, ánh giá và ti󰗀p thu có ch󰗎n l󰗎c các quan i󰗄m c󰗨a
các nhà khoa h󰗎c trên th󰗀 gi󰗜i, các nghiên c󰗪u v󰗂 PTXH 󰗠 n󰗜c ta 󰗀n nay ã có
6
nh󰗰ng óng góp 󰖸c bi󰗈t quan tr󰗎ng trong vi󰗈c ph󰗖 bi󰗀n và phát tri󰗄n lý thuy󰗀t,
t󰗬 h󰗈 khái ni󰗈m 󰗀n cách th󰗪c ti󰗀p c󰖮n, phng pháp nghiên c󰗪u, tiêu chí ánh
giá PTXH.
1.2.2. Nghiên c󰗪u th󰗲c nghi󰗈m v󰗂 phân t󰖨ng xã h󰗚i
Các nghiên c󰗪u ã i sâu phân tích m󰗚t s󰗒 khía c󰖢nh khác nhau c󰗨a PTXH,

thng ti󰗀n khác nhau.
7
2.1.2. Phân t󰖨ng xã h󰗚i ngh󰗂 nghi󰗈p
Tác gi󰖤 xây d󰗲ng khái ni󰗈m PTXH ngh󰗂 nghi󰗈p trong nghiên c󰗪u c󰗨a Lu󰖮n
án có n󰗚i hàm nh sau: PTXH ngh󰗂 nghi󰗈p là s󰗲 phân hóa xã h󰗚i thành các nhóm
xã h󰗚i ngh󰗂 nghi󰗈p khác nhau, m󰗘i nhóm xã h󰗚i ngh󰗂 nghi󰗈p là m󰗚t t󰖮p h󰗤p ng󰗞i
lao 󰗚ng tng 󰗒i gi󰗒ng nhau v󰗂 v󰗌 th󰗀 kinh t󰗀, v󰗌 th󰗀 quy󰗂n l󰗲c và v󰗌 th󰗀 xã h󰗚i;
t󰗬 ó mà h󰗎 có 󰗤c th󰗪 b󰖮c nh󰖦t 󰗌nh trong c󰖦u trúc xã h󰗚i; và có 󰗤c nh󰗰ng
c h󰗚i h󰗠ng th󰗦 và thng ti󰗀n khác nhau.
2.1.3. Bi󰗀n 󰗖i phân t󰖨ng xã h󰗚i ngh󰗂 nghi󰗈p
Bi󰗀n 󰗖i PTXH ngh󰗂 nghi󰗈p là khái ni󰗈m ch󰗊 s󰗲 thay 󰗖i v󰗂 m󰖸t c󰖦u trúc
phân t󰖨ng và quy mô, m󰗪c 󰗚 phân t󰖨ng c󰗨a các nhóm xã h󰗚i ngh󰗂 nghi󰗈p trong
m󰗚t kho󰖤ng th󰗞i gian xác 󰗌nh. Vì bi󰗀n 󰗖i PTXH ngh󰗂 nghi󰗈p là m󰗚t quá trình
kinh t󰗀 - xã h󰗚i nên 󰗄 xác 󰗌nh nó, m󰗘i phép o 󰗂u c󰖨n ít nh󰖦t hai th󰗞i i󰗄m khác
nhau. i󰗄m m󰗒c mà lu󰖮n án l󰗲a ch󰗎n 󰗄 so sánh, làm sáng t󰗐 s󰗲 bi󰗀n 󰗖i PTXH
ngh󰗂 nghi󰗈p 󰗠 à N󰖶ng là t󰗬 nm 2002 󰗀n 2010, kho󰖤ng th󰗞i gian thành ph󰗒 󰖪y
m󰖢nh công cu󰗚c CNH, HH, TH.
2.2. C s󰗠 lý thuy󰗀t v󰖮n d󰗦ng trong nghiên c󰗪u phân t󰖨ng xã h󰗚i
ngh󰗂 nghi󰗈p
2.2.1. Quan i󰗄m c󰗨a Karl Marx và Max Weber v󰗂 phân t󰖨ng xã h󰗚i
T󰗖ng h󰗤p quan i󰗄m v󰗂 phân t󰖨ng c󰗨a Karl Marx và Max Weber th󰗲c s󰗲 là
lý lu󰖮n n󰗂n t󰖤ng cho m󰗎i nghiên c󰗪u v󰗂 phân t󰖨ng b󰗠i suy cho cùng, s󰗲 PTXH trên
phng di󰗈n ti󰗀p c󰖮n nào cng 󰗂u d󰗲a trên 3 lo󰖢i v󰗌 th󰗀 quy󰗂n l󰗲c, v󰗌 th󰗀 kinh t󰗀
và v󰗌 th󰗀 xã h󰗚i. Lý thuy󰗀t c󰗨a 2 ông là c s󰗠 n󰗂n t󰖤ng 󰗄 Lu󰖮n án v󰖮n d󰗦ng trong
su󰗒t quá trình phân tích, lý gi󰖤i s󰗲 bi󰗀n 󰗖i PTXH ngh󰗂 nghi󰗈p 󰗠 à N󰖶ng.
2.2.2. Nh󰗰ng phát tri󰗄n c󰗨a lý thuy󰗀t xã h󰗚i h󰗎c hi󰗈n 󰖢i v󰗂 phân t󰖨ng
xã h󰗚i
- Quan ni󰗈m v󰗂 PTXH c󰗨a Kingsley Davis và Wilbert Moore
Hai tác gi󰖤 cho r󰖲ng PTXH, b󰖦t bình 󰖴ng xã h󰗚i là do có s󰗲 khác nhau v󰗂
giá tr󰗌 c󰗨a các 󰗌a v󰗌 xã h󰗚i. Thi󰗀t ngh, ngh󰗂 nghi󰗈p là m󰗚t trong nh󰗰ng y󰗀u t󰗒

các tr󰗞ng phái riêng nh󰖲m phân tích và lý gi󰖤i nh󰗰ng hi󰗈n t󰗤ng PTXH trong các
xã h󰗚i hi󰗈n 󰖢i.
2.2.3. Nh󰗰ng v󰖦n 󰗂 󰖸t ra trong nghiên c󰗪u phân t󰖨ng xã h󰗚i ngh󰗂
nghi󰗈p 󰗠 n󰗜c ta hi󰗈n nay
S󰗲 bi󰗀n 󰗖i PTXH 󰗠 n󰗜c ta ang ch󰗌u tác 󰗚ng b󰗠i nhi󰗂u y󰗀u t󰗒: S󰗠 h󰗰u
t li󰗈u s󰖤n xu󰖦t, l󰗤i th󰗀 ngh󰗂 nghi󰗈p, trình 󰗚 giáo d󰗦c v.v Vì th󰗀, 󰗄 nghiên
c󰗪u lý gi󰖤i PTXH ngh󰗂 nghi󰗈p hi󰗈n nay không th󰗄 duy kinh t󰗀 (ch󰗊 d󰗲a trên y󰗀u
t󰗒 s󰗠 h󰗰u t li󰗈u s󰖤n xu󰖦t) mà ph󰖤i ti󰗀p c󰖮n a chi󰗂u c󰖢nh, t󰗪c là ph󰖤i xem xét t󰗬
nhi󰗂u y󰗀u t󰗒.
