1
ĐỀ CƢƠNG MÔN HỌC:
LỊCH SỬ BÁO CHÍ THẾ GIỚI

Đại học Quốc gia Hà Nội
Trƣờng Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn
Khoa Báo chí
Bộ môn: Báo viết - Báo ảnh 1. Thông tin về giảng viên:
- Họ và tên: Bùi Tiến Dũng
- Chức danh, học hàm, học vị: Thạc sỹ, giảng viên
- Thời gian, địa điểm làm việc: thông báo cho lớp vào giờ học đầu tiên của môn học
- Địa chỉ liên hệ: như trên
- Điện thoại: 04.8581078 / 0913 55 05 84
- Email:
- Các hƣớng nghiên cứu chính: Các phương tiện truyền thông mới, lý thuyết và
thực hành truyền thông, truyền thông toàn cầu, lịch sử báo chí.
- Các giảng viên tham gia giảng dạy: theo điều hành của Bộ môn Báo viết - Báo
ảnh.
- Địa chỉ liên hệ: như trên

2. Thông tin chung về môn học:
- Tên môn học: Lịch sử báo chí thế giới
- Tiếng Anh: History of global journalism
- Mã môn học: JOU2002
- Số tín chỉ: 03
- Môn học: bắt buộc
- Các môn học tiên quyết: Cơ sở lý luận báo chí truyền thông
3
- Thái độ:
+Sinh viên có thái độ đúng đắn và khoa học khi phân tích, đánh giá các nền báo
chí khác nhau trên thế giới,
+Sinh viên học và áp dụng đƣợc phƣơng pháp học tập hiện đại: chủ động, độc
lập, có khoa học và không ngừng.
3.2. Mục tiêu chi tiết của môn học:
Nội dung
Bậc 1
Bậc 2
Bậc 3
Nội dung 1.
Sự ra đời và
phát triển
của báo chí
trên thế giới
- Nêu đƣợc các điều
kiện cho sự ra đời và
phát triển của báo chí
trên thế giới.
- Nêu đƣợc một cách
khái quát quá trình ra
đời của báo chí trên
thế giới, từng khu vực
và một số quốc gia có
nền báo chí phát triển.
- Liệt kê đƣợc mốc ra
đời của những hiện

- Nêu đƣợc các giai
đoạn phát triển chính
của báo chí trên thế
giới, đặc điểm của
từng giai đoạn, những
hiện tƣợng, câu
chuyện báo chí nổi
- Phân tích đƣợc
các đặc điểm nổi
bật của từng giai
đoạn phát triển của
báo chí thế giới.
- So sánh và làm rõ
đƣợc sự khác nhau
giữa các giai đoạn
phát triển của báo
chí.

- Tìm hiểu, thảo
luận các tiêu chí
phân kỳ khác của
các nhà nghiên
cứu trong và
ngoài nƣớc.

4
bật của từng giai đoạnNội dung 3.

Sự can thiệp
của các tập
đoàn tư bản
lũng đoạn
vào công
việc của báo
chí
- Nêu, phân tích, lý
giải tại sao các tập
đoàn tƣ bản lũng đoạn
lại can thiệp vào báo
chí; các cách can
thiệp vào báo chí.
- Luận giải đƣợc
những hệ quả của
việc các tập đoàn
tƣ bản lũng đoạn
can thiệp vào báo
chí đối với ngành
truyền thông của
mỗi quốc gia cũng
nhƣ toàn cầu.
- Phân tích tình
hình Việt Nam,
báo chí Việt Nam
có phải chịu sức
ép từ phía các
doanh nghiệp, các
tập đoàn kinh tế
không?

