




Mã sinh viên: B00208

 
 


 TÀI  - Tháng 11 


- Tháng 11 
Thang Long University Library

  
p  
y cô giáo
               
             

















TăVNă 1
Chngă1:ăTNGăQUAN 3
1.1.ăiăcngăvăbnhăvyănn 3
1.1.1.ănhăngha 3
1.1.2.ăDchăt 3
1.1.3.ăChnăđoán 3
1.1.4.ăTriuăchngălơmăsƠng 5
1.1.5.ăThălơmăsƠng 5
1.1.6.ăăBinăchng 6
1.1.7.ăiuătr 6
1.2. Tuân th điu tr và các yu t nhăhngăđn tuân th điu tr 8
1.2.1. Khái nim tuân th điu tr 8
1.2.2. Các yu t nhăhng đn tuân th điu tr trên bnh nhân vy nn 8
1.2.3. Các nghiên cu v tuân th điu tr 9
Chngă2:ăIăTNGăVÀăPHNGăPHÁPăNGHIÊNăCU 11
2.1.ăiătng nghiên cu 11
2.1.1.ăTiêuăchunăchnăbnhănhơn 11
2.1.2.ăTiêuăchunăloiătrăbnhănhơn 11
2.2. ThiăgianăvƠăđaăđim nghiên cu 11
2.3. Thit k nghiên cu 11
2.4. Cămu ăchnămuănghiênăcu 11
2.5.ăCôngăcăthuăthpăsăliu 11
2.6.ăKăthutăthuăthpăsăliu 12
2.7. Các bin s nghiên cu 12
2.8.ăTiêuăchunăđánhăgiáătuơnăthăchăđăđiuătrăcaăbnhănhơnăvyănnă 13
2.8.1.ăánhăgiáăvăkinăthcătuơnăthăđiuătrăcaăbnhăvyănn 13
2.8.2.ăánhăgiáăv thc hành v tuân th điu tr bnh vy nn 13
2.9.ăXălýăsăliu 14
2.10. Vnăđ đoăđc trong nghiên cu. 14

Bng 3.5 Lý do bnh nhân không tuân th điu tr 21
Bngă3.6.ă Miăliênăquanăgiaătuơnăthădùngăthucăviămtăsăyuăt 23
Bng 3.7. Mi liên quan gia tuân th dinhădng vi mt s yu t 24
Bngă3.8.ă Miăliênăquanăgiaătuơnăthăvăsinhăviămtăsăyuăt 25

Thang Long University Library

 Biuăđă3.1.ă TălăkinăthcăvătuơnăthăđiuătrăcaăTNC 19
Biuăđă3.2.ă Tuơnăthădùngăthucăcaăđiătngănghiênăcu 20
Biuăđă3.3.ă Tuơnăthădinhădng 20
Biuăđă3.4.ă ánhăgiáămcăđătuơnăthătngăbinăphápăcaăTNC 22
Biuăđă3.5.ă McăđătuơnăthăđiuătrăcaăTNC 22

đó ăngiăbnhăcnătuơnăthăvƠăhpătácăviăthyăthucăđăvicătrăliuăđtăhiuăqu.ă
NgoƠiăra ămtăliăsngălƠnhămnhăviătinhăthnălcăquanăyêuăđiăktăhpăchăđădinhă
dngăhpălí ăbităcáchăchăngăcngăthng ăvăsinhăđúngăcách lƠănhngăvicăkhăthiă
giúpăbnhănhơnăcóăcucăsngăttăđpădùăchoămtăphnăcucăsngăcaăh luônăphiă
đngăhƠnhăviăbnhăvy nnă[2].
Thang Long University Library2
MtăđiuăvôăcùngăquanătrngălƠătrongăquáătrìnhăđiuătrăcnăphiătăvnăchoă
bnh nhân. DoăđcăđimăvyănnălƠăbnhămnătínhănênăcnăkhuyênăbnhănhơnăkhôngă
đcălălƠ ătăđngăbăthucăkhiăthyăthngătnăđƣăgim.ăcăbităkhôngătăýăsă
dngănhngăthucăkhôngărõăngunăgcăđătránhăbnhăcóăthăchuynăsangăthănngă
hn.ăHngădnăbnhănhơnătuơnăthăchăđăđiuătrătheoătngăgiaiăđonăbnh ăđngă
thiăphiăhnăchăbia ăru ăthucălá ătránhăstressăvƠăđiuătrătrităđăcácăbnhămnă
tínhăkhácănuăcó.ăCóănhăvyămiătránhăđcăcácăbinăchngăvƠăkéoădƠiăthiăgian
năđnh.
ăncăta ăđƣăcóănhiuănghiênăcuăvăđcăđimălơmăsƠng ăcnălơmăsƠngăvƠăhiuă
quămtăsăphngăphápăđiuătrăbnhăvyănn ăTuyănhiên ăchaăcóănghiênăcuănƠoă
đăcpăđnăkinăthc ăthcăhƠnhăv tuơnăthăđiuătrăcaăbnhăvyănnămtăcáchătoƠnă
dinăv chăđădùngăthuc ăvăsinh vƠăchăđădinhădng.ăVìăvy ăchúngătôiătină
hƠnhănghiênăcuăđătƠiă
  