Bên c󰖢nh y󰗀u t󰗒 quy󰗂n s󰗠 h󰗰u t li󰗈u s󰖤n xu󰖦t, thì l󰗤i th󰗀 ngh󰗂 nghi󰗈p, trình
󰗚 chuyên môn k󰗺 thu󰖮t, nng l󰗲c lãnh 󰖢o qu󰖤n lý và 󰖸c bi󰗈t là quy󰗂n l󰗲c chính
tr󰗌 là nh󰗰ng y󰗀u t󰗒 c󰗒t y󰗀u c󰖨n ph󰖤i 󰗤c chú ý khi nghiên c󰗪u v󰗂 PTXH ngh󰗂
nghi󰗈p 󰗠 n󰗜c ta hi󰗈n nay.
V󰖮n d󰗦ng k󰗀t h󰗤p quan i󰗄m v󰗂 PTXH c󰗨a Karl Marx và Max Weber và k󰗀
th󰗬a s󰗲 phát tri󰗄n m󰗜i trong các lý thuy󰗀t XHH hi󰗈n 󰖢i vào nghiên c󰗪u PTXH
ngh󰗂 nghi󰗈p hi󰗈n nay là m󰗚t cách làm có ý ngha cao v󰗂 m󰖸t lý lu󰖮n và th󰗲c ti󰗆n.
9
2.3. Quan i󰗄m, chính sách c󰗨a 󰖤ng và Nhà n󰗜c Vi󰗈t Nam v󰗂 phân
t󰖨ng xã h󰗚i và i󰗂u ch󰗊nh phân t󰖨ng xã h󰗚i
Càng i sâu vào KTTT thì PTXH có xu h󰗜ng di󰗆n ra gay g󰖰t. Th󰗲c t󰗀 ó
󰖸t ra cho 󰖤ng và Nhà n󰗜c Vi󰗈t Nam nhi󰗈m v󰗦 xây d󰗲ng và th󰗲c hi󰗈n h󰗈 th󰗒ng
chính sách xã h󰗚i 󰗔ng b󰗚 nh󰖲m i󰗂u ch󰗊nh PTXH, 󰖤m b󰖤o s󰗲 công b󰖲ng xã h󰗚i,
h󰗜ng t󰗜i giá tr󰗌 nhân vn cao c󰖤, phát tri󰗄n toàn di󰗈n con ng󰗞i.
V󰖦n 󰗂 󰖸t ra là i󰗂u ch󰗊nh PTXH b󰖲ng cách nào? Theo quan i󰗄m và 󰗌nh
h󰗜ng nào là i󰗂u c󰖨n xác 󰗌nh. i󰗂u ch󰗊nh PTXH và phân hoá giàu nghèo không
có ngha là b󰖲ng m󰗎i cách nâng m󰗪c s󰗒ng c󰗨a ng󰗞i nghèo lên b󰖲ng ng󰗞i giàu
và h󰖢 m󰗪c s󰗒ng c󰗨a ng󰗞i giàu xu󰗒ng b󰖲ng ng󰗞i nghèo, càng không ph󰖤i là 󰜝l󰖦y
c󰗨a ng󰗞i giàu chia cho ng󰗞i nghèo󰜞 theo ki󰗄u 󰜝cào b󰖲ng󰜞, 󰜝Trung bình ch󰗨
ngha󰜞 󰗒i v󰗜i các giai t󰖨ng xã h󰗚i.
Quan i󰗄m và chính sách xuyên su󰗒t c󰗨a 󰖤ng và Nhà n󰗜c là t󰖢o c h󰗚i

hn 900.000 ng󰗞i (nm 2010); thành ph󰗒 có 6 qu󰖮n n󰗚i thành (Sn Trà, H󰖤i
Châu, Thanh Khê, Liên Chi󰗄u, C󰖪m L󰗈, Ng Hành Sn) và hai huy󰗈n (huy󰗈n Hòa
Vang và huy󰗈n 󰖤o Hoàng Sa).
3.1.2. 󰖸c i󰗄m kinh t󰗀 - xã h󰗚i
T󰗬 khi tr󰗠 thành n v󰗌 hành chính tr󰗲c thu󰗚c trung ng (nm 1997), à
N󰖶ng ã t󰖢o l󰖮p v󰗌 th󰗀 m󰗜i, 󰗤c nhi󰗂u ng󰗞i bi󰗀t 󰗀n là m󰗚t thành ph󰗒 nng
󰗚ng, phát tri󰗄n nhanh ti󰗀n trình CNH, HH và TH. N󰗀u th󰗞i i󰗄m nm 2000,
10
t󰗸 tr󰗎ng lao 󰗚ng trong nông, lâm, th󰗨y s󰖤n g󰖨n tng ng v󰗜i khu v󰗲c công
nghi󰗈p, xây d󰗲ng và t󰗸 tr󰗎ng lao 󰗚ng trong các ngành d󰗌ch v󰗦 không có s󰗲 cách
bi󰗈t quá l󰗜n thì 󰗀n nm 2010 ã có s󰗲 d󰗌ch chuy󰗄n l󰗜n. T󰗸 tr󰗎ng lao 󰗚ng trong
khu v󰗲c nông, lâm, th󰗨y s󰖤n t󰗬 28,23% gi󰖤m còn 9,54%; lao 󰗚ng trong khu v󰗲c
d󰗌ch v󰗦 ã tng t󰗬 39,94% lên 57,38%.
Nh v󰖮y, xét v󰗂 c c󰖦u lao 󰗚ng theo ngh󰗂 nghi󰗈p cng nh t󰗸 l󰗈 óng góp
trong GDP 󰗂u cho th󰖦y, 󰗠 à N󰖶ng ang di󰗆n ra s󰗲 thay 󰗖i theo h󰗜ng ngày
càng gi󰖤m nhanh nhóm ngh󰗂 nông, lâm, th󰗨y s󰖤n, tng nhanh ngành d󰗌ch v󰗦. ây
là c s󰗠 cho s󰗲 bi󰗀n 󰗖i PTXH ngh󰗂 nghi󰗈p h󰗜ng 󰗀n xã h󰗚i hi󰗈n 󰖢i.
3.2. Bi󰗀n 󰗖i phân t󰖨ng xã h󰗚i v󰗂 v󰗌 th󰗀 quy󰗂n l󰗲c
3.2.1. Ngu󰗔n d󰗰 li󰗈u và h󰗜ng ti󰗀p c󰖮n quy󰗂n l󰗲c ngh󰗂 nghi󰗈p
󰗄 phân tích y󰗀u t󰗒 quy󰗂n l󰗲c ngh󰗂 nghi󰗈p, Lu󰖮n án s󰗮 d󰗦ng ngu󰗔n d󰗰 li󰗈u
t󰗬 file g󰗒c k󰗀t qu󰖤 kh󰖤o sát MSHG do T󰗖ng c󰗦c Th󰗒ng kê th󰗲c hi󰗈n.
