Nghiên cứu ứng dụng năng lượng xanh nhằm
phát triển bền vững khu du lịch Cát Bà

Nguyễn Thị Bích Ngọc

Trường Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn, Đại học Quốc gia Hà Nội
Luận văn Thạc sĩ. Du lịch học
Nghd: PGS.TS Trần Đức Thanh
Năm bảo vệ: 2014

Keywords: Du lịch; Năng lượng xanh; Khu du lịch Cát Bà; Phát triển bền vững

Contents:
MỞ ĐẦU
1. Lý do chọn đề tài
Năng lượng xanh là năng lượng mà khi được sử dụng, nó có ít tác động tiêu cực đến môi
trường hơn so với các loại năng lượng từ nhiên liệu hóa thạch truyền thống như than, dầu, khí
[11, 20]. Những dạng năng lượng xanh ngày nay thường đề cập đến là: năng lượng mặt trời,
năng lượng gió, năng lượng sinh khối, năng lượng thủy triều và năng lượng địa nhiệt. Ngoài ra
còn rất nhiều loại năng lượng được cho là “xanh”, thậm chí cả năng lượng hạt nhân vì trong
trạng thái hoạt động an toàn, nó sản sinh ra lượng chất thải thấp hơn nhiều lần so với việc sử
dụng than đá hoặc dầu [11]. Theo quan điểm mở rộng, khái niệm “xanh” còn có thể hiểu là sử
dụng năng lượng tiết kiệm và hiệu quả trong các ngành kinh tế và trong du lịch [6, 23], ví dụ như
gần đây chúng ta có khái niệm khách sạn xanh, nhà hàng xanh, khu du lịch xanh, khu nghỉ
dưỡng xanh…
Việc sản xuất và sử dụng năng lượng xanh được coi là vấn đề bức thiết với hầu hết trong các
ngành của các quốc gia trên thế giới trong đó có ngành du lịch, đặc biệt trong các nước đang phát
triển như Việt Nam với trình độ công nghệ còn lạc hậu, thiết bị sử dụng trong sản xuất công
nghiệp, dịch vụ và du lịch còn nhiều bất cập, hiệu suất thấp, tiêu tốn nhiều năng lượng và gây ô
nhiễm môi trường.
Mặt khác, mỗi hình thức chế tạo và sử dụng năng lượng đều ít nhiều gây ảnh hưởng đến môi

dụng năng lượng xanh đặc biệt là năng lượng mặt trời nhằm mục đích tiết kiệm nguồn năng
lượng không thể tái tạo.

Hình 2: Khách sạn Montage
+ Cao ốc văn phòng sử dụng năng lượng mặt trời
Cao ốc được xây dựng ở thành phố Đức Châu, tỉnh Sơn Đông, Tây Bắc Trung Quốc. Tòa
nhà rộng 75.000m2 được thiết kế dạng cấu trúc đồng hồ mặt trời và đáp ứng yêu cầu sử dụng
năng lượng tái sử dụng để thay thế các loại nhiên liệu hóa thạch gây ô nhiễm môi trường. Tòa
nhà cung cấp không gian cho các trung tâm triển lãm, khu vực nghiên cứu, trung tâm hội họp và
huấn luyện, một khách sạn. Hình 3: Cao ốc văn phòng
Cấu trúc được đặt tên là "Án Nhật Nguyệt" và mặt tiền có màu trắng tượng trưng cho
năng lượng sạch. Cấu trúc bên ngoài chỉ sử dụng 1% thép cho thiết kế tổ chim và các hệ thống
cách nhiệt cho tường và mái giảm được 30% năng lượng hơn cả tiêu chuẩn quốc gia về tiết kiệm
năng lượng.[23]
+ Cầu đi bộ sử dụng năng lượng mặt trời
Cầu đi bộ Kurilpa bắc ngang con sông Brisbane trị giá trên 63 triệu USD và dự kiến cho
khoảng 36.500 khách bộ hành sử dụng trong một tuần đã được khánh thành ở Trung tâm Thương
mại và Tài chính của thành phố Brisbane (Australia). Hơn 1.050 người được huy động để xây
dựng chiếc cầu đi bộ sử dụng năng lượng mặt trời, dài 470m được coi là lớn nhất thế giới này.
Cầu sử dụng hệ thống chiếu sáng bằng đèn LED được lập trình để tạo ra một loạt các hiệu ứng
ánh sáng khác nhau. Hệ thống chiếu sáng tiết kiệm năng lượng sử dụng 84 panel mặt trời phát

