GIỚI THIỆU
Luận văn đã được chỉnh sửa theo yêu cầu của Hội đồng chấm luận văn.
Những điểm mới đạt được khi nghiên cứu đề tài luận văn:
1. Hoạt động M&A là một trong những biện pháp hữu hiệu để nâng cao năng
lực cạnh tranh của các NHTM Việt Nam. Tuy nhiên, bên cạnh các lợi ích
thì trong hoạt động này cũng tiềm ẩn nhiều rủi ro.
2. Việc thực hiện M&A ngân hàng ở Việt Nam: ngoài các cơ hội và những
yếu tố thuận lợi thì cũng có không ít các vấn đề khó khăn và thách thức
cần phải giải quyết và đối mặt.
3. Nhà nước và các cơ quan quản lý là tác nhân hỗ trợ tích cực cho sự thành
công của hoạt động M&A ngân hàng Việt Nam thông qua việc hoàn thiện
khung pháp lý và xây dựng các chính sách hiệu quả dành cho loại hình
giao dịch này.
4. Các ngân hàng muốn đạt được thành công trong M&A cần phải thật sự có
tâm huyết và hành động một cách khôn ngoan, sáng suốt trong cả quá trình
M&A (từ lúc khởi sự cho đến khi kết thúc - “hậu M&A”).
5. Vấn đề “hậu M&A” đặc biệt quan trọng nên các chủ thể tham gia cần phải
hết sức lưu tâm đến giai đoạn này thì mới có thể đạt được thành công trọn
vẹn nhất.
---☺☺☺---
BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO
TRƯỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ TP.HCM
------ LÊ THỊ ÁI LINH

GIẢI PHÁP CHO HỆ THỐNG NGÂN HÀNG
THƯƠNG MẠI VIỆT NAM TRƯỚC XU THẾ
SÁP NHẬP, HỢP NHẤT VÀ MUA LẠI
Chuyên ngành: Kinh tế tài chính – Ngân hàng

1.1.1 Sáp nhập......................................................................................................................01
1.1.2 Hợp nhất......................................................................................................................01
1.1.3 Mua lại........................................................................................................................01
1.1.4 Phân biệt sáp nhập và hợp nhất..................................................................................02
1.1.5 Phân biệt mua lại toàn bộ và sáp nhập.....................................................................................03
1.2
CÁC PHƯƠNG THỨC THỰC HIỆN M&A............................................................04
1.2.1 Chào thầu...................................................................................................................04
1.2.2 Lôi kéo cổ đông bất mãn.........................................................................................05
1.2.3 Thương lượng tự nguyện..........................................................................................05
1.2.4 Thu gom cổ phiếu trên thị trường chứng khoán......................................................06
1.2.5 Mua lại tài sản .............................................................................................06
1.3
CÁC HÌNH THỨC M&A.............................................................................................06
1.3.1 Phân loại dựa trên hình thức liên kết..........................................................................06
1.3.2 Phân loại dựa trên phạm vi lãnh thổ........................................................................07
1.3.3 Phân loại dựa trên chiến lược mua lại........................................................................08
1.4
TÁC ĐỘNG CỦA M&A...............................................................................................08
1.4.1 Tác động tích cực – Lợi ích của M&A.....................................................................................................08
1.4.2 Tác động tiêu cực......................................................................................................... 10
1.5
CÁC NỘI DUNG CỦA QUÁ TRÌNH M&A............................................................11
1.5.1 Lập kế hoạch chiến lược và xác định mục tiêu của M&A......................................11
VÀ MUA LẠI NGÂN HÀNG.............................................................................................................................
1.5.2 Xác định ngân hàng mục tiêu.............................................................................12
1.5.3 Định giá giao dịch......................................................................................................... 12
1.5.4 Đàm phán và giao kết hợp đồng giao dịch M&A...................................................13
1.6
ĐỊNH GIÁ TRONG M&A........................................................................................................ 13

