ĐỀ CƢƠNG MÔN HỌC:
NGÔN NGỮ BÁO CHÍ

Đại học Quốc gia Hà Nội
Trƣờng Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn
Khoa Báo chí
Bộ môn: Biên tập - Xuất bản 1. Thông tin về giảng viên
- Họ và tên: Vũ Quang Hào
- Chức danh, học hàm, học vị: Phó giáo sư, tiến sĩ, giảng viênKhoa Báo chí, Đại
học Quốc gia Hà Nội, giảng viên thỉnh giảng Dự án đào tạo báo chí Việt Nam -
Thuỵ Điển, giảng viên Đại học Tổng hợp Malaya (Malaysia).
9 chứng chỉ về xuất bản và báo chí trong và ngoài nước.
- Thời gian, địa điểm làm việc: Giảng viên sẽ thông báo cụ thể cho sinh viên vào tiết
học đầu tiên của môn học.
- Địa chỉ liên hệ: Bộ môn Biên tập - Xuất bản, Khoa Báo chí.
- Điện thoại: 04.8581078
- Email: [email protected]
- Các hƣớng nghiên cứu chính:
+ Ngôn ngữ báo chí và ngôn ngữ truyền thông
+ Truyền thông cho các nhóm công chúng chuyên biệt
+ Ngữ văn học Việt Nam và sách công cụ tra cứu
- Các giảng viên tham gia giảng dạy: theo điều hành của Bộ môn Biên tập Xuất
bản.
- Địa chỉ liên hệ: như trên 2. Thông tin chung về môn học:
- Tên môn học: Ngôn ngữ báo chí Tiếng Anh: Media Language

- Kỹ năng:
Sinh viên đƣợc trang bị:
+ các kỹ năng viết tin hiện đại
+ các kỹ năng viết bài về sự kiện, sự việc
+ các kỹ năng viết bài về con ngƣời
+ kỹ năng viết để nói (cho phát thanh, truyền hình, PR)
+ kỹ năng viết quảng cáo và quảng bá (thƣơng hiệu, hình ảnh)
+ kỹ năng viết đúng (chuẩn mực), viết tức thời, viết hay
+ kỹ năng xử lý những vấn đề của ngôn ngữ báo chí (nhƣ tên riêng, ký hiệu, danh
pháp, thuật ngữ )
+ kỹ năng chuyển dịch tin quốc tế thành tin quốc tế đối nội
+ kỹ năng đƣa thông tin tra cứu, chỉ dẫn trên báo chí
+ kỹ năng soạn sách tra cứu báo chí
+ kỹ năng viết chú thích ảnh báo chí
+ kỹ năng đặt tít
+ kỹ năng làm sa - pô
+ kỹ năng khai thác và sử dụng các thành tố của kênh ngôn ngữ phi văn tự (fi - lê,
vi - nhét, bảng, biểu đồ, đồ thị, minh hoạ, hộp dữ liệu ).
- Thái độ, chuyên cần:
+ sinh viên cần đọc một cách căn bản sách lý luận liên quan đến ngôn ngữ báo
chí.
+ sinh viên cần vận dụng tức thời hệ kỹ năng nói trên trong từng giờ học, đặc biệt
là những giờ làm bài tập tại lớp.
+ sinh viên cần sáng tạo ý tƣởng và kỹ năng thực hành mới trên nền của những
kỹ năng đã đƣợc hƣớng dẫn làm bài tập.
+ sinh viên cần hợp tác làm việc theo nhóm với những kỹ năng trình bày sản
phẩm trƣớc lớp và tạo lập cách thức đánh giá sản phẩm.
Lý giải đƣợc
mối quan hệ giữa
cái đúng và cái
thích hợp trong
chuẩn mực ngôn
ngữ và chuẩn mực
ngôn ngữ đối với
báo chí.
Chỉ ra đƣợc
đặc điểm trong
phong cách của
một số nhà báo từ
việc phân tích các
hiện tƣợng chệch
chuẩn mực ngôn

ngữ trong tác
phẩm báo chí.
Nội dung 2.
Ngôn ngữ
các phong
cách báo chí
Nắm đƣợc sự ra
đời của các phong
cách ngôn ngữ chính
luận, khoa học và
hành chính.
Nêu đƣợc chức

niệm, phân loại và
thực trạng của tên
riêng tiếng nƣớc ngoài
trên báo chí tiếng Việt.
Phân tích đƣợc
thực trạng của tên
riêng tiếng nƣớc
ngoài trên báo chí
tiếng Việt và chỉ ra
đƣợc nguyên nhân
của thực trạng đó.