Hơn thế nữa tại các hộ kinh doanh quy mô lớn tại các quốc gia cũng có thể sử dụng năng
lượng mặt trời để chưng cất làm cho nước mặn hoặc nước lợ uống được. Công nghệ này đã được
sử dụng tại Indonesia, muốn làm được điều này thì trước khi khử trùng nước năng lượng mặt trời
cần phải phơi sáng các chai nhựa polyethylene terephthalate rồi đổ đầy nước dưới ánh sáng mặt
trời trong vài giờ. Thời gian phơi sáng khác nhau tùy thuộc vào thời tiết và khí hậu từ tối thiểu là
sáu giờ đến hai ngày trong điều kiện hoàn toàn u ám. Đó là khuyến cáo của Tổ chức Y tế Thế
giời như là một phương pháp khả thi cho xử lí nước hộ gia đình, hộ kinh doanh quy mô lớn như
tại khu du lịch Cát Bà nhằm mục đích lưu trữ nước một cách an toàn và tiết kiệm nước. Hơn hai
triệu người ở các nước đang phát triển sử dụng phương pháp này đối với nước uống hàng ngày
của họ.

Hình 7: Nước khử trùng bằng năng lượng mặt trời tại Indonesia
Ngoài ra, nghiên cứu ứng dụng năng lượng xanh nhằm phát triền bền vững tại các khu du
lịch cũng đã được quan tâm và ứng dụng rất nhiều tại các nước: Pháp, Hà Lan, Mỹ, Nauy
* Tình hình nghiên cứu và ứng dụng năng lượng xanh trong nước:
Chiến lược phát triển du lịch Việt Nam đến năm 2020 đã được thủ tướng chính phủ Việt
Nam phê duyệt ngày 30 tháng 12 năm 2011 đã chia Việt Nam thành 7 vùng du lịch thay vì 3
vùng như chiến lược năm 2010. Các vùng du lịch bao gồm: Trung du miền núi phía Bắc, vùng
đồng bằng sông Hồng và duyên hải Đông Bắc, vùng Bắc Trung Bộ, vùng duyên hải Nam Trung
Bộ, vùng Tây Nguyên, vùng Đông Nam Bộ và vùng Tây Nam Bộ. [2, 3]
- Vùng trung du, miền núi phía Bắc bao gồm các tỉnh: Hòa Bình, Sơn La, Điện Biên, Lai
Châu, Yên Bái, Phú Thọ, Lào Cai, Tuyên Quang, Hà Giang, Bắc Kạn, Thái Nguyên, Cao Bằng,
Lạng Sơn và Bắc Giang gắn với các hành lang kinh tế và các cửa khẩu quan trọng với Trung
Quốc và Thượng Lào. Các địa bàn trọng điểm là: Thành phố Lào Cai, Sa Pa, Phan Xi Păng,
Thành phố Điện Biên và phụ cận, thành phố Lạng Sơn và phụ cận Đền Hùng, vùng ATK.
Tại một số tỉnh của vùng trung du miền núi phía Bắc, viện Năng lượng (EVN) và Trung
tâm Năng lượng mới - Trường Đại học Bách Khoa Hà Nội tiếp tục triển khai ứng dụng dàn pin
mặt trời nhằm cung cấp điện cho một số hộ gia đình và các trạm biên phòng ở đảo Cô Tô (Quảng
Ninh) đồng thời thực hiện dự án “Ứng dụng thí điểm điện mặt trời cho vùng sâu, vùng xa” tại xã
Ái Quốc, tỉnh Lạng Sơn. Dự án được hoàn thành vào tháng 11 năm 2002. Mặt khác ở Lạng Sơn