- Phân tích đƣợc
vai trò của truyền
thông trong quá
trình phát triển
của mỗi quốc gia
và cả thế giới.
Nội dung 6.
Sự can thiệp
của nhà
nước vào
công việc
của báo chí
- Nêu và phân tích
đƣợc tính tất yếu của
việc nhà nƣớc can
thiệp vào báo chí, sử
dụng báo chí nhƣ một
công cụ.
- Nêu đƣợc các cách
nhà nƣớc can thiệp
vào báo chí
- Liên hệ với thực
tiễn báo chí Việt
Nam

- Phân tích, phản
biện đƣợc một số
luận điểm của
phƣơng Tây khi
nhìn nhận, chỉ

truyền thông mới
ra đời có đồng
nghĩa với việc các
loại hình truyền
thông trƣớc đó sẽ
lâm vào khó
khăn, thậm chí
biến mất.

Nội dung 8.
Các xu
hướng phát
triển chính
của báo chí
thế giới - Nêu và phân tích
đƣợc các xu hƣớng
phát triển chính của
báo chí thế giới.

- Nêu và phân tích
đƣợc các nguyên
nhân và biểu hiện
của các xu hƣớng
này ở một số nền
báo chí.
- Liên hệ, luận
giải đƣợc thực

4. Tóm tắt nội dung môn học:
Lịch sử Báo chí thế giới là môn học về quá trình hình thành và phát triển
của báo chí trên thế giới. Môn học nhằm trang bị và cung cấp cho sinh viên
những tri thức cơ bản, hệ thống, khoa học về lịch sử hình thành, các thời kỳ
phát triển, các điểm mốc, các sự kiện nổi bật của báo chí thế giới từ khi ra đời
cho đến nay. Trong bối cảnh đào tạo báo chí ở Việt Nam chƣa có bộ môn “Báo
chí học Quốc tế”, vốn đi sâu nghiên cứu về truyền thông toàn cầu và vấn đề tác

6
nghiệp báo chí về các vấn đề quốc tế, môn học Lịch sử Báo chí thế giới đặc biệt
tập trung giới thiệu các xu hƣớng, xu thế phát triển của báo chí thế giới, các bài
học kinh nghiệm, diện mạo, đặc điểm của báo chí một số nƣớc, một số khu
vực

5. Nội dung chi tiết môn học
Nội dung 1. Sự ra đời và phát triển của báo chí trên thế giới
1.1. Những điều kiện cho sự ra đời và phát triển của báo chí thế giới
1.2. Những hiện tượng tiền báo chí
1.3. Tờ báo đầu tiên trên thế giới
1.4. Tờ nhật báo đầu tiên trên thế giới
1.5. Hãng thông tấn đầu tiên trên thế giới
1.6. Đài phát thanh – truyền hình đầu tiên trên thế giới
1.7. Báo trực tuyến đầu tiên trên thế giới
Nội dung 2. Các giai đoạn phát triển của báo chí thế giới
2.1. Tiêu chí phân chia giai đoạn
2.2. Các giai đoạn phát triển của báo chí thế giới
2.3. Đặc điểm của từng giai đoạn phát triển
Nội dung 3. Vấn đề tập trung hoá báo chí trên thế giới
3.1. Tập trung hoá báo chí là gì?
3.2. Nguyên nhân và thực trạng của tập trung hoá báo chí trên thế giới

9.1. Báo chí Thuỵ Điển
9.2. Báo chí Hoa Kỳ
9.3. Báo chí Nhật Bản
6. Học liệu
6.1. Học liệu bắt buộc:
1. Dƣơng Xuân Sơn, Đinh Hƣờng, Trần Quang. Cơ sở lý luận báo chí truyền
thông. Nxb. ĐHQGHN. H.2004. Tài liệu có tại Phòng Tƣ liệu Khoa Báo
chí, Phòng 107, nhà A, 336 Nguyễn Trãi, Thanh Xuân, Hà Nội.