Trong ti󰗀n trình 󰖪y m󰖢nh CNH, HH, phát tri󰗄n KTTT, xã h󰗚i Vi󰗈t Nam
ang chuy󰗄n d󰖨n sang xã h󰗚i công nghi󰗈p hi󰗈n 󰖢i, v󰗌 th󰗀 quy󰗂n l󰗲c ngh󰗂 nghi󰗈p
󰗤c phân t󰖨ng theo th󰗪 t󰗲 t󰗬 cao xu󰗒ng th󰖦p g󰗔m: Lãnh 󰖢o, qu󰖤n lý - doanh
nhân - chuyên môn cao, ây 󰗤c coi là nh󰗰ng nhóm tinh hoa; ti󰗀p theo là nh󰗰ng
nhóm xã h󰗚i ngh󰗂 nghi󰗈p mang tính ch󰖦t c󰗨a xã h󰗚i hi󰗈n 󰖢i: Nhân viên - công
nhân - buôn bán, d󰗌ch v󰗦; nh󰗰ng nhóm có v󰗌 th󰗀 󰗀n th󰖦p nh󰖦t là: Ti󰗄u th󰗨 công -
lao 󰗚ng gi󰖤n n - nông dân, ây là nh󰗰ng nhóm xã h󰗚i ngh󰗂 nghi󰗈p g󰖰n v󰗜i 󰖸c
trng c󰗨a n󰗂n s󰖤n xu󰖦t nông nghi󰗈p truy󰗂n th󰗒ng.
Th󰗪 b󰖮c quy󰗂n l󰗲c ngh󰗂 nghi󰗈p 󰗤c xác l󰖮p theo tr󰖮t t󰗲 phân t󰖨ng nh v󰖮y,

󰗟 c󰖤 2 th󰗞i i󰗄m 2002 và 2010, mô hình tháp phân t󰖨ng ngh󰗂 nghi󰗈p c󰗨a à
N󰖶ng theo hình con quay (mô ph󰗐ng 󰗔 v󰖮t trong trò chi dân gian). Nh󰗰ng nhóm
xã h󰗚i ngh󰗂 nghi󰗈p 󰗠 kho󰖤ng gi󰗰a phình to, nh󰗰ng nhóm t󰖨ng áy (nông dân và
lao 󰗚ng gi󰖤n n) chi󰗀m t󰗸 l󰗈 nh󰗐.
Bi󰗄u 󰗔 3.1: Mô hình tháp phân t󰖨ng ngh󰗂 nghi󰗈p c󰗨a lao 󰗚ng ang có vi󰗈c làm
󰗠 TP à N󰖶ng nm 2002 và nm 2010
Trong khi 3 nhóm ngh󰗂 mang 󰖸c trng xã h󰗚i nông nghi󰗈p c󰗨a c󰖤 n󰗜c
gi󰖤m ch󰖮m thì 󰗠 à N󰖶ng, 3 nhóm là nông dân, lao 󰗚ng gi󰖤n n và ti󰗄u th󰗨 công
l󰖢i gi󰖤m r󰖦t nhanh t󰗬 44,3% (nm 2002) xu󰗒ng còn 32,9% (nm 2010). 󰖸c bi󰗈t là
12
nhóm ngh󰗂 nông dân 󰗀n nm 2010, ch󰗊 còn 7,5% (trong khi c󰖤 n󰗜c còn 52,1%).
Các nhóm t󰖨ng áy thu h󰖺p thì t󰖦t y󰗀u các nhóm t󰖨ng trên c󰗨a tháp phình to ra.
Các nhóm xã h󰗚i ngh󰗂 nghi󰗈p 󰖢i di󰗈n cho xã h󰗚i hi󰗈n 󰖢i 󰗂u theo chi󰗂u h󰗜ng
tng lên nh doanh nhân tng t󰗬 1,1% lên 3,0%, chuyên môn cao tng t󰗬 7,1% lên
15,3%, công nhân tng t󰗬 7,2% lên 11,6%.
Nh v󰖮y, c󰖦u trúc các nhóm xã h󰗚i ngh󰗂 nghi󰗈p 󰗠 à N󰖶ng ang có s󰗲 bi󰗀n
󰗖i h󰗜ng 󰗀n xã h󰗚i hi󰗈n 󰖢i trong th󰖮p niên 󰖨u c󰗨a th󰗀 k󰗸 XXI.
3.2.2.3. So sánh s󰗲 di 󰗚ng ngh󰗂 nghi󰗈p trong mô hình phân t󰖨ng xã h󰗚i
ngh󰗂 nghi󰗈p 󰗠 à N󰖶ng v󰗜i các thành ph󰗒 tr󰗲c thu󰗚c Trung ng
󰗒i chi󰗀u mô hình tháp phân t󰖨ng d󰗲a trên t󰗸 l󰗈 lao 󰗚ng c󰗨a các nhóm xã
h󰗚i ngh󰗂 nghi󰗈p 󰗠 à N󰖶ng v󰗜i các thành ph󰗒 tr󰗲c thu󰗚c Trung ng khác cho
th󰖦y quy mô, m󰗪c 󰗚 và xu h󰗜ng di 󰗚ng ngh󰗂 nghi󰗈p di󰗆n ra khác nhau trong
giai o󰖢n t󰗬 nm 2002 󰗀n nm 2010.
V󰗜i thành ph󰗒 C󰖨n Th, 3 nhóm xã h󰗚i ngh󰗂 nghi󰗈p mang 󰖸c trng xã h󰗚i
truy󰗂n th󰗒ng, m󰖸c dù gi󰖤m 14,7 i󰗄m ph󰖨n trm (t󰗬 76,9% xu󰗒ng còn 62,2%)
song mô hình tháp phân t󰖨ng ngh󰗂 nghi󰗈p c󰗨a thành ph󰗒 này v󰖬n là hình kim t󰗲
tháp - mô hình phân t󰖨ng c󰗨a xã h󰗚i nông thôn thu󰖨n túy.
Mô hình tháp phân t󰖨ng ngh󰗂 nghi󰗈p c󰗨a Hà N󰗚i và H󰖤i Phòng có nét tng
󰗔ng, 󰗠 t󰖨ng áy c󰗨a mô hình tháp - nhóm xã h󰗚i nông dân còn chi󰗀m t󰗸 l󰗈 khá
cao. Trong giai o󰖢n t󰗬 nm 2002 󰗀n nm 2010, m󰖸c dù nhóm xã h󰗚i nông dân 󰗠

b󰖲ng 46,3% và nm 2010 t󰗦t xu󰗒ng còn 35,3% so v󰗜i m󰗪c trung bình chung. S󰗒
li󰗈u trên cho th󰖦y xu h󰗜ng phân t󰖨ng thu nh󰖮p gi󰗰a các nhóm xã h󰗚i ngh󰗂 nghi󰗈p
󰗠 à N󰖶ng ngày càng doãng ra v󰗜i t󰗒c 󰗚 khá nhanh.
- K󰗀t qu󰖤 phân tích t󰗬 ngu󰗔n d󰗰 li󰗈u i󰗂u tra ch󰗎n m󰖬u do tác gi󰖤 lu󰖮n án
th󰗲c hi󰗈n. Lu󰖮n án ã ti󰗀n hành i󰗂u tra ch󰗎n m󰖬u 451 tr󰗞ng h󰗤p 󰖢i di󰗈n cho 9
nhóm xã h󰗚i ngh󰗂 nghi󰗈p trên 󰗌a bàn à N󰖶ng v󰗜i k󰗀t qu󰖤 thu 󰗤c nh sau.