thống biển, đảo Bắc Trung Bộ. Các địa bàn trọng điểm: Huế và vùng phụ cận Kim Liên, Vinh,
Cửa Lò, Cầu Treo.
Tại vùng Bắc Trung Bộ có một ví dụ điển hình về khách sạn sử dụng năng lượng xanh và
đã tiết kiệm được 10 triệu đồng một tháng đó chính là khách sạn Đại Tây Dương nằm cạnh Khu
du lịch biển Cửa Lò – Nghệ An. [9]

Hình 9: Khách sạn Đại Tây Dương
Khách sạn Đại Tây Dương sở hữu một vị trí đẹp ngay cạnh quảng trường Bình Minh cùng
số lượng phòng lớn. Điều đặc biệt hơn, những du khách có dịp lưu trú tại đây dẫu có muốn cũng
không thể tìm nổi một bình nước nóng bằng điện nào được sử dụng trong khách sạn. Đơn giản, ở
đây đã có hệ thống bình nước nóng năng lượng mặt trời. Mô hình khách sạn Đại Tây Dương mới
đưa vào hoạt động tại mùa du lịch năm nay đã sử dụng dàn nước nóng năng lượng mặt trời thay
thế hoàn toàn bình đun nước nóng bằng điện. Khách sạn Đại Tây Dương mới khánh thành và đi
vào hoạt động, từ lúc thiết kế, ban lãnh đạo khách sạn đã đưa vào dự toán đầu tư 11 dàn nước
nóng năng lượng mặt trời mỗi bình 200l thay cho việc lắp đặt 50 bình nước nóng đun bằng điện,
tổng đầu tư chi phí hết 110 triệu đồng. Từ khi đưa vào hoạt động, đủ cung cấp nước nóng cho 50
phòng lưu trú của khách sạn, hội trường, nhà ăn Chi phí đầu tư cũng chỉ ngang với việc lắp đặt
bình đun nước nóng bằng điện. Phó giám đốc Điện lực Cửa Lò Trần Văn Dũng cho biết, với
khách sạn Đại Tây Dương, ngoài lợi ích từ việc không phải đầu tư 50 bình nóng lạnh bằng điện
ra, bằng việc lắp đặt các dàn nước nóng năng lượng mặt trời, tính ra trong 4 tháng kinh doanh
mùa du lịch trọng điểm của cả năm tại nơi đây, khách sạn tiết kiệm được 12.000 kWh, với giá
bán điện kinh doanh dịch vụ hiện nay khoảng 2.000 đồng/kWh, bình quân mỗi tháng khách sạn
Đại Tây Dương tiết kiệm được hơn 8 triệu đồng nhờ việc không phải đun nước nóng bằng điện.
Mặt khác, ngoài việc lắp đặt bình nước nóng năng lượng mặt trời trên tầng thượng của
khách sạn, tại quầy lễ tân của khách sạn, nhân viên trực lễ tân còn trực tiếp theo dõi, quản lý hệ
thống đóng, cắt các thiết bị điện trong từng phòng. Trong trường hợp khách lưu trú tại các phòng
quên tắt điều hòa, quạt, bóng đèn… chỉ cần một thao tác nhỏ, những thiết bị trong phòng sẽ tự
động ngắt, dừng hoạt động.
Bên cạnh đó ở Cửa Lò còn một số khách sạn đã sử dụng năng lượng xanh trong kinh
doanh khách sạn và nhà nghỉ như: khách sạn Thái Bình Dương, Việt Anh, khách sạn Khánh