8
2. Tạ Ngọc Tấn. Truyền thông đại chúng. Nxb. Chính trị quốc gia. H.2001. Tài
liệu có tại Phòng Tƣ liệu Khoa Báo chí, Phòng 107, nhà A, 336 Nguyễn
Trãi, Thanh Xuân, Hà Nội.
3. Pierre Albert, Lịch sử báo chí thế giới, Nxb. Thế giới, H. 2003. Tài liệu có
tại Thƣ viện Quốc gia, 31 Tràng Thi, Hà Nội.
4. Đỗ Xuân Hà, Báo chí với thông tin quốc tế, Nxb. Đại học Quốc gia Hà Nội,
H.1999. Tài liệu có tại Thƣ viện Quốc gia, 31 Tràng Thi, Hà Nội.
5. X.A. Mikhailốp, Báo chí hiện đại nước ngoài: Những quy tắc và nghịch lý,
Nxb. Thông tấn, H. 2004. Tài liệu có tại Thƣ viện Quốc gia, 31 Tràng Thi,
Hà Nội.

6.2. Học liệu tham khảo:
6. Nhiều tác giả.Bùng nổ truyền thông. Nxb. VHTT, H.1996. Tài liệu có tại
Thƣ viện Quốc gia, 31 Tràng Thi, Hà Nội.
7. Nhiều tác giả. Sức mạnh của tin tức truyền thông. Nxb. Chính trị quốc gia,
H.2005. Tài liệu có tại Phòng Tƣ liệu Khoa Báo chí, Phòng 107, nhà A, 336
Nguyễn Trãi, Thanh Xuân, Hà Nội.
8. Nhiều tác giả. Báo chí những vấn đề lý luận và thực tiễn, tập V., VI,
Nxb.ĐHQGHN, H. 2003, 2005. Tài liệu có tại Phòng Tƣ liệu Khoa Báo chí,
Phòng 107, nhà A, 336 Nguyễn Trãi, Thanh Xuân, Hà Nội.

9
Nội dung 4
2

1

3

9
Nội dung 5
3
3
Nội dung 6
3
2
1
3
9
Nội dung 7
2

1

3
Nội dung 8
3


sự ra đời và phát triển
của báo chí thế giới.
- Những hiện tƣợng
tiền báo chí.
- Những hiện tƣợng
báo chí đầu tiên
- Dƣơng Xuân
Sơn, Đinh Văn
Hƣờng, Trần
Quang, Cơ sở lý
luận báo chí
truyền thông, Nxb.
ĐHQGHN.
H.2004, tr.41 - 49.
- Pierre Albert,
Lịch sử báo chí
thế giới, Nxb. Thế
giới, H. 2003, tr.
6-14.
- John C.Merrill,
Global
Journalism:
Survey of
International 10
Communication,
Nxb. Longman,
USA, tr. 35 - 52.

Trên lớp
- Tiêu chí phân chia
giai đoạn: Tính chất
và đặc thù của hoạt
động báo chí
- 3 giai đoạn phát
triển của báo chí thế
giới
- Đặc điểm của từng
giai đoạn phát triển
- Pierre Albert,
Lịch sử báo chí
thế giới, Nxb. Thế
giới, H. 2003, Đọc
các chƣơng II, IV,
V.

Thảo luận
(1 giờ tín chỉ)
Trên lớp
Những tiêu chí và
cách phân kỳ khác.
Các nhóm họp,
thảo luận và phân
công ngƣời báo
cáo. Ở nhà


Những quy tắc và
nghịch lý, Nxb.
Thông tấn, H.
2004, tr. 219 -
238.
- John C.Merrill,
Global
Journalism:
Survey of
International
Communication,
Nxb. Longman,
USA, tr. 25 - 27.
- Các tài liệu khác
do giáo viên cung
cấp.

