152
ĐỀ CƢƠNG MÔN HỌC: Định chủ đề và tổ chức mục lục chủ đề
Đại học Quốc Gia Hà Nội
Trường Đại học Khoa học Xã hội và Nhân Văn
Khoa Thông tin - Thư viện Bộ Môn Thư viện - Thư mục

1. Thông tin về giảng viên

1.1. Giảng viên 1:
Họ và tên: Đồng Đức Hùng
Chức danh, học hàm, học vị: Thạc sĩ
Địa điểm làm việc: Bộ môn Thư viện - Thư mục, Khoa Thông tin - Thư viện
Trường Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn
Địa chỉ liên hệ: Văn phòng Khoa Thông tin - Thư viện
Tầng 4, Nhà A, 336 Nguyễn Trãi, Thanh Xuân, Hà Nội
Điện thoại: 0904.216105
Email:
Các hướng nghiên cứu chính: Định chủ đề và tổ chức mục lục chủ đề; Phân
loại và tổ chức mục lục phân loại; Tổ chức và bảo quản kho tài liệu; Quản trị
tri thức
1.2. Giảng viên 2:
Họ và tên: Bùi Thanh Thuỷ
Chức danh, học hàm, học vị: Giảng viên, Thạc sỹ
Địa điểm làm việc: Bộ môn Thư viện - Thư mục
Trường Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn
Địa chỉ liên hệ: Văn phòng Khoa Thông tin – Thư viện
Tầng 4, Nhà A, 336 Nguyễn Trãi, Thanh xuân, Hà Nội
Điện thoại: 04-8583903
Các hướng nghiên cứu chính: Xử lý thông tin, định chủ đề và tổ chức mục
lục chủ đề, Thư mục Khoa học kỹ thuật.

- Tự học: 04
Địa chỉ Khoa/Bộ môn phụ trách môn học:
Văn phòng Khoa Thông tin - Thư viện
Tầng 4, Nhà A, 336 Nguyễn Trãi, Thanh Xuân, Hà Nội
Điện thoại: 04.8583903

3. Mục tiêu của môn học

Môn học “Định chủ đề và tổ chức mục lục chủ đề” nhằm trang bị cho sinh
viên ngành Thông tin - Thư viện:
Về kiến thức:
Nắm vững các khái niệm cốt yếu của môn học (chủ đề, định chủ đề, đề mục
chủ đề, bảng đề mục chủ đề). Xác định mối liên quan và sự tác động qua lại
giữa các khái niệm với nhau
Phân biệt sự giống và khác nhau giữa đề mục chủ đề và từ khoá
Xác định được 2 đặc điểm của ngôn ngữ tìm tin theo đề mục chủ đề
Xác định được những ứng dụng của định chủ đề trong hoạt động thông tin - thư
viện
Phân biệt 2 nhóm nguyên tắc của Hiệp hội thư viện quốc tế (IFLA) về đề mục
chủ đề

154
Nắm được lịch sử hình thành và phát triển của công tác định chủ đề trên thế giới
và tại Việt Nam
Nắm vững lịch sử ra đời và cấu trúc Bảng đề mục chủ đề Thư viện Quốc hội
Mỹ. Đánh giá cách xây dựng các đề mục chủ đề, tạo lập các phụ đề, các chỉ chỗ
(tham chiếu), hệ thống dấu được sử dụng trong bảng đề mục chủ đề này
Nhận thức những đặc điểm chính trong bảng đề mục chủ đề RAMEAU (Pháp)
và Danh mục đề mục chủ đề do Thư viện Quốc gia Việt Nam biên soạn
Phân biệt 2 phương pháp định chủ đề: phương pháp chung và phương pháp cụ

Bậc 1
Bậc 2
Bậc 3
Chƣơng 1:
- Nêu được 4 khái
- Xác định mối liên
- So sánh sự khác

155
Khái quát về
định chủ đề
niệm chủ chốt của
môn học
- Nắm được một số
khái niệm liên quan
đến ngôn ngữ tìm tin
- Trình bày 2 đặc
điểm của ngôn ngữ
tìm tin đề mục chủ
đề.
- Nắm bắt được vai
trò và ứng dụng của
định chủ đề trong
hoạt động thông tin -
thư viện

quan và sự tác động
qua lại giữa 4 khái
niệm.
- Phân biệt sự giống

Nam.