100% hộ dân nông thôn, miền núi, hải đảo…
Năm 1995, hơn 180 nhà dân và một số công trình công cộng tại buôn Chăm, xã Eahsol
huyện Eahsol tỉnh Đăk Lăk đã sử dụng điện mặt trời. Gần đây, dự án phát điện ghép giữa pin mặt
trời và thủy điện nhỏ, công suất 125 kW được lắp đặt tại xã Trang, huyện Mang Yang, tỉnh Gia
Lai và dự án phát điện lai ghép giữa pin mặt trời và động cơ gió với công suất 9 kW đặt tại làng
Kongu 2, huyện Đăk Hà, tỉnh Kon Tum, do Viện năng lượng thực hiện góp phần cung cấp điện
cho khu vực đồng bào dân tộc thiểu số. [11]
- Vùng Đông Nam Bộ bao gồm thành phố Hồ Chí Minh và các tỉnh Đồng Nai, Bình
Dương, Bà Rịa – Vũng Tàu, Bình Phước, Tây Ninh gắn với vùng kinh tế trọng điểm phía Nam
và hành lang du lịch xuyên á. Các địa bàn trọng điểm: thành phố Hồ Chí Minh, Vũng Tàu – Côn
Đảo, Tây Ninh.
Tại vùng Đông Nam Bộ, chúng ta có một số ví dụ như sau: Khách sạn Sammy tọa lạc tại
157 Thùy Vân - Thành phố Vũng Tàu - Tỉnh Bà Rịa - Vũng Tàu được xây dựng theo lối kiến
trúc Pháp từ năm 1993 và đưa vào sử dụng từ năm 1996.

Hình 10: Khách sạn Sammy
Nằm ngay bên bờ biển Bãi Sau, khách sạn rất thuận tiện cho khách nghỉ ngơi, du lịch và mua
sắm, nhận thấy tầm quan trọng của việc tiết kiệm điện về mặt kinh tế cũng như môi trường, Ban
giám đốc khách sạn quyết định đầu tư, cải tạo hệ thống điều hòa không khí và thay thế các thiết
bị chiếu sáng tiết kiệm điện, thay đổi cách vận hành hợp lý cho tất cả các thiết bị nhằm tiết kiệm
chi phí trong sản xuất kinh doanh khách sạn [23]. Trước khi tiếp cận với các giải pháp tiết kiệm
năng lượng mỗi năm khách sạn tiêu thụ trên 1 triệu KWh điện năng tương đương gần 2 tỷ đồng.
Sau khi cải tạo hệ thống chiếu sáng, hệ thống điều hòa không khí và áp dụng một số giải pháp
tiết kiệm điện khác, mức tiêu thụ điện tại khách sạn còn khoảng 800 nghìn KWh tương đương
1,5 tỷ đồng. Đối với thiết bị thông gió và điều hòa không khí, để tiết kiệm điện khi khởi động và
tuần hoàn không khí bên ngoài khách sạn đã lắp thêm 140 chiếc quạt hút cho mỗi phòng, công
suất mỗi quạt 45W. Các phòng làm việc tại khách sạn đều để nhiệt độ ở mức từ 25
0
C - 27
0