Giai đoạn trước năm 2005…………………………………………….. 29
2.2.2.2
Giai đoạn từ 2005 đến nay…………………………………………….. 31
2.2.3 Đặc điểm của hoạt động M&A ngân hàng tại Việt Nam…………. 39
2.2.3.1
Đặc điểm của tình hình hoạt động M&A ngân hàng tại Việt Nam..........39
2.2.3.2
Ngân hàng Việt Nam còn thiếu kiến thức về M&A……………………………………………..40
2.2.4 Tác động của M&A đến hệ thống ngân hàng và nền kinh tế
Việt Nam……………………………………………………………………… 41
Phương pháp sử dụng Bảng tổng kết tài sản............................................................
VÀ MUA LẠI NGÂN HÀNG TẠI VIỆT NAM..................................................................................................
2.2.4.1
Tác động tích cực……………………………………………………… 41
2.2.4.2
Tác động tiêu cực……………………………………………………. 42
2.3
ĐỘNG CƠ CỦA HOẠT ĐỘNG M&A NGÂN HÀNG TẠI
VIỆT NAM..............................................................................................................43
2.3.1 Ngân hàng Việt Nam phát triển về số lượng nhưng chất lượng
chưa cao......................................................................................................................43
2.3.2 Ngân hàng nhỏ khó đứng vững trước xu thế hội nhập.................................................45
2.3.3 Điều kiện thành lập ngân hàng mới rất khắt khe...............................................................47
2.3.4 Chỉ đạo và sự hướng dẫn hỗ trợ của Chính phủ và Ngân hàng
nhà nước…………………………………………...............................................48
2.3.5 Tầm nhìn chiến lược của các tập đoàn tài chính ngân hàng nước
ngoài........................................................................................................................49
2.3.6 Tình hình khủng hoảng tài chính thế giới.................................................................50
2.4
MÔI TRƯỜNG THỰC TẾ ẢNH HƯỞNG ĐẾN M&A NGÂN HÀNG

3.2.1 Giai đoạn trước và trong quá trình thực hiện M&A.................................................. 74
3.2.2 Giai đoạn sau khi kết thúc quá trình M&A............................................ 78
KẾT LUẬN CHƯƠNG 3.......................................................................................................... 80
KẾT LUẬN CHUNG................................................................................................................ 80
TÀI LIỆU THAM KHẢO
PHỤ LỤC 1
PHỤ LỤC 2
DANH MỤC CÁC TỪ VIẾT TẮT
HĐQT
: Hội đồng quản trị
M&A
: Sáp nhập và mua lại (Merges & Acquisitions)
NH
: Ngân hàng
NHNN
: Ngân hàng nhà nước
NHTM
: Ngân hàng thương mại
NHTMCP
: Ngân hàng thương mại cổ phần
PwC
: Công ty kiểm toán PricewaterhouseCoopers
TMCP
: Thương mại cổ phần
TP.HCM
: Thành phố Hồ Chí Minh
WTO
: Tổ chức thương mại thế giới (World Trade Organization)
Bảng 1.1: Hai trường hợp hợp nhất thành công của ngân hàng Mỹ vào thập niên
80......................................................................................................................23

tốt cho nền kinh tế, làm tăng sức cạnh tranh của các doanh nghiệp Việt Nam.
Hơn nữa, đây cũng là một lĩnh vực khá mới mẻ ở Việt Nam nên thu hút được sự
quan tâm đầu tư của các nhà đầu tư nước ngoài.
Và dù còn khá mới mẻ nhưng ở nước ta đã có những thương vụ đình
đám bởi sự kết hợp của những thương hiệu đã có tên tuổi, vị trí trên thị trường,
chủ yếu thuộc lĩnh vực chứng khoán, bảo hiểm, tài chính, ngân hàng, dịch vụ.
Theo dự báo của các chuyên gia, làn sóng sáp nhập, hợp nhất và mua lại trên thị
trường tài chính sẽ diễn ra nhanh hơn so với dự đoán trước đây và sẽ sôi động
hơn trong ngành ngân hàng và chứng khoán.
Cũng chính vì sự mới mẻ, sơ khai, sôi động và nóng bỏng của vấn đề này
nên tôi đã chọn đề tài “Giải pháp cho hệ thống ngân hàng thương mại Việt Nam
trước xu thế sáp nhập, hợp nhất và mua lại” làm luận văn tốt nghiệp cao học.
2. Mục đích của luận văn
Mục đích của luận văn là nghiên cứu về sáp nhập, hợp nhất và mua lại
ngân hàng để từ đó gợi ý một số giải pháp đối với các cơ quan quản lý, Ngân
hàng nhà nước và các ngân hàng thành viên tham gia vào việc mua bán, sáp
nhập nhằm tận dụng được ngoại lực đồng thời phát huy hết nội lực để các ngân
hàng thành viên có thể tham gia vào sân chơi “sáp nhập, hợp nhất và mua lại”
một cách vững vàng, tự tin, đạt được nhiều kết quả tốt trong lĩnh vực này trước
thời kỳ hội nhập, góp phần giúp cho thị trường tài chính Việt Nam ngày càng
phát triển hơn.
3. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu:
Đối tượng và phạm vi nghiên cứu của luận văn là hoạt động sáp nhập,
hợp nhất và mua lại của các ngân hàng thương mại Việt Nam và các vấn đề có
liên quan.
4. Phương pháp nghiên cứu
Luận văn này được nghiên cứu dựa trên phương pháp hệ thống, tổng
hợp, phân tích, so sánh, dự báo, thống kê, kết hợp với nền tảng kiến thức kinh tế
học, tài chính – ngân hàng.... để hệ thống hóa lý luận, nêu lên những nội dung
cơ bản về sáp nhập, hợp nhất và mua lại ngân hàng, cùng với thực trạng và các

