A. lời nói đầu
Quy luật quan hệ sản xuất phù hợp với tính chất và
trình độ phát triển của lực lợng sản xuất là qui luật hết sức
phổ biến trong công cuộc xây dựng đất nớc của mỗi quốc
gia. Sự mâu thuẫn hay phù hợp giữa quan hệ sản xuất và lực
lợng sản xuất đều có ảnh hởng rất lớn tới nền kinh tế. Sự
tổng hoà mối quan hệ giữa lực lợng sản xuất và quan hệ sản
xuất tạo nên một nền kinh tế có lực lợng sản xuất phát triển
kéo theo một quan hệ sản xuất phát triển.
Nói cách khác quy luật quan hệ sản xuất phù hợp với
tính chất và trình độ của lực lợng sản xuất là một điều kiện
tất yếu để phát triển một nền kinh tế.
Do vậy, với đề tài : ôSự tổng hoà mối quan hệ giữa
lực lợng sản xuất và quan hệ sản xuấtằ sẽ giúp cho mỗi
sinh viên chúng ta, đặc biệt là sinh viên khối kinh tế, có
thêm những hiểu biết ban đầu và sâu sắc hơn về sự phát
triển của nớc ta cũng nh trên thế giới; hiểu đợc quy luật vận
động của nền kinh tế từ đó có thể góp một phần nhỏ bé của
mình vào sự nghiệp xây dựng nớc nhà sau này.
1 | P a g e
B. nội dung
I. đặt vấn đề
Với tính cách là phạm trù của chủ nghĩa duy vật lịch sử ph-
ơng thức sản xuất biểu thị cách thức con ngời thực hiện quá trình
sản xuất vật chất ở những giai đoạn lịch sử nhất định của xã hội
loài ngời. Dới sự vận động của lịch sử loài ngời, cũng nh sự vận
động của mỗi xã hội cụ thể, sự thay đổi về phơng thức sản xuất bao
giờ cũng là sự thay đổi có tính chất cách mạng. Trong sự thay đổi
đó, các quá trình kinh tế, xã hội đợc chuyển sang một chất mới. Ph-
ơng thức sản xuất là cái mà nhờ nó ngời ta có thể phân biệt đợc sự
khác nhau của những thời đại kinh tế khác nhau. Mà phơng thức

nhiên. Nghĩa là trong quá trình thực hiện sản xuất xã hội con ngời
chinh phục tự nhiên bằng các sức mạnh hiện thực của mình sức
mạnh đó đợc chủ nghĩa duy vật lịch sử khái quát trong khái niệm
lực lợng sản xuất. Trình độ lực lợng sản xuất biểu hiện trình độ
chinh phục tự nhiên của con ngời. Lực lợng sản xuất nói lên năng
lực thực tế của con ngời trong quá trình sản xuất tạo nên của cải
cho xã hội đảm bảo sự phát triển của con ngời.
Lực lợng sản xuất bao gồm ngời lao động và kỹ năng lao
động và t liệu sản xuất. Trong quá trình sản xuất công cụ lao động
tác động vào đối tợng lao động để tạo ra của cải vật chất thì t liệu
lao động đợc hoàn thiện nhằm đạt đợc năng suất lao động cao. Còn
trong t liệu lao động tức là tất cả các yếu tố vật chất mà con ngời sử
dụng để tác động vào đối tợng lao động thì công cụ lao động là yếu
tố quan trọng nhất linh hoạt nhất. Bởi vậy khi công cụ lao động đã
đạt đến trình độ tin học hoá đợc tự động hoá thì vai trò của nó lại
càng quan trọng. Trong mọi thời đại công cụ sản xuất luôn là yếu
tố đông nhất của lực lợng sản xuất. Chính sự chuyển đổi cải tiến và
hoàn thiện không ngừng của nó đã gây lên những biến đổi sâu sắc
trong toàn bộ t liệu sản xuất. Trình độ phát triển công cụ lao động
là thớc đo trình độ chinh phục tự nhiên của con ngời. Có thể coi
yếu tố quan trọng nhất trong lực lợng sản xuất chính là con ngời.
Trong thời đại ngày nay khoa học đã phát triển tới mức trở thành
nguyên nhân trực tiếp của nhiều biến đổi to lớn trong sản xuất và
đời sống nó đã trở thành lực lợng sản xuất trực tiếp. Nó vừa là
4 | P a g e
ngành sản xuất riêng vừa thâm nhập vào các yếu tố cấu thành lực l-
ợng sản xuất đem lại thay đổi về chất cho lực lợng sản xuất.
Khoa học và công nghệ hiện đại chính là đặc điểm thời đại
của sản xuất nó hoàn toàn có thể coi là đặc trng cho lực lợng sản
xuất hiện đại.