- Đối chiếu và nhận
xét quá trình ứng
dụng định chủ đề tại
các quốc gia
- Nhận thức được ý
nghĩa của bảng đề
mục chủ đề đầu tiên
của Việt Nam
- Đánh giá ý nghĩa
sự ra đời các
nguyên tắc của
IFLA về đề mục
chủ dề đối với công
tác định chủ đề
Chƣơng 3:
Giới thiệu
nguyên tắc
của IFLA về
đề mục chủ
đề và một số
bảng đề mục
chủ đề

- Trình bày 2 nhóm
nguyên tắc của IFLA
về đề mục chủ đề.
- Nắm được lịch sử
ra đời Bảng Đề mục

đề mục chủ đề, hình
thức đề mục chủ đề,
tham chiếu và các
mối quan hệ, phụ đề,
sự sắp xếp đề mục
chủ đề trong LCSH
- Trình bày những
đặc điểm chính trong
bảng đề mục chủ đề
RAMEAU (Pháp)
- Trình bày những
đặc điểm chính trong
Danh mục đề mục
chủ đề do Thư viện
Quốc gia Việt Nam
biên soạn

dấu, các tham chiếu,
các phụ đề được sử
dụng trong 3 bảng đề
mục chủ đề

nghĩa, ý nghĩa và cấu
tạo của hệ thống mục
lục chủ đề
- Nắm vững phương
thức tổ chức hệ
thống mục lục chủ đề

- Phân biệt 2 phương
pháp định chủ đề:
phương pháp chung
và phương pháp cụ
thể
- Xác định 4 nguyên
tắc lựa chọn thuật
ngữ để diễn đạt đề
mục chủ đề

- So sánh các bước
trong quy trình
định chủ đề và quy
trình phân loại tài
liệu.
- So sánh sự khác
nhau giữa mục lục
chủ đề và mục lục
phân loại
157

ĐỀ
2.1. Trên thế giới
2.1.1. Quá trình hình thành và phát triển công tác định chủ đề
2.1.2. Quá trình ra đời các nguyên tắc của IFLA về đề mục chủ đề
2.2. Tại Việt Nam

CHƢƠNG 3: GIỚI THIỆU NGUYÊN TẮC CỦA IFLA VỀ ĐỀ MỤC CHỦ ĐỀ VÀ MỘT
SỐ BẢNG ĐỀ MỤC CHỦ ĐỀ
3.1. Nguyên tắc của IFLA về đề mục chủ đề
3.1.1. Nhóm nguyên tắc thiết lập (Contruction Principles)
3.1.2. Nhóm nguyên tắc ứng dụng (Application Principles)

158
3.2. Giới thiệu một số bảng đề mục chủ đề
3.2.1. Bảng đề mục chủ đề Thư viện Quốc hội Mỹ (LCSH - Library of
Congress Subject Headings)
3.2.2. Bảng RAMEAU
3.2.3. Danh mục đề mục chủ đề sử dụng trong mục lục chủ đề của Thư viện
Quốc gia Việt Nam

CHƢƠNG 4: PHƢƠNG PHÁP ĐỊNH CHỦ ĐỀ VÀ TỔ CHỨC MỤC LỤC CHỦ ĐỀ
4.1. Phương pháp định chủ đề
4.1.1. Phương pháp chung
4.1.2. Phương pháp cụ thể
4.2. Tổ chức mục lục chủ đề
4.2.1. Định nghĩa mục lục chủ đề
4.2.2. Ý nghĩa của mục lục chủ đề
4.2.3. Cấu tạo của mục lục chủ đề

6. Học liệu

Tự
học
Lý
thuyết
Bài
tập
Thảo
luận
Nội dung 1, tuần 1: Những vấn đề
chung

2

2
Nội dung 2, tuần 2: Đặc điểm của
ngôn ngữ tìm tin đề mục chủ đề. Vai
trò của định chủ đề trong công tác
thông tin - thư viện

2

2
Nội dung 3, tuần 3: Sơ lược lịch sử
phát triển lý luận và thực tiễn định

2
Nội dung 7, tuần 7: Làm việc theo
nhóm: nghiên cứu cấu trúc Bảng đề
mục chủ đề Thư viện Quốc hội Mỹ 2
2
Nội dung 8, tuần 8: Trình bày báo
cáo kết quả nghiên cứu theo nhóm
2 2
Nội dung 9, tuần 9: Bảng
RAMEAU. Danh mục đề mục chủ đề
sử dụng trong mục lục chủ đề của
Thư viện Quốc gia Việt Nam + Bài
tập 2 (kiểm tra giữa kỳ)