Phân tích đƣợc
điểm mạnh, điểm
yếu của các giải
pháp cho vấn đề
tên riêng tiếng
nƣớc ngoài trên
báo chí tiếng Viẹt
và nêu đƣợc
những cơ sở khoa
học cho việc tìm
giải pháp cho vấn
đề này xét từ

phƣơng diện
truyền thông.
Nội dung 4.
Ngôn ngữ
của chữ tắt

thông điệp truyền
thông, hình thành
kỹ năng xử lý
những vấn đề của
ngôn ngữ báo chí.

Nội dung 5.
Ngôn ngữ tít
báo
Nắm đƣợc cấu trúc
và chức năng của tít
báo, các loại tít
thƣờng gặp và những
loại tít mắc lỗi trên
trên báo chí tiếng
Việt.
Nhận dạng và
phân tích đƣợc các
loại tít mắc lỗi, sự
ảnh hƣởng của loại
tít này đối với hiệu
quả thông tin của
tác phẩm báo chí.
Hình thành kỹ
năng đặt tít.
Nội dung 6.
Ngôn ngữ
phát thanh
Nắm đƣợc bản chất
của ngôn ngữ phát


Nắm đƣợc nội
dung, đặc điểm của
các yếu tố hình thức
cấu thành ma – két

Phân tích đƣợc
các nguyên nhân,
các yếu tố đƣa tới
thực trạng của việc
sử dụng ngôn ngữ
phi văn tự trên báo
chí.
Nhận diện và
phân tích đƣợc việc
sử dụng các yếu tố
hình thức cấu thành
ma – két của một tờ
báo.
Hình thành kỹ
năng khai thác và
sử dụng các thành
tố của kênh ngôn
ngữ phi văn tự.

4.1.Ngôn ngữ của thuật ngữ khoa học
4.2. Ngôn ngữ của danh pháp khoa học
4.3. Ngôn ngữ của ký hiệu khoa học
4.4. Ngôn ngữ của chữ tắt
4.5. Ngôn ngữ của số liệu
Chương 5. Ngôn ngữ tít báo
5.1. Chức năng và cấu trúc của tít báo
5.2. Những loại tít thường gặp
5.3. Những loại tít mắc lỗi
Chương 6. Ngôn ngữ phát thanh
6.1. Bản chất của ngôn ngữ phát thanh

6.2. Một số vấn đề ngôn ngữ của văn bản phát thanh
Chương 7. Ngôn ngữ thông tin phi văn tự và ngôn ngữ ma – két của báo chí
7.1.Ngôn ngữ thông tin phi văn tự
7.2.Ngôn ngữ ma – két báo chí

6. Học liệu
6.1. Học liệu bắt buộc:
1. Vũ Quang Hào, Ngôn ngữ báo chí, Nxb. Đại học Quốc gia, H., 2001, in lại
2003, Nxb Thông tấn, H., 2007.
2. Nguyễn Tri Niên, Ngôn ngữ báo chí, Nxb. Đồng Tháp, 2005.
6.2. Học liệu tham khảo:
3. Vũ Quang Hào, Báo chí và đào tạo báo chí Thuỵ Điển, Bộ VHTT và SIDA
Thuỵ Điển, 2003, Nxb. Lý luận chính trị, 2005.
4. Vô - skô - bôi - nhi - cốp, In - ri - ép, Nhà báo, bí quyết kỹ năng nghề nghiệp
(bản dịch từ tiếng Nga), Nxb, Lao Động, H., 1998.
7. Các hình thức tổ chức dạy học:
7.1. Lịch trình chung:


8
Nội dung 5
2
2

4
Nội dung 6
2
2

4
Nội dung 7
2
4

6
Cộng
14
14
02
30 7.2. Lịch trình cụ thể cho từng nội dung
Tuần 1. Nội dung 1: Ngôn ngữ chuẩn mực của báo chí
Hình thức tổ
chức dạy học
Thời gian,
địa điểm
Nội dung chính

cách ngôn ngữ chính
luận.
- Chức năng của
phong cách chính
luận.
- Những đặc điểm của
phong cách chính
luận.
- Đọc 1, tr. 69 –
97. - Sự ra đời của phong
cách ngôn ngữ khoa
học.
- Đặc điểm của phong
cách ngôn ngữ khoa
học.
- Phong cách ngôn
ngữ hành chính và các
đặc điểm của phong
cách ngôn ngữ hành
chính.

Tuần 3. Nội dung 3: Ngôn ngữ tên riêng trên báo chí
Hình thức tổ
chức dạy học
Thời gian,
địa điểm
Nội dung chính

Tuần 4. Nội dung 3: Ngôn ngữ tên riêng trên báo chí

Hình thức tổ
chức dạy học
Thời gian,
địa điểm
Nội dung chính
Yêu cầu SV
Chuẩn bị
Ghi chú
Lý thuyết
Trên lớp
- Nguyên nhân của
thực trạng của tên
riêng tiếng nƣớc ngoài
trên báo chí tiếng
Việt.
- Các giải pháp cho
thực trạng của tên
riêng tiếng nƣớc ngoài
trên báo chí tiếng
Việt.
- Những cơ sở khoa
học cho việc tìm giải
pháp cho thƣc trạng
của tên riêng tiếng
nƣớc ngoài trên báo
chí tiếng Việt xét từ
phƣơng diện truyền
thông.

Ghi chú
Lý thuyết
Trên lớp
- Chữ tắt và các loại
chữ tắt trong tiếng
Việt.
- Việc sử dụng chữ tắt
trong các loại hình
truyền thông.
- Thực trạng của việc
sử dụng số liệu trên
báo chí tiếng Việt.
- Một số vấn đề cần
lƣu ý trong khi sử
dụng số liệu trên báo
chí.
- Đọc 1, tr.147 –
165.
Tuần 6. Nội dung 4: Ngôn ngữ của thuật ngữ khoa học, danh pháp khoa học,
ký hiệu khoa học, chữ tắt và số liệu trên báo chí.

Hình thức tổ
chức dạy học
Thời gian,

Tuần 7. Nội dung 4: Ngôn ngữ của thuật ngữ khoa học, danh pháp khoa học,
ký hiệu khoa học, chữ tắt và số liệu trên báo chí.
Hình thức tổ
chức dạy học
Thời gian,
địa điểm
Nội dung chính
Yêu cầu SV
Chuẩn bị
Ghi chú

Bài tập
Trên lớp
- Giải đáp các câu hỏi
của sinh viên về các
nội dung tự học giảng
viên đã nêu từ buổi
học trƣớc.
- Khảo sát và đánh giá
thực trạng của việc sử
dụng chữ tắt trên một
số tờ báo tiếng Việt
hiện thời.
- Từ các văn bản, tài
liệu giảng viên cung
cấp, mỗi cá nhân viết
một bài báo trong đó

chí tiếng Việt.
- Những loại tít mắc
lỗi trên báo chí tiếng
Việt.

Tuần 9. Nội dung 5. Ngôn ngữ tít báo
Hình thức tổ
chức dạy học
Thời gian,
địa điểm
Nội dung chính
Yêu cầu SV
chuẩn bị
Ghi chú
Bài tập
Trên lớp
- Mỗi nhóm viết 2 tin,
1 bài trên cơ sở tài
liệu giảng viên cung
cấp.
- Các nhóm trao đổi
tin, bài và đánh giá về
cách đặt tít tin, bài của
từng nhóm.
- Giảng viên nhận xét
và hƣớng dẫn cách
khắc phục những

