LỜI NÓI ĐẦU
Tư duy là một quá trình vận động của não, là đỉnh cao của suy nghĩ, nhận
thức, phản ánh các thuộc tính, bản chất, tìm ra các mối liên hệ, quan hệ có tính quy
luật của sự vật hiện tượng. Tư duy để giải quyết các vấn đề trong cuộc sống, từ đó
giúp ta tác động làm thay đổi, cải tạo thế giới, chinh phục thiên nhiên mang lại
hạnh phúc cho con người.
Có nhiều phương pháp tư duy. Vậy đâu là phương pháp tư duy hiệu quả?
Trong phạm vi đề tài này, em xin trình bày về phương pháp tư duy đồng thuận, hay
còn gọi là “Phương pháp tư duy sáu chiếc mũ” hay “Sáu chiếc mũ tư duy” của tác
giả Edward de Bono.
Em xin gửi lời cám ơn chân thành đến GS.TSKH. Hoàng Văn Kiếm, thầy đã
giảng dạy, cung cấp cho em nhiều kiến thức bổ ích từ môn Phương pháp luận sáng
tạo khoa học, đồng thời em cũng xin gửi lời cám ơn đến gia đình, bạn bè đã giúp đỡ
em trong thời gian em thực hiện đề tài này.
ĐỀ TÀI : “SÁU CHIẾC MŨ TƯ DUY”
CHƯƠNG I.
GIỚI THIỆU
1. Sự ra đời :
Đây là một phát kiến độc đáo rất nổi tiếng cuả Tiến sĩ Edward de Bono
( ) trong năm 1980. Năm 1985 nó đã được mô tả chi
tiết trong cuốn "Six Thinking Hats" của de Bono.
Phương pháp này đã được phát triển và giảng dạy ở nhiều nơi trên thế giới.
Nhiều tổ chức lớn như là IBM, Federal Express, Brtish Airways, Pepsi, Polaroid,
Prudential, Dupont… cũng dùng phương pháp này.
2. Thế nào là “Sáu chiếc mũ tư duy”?
Tác giả sử dụng sáu cái mũ đại diện cho sáu dạng thức của suy nghĩ. Nó đề
cập đến chiều hướng suy nghĩ hơn là tên gọi. Mỗi mũ có một màu (mà màu này chỉ
đại diện cho duy nhất một dạng thức của suy nghĩ).
Mọi người sẽ tham gia thảo luận theo từng màu. Tùy theo kiểu ý kiến mà
người đó sẽ được đề nghị đội mũ màu gì.
Các mũ không được dùng để phân loại cá nhân. Từng người sẽ sử dụng

Thứ ba, việc tư duy song song, mọi người cùng nhìn nhận vấn đề theo cùng
một hướng giống như nhiều người đang cùng làm một công việc, chắc chắn rằng
hiệu quả của nó sẽ cao hơn, nhanh hơn so với chỉ một người làm.
“Một cây làm chẳng nên non
Ba cây chụm lại nên hòn núi cao”
Việc mỗi người nhìn vấn đề một hướng khác nhau như thể thầy bói xem voi,
mỗi người “sờ” một chỗ và cứ khăng khăng khẳng định mình đúng, những người
khác sai, cuối cùng chẳng ai biết chính xác được con voi nó ra sao. Vì thế chúng ta
nên cùng nhau “sờ” con voi một chỗ, sau đó lại “sờ” con voi chỗ khác, lần lần “sờ”
hết mình voi chúng ta sẽ thảo luận và đi đến kết luận con voi nó như thế nào.
Thứ tư, sau khi xác định mọi người nên cùng nhau nhìn nhận vấn đề theo
một hướng, vậy chúng ta sẽ nhìn theo hướng nào? Sáu chiếc mũ tư duy sẽ giúp
chúng ta định hướng tư duy, nghĩa là trưởng nhóm hay người điều hành cuộc họp
sẽ chọn những chiếc mũ và chúng ta sẽ tuân theo quy định đội mũ nào vào thời
điểm nào. Trong một cuộc họp có thể chỉ đội một chiếc mũ, cũng có thể đội 2, 3
hay tất cả những chiếc mũ.