;*<Q*HER79&S BT((D
*>!;*<Q *"6<*J!-&
1.1.2 Hợp nhất (consolidation)
U)?H*"V!KL!+
)M*B6)!KL!)
M:***"6C2"8N4;4)O*)
!) R*HER7*>**!+
)&
1.1.3 Mua lại (hay còn gọi là thâu tóm – Acquisitions)
W

7?H*9-)!7@*
*X*>!9&;* O**>7 ":(
-4*!B+(7(!V@*;7(
!V 6 (+(CY+*4;&Z* V()
( ()**[\ -()"! 7
9*B2C*B+X +&'"4" T97 
7*A5844*)4** V() ()*5
**! ?7*Y+C6C9T*B9C
]"?7 9*>?&U7 "*A*B6 ()*
L:*<9*tái cấu trúc !&
U?H*1.4, 8*(!7
!^D&%(_C4`*B()!
2"82C\4 896!D@*!
*B-! 47- B*!&a!" ()*L
52"896()*K04009040M&
'T(!*B6-**7
(F
7*X-F!*B6J8 67*X-6
2"-*X@****H99**>!;*<&$

?C(**?"&P#4?**4;)
 c^E)****< B*C<C
*J?" ()*64L*>(D4;*JV ()***
4*4&&&44*2C+"T**BE*g)\
<&%(*B()(D4;7*A ()*0/
3-(= 7*>**<^Q*JR74
*JC*9-7*6* 67)O**B6
*B**C<&%(4"(D4; ()**"
;*44*B ()*G(-F!
h

<"+e*!B&
 %?*1.(?H*" 4V&'02" +*>
ij? (*B2"8B4V*X*>**
41.*A2"8*> (&'"
<1.9*44*L4V2+(*H9#*kFB
9T*_ DL4V*c-2 V**-
()* B( V**-()*9T*_B<4V
*c]<+*! ()*:]E*2C\**O
2"-*T9-)4V!Vl*B*>(m$?
4";* O**>1.2"896#H*  +*H
9T D (*O#4VB"*X(
** (^g&
1.2 CÁC PHƯƠNG THỨC THỰC HIỆN M&A
Z*H*E*1. 74O*"<J"
*4;*< @* 62C+*[*#4(-*>
**!<2,()*;6&Z*+*1.
9T*_e* D*>**!4*c9e0
7**4 848(**!48*O(D+
+(969-96+**X-mZB6

1.2.3 Thương lượng tự nguyện (Friendly mergers)
S*C< 8")O**,(D4;1.
4 6(D R<K484]B+&&&M( 8
Q[*- 62C+<R74(DC*+*
1."&
%**(D*"6()*X-C8@"9-
)8@4)<E*1.*c*B6*L(DH*
X*X-K*9pM 6-*X T*>!"#*X
T*>!94()*7&?H*9X-
q

 !" X*X 65*e#!*>&
'E**?H*"O<D44*"
, *D<!:*g8 6*
48)O*9*&&&$?4"4;"(*B)**C<&
1.2.4 Thu gom cổ phiếu trên thị trường chứng khoán
P<QO*X-*>!;*<T2
+*<+(*H9@*7*>***X T*-()*
&r(D"*C*B R- 6\ RT
O*>*X- B*B6]4L<+(&'"<**!
B" ()*E*4T*C"9 B<Q 7 ()*;*
O**V*J*>?**<4H*gD84
(DH**&
1.2.5 Mua lại tài sản
P<*B6 D(D@**J!;*< +
C*><KL(<*"< +C *
M&I B**<Q-(DC 6 (H*J)K*B
6*@*DM&r(DH**B6:8@4)&
a67*-*>(DH*"**C4T?((D+
9*!E4]BX*H*&&&9B ()* +4 ()*

*B8CY+*4;&
1.3.2 Phân loại dựa trên phạm vi lãnh thổ:
 Sáp nhập và mua lại trong nước: 7 1.G**
!*J=X2V*&
 Sáp nhập và mua lại xuyên biên: 7 1.G**
!***2V*9*K?H*
(E*-X-"M&'"<**(D4;
x