ngợc lại các quan hệ quản lý và tổ chức có thể làm biến dạng quan
hệ sở hữu ảnh hởng tiêu cực đến kinh tế xã hội.
- Quan hệ phân phối sản xuất sản phẩm: tức là quan hệ chặt
chẽ với nhau cùng mục tiêu chung là sử dụng hợp lý và có hiệu qủa
t liệu sản xuất để làm cho chúng không ngừng đợc tăng trởng, thúc
đẩy tái sản xuất mở rộng nâng cao phúc lợi cho ngời lao động. Bên
cạnh các quan hệ về mặt tổ chức quản lý, trong hệ thống quan hệ
sản xuất, các quan hệ về mặt phân phối sản phẩm lao động cũng là
những nhân tố có ý nghĩa hết sức to lớn đối với sự vận động của
toàn bộ nền kinh tế. Quan hệ phân phối có thể thúc đẩy tốc độ và
nhịp điệu của sản xuất nhng ngợc lại nó có khả năng kìm hãm sản
xuất kìm hãn sự phát triển của xã hội
6 | P a g e
Nêu xét riêng trong phạm vi một quan hệ sản xuất nhất định
thì tính chất sở hữu quyết định tính chất của quản lý và phân phối.
Mặt khác trong mỗi hình thái kinh tế xã hội nhất định quan hệ sản
xuất thống trị bao giờ cũng giữ vai trò chi phối các quan hệ sản
xuất khác, ít nhiều cải biến chúng để chẳng những chúng không
đối lập mà phục vụ đắc lực cho sự tồn tại và phát triển của kinh tế
xã hội mới.
B/ Quy luật về quan hệ sản xuất phù hợp với tính
chất và trình độ phát triển của lực lợng sản
xuất:
1/ Tính chất và trình độ của lực l ợng sản xuất:
a/ Tính chất:
Tính chất của lực lợng sản xuất là tính chất của tu liệu sản
xuất và lao động. Khi nền sản xuất đợc thực hiện với những công
cụ ở trình độ phổ thông, lực lợng sản xuất chủ yếu mang tính chất
cá nhân. Khi trình độ sản xuất đạt tới trình độ cơ khí hoá, lực lợng
sản xuất đòi hỏi phải đợc vận động cho sự hợp tác xã hội rộng rãi