1

2
2
Nội dung 13, tuần 13: Tổ chức mục
lục chủ đề + Bài tập 3

1
1
2
Nội dung 14, tuần 14: Bài tập 4 2
2
Nội dung 15, tuần 15: Ôn tập và giải
đáp môn học

1

1
2 giờ
- Giới thiệu tổng quan về môn
học, giới thiệu lịch trình môn học,
phương pháp dạy và học, phương
pháp kiểm tra, đánh giá, …
(Syllabus)
- Trình bày lý thuyết về những vấn
đề chung của môn học:
+ Chủ đề
+ Định chủ đề
+ Đề mục chủ đề
+ Bảng đề mục chủ đề

- Đọc thông tin
về môn học trên
website - Đọc tài liệu 1
phần 1.1
- Đọc tài liệu 4
trang 7-17

161
Nội dung 2, tuần 2: Đặc điểm của ngôn ngữ tìm tin đề mục chủ đề. Vai trò của
định chủ đề trong công tác thông tin - thƣ viện


đề, bảng đề mục chủ
đề
- Đọc tài liệu 1 phần
1.2 - 1.3
- Đọc tài liệu 4 trang
35-46
Nội dung 3, tuần 3: Sơ lƣợc lịch sử phát triển lý luận và thực tiễn định chủ đề

Hình
thức tổ
chức dạy
học
Thời
gian,
địa
điểm
Nội dung chính
Yêu cầu sinh viên
chuẩn bị
Ghi
chú
Lý
thuyết

2 giờ
Sơ lược lịch sử phát triển lý luận
và thực tiễn định chủ đề

Các nguyên tắc của IFLA về đề
- Đọc tài liệu 1 phần 162
thuyết
mục chủ đề:
- Nhóm nguyên tắc thiết lập
+ Nguyên tắc đề mục thống nhất
+ Nguyên tắc từ đồng nghĩa
+ Nguyên tắc từ đồng âm
+ Nguyên tắc ngữ nghĩa
+ Nguyên tắc cấu trúc
+ Nguyên tắc ổn định
+ Nguyên tắc định danh
+ Nguyên tắc bảo toàn văn
phong
+ Nguyên tắc người sử dụng
- Nhóm nguyên tắc ứng dụng
+ Nguyên tắc về chính sách định
chủ đề
+ Nguyên tắc đề mục cụ thể

3.1
- Đọc tài liệu 9 trang
40-41
- Đọc tài liệu 6 trang
188-197

Nội dung 5, tuần 5: Bài tập 1

Làm
việc
nhóm

Nội dung 6, tuần 6: Bảng đề mục chủ đề Thƣ viện Quốc hội Mỹ

Hình
Thời
Nội dung chính
Yêu cầu sinh viên
Ghi

163
thức tổ
chức dạy
học
gian,
địa
điểm
chuẩn bị
chú
Lý
thuyết
2 giờ
Giới thiệu Bảng đề mục chủ đề
Thư viện Quốc hội Mỹ (LCSH):
- Sơ lược lịch sử
- Cấu trúc
+ Loại đề mục chủ đề
+ Hình thức đề mục chủ đề

tự
nghiên
cứu
2 giờ
- Mỗi nhóm lựa chọn 5 tài liệu
(sách) tiếng Anh bất kỳ
- Xác định vị trí đề mục chủ đề
được ghi trong các tài liệu này
- Đối chiếu và xác định vị trí các
đề mục chủ đề của từng tài liệu
trong Bảng đề mục chủ đề Thư
viện Quốc hội Mỹ
- Lựa chọn 2 đề mục chủ đề tiêu
biểu trong số các đề mục chủ đề
đã có, phân tích các thành phần
cấu tạo của 1 đề mục chủ đề
hoàn chỉnh

- Tìm kiếm các tài
liệu tiếng Anh
- Chuẩn bị công cụ
thực hành (Bảng
LCSH) có tại Thư
viện trường và
Phòng tư liệu Khoa
TT-TV
- Soạn bài trên
Powerpoint
Làm
việc

- Nắm vững cấu
trúc Bảng đề mục
chủ đề Thư viện
Quốc hội Mỹ
- Mỗi nhóm cử 1
sinh viên trình bày
bằng powerpoint kết
quả nghiên cứu (sử
dụng laptop của
giảng viên)
+ Trong khi 1 nhóm
trình bày, các nhóm
khác sẽ theo dõi,
sau đó đưa ra nhận
xét và đánh giá
Làm
việc
nhóm