B󰖤ng 3.1:TNBQ t󰗬 ngh󰗂 chính c󰗨a ng󰗞i lao 󰗚ng/tháng và v󰗌 th󰗀 phân
t󰖨ng thu nh󰖮p theo 9 nhóm xã h󰗚i ngh󰗂 nghi󰗈p
Nhóm xã h󰗚i ngh󰗂
nghi󰗈p
Nm 2002
Nm 2010
TNBQ
󰖨u ng󰗞i /
tháng (1000)
V󰗌 th󰗀
phân t󰖨ng
TNBQ
󰖨u ng󰗞i /
tháng (1000)
V󰗌 th󰗀
phân t󰖨ng
Lãnh 󰖢o, qu󰖤n lý
1915
8
4465
7
Doanh nhân
2250
9

2864
4
Nông dân
512
1
2232
1
Trung bình chung
952
4143
Chênh l󰗈ch TNBQ lao 󰗚ng/ tháng vào th󰗞i i󰗄m nm 2002 c󰗨a nhóm xã h󰗚i
ngh󰗂 nghi󰗈p có v󰗌 th󰗀 kinh t󰗀 cao nh󰖦t (t󰖨ng 9) so v󰗜i nhóm ngh󰗂 có v󰗌 th󰗀 kinh t󰗀
th󰖦p nh󰖦t (t󰖨ng 1) là 4,38 l󰖨n, 󰗀n th󰗞i i󰗄m nm 2010, kho󰖤ng cách này là 4,48 l󰖨n.
14
S󰗒 li󰗈u trên cng cho th󰖦y xu h󰗜ng phân t󰖨ng thu nh󰖮p gi󰗰a các nhóm xã
h󰗚i ngh󰗂 nghi󰗈p 󰗠 à N󰖶ng ngày càng doãng ra trong khi c󰖤 n󰗜c l󰖢i theo chi󰗂u
thu h󰖺p l󰖢i.
Cn c󰗪 vào i󰗄m s󰗒 phân t󰖨ng v󰗂 kinh t󰗀 c󰗨a m󰗘i nhóm xã h󰗚i ngh󰗂 nghi󰗈p
thì 󰗠 th󰗞i i󰗄m nm 2002, ba nhóm có v󰗌 th󰗀 phân t󰖨ng cao nh󰖦t (các t󰖨ng 9, 8 và
7) thu󰗚c v󰗂: Lãnh 󰖢o qu󰖤n lý, doanh nhân và chuyên môn cao; th󰗪 t󰗲 th󰖦p d󰖨n
x󰗀p ti󰗀p theo là các nhóm ngh󰗂 buôn bán - d󰗌ch v󰗦 (t󰖨ng 6), nhân viên (5) và công
nhân (4); ba nhóm xã h󰗚i còn l󰖢i th󰗪 t󰗲 󰗀n th󰖦p nh󰖦t là: Ti󰗄u th󰗨 công (3), lao
󰗚ng gi󰖤n n (2) và nông dân (1); 󰗀n th󰗞i i󰗄m nm 2010, ba nhóm có v󰗌 th󰗀
phân t󰖨ng cao nh󰖦t (các t󰖨ng 9, 8 và 7) thu󰗚c v󰗂: Doanh nhân, lãnh 󰖢o qu󰖤n lý và
chuyên môn cao; th󰗪 t󰗲 th󰖦p d󰖨n x󰗀p ti󰗀p theo là các nhóm ngh󰗂 buôn bán - d󰗌ch
v󰗦 (t󰖨ng 6), nhân viên (5) và công nhân (4); ba nhóm xã h󰗚i còn l󰖢i th󰗪 t󰗲 󰗀n th󰖦p
nh󰖦t là: Ti󰗄u th󰗨 công (3), lao 󰗚ng gi󰖤n n (2) và nông dân (1).
Nh v󰖮y, trong b󰗒i c󰖤nh 󰖪y m󰖢nh ti󰗀n trình CNH, HH, TH và phát tri󰗄n
KTTT, m󰗘i lo󰖢i ngh󰗂 nghi󰗈p có nh󰗰ng i󰗂u ki󰗈n và l󰗤i th󰗀 kinh t󰗀 khác nhau nên
ã và ang có c h󰗚i thng ti󰗀n khác nhau trong c󰖦u trúc phân t󰖨ng v󰗂 thu nh󰖮p.

Nhóm ngh󰗂 buôn bán - d󰗌ch v󰗦 󰗠 th󰗞i i󰗄m nm 2002, có t󰗸 l󰗈 ý ki󰗀n nhi󰗂u
nh󰖦t ánh giá th󰗪 h󰖢ng uy tín 󰗠 t󰖨ng 4 thì 󰗠 th󰗞i i󰗄m nm 2010, t󰗸 l󰗈 ý ki󰗀n cao
nh󰖦t x󰗀p v󰗌 th󰗀 xã h󰗚i c󰗨a nhóm ngh󰗂 nghi󰗈p này lên t󰖨ng 6. ây là nhóm xã h󰗚i
ngh󰗂 nghi󰗈p có m󰗪c bi󰗀n 󰗖i t󰖨ng b󰖮c v󰗌 th󰗀 uy tín xã h󰗚i m󰖢nh nh󰖦t. i󰗄m s󰗒
ánh giá v󰗌 th󰗀 xã h󰗚i c󰗨a nhóm này ã tng nhanh t󰗬 4.31 lên 4.79 i󰗄m
Ba nhóm xã h󰗚i ngh󰗂 nghi󰗈p còn l󰖢i (ti󰗄u th󰗨 công, lao 󰗚ng gi󰖤n n, nông
dân) có v󰗌 th󰗀 xã h󰗚i l󰖨n l󰗤t 󰗠 các t󰖨ng 3, 2, 1 và th󰗪 h󰖢ng này không có s󰗲 bi󰗀n
󰗖i áng k󰗄 trong th󰖮p niên 󰖨u c󰗨a th󰗀 k󰗸 XXI. K󰗀t qu󰖤 kh󰖤o sát ý ki󰗀n ng󰗞i
dân thông qua ph󰗐ng v󰖦n cho th󰖦y l󰗤i th󰗀 v󰗂 ti󰗂n và quy󰗂n ang là nh󰗰ng y󰗀u t󰗒
chính y󰗀u quy󰗀t 󰗌nh uy tín c󰗨a nhóm xã h󰗚i ngh󰗂 nghi󰗈p. Các nhóm xã h󰗚i ngh󰗂
nghi󰗈p n󰖲m 󰗠 󰜝t󰖨ng󰜞 áy (nông dân, lao 󰗚ng gi󰖤n n và ti󰗄u th󰗨 công) có v󰗌 th󰗀
xã h󰗚i th󰖦p nh󰖦t b󰗠i l󰖾 2 lo󰖢i v󰗌 th󰗀 kinh t󰗀 và quy󰗂n l󰗲c ngh󰗂 nghi󰗈p luôn có i󰗄m
s󰗒 phân t󰖨ng th󰖦p nh󰖦t.
Tóm l󰖢i, nh󰗰ng phân tích trên ã b󰗜c 󰖨u em 󰗀n cái nhìn bao quát v󰗂 s󰗲
bi󰗀n 󰗖i v󰗌 th󰗀 kinh t󰗀 - xã h󰗚i c󰗨a các nhóm xã h󰗚i ngh󰗂 nghi󰗈p trên 󰗌a bàn à
N󰖶ng trong b󰗒i c󰖤nh thành ph󰗒 này 󰖪y m󰖢nh ti󰗀n trình CNH, HH và TH.
