Chìa khóa vàng 2.
ứng dụng PHƯƠNG PHáP Đồ THị trong giảI toán hoá học
I. cơ sở lý thuyết





! " #

$%" #

&'()*+ &,-./,,01 2
'3$114
1. Dạng bài toán 5cho oxit axitCO
2
, SO
2
tác dụng với dung dịch Ca(OH)
2
, Ba(OH)
2
thu đợc kết
tủa .
a. Điều kiện bài toán:
67*'.*8)
(.67,9:3$18;


<" #



(9:,A3$11';
<61'>;J
>
(.4J$(.
<61';J

(.J2$(.
*(B



" #

$%" #

&'
(.*+8&,&,
&'$(.*+/K
D:78
3. bài toán áp dụng
Bài toán 1:"Trích câu 5 trang 119. bài 26: kim loại kiềm thổ và hợp chất của kim loại kiềm thổ. SGK
ban cơ bản).
L((B.'&'&E4>ML.77

"&#
E;
4 67).'*+&'4
4 !&,EK).'*+&'.NO
Bài giải

CaCO
CO
n a mol
n y mol
n ymol
2a ymol
=


=


=


=


>

J
J
2
CO
n x 2y= +
2
2
CaO 2 2
CO
Ca

↓<

 ">#


<" #

→" 
=
#

 "#
!&,,P1K9:3$1;
" 
=
#

→
=
↓<

<

 "=#
¸PQ&R,;
4 !).'*+&'.;
ST&R,;
=>
4 C¸ch 1:*&,K3$1P1K"=#4
6?">#,;

CO CaCO
n n 0,025 mol= =
2(pt 2) 2 2(pt1)
3 2 2
CO CO CO
Ca(HCO ) CO
n n n 0,075 0,025 0,05 mol,
1
n n 0,025 mol
2
= − = − =
= =
3 3 2 3
CaCO Ca(HCO ) CaCO
n n 0,025 mol m 100.0,025 2,5 gam= = => = =
2
CO
n x 2y= +
2
2
CO
CO
n x
0,075 0,025
n x 2y y 0,025mol
2 2
−
−
= + => = = =
3 CaCO


→
=
↓<

 ">#


<" #

→" 
=
#

 "#
[@$.\.'.8)(.

+P1K">#"#46,]P1K;
[9]P1K&';JZ
(.$JZ>(.4
&
&  .
4
C¸ch 2;P&R;
&&.4
V^;
2*DK@89&&'1>$()4
2* K*.V()4
2*@8B.(
(D$K?2

vµ hîp chÊt cña chóng. SGK ban c¬ b¶n).
(.

" #

'=(*+.@*+a.
(&,&'(*+/4[1(..;
E;ZZW(. %;ZZM(. C: 0,07 mol S;ZZL(.
Bµi gi¶i:
<C¸ch 1:P1K9:,A3$1;


<" #

→
=
↓<

  ">#


<" #

→" 
=
#

 "#
" 
=

2
OH
CO
n
1 2
n
−
< <
3 2 3
CaCO Ca(OH) CaCO
n n 0,25 mol m 100.0,25 25 gam= = => = =
3 3
CaCO CaCO
n 0,25 0,05 0,2mol m 100.0,2 20gam= − = => = =
3 2 3
CaCO CO CaCO
n 0,03mol n n 0,03mol= => = =
3 3 2 3
CaCO Ca(HCO ) CaCO
n 0,02mol n n 0,02mol= => = =
2 3 2 2
CO Ca(HCO ) CO
n 2n 0,02.2 0,04mol, n 0,04 0,03 0,07mol= = = = + =
∑
2
CO
n
ZW
ZWZ=ZW
3

 R&B
ZZd&'>(Q*+4 3$&\efA7+(c71c'
&\4
Bµi gi¶i:
+ C¸ch 1:gPD4
!8c'7h,

(9:P1K9:3$1;


<" #

→
=
↓<

 ">#


<" #

→" 
=
#

 "#

6?
">#
,1

"#
6?">#"#⇒
⇒
!*.V; 2  *
e

Ji  e   JU
e

JjYYMe
2*e

J>WMLeJUe

JLi=e
2
Ca(OH)
n x mol=
2
CO
n 0,03mol⇒ =
2 3 2
CO CaCO CO
n 2n 0,04mol, n 0,04 0,03 0,07mol= = = + =
∑
2
CO
n x 2y= +
2
CO

CO
n
(.
ZZ=

(
.
(.
ZZ=
Cách 2: áP&R;
6?&R&A&'8)(.