Thảo luận
(1 giờ tín chỉ)
Trên lớp
Các nội dung trên

Các nhóm họp,
thảo luận và phân
công ngƣời báo
cáo. Ở nhà


chí
Ở nhà

Đọc hết tài liệu
đƣợc giao. Tuần 5 - Nội dung 3. Vấn đề tập trung hoá báo chí trên thế giới (tiếp)
Hình thức tổ
chức dạy học
Thời gian,
địa điểm
Nội dung chính
Yêu cầu SV
chuẩn bị
Ghi chú
Tự học xác
định
(3 giờ tín chỉ)
Ở nhà
- Sinh viên đọc hết tài
liệu đƣợc giao, tìm
thêm tài liệu bằng
tiếng Anh để dịch và
thảo luận chủ đề liên
quan đến tập trung
hoá báo chí.

can thiệp vào báo chí?
- Các cách can thiệp
vào báo chí của các
tập đoàn tƣ bản lũng
đoạn
- Một số câu chuyện
về sự can thiệp của
các tập đoàn tƣ bản
đối với báo chí
nước ngoài:
Những quy tắc và
nghịch lý, Nxb.
Thông tấn,
H. 2004, tr. 167 -
218.
- Các tài liệu khác
do giáo viên cung
cấp.

Thảo luận
(1 giờ tín chỉ)
Trên lớp
Sức ép của kinh tế đối
với hoạt động báo chí

giữa các khu vực và
các nƣớc trên thế giới
- Hệ quả
- Những giải pháp ở
- X.A. Mikhailốp,
Báo chí hiện đại
nước ngoài:
Những quy tắc và
nghịch lý, Nxb.
Thông tấn, H.
2004, tr. 122 -
167. 14
cấp độ toàn cầu, khu
vực và quốc gia nhằm
lập lại cân bằng trong
việc hƣởng thụ thông
tin

Ở nhà

Đọc hết tài liệu
đƣợc giao. Tuần 8 - Nội dung 6. Sự can thiệp của nhà nước vào công việc của báo chí
Hình thức tổ
chức dạy học


Ở nhà

Đọc hết tài liệu
đƣợc giao. Tuần 9 - Nội dung 6. Sự can thiệp của nhà nước vào công việc của báo chí
(tiếp)
Hình thức tổ
chức dạy học
Thời gian,
địa điểm
Nội dung chính
Yêu cầu SV
chuẩn bị
Ghi chú
Tự học xác
Ở nhà
- Sinh viên đọc hết tài
- Tìm tài liệu liên 15
định
(3 giờ tín chỉ)
liệu đƣợc giao, tìm
thêm tài liệu bằng
tiếng Anh để dịch và
thảo luận chủ đề liên

thảo luận và
phân công
ngƣời báo cáo.

Bài tập
(2 giờ tín chỉ)
Trên lớp
- Viết bài luận về sự can
thiệp của nhà nƣớc đối với
báo chí (điểm giữa kỳ)
Tuần 11 - Nội dung 7. Hiện trạng của ngành công nghiệp truyền thông toàn
cầu
Hình thức tổ
chức dạy học
Thời gian,
địa điểm
Nội dung chính
Yêu cầu SV
chuẩn bị
Ghi chú
Lý thuyết
(2 giờ tín chỉ)
Trên lớp
- Sự xuất hiện của các
phƣơng tiện truyền
thông mới, loại hình
- John C.Merrill,

Ở nhà

Đọc các tài liệu
đƣợc giao Tuần 12 - Nội dung 8. Các xu hướng phát triển chính của báo chí thế giới
Hình thức tổ
chức dạy học
Thời gian,
địa điểm
Nội dung chính
Yêu cầu SV
chuẩn bị
Ghi chú
Lý thuyết
(3 giờ tín chỉ)
Trên lớp
- Cạnh tranh giữa các
cơ quan báo chí ngày
càng gay gắt
- Số lƣợng các cơ
quan báo chí ngày
càng tăng
- Thông tin thô trên
báo chí ngày càng
nhiều
- Một số chuẩn mực
chung của báo chí
thay đổi

triển của báo chí, diện
mạo và đặc điểm của báo
chí đƣơng đại)
- Vũ Quang Hào. Báo
chí và đào tạo báo
chí Thuỵ Điển, Bộ
VH-TT, HN, 2004.
- Từ điển báo chí,
Nxb.Tp HCM 1996.