Tr󰗜c h󰗀t, t󰗬 ti󰗀p c󰖮n quy󰗂n l󰗲c ngh󰗂 nghi󰗈p thông qua vi󰗈c xem xét khía c󰖢nh di
󰗚ng ngh󰗂 nghi󰗈p c󰗨a lao 󰗚ng trong c󰖦u trúc tháp phân t󰖨ng cho ta hình dung
tháp phân t󰖨ng ngh󰗂 nghi󰗈p c󰗨a à N󰖶ng có hình d󰖢ng con quay - nh󰗐 󰗠 hai 󰖨u
và phình to 󰗠 gi󰗰a. N󰗀u cn c󰗪 vào i󰗄m s󰗒 PTXH ngh󰗂 nghi󰗈p (là i󰗄m bình
quân 󰗤c xác l󰖮p trên c s󰗠 t󰗖ng h󰗤p i󰗄m th󰗪 h󰖢ng phân t󰖨ng v󰗂 v󰗌 th󰗀 thu nh󰖮p
bình quân c󰗨a lao 󰗚ng, l󰗤i th󰗀 v󰗂 thu nh󰖮p c󰗨a các nhóm ngh󰗂 nghi󰗈p và v󰗌 th󰗀
xã h󰗚i qua ý ki󰗀n ánh giá c󰗨a ng󰗞i dân, i󰗄m s󰗒 phân t󰖨ng càng cao càng
ch󰗪ng t󰗐 v󰗌 th󰗀 kinh t󰗀 - xã h󰗚i c󰗨a nhóm xã h󰗚i ngh󰗂 nghi󰗈p ó càng 󰗠 g󰖨n v󰗜i
󰜝t󰖨ng 󰗊nh󰜞 c󰗨a tháp phân t󰖨ng), có th󰗄 hình dung tháp PTXH ngh󰗂 nghi󰗈p c󰗨a
à N󰖶ng v󰗜i ph󰖨n 󰗊nh tháp g󰗔m các nhóm xã h󰗚i th󰗪 t󰗲 t󰗬 cao xu󰗒ng th󰖦p l󰖨n
l󰗤t là: Lãnh 󰖢o qu󰖤n lý, doanh nhân, chuyên môn cao 󰗠 th󰗞i i󰗄m nm 2002 và
doanh nhân, lãnh 󰖢o qu󰖤n lý, chuyên môn cao 󰗀n th󰗞i i󰗄m nm 2010. ây là
nh󰗰ng nhóm xã h󰗚i v󰗬a có v󰗌 th󰗀 quy󰗂n l󰗲c ngh󰗂 nghi󰗈p cao, v󰗬a có nh󰗰ng u th󰗀
v󰗂 thu nh󰖮p và v󰗌 th󰗀 xã h󰗚i cao nh󰖦t.

ào t󰖢o, b󰗔i d󰗢ng h󰗤p lý, chu toàn nên trong m󰗚t kho󰖤ng th󰗞i gian ng󰖰n, à
N󰖶ng ã có 󰗤c t󰗸 l󰗈 lao 󰗚ng qua ào t󰖢o khá cao. Vào nm 2000, s󰗒 ng󰗞i 󰗨
15 tu󰗖i tr󰗠 lên ho󰖢t 󰗚ng kinh t󰗀 th󰗞ng xuyên có trình 󰗚 t󰗬 công nhân k󰗺 thu󰖮t
có b󰖲ng tr󰗠 lên là 21,4% thì 󰗀n nm 2010, t󰗸 l󰗈 này 󰗤c nâng lên 31,8% (trong
ó s󰗒 ng󰗞i có trình 󰗚 C-H tr󰗠 lên chi󰗀m t󰗸 l󰗈 56,6%).
Ngu󰗔n lao 󰗚ng 󰗤c ào t󰖢o v󰗜i s󰗒 l󰗤ng và ch󰖦t l󰗤ng cao chính là i󰗂u
ki󰗈n, ti󰗂n 󰗂 thúc 󰖪y quá trình phân công lao 󰗚ng xã h󰗚i, t󰖢o ra s󰗲 chuy󰗄n 󰗖i
17
m󰖢nh m󰖾 trong c c󰖦u ngh󰗂 nghi󰗈p, là ngu󰗔n l󰗲c quan tr󰗎ng nh󰖦t 󰗄 phát tri󰗄n
nhanh 󰗀n xã h󰗚i công nghi󰗈p hi󰗈n 󰖢i.
4.1.3. Chính sách thu hút và tr󰗎ng d󰗦ng nhân tài
Song song v󰗜i chính sách ào t󰖢o, à N󰖶ng ã ban hành chính sách thu hút
ngu󰗔n nhân l󰗲c trình 󰗚 cao v󰗂 công tác t󰖢i 󰗌a phng. Ngu󰗔n nhân l󰗲c có trình
󰗚 chuyên môn k󰗺 thu󰖮t 󰗤c b󰗖 sung t󰗬 nhi󰗂u ngu󰗔n, ây là c s󰗠 giúp cho à
N󰖶ng phát tri󰗄n nh󰗰ng ngành ngh󰗂 mang 󰖸c trng xã h󰗚i hi󰗈n 󰖢i.
Theo k󰗀t qu󰖤 ý ki󰗀n ánh giá c󰗨a ng󰗞i dân thì chính sách thu hút nhân tài
không 󰗤c ánh giá cao trong vi󰗈c tác 󰗚ng 󰗀n chuy󰗄n 󰗖i ngh󰗂 nghi󰗈p c󰗨a
ng󰗞i dân, ph󰖨n ông ý ki󰗀n ánh giá t󰗬 m󰗪c trung bình tr󰗠 xu󰗒ng 󰗀n r󰖦t y󰗀u;
ch󰗊 có 19.4% ý ki󰗀n anh giá 󰗠 m󰗪c m󰖢nh và không h󰗂 có ý ki󰗀n nào ánh giá 󰗠
m󰗪c r󰖦t m󰖢nh. Có l󰖾 do chính sách này có s󰗲 tác 󰗚ng 󰗀n v󰖦n 󰗂 bi󰗀n 󰗖i ngh󰗂
nghi󰗈p c󰗨a ng󰗞i dân m󰗚t cách gián ti󰗀p và lâu dài mà không ph󰖤i ai cng d󰗆 dàng
nh󰖮n th󰗪c 󰗤c. V󰗜i chính sách tr󰗎ng d󰗦ng nhân tài l󰖢i 󰗤c ng󰗞i dân ánh giá
có tác 󰗚ng cao hn, k󰗀t qu󰖤 m󰗪c y󰗀u là 22.9%, m󰗪c trung bình là 38.8% và m󰗪c
m󰖢nh là 38.4%.
4.1.4. Chi󰗀n l󰗤c phát tri󰗄n c c󰖦u n󰗂n kinh t󰗀 h󰗜ng 󰗀n hi󰗈n 󰖢i
Sau khi à N󰖶ng tr󰗲c thu󰗚c Trung ng, 󰖤ng b󰗚 và chính quy󰗂n thành ph󰗒
xác 󰗌nh úng 󰖰n c c󰖦u kinh t󰗀 c󰗨a thành ph󰗒 phát tri󰗄n theo h󰗜ng: Công
nghi󰗈p - d󰗌ch v󰗦 - nông nghi󰗈p; và t󰗬 nm 2010, n󰗂n kinh t󰗀 c󰗨a thành ph󰗒 l󰖢i
󰗤c i󰗂u ch󰗊nh theo c c󰖦u: 󰜝D󰗌ch v󰗦 - công nghi󰗈p - nông nghi󰗈p󰜞 v󰗜i t󰗸 tr󰗎ng
d󰗌ch v󰗦 chi󰗄m kho󰖤ng 60% GDP vào nm 2020.