,1;

!*.V;
2 *
e

Ji e
JU e

JjYYM
e
2*e

J>WMLeJUe

JLi=e
Nhận xét:2k9Q$PD9:P0(Q0
*DlV8m*1'n*_98.DA1o4


=
JZ(.4N
,%.&&
Bài toán 6:"Trích đề thi tuyển sinh Cao đẳng -Đại học Khối A năm 2007#4
ZZ>
2 2
2 2
CO CO
CO CO
0,01.2,24
n 0,01 mol %V .100 2,24 %
10
0,07.2,24
n 0,07 mol %V .100 15,68 %
10

= = =



= = =


2
NaOH
SO
n
2
n

ZL
QMLL.7

"&#W.7%" #

R&B(.q.&'>WYM(
*+4[1+.;
E;ZZ=(.q. %;ZZM(.q. C: 0,04 mol/l S;ZZiL(.q.
Bài giải:
+ Cách 1:[9rPD;


<%" #


=
<


">#
ZZLZZLZZL(.


<%" #

%"
=
#

"#

0,1
C 0,04 M
2,5
= =
2 3
CO BaCO
2,688 15,76
n 0,12 mol,n 0,08 mol
22,4 197
= = = =
2
Ba(OH)
0,1
n 2,5a mol 0,1mol a 0,04 mol/ lit
2,5
= = = =
2 2
CO NaOH Ba(OH)
n 0,2mol; n 0,5.0,1 0,05mol; n 0,5.0,2 0,1mol= = = = =
2
OH
OH
CO
n
n 0,05 0,1.2 0,25mol; 1 1,25 2
n


= + = < = <
3

V$;

⇒⇒
⇒%.&&
Bµi to¸n 8:G.7

"&#Q*ZZ(." #

d*9:
&'Z(*+4[1G.7.;
E;iiL.7 %;>=ii.7
;i.7MY.7 D: 4,48 lÝt hoÆc 13,44 lÝt
Bµi gi¶i:
+ C¸ch 1:gPD
6,;
2 61'>;h
()
=
;


<" #

→
=
↓<


">#⇒
ZZZ


+ → +



x y 0,2
x 2y 0,25
+ =

⇒

+ =

3
2
3
x 0,15(HCO )
y 0,05(CO )
−
−

=

⇒

=


3
2 2

2
CO
n
Z>
ZZW
Z
Z>YW

Z>
⇒ ⇒ S  .  &  
&
+ C¸ch 2:P&R
6?&RQ$8)(.7

,1';
JU⇒S.&&
Bµi to¸n 9: G.77

"&#Q*>ZZ(.
  " #

 ZY  d4  !*  
9:&'i(*+4[1G.7.;
E;iiL.7 %;>=ii.7
C: 2,24 lÝt hoÆc 0,896 lÝt S;iiL.7>=ii.7
Bµi gi¶i:
+ C¸ch 1:gPD
261'>;h()
=
Nn$19:;

<" #

→" 
=
#

 "#
4ZZ=ZZ= ZZ=(.
.7 ⇒ .&
&
+ C¸ch2: ¸P&R
⇒.&&
Bµi to¸n 10:G.77

"&#  >WZ  (.    
%" #

>d49:
&'>jY(*+4[1G.7.;
2 2
CO CO
n 0,6 mol V 0,6.22,4 13,44 lit= ⇒ = =
2
2
CO
CO
n 0,2 mol
n 0,6 mol
=



= =


3
CaCO
n
2
CO
n
Zi
Z
ZL
ZM
Zi
Z
3
CaCO
n
2
CO
n
ZZY
Z>
ZZY
ZZi
Z>i
E;==M.7iiL.7 %;i.7==M.7
C: 2,24 lÝt hoÆc 4,48 lÝt S;==M.7MY.7
Bµi gi¶i:

,1
⇒⇒S.&
&
Chó ý:
 <* ZZ(. ⇒ GJ
2 3
Ba(OH) BaCO
19,7
n 0,15 mol; n 0,1 mol
197
= = =
3
CaCO
n 0,1mol=
2
CO
n 0,1mol=
2
CO
n 0,2mol=
2
2
CO
CO
V 0,1.22,4 2,24 lit
V 0,2.22,4 4,48 lit
= =


= =

CO
n 0,01 mol=
2
CO
n 0,03 mol=
2
2
CO
CO
V 0,01.22,4 0,224 lit
V 0,03.22,4 0,672 lit
= =


= =


2
CO
n 0,01=
2
CO
n
Z>W
0,1 0,15 0,2 0,3
3
BaCO
n
Z>
2

Bµi to¸n 13: iiL.77
"&#R(



K:ZZL(.D1&'M(*+4g\1v(A77


1c'&\,A.;
E;=ZeiZe  B: 30% hoÆc 50%
;iZeWZe S;ZeMZe
Bµi gi¶i:
+ C ¸ch 1 :¸P&R;
2
CO
n 0,02=
2
CO
n 0,02=
2 2
SO S Ba(OH)
1,6
n n 0,05 mol; n 0,2.0,5 0,1 mol
32
= = = = =
3
BaSO
n 0,05 mol=
3
BaSO

,1;
⇒
⇒%.&
&
+ C¸ch 2:gP
D
SN,
1'
2 61'>;" #

;


<" #

→
=
↓<


261';
6()


<
" #

→
=
↓<

→E." #
=

">#
E." #
=
<
2
→E.