CHƯƠNG II.
GVHD : GS.TSKH. HOÀNG VĂN KIẾM
3
ĐỀ TÀI : “SÁU CHIẾC MŨ TƯ DUY”
CÁCH TIẾN HÀNH TƯ DUY “SÁU CHIẾU MŨ”
Bước vào cuộc họp, người trưởng nhóm hay người điều hành cuộc họp sẽ
giải thích ý nghĩa những chiếc mũ và quy định luật chơi : trưởng nhóm quy
định đội mũ màu nào trong trường hợp nào, thời gian dành cho mỗi chiếc mũ
là bao lâu. Mọi người phải tôn trọng luật chơi, thực hiện nghiêm túc luật
chơi đã được đề ra để cuộc họp đạt kết quả như mong đợi.
Sau đây là một ví dụ về các bước tiến hành cuộc họp theo hướng “6 chiếc
mũ tư duy”.
Bước 1:
Mũ trắng: Tất cả các ý kiến nào chỉ chứa sự thật, bằng chứng, hay dữ liệu,

trọng là người quyết định chọn mũ là người trưởng nhóm hay người điều hành
cuộc họp và mọi người nhất định phải đội chiếc mũ đã được chọn, không thể
nói “Tôi muốn đội mũ đen” trong khi mọi người đang đội chiếc mũ vàng. Và
khi đã đội mũ, mọi người sẽ đưa ra ý kiến của mình theo đúng màu chiếc mũ
đang đội, người trưởng nhóm hay người điều hành cuộc họp sẽ quy định thời
gian cho mỗi màu của chiếc mũ: 2 phút, 5 phút hay thậm chí một buổi họp
chỉ đội một mũ (đối với những vấn đề lớn cần những cuộc họp kéo dài nhiều
ngày). Việc mọi người nghiêm túc tuân thủ luật chơi là điều bắt buộc nếu
muốn có một cuộc họp thành công, còn ngược lại thì chúng ta không thể áp
dụng lối tư duy này.
GVHD : GS.TSKH. HOÀNG VĂN KIẾM
5
ĐỀ TÀI : “SÁU CHIẾC MŨ TƯ DUY”
CHƯƠNG III.
CÁCH SỬ DỤNG NHỮNG CHIẾC MŨ TƯ DUY
1. Chiếc mũ trắng :
Khi cần truy xuất thông tin, dữ liệu thì chiếc máy vi tính thông thường (không
nói đến những chiếc máy tính thông minh) sẽ đưa ra những dữ liệu đó mà không
kèm theo cảm xúc nào cả, bởi vì chúng không có nhận thức hay cảm xúc. Nhưng
với con người, điều đó tưởng đơn giản nhưng không hề đơn giản. Khi được yêu cầu
đưa ra một thông tin, số liệu nào đó, chúng ta thường kèm theo nhận định, nhận xét
hay giải thích, đánh giá. Vì thế, việc đội chiếc mũ màu trắng sẽ giúp chúng ta có
được những dữ liệu một cách khách quan hơn. Chúng ta thường có thói quen tranh
luận, đưa ra những kết luận, đánh giá trước rồi dùng thông tin, số liệu thống kê thực
tế để chứng minh cho những kết luận đó, nhưng với lối tư duy sáu chiếc mũ, chúng
ta sẽ làm điều ngược lại, nghĩa là có thông tin, dữ liệu rồi mới thảo luận và đi đến
kết luận. Cũng như khi chúng ta cần đi đến một địa điểm nào đó, chúng ta nên vạch
ra một tấm bản đồ trước rồi sẽ tìm đường đi từ tấm bản đồ đó.
Vì thế việc có được những dữ liệu khách quan, chính xác là điều rất cần thiết
trong phương pháp tư duy này. Khi người trưởng nhóm hay người điều hành cuộc