so v󰗜i n󰗰.
Nh v󰖮y, dù xem xét 󰗠 chi󰗂u c󰖢nh nào cng th󰖦y gi󰗜i tính là y󰗀u t󰗒 có tác
󰗚ng 󰗀n s󰗲 PTXH ngh󰗂 nghi󰗈p.
4.2.2. Y󰗀u t󰗒 󰗚 tu󰗖i
Kh󰖤 nng di 󰗚ng ngh󰗂 nghi󰗈p t󰗬 các nhóm ngh󰗂 nông dân, lao 󰗚ng gi󰖤n
n, ti󰗄u th󰗨 công lên các t󰖨ng l󰗜p trên c󰗨a tháp phân t󰖨ng di󰗆n ra nhanh trong giai
o󰖢n t󰗬 nm 2002 - 2010 có m󰗚t thu󰖮n l󰗤i c b󰖤n là ph󰖨n l󰗜n h󰗎 thu󰗚c nhóm tu󰗖i
tr󰖼. Tu󰗖i tr󰖼 thì d󰗆 có c h󰗚i tham gia các chng trình ào t󰖢o, ào t󰖢o l󰖢i 󰗄 có
ki󰗀n th󰗪c và k󰗺 nng thích 󰗪ng v󰗜i nh󰗰ng công vi󰗈c m󰗜i, ngh󰗂 nghi󰗈p m󰗜i so v󰗜i
khi ã l󰗜n tu󰗖i. Trong kho󰖤ng th󰗞i gian t󰗬 2002 - 2010 là giai o󰖢n chính quy󰗂n
TP à N󰖶ng ti󰗀n hành quy ho󰖢ch, ch󰗊nh trang ô th󰗌 m󰖢nh nh󰖦t, kho󰖤ng 1/3 s󰗒 h󰗚
và dân s󰗒 c󰗨a thành ph󰗒 trong di󰗈n di d󰗞i, gi󰖤i t󰗐a trong kho󰖤ng th󰗞i gian này. Sau
tái 󰗌nh c, nh󰗰ng ng󰗞i v󰗒n bao 󰗞i nay là nông dân, lao 󰗚ng gi󰖤n n, ti󰗄u th󰗨
công ph󰖤i nhanh chóng chuy󰗄n 󰗖i ngh󰗂 nghi󰗈p 󰗄 thích 󰗪ng v󰗜i hoàn c󰖤nh m󰗜i
v󰗜i t cách là th󰗌 dân c󰗨a ô th󰗌 lo󰖢i 1.
N󰗀u xem xét m󰗒i tng quan v󰗜i m󰗪c thu nh󰖮p cao thì chúng ta l󰖢i th󰖦y u
th󰗀 c󰗨a các nhóm tu󰗖i 41-50 và 51-60. Ng󰗤c l󰖢i, 󰗠 chi󰗂u có m󰗪c thu nh󰖮p th󰖦p
nh󰖦t, các nhóm tu󰗖i d󰗜i 30 và nhóm trên 60 tu󰗖i l󰖢i chi󰗀m t󰗸 l󰗈 cao. Nh v󰖮y,
nh󰗰ng lao 󰗚ng trong 󰗚 tu󰗖i tr󰖼 thì có l󰗤i th󰗀 trong di 󰗚ng ngh󰗂 nghi󰗈p, còn
nh󰗰ng lao 󰗚ng trong các nhóm tu󰗖i cao (gi󰗜i h󰖢n trong tu󰗖i lao 󰗚ng) thì l󰖢i càng
có u th󰗀 vn lên nh󰗰ng nhóm thu nh󰖮p cao.
4.2.3. Y󰗀u t󰗒 󰗌a bàn c trú
K󰗀t qu󰖤 kh󰖤o sát 󰗠 c󰖤 hai th󰗞i i󰗄m nm 2002 và 2010, ba nhóm xã h󰗚i ngh󰗂
nghi󰗈p n󰖲m 󰗠 ph󰖨n trên c󰗨a tháp phân t󰖨ng (t󰖨ng 󰗊nh) 󰗂u có t󰗸 l󰗈 ng󰗞i c trú 󰗠
19
󰗌a bàn thành th󰗌 cao nh󰖦t. Ng󰗤c l󰖢i, trong ba nhóm xã h󰗚i ngh󰗂 nghi󰗈p có v󰗌 th󰗀
kinh t󰗀 - xã h󰗚i l󰖨n l󰗤t 󰗀n th󰖦p nh󰖦t 󰗂u có t󰗸 l󰗈 c trú 󰗠 󰗌a bàn nông thôn cao
nh󰖦t. Xâu chu󰗖i các phân tích d󰗰 li󰗈u cho th󰖦y, m󰗚t v󰖦n 󰗂 mang tính quy lu󰖮t là,
do c trú 󰗠 nông thôn nên ng󰗞i lao 󰗚ng th󰗞ng làm nh󰗰ng ngh󰗂 truy󰗂n th󰗒ng
nh tr󰗔ng tr󰗎t, chn nuôi, ti󰗄u th󰗨 công. H󰗎 th󰗞ng có m󰗪c s󰗒ng không cao. i󰗂u

v󰗌 th󰗀 kinh t󰗀 - xã h󰗚i cao hn.
K󰗀t qu󰖤 kh󰖤o sát còn cho th󰖦y, nh󰗰ng ng󰗞i có trình 󰗚 h󰗎c v󰖦n th󰖦p (mù
ch󰗰, ti󰗄u h󰗎c, THCS) ph󰖨n ông thu󰗚c các nhóm có thu nh󰖮p th󰖦p nh󰖦t; còn
20
nh󰗰ng ng󰗞i có trình 󰗚 h󰗎c v󰖦n càng cao (nh󰖦t là t󰗬 H tr󰗠 lên) có t󰗸 l󰗈 r󰖦t cao
thu󰗚c nhóm giàu có. Nh v󰖮y có th󰗄 suy lu󰖮n 1 cách có cn c󰗪 r󰖲ng, trình 󰗚 h󰗎c
v󰖦n là y󰗀u t󰗒 có ý ngha c󰗲c k󰗴 quan tr󰗎ng tác 󰗚ng 󰗀n s󰗲 bi󰗀n 󰗖i PTXH ngh󰗂
nghi󰗈p. Rõ ràng v󰗌 th󰗀 kinh t󰗀 - xã h󰗚i c󰗨a các nhóm xã h󰗚i ngh󰗂 nghi󰗈p là h󰗈 qu󰖤
t󰗬 nhi󰗂u nguyên nhân nhng trong ó trình 󰗚 h󰗎c v󰖦n 󰗤c coi là y󰗀u t󰗒 có 󰖤nh
h󰗠ng v󰗬a tr󰗲c ti󰗀p v󰗬a quan tr󰗎ng nh󰖦t.