2
<

 "#
"=#
+ C¸ch vÏ:6?1@
&A(=i?1$@(B&A(&A(=+1+1$CD,
&A(E46?E)&Bi&'(;G8)(.*+?1$H(
I(B&A(46&,CD,1&'8)(.
2
2
2
CO 2
CO 2
0,06
n 0,06 mol %VCO .100 30 %
0,2
0,1
n 0,1 mol %VCO .100 50 %
0,2

CO
%V 30%=
2
CO
n 0,08=
2
CO
%V 40%=
2
CO
n 0,04=
2
CO
%V 20%=
OH
n
−3
Al
n
+
3
Al(OH)
n
3
2 2
Al 4OH AlO 2H O
+ − −
+ → +
3
3

5. Dạng bài toán khi cho muối tác dụng với dung dịch axit thu đợc kết tủa:
+ Điều kiện:67*;
">#
"#
"=#
+ Cách vẽ: 6?1 @
&A(i?1$@(B&A(46&A(+1+1$CD,
&A(E46?E)&Bi&'(4G8)(.*+?1$H(
I(B&A(&,CD,1&'8)(.
<
+ Kết luận: gP&R8m
91H](P
D(Q01]9$4
Bài toán 14:"Trích đề thi tuyển sinh ĐH- CĐ - KB - 2007)4ZZ(.E..
=
>Wd
G.7 ZWd.'*+&'.>WM(1.Q+G.7.;
E;> %;>L C: 2 S;i
Bài giải:
+ Cách 1:P&R,;


1.Q..7
&4
+ Cách 2:[9rPD4
Bài toán 15:"Trích đề thi tuyển sinh ĐH-CĐ - KA 2008 #4G.7 d
:Z>(.E.

"
i

Al(OH)
n
2 2 3
AlO H H O Al(OH)
+
+ +
3
3 2
Al(OH) 3H Al 3H O
+ +
+ +
3
2 2
AlO 4H Al 3H O
+ +
+ +
3
2
Al(OH)
AlO
1 2
H
n x
n a
n x ,x

+

=






= = =


3
2 4 2 4 3 3
H SO Al (SO ) Al(OH)
Al
7,8
n 0,1mol; n 2n 0,2mol; n 0,1mol
78
+
= = = = =
OH
n 0,7mol

=
NaOH NaOH
OH
0,9
n n 0,2 0,7 0,9mol V 0,45
2

= = + = = =
3
Al(OH)
n

→

 ">#
ZZZ
=
2
<E.
=<
→E." #
=
↓ "#
ZMZZ
"=#
Z>Z>Z>
6?">#"#"=#⇒⇒GJZj→
GJZiW.7
Bµi to¸n 16:=i(E.

"
i
#
=
WZ(. &'>WM(*+
p4R&Bd+ .;
E;ZM B: 1,2 ;i S;=M
Bµi gi¶i:
+ C¸ch 1:¸P&R;

⇒%&
+ C¸ch 2:26 >;

 "#
⇒
⇒ JZZ2ZZJZ
.1'$
3
OH H Al
n 2V(mol); n 0,2mol; n 0,2mol
− + +
= = =
- -
3 2 2
OH + Al(OH) AlO +2H O→
OH
n 0,2 0,6 0,1 0,9
−
= + + =
2 4 3
Al (SO )
3,42
n 0,01mol;
342
= =
3
Al(OH)
1,56
n 0,02mol
78
= =
OH
n 0,06mol

n
E." #
=
OH
n
−
Z
Z=
ZM
E
ZL
Z>

ZY
3
Al(OH)
n
-
OH
n
ZZ
ZZM
ZZL
Bµi to¸n 17:ZZ(.! ZZ(.E..
=
>d&'YL(*+f4
R&Bd+! .;
A: 1,5 vµ 3,5 %;>WW ;W=W S;WiW
Bµi gi¶i:
+ C¸ch 1:P&R

n 0,2mol; n 0,1mol
78
= = =
KOH
KOH
KOH M
KOH M
0,3
n 0,3mol C 1,5M
0,2
0,7
n 0,7mol C 3,5M
0,2