- Vấn đề âm hƣởng
trong văn bản phát
thanh.
222.
- Đọc tài liệu do
giảng viên cung
cấp thêm.
Tuần 11. Nội dung 7: Nguyên tắc 4 - Nội dung thông điệp
Hình thức tổ
chức dạy học
Thời gian,
địa điểm
Nội dung chính
Yêu cầu SV
chuẩn bị
Ghi chú
Bài tập
Trên lớp
- Biên tập một tác
phẩm báo in thành
một tác phẩm dùng
cho phát thanh hoặc
viết một bài dùng cho
phát thanh trên cơ sở
các tài liệu do giảng
viên cung cấp. Ứng
dụng các kiến thức đã
học về ngôn ngữ phát
thanh khi thực hiện
bài tập.

của ma – két báo chí.
- Cá yếu tố hình thức
của ngôn ngữ ma –
két báo chí: khổ báo,
măng – séc, chữ, phi –
lê, vi – nhét, khung,
nền, ảnh, minh hoạ,
màu sắc.
- Đọc 1, tr. 287 -
341.
- Đọc tài liệu do
giảng viên cung
cấp thêm.

Tuần 13. Nội dung 7: Ngôn ngữ thông tin phi văn tự và ngôn ngữ ma – két
của báo chí
Hình thức tổ
chức dạy học
Thời gian,
địa điểm
Nội dung chính
Yêu cầu SV
chuẩn bị
Ghi chú
Bài tập
Trên lớp
- Mỗi nhóm sử dụng
- Chuẩn bị giấy
- Mỗi nhóm nhận xét
về việc sử dụng các
yếu tố hình thức của
ngôn ngữ ma – két
báo chí trên một số tờ
báo tiếng Việt.
- Mỗi nhóm thiết kế
ma – két cho một
trang báo.
- Bài tập nhóm
- Chuẩn bị giấy
A3, bút dạ, bút
viết nét đậm,
thƣớc kẻ, bút chì,
bút màu, kéo.
Tuần 15. Ôn tập:
Hình thức tổ
chức dạy học
Thời gian,
địa điểm
Nội dung chính
Yêu cầu SV
chuẩn bị
Ghi chú
Lý thuyết
Trên lớp
- Giải đáp các thắc

số
Đánh giá thường
xuyên
Các vấn đề lí thuyết
Đánh giá khả năng nhớ và
phản xạ trí tuệ
5%
Bài tập cá nhân
Chủ yếu về lí thuyết
Đánh giá ý thức học tập
thƣờng xuyên và kĩ năng
làm việc độc lập.
10%

Bài tập nhóm
Chủ yếu về thực
hành và ứng dụng
thực tiễn
Đánh giá kĩ năng hợp tác
trong công việc, tinh thần
trách nhiệm chung với
nhóm.
10%
Bài tập lớn
Kết hợp lí luận và
ứng dụng thực tiễn
Đánh giá kĩ năng nghiên
cứu độc lập và kĩ năng trình
bày
25%

1) Danh sách nhóm và các nhiệm vụ đƣợc phân công.
STT
Họ và tên
Nhiệm vụ đƣợc phân
công
Ghi chú
1.
Nguyễn Văn A

Nhóm trƣởng
2.
2) Quá trình làm việc của nhóm (miêu tả các buổi họp, có thể có biên bản kèm
theo).
3) Tổng hợp kết quả làm việc nhóm.
4) Kiến nghị, đề xuất (nếu có).
Nhóm trưởng
(Kí tên)

Loại bài tập lớn học kì
Các tiêu chí chung
Nội dung:
1) Đặt vấn đề, xác định đối tƣợng nghiên cứu, nhiệm vụ nghiên cứu, phƣơng
pháp nghiên cứu hợp lí và lôgíc.
2) Có bằng chứng rõ rệt về năng lực tƣ duy phê phán, kỹ năng phân tích, tổng
hợp, đánh giá trong việc giải quyết các nhiệm vụ nghiên cứu.
3) Có bằng chứng về việc sử dụng các tài liệu, các công nghệ, phƣơng pháp, giải
pháp do giảng viên hƣớng dẫn.

PGS.TS. Đinh Văn Hường
CHỦ NHIỆM BỘ MÔN
(Ký tên)
PGS.TS.Vũ Quang Hào
GIẢNG VIÊN
(Ký tên)

PGS.TS.Vũ Quang Hào