4.2.5. Y󰗀u t󰗒 v󰗒n xã h󰗚i
V󰗒n xã h󰗚i là h󰗈 th󰗒ng các m󰗒i liên h󰗈, quan h󰗈 xã h󰗚i mà con ng󰗞i thi󰗀t
l󰖮p và s󰗮 d󰗦ng 󰗄 làm gia tng giá tr󰗌 c󰗨a hành vi, ho󰖢t 󰗚ng c󰗨a h󰗎 trong 󰗞i s󰗒ng
xã h󰗚i.
K󰗀t qu󰖤 nghiên c󰗪u b󰗜c 󰖨u ã cho th󰖦y y󰗀u t󰗒 v󰗒n xã h󰗚i (bao g󰗔m: m󰗒i
quan h󰗈 xã h󰗚i; lòng tin xã h󰗚i và các giá tr󰗌, chu󰖪n m󰗲c xã h󰗚i) cng có s󰗲 tác
󰗚ng 󰗀n bi󰗄n 󰗖i PTXH ngh󰗂 nghi󰗈p.
4.2.6. Mô hình h󰗔i quy các y󰗀u t󰗒 tác 󰗚ng 󰗀n bi󰗀n 󰗖i phân t󰖨ng xã h󰗚i
ngh󰗂 nghi󰗈p v󰗂 thu nh󰖮p 󰗠 thành ph󰗒 à N󰖶ng t󰗬 nm 2002 󰗀n nm 2010
Phân tích a bi󰗀n s󰖾 ki󰗄m tra 󰗤c nh󰗰ng 󰖤nh h󰗠ng 󰗔ng th󰗞i nhi󰗂u bi󰗀n
s󰗒 k󰗀t h󰗤p cùng nhau, cho phép chúng ta o l󰗞ng s󰗲 tác 󰗚ng c󰗨a t󰗬ng bi󰗀n s󰗒
riêng r󰖾 v󰗜i i󰗂u ki󰗈n gi󰗰 nguyên nh󰗰ng 󰖤nh h󰗠ng c󰗨a các bi󰗀n khác 󰗠 m󰗪c
không 󰗖i.
Do b󰗌 h󰖢n ch󰗀 nh󰖦t 󰗌nh v󰗂 m󰖸t d󰗰 li󰗈u nghiên c󰗪u nên tác gi󰖤 ch󰗊 l󰗲a
ch󰗎n xây d󰗲ng hàm h󰗔i quy a bi󰗀n v󰗂 m󰖸t bi󰗀n 󰗖i PTXH ngh󰗂 nghi󰗈p v󰗂 thu
nh󰖮p trên file s󰗒 li󰗈u do tác gi󰖤 lu󰖮n án ti󰗀n hành i󰗂u tra ch󰗎n m󰖬u trên 󰗌a bàn
TP à N󰖶ng.
Bi󰗀n ph󰗦 thu󰗚c là s󰗲 bi󰗀n 󰗖i PTXH ngh󰗂 nghi󰗈p v󰗂 thu nh󰖮p 󰗤c phân
chia thành 5 kho󰖤ng theo th󰗪 t󰗲 t󰗬 nghèo 󰗀n giàu. Các bi󰗀n 󰗚c l󰖮p 󰗤c gi󰖤
thuy󰗀t là có tác 󰗚ng m󰖢nh 󰗀n bi󰗀n 󰗖i PTXH ngh󰗂 nghi󰗈p v󰗂 thu nh󰖮p bao g󰗔m

Bi󰗀n 󰗖i PTXH ngh󰗂 nghi󰗈p 󰗠 à N󰖶ng ang di󰗆n ra v󰗜i h󰗈 s󰗒 b󰖦t bình
󰖴ng gi󰗰a các nhóm xã h󰗚i ngh󰗂 nghi󰗈p ngày càng dãn cách xa trên nhi󰗂u phng
di󰗈n: Trình 󰗚 h󰗎c v󰖦n, thu nh󰖮p, uy tín xã h󰗚i song do xu󰖦t phát i󰗄m b󰖦t bình
󰖴ng c󰗨a à N󰖶ng còn 󰗠 m󰗪c th󰖦p, m󰖸t khác, c󰖦p 󰗨y và chính quy󰗂n thành ph󰗒 r󰖦t
chú tr󰗎ng vi󰗈c 󰗂 ra và th󰗲c hi󰗈n các chính sách xã h󰗚i nên trong nh󰗰ng nm t󰗜i,
m󰗪c 󰗚 b󰖦t bình 󰖴ng cha l󰗜n.
5.1.3. Xu h󰗜ng bi󰗀n 󰗖i v󰗌 th󰗀 kinh t󰗀 - xã h󰗚i c󰗨a các nhóm xã h󰗚i
ngh󰗂 nghi󰗈p
- Kho󰖤ng cách chênh l󰗈ch m󰗪c s󰗒ng gi󰗰a các nhóm xã h󰗚i ngh󰗂 nghi󰗈p s󰖾
gia tng nh m󰗚t l󰖾 t󰖦t y󰗀u, song không 󰗀n m󰗪c gay g󰖰t nh Hà N󰗚i, TP H󰗔 Chí
Minh hay H󰖤i phòng b󰗠i à N󰖶ng ã thi󰗀t l󰖮p 󰗤c m󰗚t h󰗈 th󰗒ng thi󰗀t ch󰗀 xã h󰗚i
chính th󰗪c và phi chính th󰗪c khá v󰗰ng ch󰖰c và h󰗰u hi󰗈u, cho phép ki󰗄m soát
󰗤c các v󰖦n 󰗂 xã h󰗚i b󰖦t 󰗖n 󰗄 h󰗜ng 󰗀n m󰗦c tiêu phát tri󰗄n b󰗂n v󰗰ng.
- Các nhóm ngh󰗂 lao 󰗚ng gi󰖤n n, ti󰗄u th󰗨 công, nh󰖦t là các th󰗤 tay
ngh󰗂 th󰖦p s󰖾 b󰗌 suy gi󰖤m d󰖨n c󰖤 v󰗂 m󰖸t t󰗸 tr󰗎ng trong dân s󰗒 cng nh trong c
c󰖦u ngh󰗂 nghi󰗈p chung khi quá trình ch󰗊nh trang ô th󰗌 c󰗨a à N󰖶ng ã i d󰖨n
vào 󰗖n 󰗌nh.
22
- à N󰖶ng ang th󰗲c hi󰗈n 󰜝Quy ho󰖢ch t󰗖ng th󰗄 phát tri󰗄n kinh t󰗀 - xã h󰗚i
thành ph󰗒 à N󰖶ng 󰗀n nm 2020󰜞. i󰗂u nay s󰖾 góp ph󰖨n làm bi󰗀n 󰗖i r󰖦t nhanh
c󰖦u trúc phân t󰖨ng ngh󰗂 nghi󰗈p sang xã h󰗚i hi󰗈n 󰖢i.