= ⇒ = =



= ⇒ = =


3
Al(OH)
15,6
n 0,2mol
78
= =
HCl
HCl
M

n H 0,05mol C 0,25M
2 2 0,2
1 1,3 0,65
n H 0,65mol C 3,25M
2 2 0,2
+
+

= = = ⇒ = =



= = = ⇒ = =


3
Al(OH)
n
-
OH
n
Z
ZM
Z=
ZY ZL
+
H
n
Zi
Z>

Bµi 3: QG.7

"&#WZ(.%" #

Zid&'>WYM(*
+1H4[1oQ+G.7.;
E;MLL.7 B: 1,792 lÝt ;>=ii.7 S;i.7
Bµi 4 : QZ(.

 "&#ZW.7c'R( Zd
%" #

Zid&'((*+1H4[1+((.;
E4ijW( %4>jY( 4>jY( D. 9,85 gam
Bµi 5:i.7

"&#=WZ(." #

Zd*9:&'(*
+1H4[1+(.;
E4( B. 4 gam 4M( S4L(
Bµi 6:iiL.77"&#R(

K:iZZ(." #

Zd&'M
(*+4g\1v(A771c'&\,A.;
E;=ZeiZe B: 70% hoÆc 50% ;iZeWZe S;YZe=Ze4
Bµi 7 : ZZ(.! ZZ(.E..
=

tủa, lấy dung dịch nước lọc đun nóng lại thu được kết tủa nữa. V lít bằng :
A. 3.136 lít B.3.36 lít hoặc 1.12 lít
C. 1.344 lít hoặc 3.136 lít B. 1.344 lít
Bµi 11: Sục 2,24 lít CO
2
(đktc) vào 100 ml dd Ca(OH)
2
0,5M và KOH 2M. Khối lượng kết tủa thu được
sau khi phản ứng xảy ra hoàn toàn là :
A. 5,0 gam B. 30,0 gam C. 10,0 gam D. 0,0 gam
B µi 12: Cho 8,05 gam kim loại Na vào 500 ml dung dịch Al
2
(SO
4
)
3
0,1M, sau khi các phản ứng xảy ra
hoàn toàn ta thu được chất kết tủa B có khối lượng là
A. 7,8 gam. B. 5,4 gam. C. 3,9 gam. D. 7,7 gam.
Bµi 13: Cho 10,5 gam hỗn hợp 2 kim loại gồm Al và một kim loại kiềm M vào trong nước. Sau phản
ứng thu được dung dịch B và 5,6 lít khí (ở đktc). Cho từ từ dung dịch HCl vào dung dịch B để thu được
một lượng kết tủa lớn nhất. Lọc và cân kết tủa được 7,8 gam. Kim loại kiềm là:
A. Li B. Na C. K D. Rb.
Bµi 14: Trộn 100 ml dung dịch Al
2
(SO
4
)
3
1M với 700 ml dung dịch NaOH 1M thu được dung dịch X và

Zd81((*+1+((.;
E;>>L( B: 9,85 gam ;>YY=( S;>jYZ(
Bµi 20: =WZ(. >d>ZZ(.E..
=
>d4!9:*&'8)(*
+4
E4Y4L( B. 3.9 gam 4>>4Y( S4=4i(
Bµi 21: dB:(.E.

(B:(. .4&0]&A&'*+
89:.;
E4J %4J C. b<4a S4xW
Bµi 22: Hấp thụ hoàn toàn 5,6 lit CO
2
(đktc), vào dung dòch chứa 0,2 mol Ca(OH)
2
sẽ thu được lượng
kết tủa là:
A. 25 ( B. 5 ( C. 15 ( D. 20 gam
Bµi 23: "t 2!E2ZZL#G.7 d:Z>dE.

"
i
#
=
Z>(.



i

"
i
#
=
&'((*+
p4[1+(.;
E;ZYL( B: 1,56 gam ;=i( S;>>Y(4
Bµi 28:G.7 Z=Wd.7E..
=
Z>d.'*+&'
.YL(1G.7.Q.;
A: 2,0 lÝt %;>Z .7 ;>W .7 S;=Z.74
Bµi 29:G.7 .ZWd.7!E.

Zd&'>WM(*+f4
1G.7.Q.;
A: 2,0 lÝt %;WZ .7 ;>W .7 S;W.7
Bµi 30: ZZ(.


i
ZWdi.7!E.

Z>d&'(*+4[
1+(.;
A: 7,8 gam %;>WM( ;=i( S;>>Y(