BỆNH HỌC
CƠ XƯƠNG KHỚP
BSCK1 Lê Hồng Hà
Bv Cấp cứu Trưng Vương
Trường Nam Sài Gòn

MUÏC TIEÂU
Nêu được nguyên nhân, triệu chứng lâm sàng,
cách điều trị và phòng bệnh
1. Còi xương
2. Suy dinh dưỡng
3. Viêm khớp dạng thấp
CÒI XƯƠNG
I. CÒI XƯƠNG
1. Đại cương
- Rối loạn chuyển hóa Calci và Phospho do thiếu
Vitamin D
- Gây ra
+ Biến dạng bộ xương
+ Ảnh hưởng sự phát triển chung của cơ thể
- Bệnh thường gặp ở trẻ từ 6 tháng đến 2 tuổi
I. CÒI XƯƠNG
2. Nguyên nhân
- Thiếu ánh sáng mặt trời
- Chế độ ăn uống không hợp lý:
+ Trẻ nuôi trong lồng kính, kg uống sữa mẹ
+ Trẻ cai sữa sớm: trước 12 tháng
+ Trẻ ăn dặm quá sớm: trước 5 tháng
- Do cơ địa của trẻ:
+ Trẻ sinh non hoặc cân nặng < 2000 gram
+ Trẻ sinh đôi, sinh ba…

Calci (cốm Calci, Calci Clorua) 1 – 2g/ngày
4.2. Chế độ ăn
- Tăng cường cho trẻ bú mẹ
- Cho trẻ ăn hỗn hợp nhiều loại thức ăn
I. CÒI XƯƠNG
4. Điều trị bệnh còi xương
4.3. Tắm nắng
- Cho trẻ tắm nắng hàng ngày, khi không có gió,
mỗi ngày 5 – 10 phút. Tắm vào lúc 7 – 8 giờ sáng
- Cho trẻ ăn hỗn hợp nhiều loại thức ăn vào thời kỳ
ăn dặm (ăn bổ sung)
4.4. Xoa bóp
- Xoa bóp cho trẻ hằng ngày
- Không nên cho trẻ ngồi, bò, đi, đứng quá sớm,
nằm võng lâu hoặc bế lâu ở cùng một tư thế
I. CÒI XƯƠNG
5. Phòng bệnh còi xương
5.1. Chăm sóc bà mẹ khi mang thai
- Bà mẹ khi mang thai cần ăn uống đầy đủ và tắm
nắng thường xuyên
- Vào 2 tháng cuối thai kỳ, bà mẹ nên uống thêm
Vitamin D2 10.000 đơn vị/ngày, nếu không tiếp xúc
với ánh sáng mặt trời
5.2. Đảm bảo chế độ dinh dưỡng cho trẻ
- Nuôi bằng sữa mẹ
- Ăn bổ sung đúng phương pháp, thực hiện tốt
phương châm “Tô màu bát bột”
I. CÒI XƯƠNG
5. Phòng bệnh còi xương
5.3. Tắm nắng đều đặn cho trẻ

dẫn đến suy dinh dưỡng
II. BỆNH SUY DINH DƯỠNG
2. Nguyên nhân
2.3. Các yếu tố nguy cơ
- Trẻ bị dị tật bẩm sinh: sứt môi, hở hàm ếch, tim
bẩm sinh
- Trẻ đẻ non, cân nặng lúc sinh < 2.500 gram
hoặc không được bú mẹ, gia đình đông con,
thiếu ăn dễ dẫn đến suy dinh dưỡng
II. BỆNH SUY DINH DƯỠNG
3. Triệu chứng lâm sàng
3.1. Suy dinh dưỡng nhẹ
- Cân nặng còn 70 – 80%, lớp mỡ dưới da bụng
và mông mỏng
- Trẻ có thể kém ăn và rối loạn tiêu hóa từng đợt
3.2. Suy dinh dưỡng vừa
- Cân nặng còn 60 – 70%, lớp mỡ dưới da bụng
và mông mất
- Trẻ vẫn thèm ăn và chưa có dấu hiệu rối loạn
tiêu hóa
II. BỆNH SUY DINH DƯỠNG
3. Triệu chứng lâm sàng
3.3. Suy dinh dưỡng nặng:
- Thể teo đét (Maramus):
+ Cân nặng thường dưới 60%, người gầy đét,
lớp mỡ dưới da bị mất
+ Thường bị rối loạn tiêu hóa
- Thể phù (Kwashiorkor)
+ Có sắc tố da màu nâu nhưng bong ra và gây
lở loét

2. Triệu chứng lâm sàng
2.1. Hội chứng viêm khớp
- Thường gặp ở khớp tay, ngón tay, cổ tay, khớp
bàn ngón, khớp gối…
- Khớp biến dạng, sưng đau, ít khi nóng đỏ, trừ
các đợt viêm cấp làm hạn chế cử động khớp
- Có 3 đặc điểm
+ Viêm đối xứng
+ Dấu hiệu cứng khớp vào buổi sáng rõ rệt
+ Teo cơ vùng khớp viêm: cơ đùi, cẳng chân
III. BỆNH VIÊM KHỚP DẠNG THẤP
2. Triệu chứng lâm sàng
2.2. Triệu chứng toàn thân
Gầy sút, mệt mỏi, ăn ngủ kém, thiếu máu, da khô,
có thể sốt cao trong đợt viêm cấp
2.3. Tiến triển và biến chứng
- Kéo dài hàng chục năm, thỉnh thoảng có đợt viêm
cấp làm cho khớp bị tổn thương nặng hơn, gây dính
khớp, biến dạng khớp, teo cơ
- Biến chứng:
+ Nhiễm trùng như lao…
+ Chèn ép thần kinh: tủy sống, dây tk ngoại biên
III. BỆNH VIÊM KHỚP DẠNG THẤP
3. Điều trị
3.1. Chế độ sinh hoạt
- Nghỉ ngơi trong thời kỳ sưng đau
- Ăn nhiều chất đạm và vitamin
- Luyện tập, vận động để tránh teo cơ, cứng khớp
3.2. Thuốc: điều trị triệu chứng
- Aspirin 1-2 gram/ngày, chia làm nhiều lần