4. Mục tiêu nghiên cứu
Đánh giá được thực trạng những ưu, khuyết điểm và tồn tại trong việc sử dụng năng lượng
xanh đã, đang và sẽ được sử dụng trong lĩnh vực du lịch ở Cát Bà.
Đề xuất các giải pháp phù hợp sử dụng công nghệ năng lượng xanh nhằm nâng cao hiệu quả
sử dụng năng lượng, phát triển bền vững trong ngành du lịch nói chung và tại khu du lịch Cát Bà
nói riêng.
5. Đối tượng nghiên cứu và phạm vi nghiên cứu
5.1. Đối tượng nghiên cứu
Đối tượng nghiên cứu của luận văn là các nguồn năng lượng xanh tại Cát Bà và các giải
pháp có tiềm năng ứng dụng trong phát triển du lịch như năng lượng mặt trời, năng lượng gió,
năng lượng thủy triều, năng lượng sinh khối và thủy điện nhỏ…
5.2. Phạm vi nghiên cứu
Với phạm vi của một luận văn, tác giả tập trung nghiên cứu hiện trạng và tiềm năng ứng
dụng năng lượng xanh tại khu du lịch Cát Bà thuộc thị trấn Cát Bà, huyện Cát Hải, thành phố Hải
Phòng.
6. Phương pháp nghiên cứu
- Nghiên cứu lý thuyết: Tác giả đã chọn lọc và cập nhật tài liệu trên tiêu chí đánh giá khách
sạn xanh, nhà hàng xanh, khu du lịch xanh và tiêu chí Bông sen xanh của Tổng cục du lịch, các
tạp chí, các bài báo cáo, nghiên cứu đánh giá về năng lượng xanh của các tác giả, các tổ chức
trong và ngoài nước như Sustainable Tourism online, greenhotelier.org, Viện Năng Lượng.
Ngoài ra tác giả còn cập nhật các bài báo, sách nghiên cứu về năng lượng xanh như: Evaluating
the use of renewable energy for developing tourism industry, Tourism investing in energy and
resource efficiency - UNEP, Bài giảng về năng lượng mới và năng lượng tái tạo, của PGS. Phạm
Hoàng Lương, TS. Nguyễn Xuân Quang; Tài nguyên năng lượng của thầy Phan Nguyễn Lợi, cô
Nguyễn Thị Ngọc Mai, Phan Thị Lý, Nghiêm Thị Hạnh và Thái Duy Bình, các loại sách nghiên
cứu về du lịch bền vững của thầy Nguyễn Đình Hòe, Vũ Văn Hiếu; Phạm Hoàng Hải và sách
nghiên cứu bảo vệ môi trường của Tổng cục Du lịch…để hoàn thành luận văn của mình.
- Khảo sát thực tế: Bên cạnh việc nghiên cứu lý thuyết, tác giả đã có thời gian là 1 tuần đi
tìm hiểu, đánh giá thực tế việc sử dụng năng lượng xanh tại Cát Bà, Hải Phòng.
- Cập nhật thông tin: Tác giả thường xuyên cập nhật thông tin trên internet về năng lượng

Tài nguyên năng lượng, 2012
11. Phạm Hoàng Lương, Nguyễn Xuân Quang, Bài giảng năng lượng mới và năng lượng tái tạo,
2012.
12. Phạm Hoàng Lương, Nguyễn Đức Cường, Nguyễn Kim Quý và Vũ Ngọc Đức, Nghiên cứu
đánh giá hiệu suất nhiệt và hệ số phát thải từ bếp đun sinh khối - Báo cáo đề tài KHCN T -2002-
41, Đại học Bách khoa, 12/2003.
13. Viện Năng lượng, Cân bằng năng lượng thương mại Việt Nam giai đoạn 1990 – 2000 - Báo
cáo nghiên cứu mẫu về quy hoạch năng lượng gỗ ở Việt Nam, 2002.
14. Phạm Khánh Toàn, Nghiên cứu định lượng tính khả thi của việc sử dụng năng lượng mặt
trời, thủy điện nhỏ và năng lượng sinh khối quy mô công nghiệp ở Việt Nam, Viện năng lượng,
Bộ Công nghiệp, 04/2005.
15. Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch Quảng Ninh phối hợp với Tổng cục Du lịch và Dự án
MEET-BIS, Giải pháp sử dụng hiệu quả nguồn năng lượng và nước dành cho khách sạn tàu du
lịch nhà hàng, 11 năm 2011.
16. Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch Đà Nẵng, Tiềm năng và phát triển của năng lượng mặt trời
tại Đà Nẵng, 12 năm 2011.
17. Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch Huế, Du lịch di sản theo hướng tăng trưởng xanh, 2 năm
2012.
18. Bùi Thị Hải Yến và Phạm Hồng Long, Tài nguyên du lịch, NXB Giáo dục, 2009
Tài liệu tiếng anh:
19. Renewable Energy in Tourism initiative, University of Colorado, East Corolina University,
2008
20. Green Energy (Definition and Promotion) Bill, Department of Energy and climate change
house of Lords London.
21. Case studies for renewable Energy system in hospitality sector project report. Energy and
Resources Insitute. India.
22. Evaluating the use of renewable energy for developing tourism industry, Tourism investing
in energy and resource efficiency - UNEP
Website
23.