1."GH*7D41.(*&%"<!
*BE9*48T(*O+9-4]B
;*"8V"<5*-9-&&&**2V*&
1.3.3 Phân loại dựa trên chiến lược mua lại
 M&A thân thiện y0"9040F+*1.*C
< 8VE*4?L 8*C"?Q*B),(D4;
"&
 M&A thù nghịch U09040F+*1.
<:L**C7<996<*B R\"
9T&'()"<QJ8E**O*>
? 67*T" V>:<E*7*> V
> B&
1.4 TÁC ĐỘNG CỦA M&A
1.4.1 Tác động tích cực – Lợi ích của M&A
Z*!9VE*1.NLV 7
()*)O*7 "7&%?L )F!
*]E**7+**X T1.QDX+
7*><9*c H<Q&&&aR7 1.*A
[-9*O4D44*!
&
/*:3f*TH*"B</]E**"6B3

&
'"<E*(#(9TG 7 ()*(?
<9{4LB9TE -9<E*1.&$?
7 "V(4*9-TF *C<T )48
**V7[*(Db"<-9T*BE*Y+
9u48**9-H**A(9u]V4C47[* ??
w

**T!*>L*B6Q7&1.*A4" (D<9
<G?"9C] 7 ()*8)O*( T9B7
*BH()*7&$?-8()*7^
D&
P<*7)O*1.7*< V*?8
9-*A ()*(#),7 "*;6F
− U7 1.QBE*(D*! 7B V*
(4?H* (&
− U7 1.BE**"6+**D*9-0"<
*6*> (* R7 89C2"-4**
( 9!;*< <4E*C4
4V+(*O2V*&
− %(*4*O>Q"<!D49T8RE* 6
95*;*2C,4*C**
**O!&
1.4.2 Tác động tiêu cực
%( =B<F+*(#,(D4;1.9T
*T*B6!K*^DM&%"<!*B6<
9T 9u2?1.` -!`"488
@(F*-()*9*O2C\!E&&&b4]B<
9T(D R V4**(D4;1."<<@*
4*X*H*42C\#<9B9]D*R*e` -?7

1.5.1 Lập kế hoạch chiến lược và xác định mục tiêu của M&A
%( =B<1.78)O*&%(9TC
!1.*A 8(# ()**C**)O* B&$?
4"!(*9-1.2C+QC9-7*
*-()** +9{4L*>?F]8E**O#
+(!*9C]*7 7BCY+*4;"
W

*[*!&&& 6*B64 O**O*>? T9*B
6C"V)O*9* 6( -;*<*&
$*9-7*"*>**<*H9T<?<
"<&P#4?B[**C<*B(  [ 5*B*D
# 6<+****T4**;6: CC*(D4;1.*B9-
2CV |&
1.5.2 Xác định ngân hàng mục tiêu
$** +! ;*<J)4;*< = @
*B\N -E*T*>(D4;1.&%!;*
<C H ()*"<*[XRE*<
~< -&j B!;*<# !"*B6 ()*6
<@*~4<*H9TC*_<&UD9*B
8!;*<**<Q*B8(D4 89
)*4* +*1.&
a6* + ()*!;*<9TC4*G V
4*C**()()V* +8!
;*<&P#4?4** +!;*<48C*"
()***T*O*48L&ZB8** 6-*4*B ()*
T&'V B"4*)*4**X*H**OK(
*T"*H92u (mM**H*2C 6
7 ()*;* O*&
1.5.3 Định giá giao dịch

&ZB8(D +4k(D*
V9**V**B6***V -4&
aR<f(*B** 9*48
+*T"+F<*B9"( +*T"*>?#H*
**B69<Q*V5C9C]&
a6 (H**T:4 ()*<*( = (
h

8(DJ) 6 +***T"*C +C
?4 +C4T?&I !"V**(D +
<6F
1.6.1 Các phương pháp định giá tài sản hữu hình
1.6.1.1 Phương pháp sử dụng Bảng tổng kết tài sản (Balance sheet)
a!"**H*G 6 +*T"&%B ()*o;9
X-4("<(-!O***9*2?
(D"Q*9-2C+*T"#H*&•+X*
*>*T"*_ DC*V ()*[,C?&S
8!O*:4*o;*TH*/•+X* 8*_
f.‚09403Q[4* + ()* " >4*Y*D
#4?*TH*"*cO+E*-<+( V4
C4**9C)*>*T"D/*V<X*3&•+
K240M(DH*9*[o;PC
X9-C**2C&'0**H*"7*_*O
?*c79**C ()*4**9C) ()*&
/%?*c73 B*O+*T"&
1.6.1.2 Phương pháp so sánh thị trường K90*M
'0(D"***T"(!*( ()*<"-<+
(*H9Q ()*4*T"*T*[<+
(*H9&$O;-*T"<"-XT ()* +
#H**_Vr~ƒ 7Wd 6?<*Y"*B6 ()*;