Nội dung 9, tuần 9: Bảng RAMEAU. Danh mục đề mục chủ đề sử dụng trong
mục lục chủ đề của Thƣ viện Quốc gia Việt Nam + Bài tập 2 (kiểm tra giữa kỳ)

Hình
thức tổ
chức dạy
học
Thời
gian,
địa
điểm


Hình
thức tổ
Thời
gian,
Nội dung chính
Yêu cầu sinh viên
chuẩn bị
Ghi
chú

165
chức dạy
học
địa
điểm
Lý
thuyết

2 giờ
Phương pháp định chủ đề:
- Phương pháp chung
+ Nguyên tắc và yêu cầu
+ Quy trình định chủ đề tài liệu

- Đọc tài liệu 1 phần
4.1.1
- Đọc tài liệu 2
trang 326-328
- Đọc tài liệu 4

thức
+ Phương pháp định chủ đề tài
liệu văn học

- Đọc tài liệu 1 phần
4.1.2
- Đọc tài liệu 4
trang 101-118
- Đọc tài liệu 9
trang 115-136 Nội dung 12, tuần 12: Tìm hiểu tên viết tắt thông dụng của một số cơ quan, tổ
chức trong và ngoài nƣớc

Hình
thức tổ
chức dạy
học
Thời
gian,
địa
điểm
Nội dung chính
Yêu cầu sinh viên
chuẩn bị
Ghi
chú
Tự học,
tự

Thời
gian,
địa
điểm
Nội dung chính
Yêu cầu sinh viên
chuẩn bị
Ghi
chú
Lý
thuyết
1 giờ
Tổ chức mục lục chủ đề
- Định nghĩa mục lục chủ đề
- Ý nghĩa của mục lục chủ đề
- Cấu trúc của mục lục chủ đề

- Đọc tài liệu 1 phần
4.2
- Đọc tài liệu 2 trang
262-264

Bài tập
1 giờ
Giáo viên chữa các bài tập về
nhà (tuần 13)
- Sinh viên mang
các bài tập đã thực
hiện ở tuần 13 để
chữa trên lớp

Nội dung 15, tuần 15: Ôn tập và giải đáp thắc mắc

Hình
thức tổ
chức dạy
Thời
gian,
địa
Nội dung chính
Yêu cầu sinh viên
chuẩn bị
Ghi
chú

167
học
điểm
Lý
thuyết
1 giờ
- Tổng kết toàn bộ các phần đã
học.
- Xem lại phần ôn
tập ở trên lớp
- Chuẩn bị đầy đủ
kiến thức trước khi
thi hết môn
- Xem lại tất cả các
bài tập giảng viên
đã chữa

Sinh viên được đánh giá kết quả học tập thông qua 5 nội dung sau:

STT
Hình thức kiểm tra
Tỷ lệ
đánh giá
Đặc điểm
đánh giá

168
1
Đi học đầy đủ, nghe giảng ghi
chép, tích cực tham gia trình
bày trong thảo luận và làm việc
nhóm
05%
Cá nhân
2
Bài tập 1 (tuần 5)
05%
Nhóm
3
Thảo luận (tuần 8)
05%
Nhóm
4
Bài tập 2 (Kiểm tra giữa kỳ -
tuần 9): đánh giá lại các kiến
thức và kỹ năng thu được sau
nửa học kỳ

4
Trình bày bài tập theo đúng mẫu
10%

* Tiêu chí đánh giá buổi thảo luận:

STT
Tiêu chí đánh giá
Tỷ lệ đánh giá
1
Cấu trúc bài trình bày logic và hệ thống: đặt
vấn đề, giải quyết vấn đề, kết luận
20%
2
Thuyết trình trên lớp: tự tin, mạch lạc
20%
3
Nội dung: các vấn đề nêu ra được giải quyết
tốt, số liệu chứng minh đầy đủ.
50%

4
Trả lời đúng các câu hỏi trong buổi thảo luận
10%

* Tiêu chí đánh giá bài kiểm tra giữa kỳ và cuối kỳ:
Hình thức thi: thi viết hoặc vấn đáp
Nội dung kiểm tra của các bài giữa kỳ và cuối kỳ sẽ dựa vào mục tiêu chi tiết
của từng nội dung môn học
* Cách xây dựng đề kiểm tra viết theo mục tiêu:


Ths. Đồng Đức Hùng