Trun viăhai mcătiêu:
1.   

2.  

mi ăsmămtălpăhtătngă.
+ăCóăcácăviăápăxeăcaăMunro-Saboraud ăngayătiălpăsngăhayănhngăxpă
măKogoj-LaprierreănmătiălpătăbƠoăgai.ă
+ă Lpă đáyătngă hotă đngăphơnă bƠo ă cóă đnă 3ă hƠngă tă bƠoă sinhă sn ă bìnhă
thngăchăcóămtăhƠng.

Thang Long University Library4
+ăGimăscătădaălpăđáy ălpăgaiălƠămtăduăhiuărtăsmăvƠăkéoădƠi.ăThayăđi
phơnăbătăbƠoăLangerhans ătngăătrungăbìănhiuăhnăthngăbì.
+ăCácămaoămchăănhúătrungăbìăgiƣnărng ăngonăngoèo ăniămcăbătngăsinh ă
phùăn ăthƠnhămaoămchădƠyălên.ăThơmănhimălymphoăT ămôăbƠoăvƠăbchăcuăđaănhơnă
trung tính quanhămchămáu.
 
CôngăthcătínhăchăsăPASI (Psoriasisăareaăandăseverityăindex:ăchăsădină
tíchăvƠăđănngăcaăbnhăvyănnăthăthôngăthng) [26]
PASI= 0,1(E+I+D)Ah+ 0,2(E+I+D)Au+ 0,3(E+I+D)At+ 0,4(E+I+D)Al
Trongăđó:
Chăsăvùngăcaăcăth:ăuă(0 1) ăchiătrênă(0 2) ăthơnămìnhă(0 3) ăchiădiă(0 4)
Chă să dină tíchă thngă tn:ă Ah ă Au ă At ă Ală lnă ltă lƠă chă să dină tích
thngătnăăcácăvùngăđu ăchiătrên ăthơn ăchiădi.

Tălă%
0%
1-9%
10-29%
30-49%
50-69%
5
1.1.4g
Thngătnădaăđinăhình caăbnhălƠădátăđ, ranhăgiiărõ ăhiăgăcaoălênămtă
da ătrênăphănhiuălpăvyădaătrng khô ădăbong ăkhiăcoăvyătheoăphngăphápă
Brocq lnăltăthyăcácăduăhiuăvtănn ămàng bong và htăsngămáu.ăSălngă
thngă tnă vyă nn rtă thayă đi ă khiă khiă phátă thngă đnă đc ă nhngă sauă đóă
thngălanăto.ăKíchăthcătoănhăkhácănhauătăvƠiămilimetăđnănhngăđám ămngă
ln [5].
Thngătnăvyănn thngăgpăănhngăvùngădaăbătăđèă(khuuătay ăđuă
gi ă xungă quanhă rìaă tóc ă mtă duiă các chi…)ă hocă cóă thă riă rácă khpă că thă vƠă
thngăcóătínhăchtăđiăxng.
HinătngăKobnerălƠămtăduăhiuăthngăgp.
Thngătnămóngăgpăăkhongă30-40%.ăCácăthngătnămóngăthngăgpă
lƠămóngăvƠng ărămóng ădƠy ămn.
Thngătnăkhpăchăgpăăkhongă2%ăbnhănhơnăvyănn thănh ănhngăliă
chimă15-20%ăcácăthăvyănn nng.ăCácăbiuăhinăthngăgpălƠăviêmăkhpămnă
tính ăbinădngăkhp ăcngăkhp.ăX-quangăcóăthăthyăcácăhinătngămtăvôiăđuă
xng ăhuăhoiăsn ăxng ădínhăkhp [5].
Bnhănhơnăvyănn thngăngaăítăhocănhiu ătùyătngăngi ătngăthăvƠă
giaiăđonăbnh.ăThngăgpăngaănhiuănhtăăcácăthăđangătinătrină[1].
1.1.5
CóănhiuăcáchăphơnăthălơmăsƠngăbnhătuătheoăvătríăthngătn ăkíchăthcă
thngătnăvƠătheoăđcăđimăthngătn.ăTuyănhiên ăhinănayăbnhăăđcăchiaălƠmă2ă
thăchínhălƠăăthăthôngăthngăvƠăăthăđcăbit ăcăthănhăsau [5]:
- Thăthôngăthng:
+ăTuătheoăkíchăthcăthcăthngătnăngiătaăchiaăraăcácăth:ăăthăgită(kíchă
thcăthngătnănh ăkhongă0 5-1cmăđngăkính) ăthăđngătină(kíchăthcăthngă
tnă1-3cm) ăthămngă(kíchăthcăthngătnătă5-10cm) ăthătoƠnăthơnă(thngătnălană