không ngừng tích luỹ và tăng lên.
- Bản thân tri thức khoa học trí thức công nghệ trở thành lực
lợng sản xuất trực tiếp.
- Sự ổn định của quan hệ sản xuất là nhu cầu khách quan để
có thể sản xuất đợc.
Chính vì vậy mà sự phát triển của lực lợng sản xuất đến một
giới hạn nhất định sẽ đặt ra nhu cầu xoá bỏ quan hệ sản xuất cũ và
hiện có. Việc xoá bỏ quan hệ sản xuất cũ thay nó bằng một quan
hệ sản xuất mới cũng có nghĩa là diệt vong cả một phơng thức sản
xuất lỗi thời và sự ra đời của một phơng thức sản xuất mới. Những
quan hệ sản xuất cũ và hiện có từ chỗ là hình thức kinh tế cần thiết
để đảm bảo duy trì khai thác, phát triển của lực lợng sản xuất giờ
đây trở thành những hình thức kìm hãm sự phát triển đó. Đó cũng
chính là nội dung quy luật về sự phù hợp của quan hệ sản xuất với
trình độ phát triển nhất định của lực lợng sản xuất.
Thực tiễn cho thấy rằng lực lợng sản xuất chỉ có thể phát triển
khi có một quan hệ sản xuất hợp lý đồng bộ phù hợp với nó. quan
hệ sản xuất lạc hậu hơn hoặc tiên tiến hơn một cách giả tạo cũng sẽ
kìm hãm sự phát triển của lực lợng sản xuất. Khi mâu thuẫn giữa
lực lợng sản xuất và quan hệ sản xuất đã bộc lộ gay gắt đòi hỏi
phải giải quyết nhng còn lực lợng sản xuất ngời không phát hiện đ-
ợc cũng nh mâu thuẫn đợc phát hiện mà không giải quyết đợc hoặc
9 | P a g e
giải quyết một cách sai lầm thì tác dụng kìm hãm của quan hệ sản
xuất sẽ trở thành nhân tố phá hoại đối với lực lợng sản xuất.
Chủ nghĩa duy vật lịch sử đã chứng minh vai trò quyết định
của lực lợng sản xuất đối với quan hệ sản xuất song nó cũng chỉ rõ
rằng quan hệ sản xuất bao giờ cũng thể hiện tính độc lập tơng đối
với lực lợng sản xuất. Quan hệ sản xuất tác động trở lại lực lợng
sản xuất , nó là yếu tố quyết định là tiền đề cho lực lợng sản xuất

chính đáng của NLĐ. Công đoàn phối hợp với chuyên môn thực
hiện mọi chế độ chính sách đối với NLĐ nh ký TƯLĐTT, đóng
BHXH, BHYT, đảm bảo tiền lơng , tiền thởng kịp thời, công bằng.
Hàng năm CNLĐ đợc trang bị BHLĐ, đợc khám sức khoẻ định kỳ,
có y tế theo dõi sức khỏe thờng xuyên, đợc giao lu văn hoá văn
nghệ, thể dục thể thao, tham quan , nghỉ mát Ngoài ra Công đoàn
còn tổ chức nhiều đợt tuyên truyền giáo dục phòng chống ma tuý
và các TNXH trong CNVC-LĐ; vận động CNVC-LĐ xây dựng nếp
sống văn hoá công nghiệp, xây dựng gia đình văn hoá mới . Hiện
Cty đang hoàn thiện nhà ăn tập thể ( tháng 1-2003 đa vào sử dụng)
phục vụ bữa ăn giữa ca cho trên 300 CNLĐ; nâng cấp toàn bộ nhà
11 | P a g e
điều hành cũng nh nhà nghỉ tra cho công nhân. Chính vì vậy NLĐ
yên tâm công tác và gắn bó với công ty. Công đoàn CTy đợc
LĐLĐ thành phố Hà Nội tặng bằng khen đã có thành tích tốt trong
công tác vận động tổ chức phong trào thi đua, năm 2002 là Công
đoàn vững mạnh xuất sắc.
(1)
12 | P a g e
III/ Kết luận và giải pháp
1/ Kết luận:
Quy luật của quan hệ sản xuất phù hợp với tính chất và trình
độ phát triển của lực lợng sản xuất là quy luật hết sức phổ biến.
Tuy nhiên không phải bất cứ lúc nào cũng có sự phù hợp đó. Do
vậy, phải nắm bắt tốt quy luật chúng ta có thể áp dụng vào từng tr-
ờng hợp cụ thể. Quy luật quan hệ sản xuất phù hợp với trình độ lực
lợng sản xuất còn là quy luật phổ biến trong toàn bộ tiến trình lịch
sử nhân loại. Sự thay thế phát triển đi lên của lịch sử loài ngời từ
chế độ công xã nguyên thuỷ qua chế độ chiếm hữu nô lệ, chế độ
phong kiến, chế độ t bản chủ nghĩa và đến xã hội cộng sản tơng lai

Báo Lao Động Thủ đô.
14 | P a g e
15 | P a g e