Thảo luận
(1 giờ tín chỉ)
Trên lớp
Nền báo chí Thuỵ Điển
Các nhóm họp, thảo
luận và phân công
ngƣời báo cáo. Ở nhà

- Tìm và nghiên cứu
thêm các tài liệu về
đất nƣớc và báo chí
Thuỵ Điển. Tuần 14 - Nội dung 9. Một số nền báo chí tiêu biểu (tiếp)
Hình thức tổ
chức dạy học

Kiều Anh dịch).
- Từ điển báo chí,
Nxb. Tp HCM 1996
- Một số tài liệu khác do
giảng viên cung cấp.
Thảo luận
(1 giờ tín chỉ)
Trên lớp
Nền báo chí Hoa Kỳ
Các nhóm họp, thảo
luận và phân công
ngƣời báo cáo. Ở nhà

Đọc tài liệu đƣợc
giao.

Tuần 15 - Nội dung 9. Một số nền báo chí tiêu biểu (tiếp)
Hình thức tổ
chức dạy học
Thời gian,
địa điểm
Nội dung chính
Yêu cầu SV
chuẩn bị
Ghi chú
Lý thuyết
(1 giờ tín chỉ)


Ở nhà

Ôn tập toàn bộ nội
dung chƣơng trình 8. Chính sách đối với môn học:
- Thực hiện đầy đủ nhiệm vụ của môn học đƣợc ghi trong đề cƣơng môn học.
- Đi học đầy đủ (nghỉ không quá 20% tổng số giờ). Giảng viên điểm danh
từng buổi học.
- Chuẩn bị bài trƣớc khi đến lớp theo hƣớng dẫn trong đề cƣơng môn học.
- Khuyến khích và có chế độ động viên những sinh viên tích cực tham gia
thảo luận tại lớp, tìm kiếm và chia sẻ tƣ liệu về báo chí thế giới.

9. Phương pháp, hình thức kiểm tra - đánh giá kết quả học tập môn học:
9.1. Mục đích và trọng số kiểm tra:
Hình thức
Tính chất của nội
dung kiểm tra
Mục đích kiểm tra
Trọng số
Bài tập cá nhân
Chủ yếu về lí thuyết
Đánh giá ý thức học tập
thƣờng xuyên và kĩ năng
làm việc độc lập.
10%
Bài tập lớn


Ngoài ra, tuỳ loại vấn đề mà giảng viên có thể có các tiêu chí đánh giá riêng.

9.2.2 Loại bài tập lớn học kì:
Các tiêu chí chung
+ Nội dung:
1) Đặt vấn đề, xác định đối tƣợng nghiên cứu, nhiệm vụ nghiên cứu, phƣơng
pháp nghiên cứu hợp lí và lôgíc.
2) Có bằng chứng rõ rệt về năng lực tƣ duy phê phán, kỹ năng phân tích, tổng
hợp, đánh giá trong việc giải quyết các nhiệm vụ nghiên cứu.
3) Có bằng chứng về việc sử dụng các tài liệu, các công nghệ, phƣơng pháp,
giải pháp do giảng viên hƣớng dẫn.
+ Hình thức:
4) Bố cục hợp lí, ngôn ngữ trong sáng, trích dẫn hợp lệ, trình bày rõ ràng.
Biểu điểm trên cơ sở mức độ đạt 4 tiêu chí
Điểm
Tiêu chí
9 – 10
- Đạt cả 4 tiêu chí

21
7 – 8
- Đạt 2 tiêu chí đầu.
- Tiêu chí 3: có sử dụng các tài liệu, song chƣa đầy đủ, sâu sắc,
chƣa có bình luận.
- Tiêu chí 4: còn mắc vài lỗi nhỏ.
5 – 6
- Đạt tiêu chí 1.
- Tiêu chí 2: chƣa thể hiện rõ tƣ duy phê phán, các kĩ năng phân
tích, tổng hợp, đánh giá còn kém.
- Tiêu chí 3, 4: còn mắc một vài lỗi nhỏ