5.1.4. Xu h󰗜ng tác 󰗚ng c󰗨a bi󰗀n 󰗖i phân t󰖨ng xã h󰗚i ngh󰗂 nghi󰗈p 󰗀n
ti󰗀n trình phát tri󰗄n kinh t󰗀 - xã h󰗚i c󰗨a à N󰖶ng trong nh󰗰ng nm t󰗜i
󰗒i v󰗜i thành ph󰗒 à N󰖶ng thì s󰗲 bi󰗀n 󰗖i PTXH ngh󰗂 nghi󰗈p có nh󰗰ng tác
󰗚ng tích c󰗲c ch󰗨 y󰗀u sau ây. M󰗚t là, quá trình chuy󰗄n 󰗖i t󰗬 PTXH ngh󰗂 nghi󰗈p
truy󰗂n th󰗒ng sang PTXH ngh󰗂 nghi󰗈p hi󰗈n 󰖢i là ti󰗂n 󰗂 󰗄 gi󰖤i phóng ng󰗞i dân
kh󰗐i nh󰗰ng h󰖢n ch󰗀 c󰗨a nh󰗰ng thi󰗀t ch󰗀 th󰗞i bao c󰖦p khi󰗀n h󰗎 tr󰗠 nên nng 󰗚ng
và sáng t󰖢o hn trong b󰗒i c󰖤nh kinh t󰗀 th󰗌 tr󰗞ng. Hai là, bi󰗀n 󰗖i PTXH ngh󰗂
nghi󰗈p ã và ang góp ph󰖨n thúc 󰖪y nhanh quá trình chuy󰗄n 󰗖i c c󰖦u kinh t󰗀
h󰗜ng 󰗀n hi󰗈n 󰖢i. Ba là, nh󰗰ng bi󰗀n 󰗖i trong PTXH ang là nhân t󰗒 thúc 󰖪y

d󰗲ng c s󰗠 h󰖢 t󰖨ng k󰗺 thu󰖮t và xã h󰗚i, i󰗂u này ã làm thay 󰗖i b󰗚 m󰖸t thành ph󰗒,
thu hút các nhà 󰖨u t, tác 󰗚ng tích c󰗲c 󰗀n quá trình bi󰗀n 󰗖i c c󰖦u kinh t󰗀 và
c c󰖦u xã h󰗚i c󰗨a 󰗌a phng này, 󰖸c bi󰗈t là s󰗲 bi󰗀n 󰗖i PTXH ngh󰗂 nghi󰗈p.
Dòng di chuy󰗄n lao 󰗚ng t󰗬 các t󰖨ng/nhóm xã h󰗚i ngh󰗂 nghi󰗈p g󰖰n v󰗜i 󰖸c trng
xã h󰗚i nông nghi󰗈p lên các t󰖨ng/nhóm xã h󰗚i ngh󰗂 nghi󰗈p mang tính ch󰖦t c󰗨a xã
h󰗚i hi󰗈n 󰖢i 󰗠 à N󰖶ng v󰗬a kh󰖴ng 󰗌nh xu h󰗜ng v󰖮n 󰗚ng t󰖦t y󰗀u, v󰗬a là th󰗜c
o trình 󰗚 phát tri󰗄n t󰗬 xã h󰗚i nông nghi󰗈p sang xã h󰗚i công nghi󰗈p. Có th󰗄
kh󰖴ng 󰗌nh r󰖲ng, s󰗲 bi󰗀n 󰗖i PTXH ngh󰗂 nghi󰗈p 󰗠 à N󰖶ng trong nh󰗰ng nm qua
v󰗬a là s󰖤n ph󰖪m c󰗨a quá trình phát tri󰗄n kinh t󰗀 - xã h󰗚i, v󰗬a là tác nhân chính y󰗀u
tác 󰗚ng 󰗀n quá trình phát tri󰗄n ó.
Nghiên c󰗪u v󰗂 bi󰗀n 󰗖i phân t󰖨ng xã h󰗚i ngh󰗂 nghi󰗈p 󰗠 thành ph󰗒 à N󰖶ng
t󰗬 nm 2002 󰗀n nm 2010 là m󰗚t v󰖦n 󰗂 m󰗜i. Lu󰖮n án ã v󰖮n d󰗦ng các lý thuy󰗀t
c󰗨a Karl Marx, Max Weber và c󰗨a các nhà xã h󰗚i h󰗎c hi󰗈n 󰖢i trên th󰗀 gi󰗜i và
Vi󰗈t Nam 󰗄 lu󰖮n gi󰖤i s󰗲 bi󰗄n 󰗖i PTXH ngh󰗂 nghi󰗈p trên ba y󰗀u t󰗒 c b󰖤n: v󰗌 th󰗀
quy󰗂n l󰗲c, v󰗌 th󰗀 kinh t󰗀 và v󰗌 th󰗀 xã h󰗚i c󰗨a các nhóm xã h󰗚i ngh󰗂 nghi󰗈p. K󰗀t
qu󰖤 nghiên c󰗪u c󰗨a lu󰖮n án ã làm rõ m󰗚t s󰗒 n󰗚i dung quan tr󰗎ng v󰗂 lý lu󰖮n nh:
H󰗈 th󰗒ng hóa và làm rõ thêm m󰗚t s󰗒 v󰖦n 󰗂 lý lu󰖮n v󰗂 PTXH và bi󰗀n 󰗖i PTXH
ngh󰗂 nghi󰗈p, nh󰖦t là vi󰗈c xây d󰗲ng khái ni󰗈m và h󰗈 th󰗒ng tiêu chí ánh giá 󰗄
nghiên c󰗪u v󰗂 bi󰗀n 󰗖i PTXH ngh󰗂 nghi󰗈p 󰗠 thành ph󰗒 à N󰖶ng. T󰗬 c s󰗠 lý lu󰖮n
ó, tác gi󰖤 ã phân tích, x󰗮 lý thông tin 󰗄 nh󰖮n di󰗈n th󰗲c tr󰖢ng bi󰗀n 󰗖i PTXH
ngh󰗂 nghi󰗈p, ch󰗊 ra hai nhóm bi󰗀n s󰗒 tác 󰗚ng m󰖢nh 󰗀n quá trình bi󰗀n 󰗖i phân
t󰖨ng xã h󰗚i ngh󰗂 nghi󰗈p 󰗠 à N󰖶ng nh󰗰ng nm t󰗬 2002 - 2010, ó là nhóm bi󰗀n
s󰗒 thu󰗚c v󰗂 󰖸c trng cá nhân ng󰗞i lao 󰗚ng, g󰗔m y󰗀u t󰗒 trình 󰗚 h󰗎c v󰖦n, 󰗌a
bàn sinh s󰗒ng, gi󰗜i tính, 󰗚 tu󰗖i; và nhóm bi󰗀n s󰗒 thu󰗚c v󰗂 h󰗈 th󰗒ng chính sách,
g󰗔m chính sách 󰖪y m󰖢nh ti󰗀n trình CNH, HH, TH; chính sách u tiên phát
tri󰗄n giáo d󰗦c - ào t󰖢o ngu󰗔n nhân l󰗲c; thu hút nhân tài; và chi󰗀n l󰗤c xây d󰗲ng
c c󰖦u n󰗂n kinh t󰗀 hi󰗈n 󰖢i c󰗨a c󰖦p 󰗨y và chính quy󰗂n thành ph󰗒 à N󰖶ng.
K󰗀t qu󰖤 kh󰖤o sát và phân tích s󰗒 li󰗈u ã nh󰖮n di󰗈n 󰗤c mô hình tháp phân
t󰖨ng ngh󰗂 nghi󰗈p c󰗨a à N󰖶ng ang có s󰗲 bi󰗀n 󰗖i h󰗜ng 󰗀n c󰖦u trúc xã h󰗚i hi󰗈n
󰖢i. Nh󰗰ng nhóm xã h󰗚i ngh󰗂 nghi󰗈p g󰖰n v󰗜i n󰗂n nông nghi󰗈p truy󰗂n th󰗒ng (nông