Anthralineă(dioxyanthranol) ăCrysarobin ăTar ăhinănayăítăđcăsădng [5]. 7
-    orticoidă cóătácădngă chngăviêmămnh.ă Nhcă
đimăgơy teoăda ărnăda ătrngăcá ănhimăkhunătiăch ăđcăbităcóăăthăgơyăhină
tngă“phnăhi”ă(khiăngngăthuc ăbnhăcóăthătáiăphátănngăhnătrc)ănênăvică
dùngăthucăcnăthnătrng [5].
-  chăphmăVitamin D3-Calcipotriol.ăTácădng căchă
tngăsinhăbiuăbì ăđiuăhòaăminădchătiăch ăchngăviêm.ăThucăcóătácădngălƠmăbnhă
đănhanh ătránhăđcăhinătngănhnăthucăvƠăhinătngă“phnăhi” [8].
- Tazarotene: lƠămtăretinoidăcóătácădngăttătrongăđiuătrăvyănn nhngă
hay gây kích ng.ăTuyănhiên ănuăktăhpăviăcorticoidăbôiătiăchăthìăhiuăquăđiuă
trătngălênăvƠătínhăkíchăngătiăchăgimăđi [8].
* Toàn thân:
Chă nênă ápă dngă điuă tră thucă toƠnă thơnă khiă bnhă nhơnă khôngă cònă đápă ngă viă
thucăbôiătiăchăhocăthngătnăquáănhiu ăcácăthăvyănnănng.
- 
MethotrexateălƠămtăthucăcăchăphơnăbƠoădoăcăchăquáătrìnhăhpăthuăacidă
folicădnăđnăgimătngăhpăAND ăARN.ăThucăcóăhiuăquăttătrongăđiuătrătoƠnă
thơnă bnhă vyă nnă lană rngă vƠă vyă nnă thă khpă [3].ă Tuyă nhiên ă să dngă
Methotrexateăcóănhiuătácădngăph ăđcăbităviăganăvƠătyăxng.
- Vitamin A acid
VitaminăAăacidăthăhăthăhaiănhăEtretinate, Acitretin đƣăđcăchngăminhă
cóăhiuăquătrongăđiuătrăvyănnăthănng.ăCăchătácădngăcaăVitaminăAăacidălƠă
bìnhăthngăhóaătngătrngăvƠăbităhóaătăbƠo ăcăchăsănhimăsngăăcácătăbƠoă
cònănhơn.
- 
Cyclosporină Aă lƠă thucă că chă mină dchă chnă lc ă tácă dngă lênă tă bƠoă
Langerhans ăLymphoăT ăyuătătngătrngătăbƠoălƠmăcăchăquáătrìnhăbƠiătităIL2ă

ngiăbnhăungăđăsălngăthuc ăđăliu ăđúngăgiăvƠăbôiăthuc thngăxuyênă
cngănhăgiúpăbnhănhơnăthcăhinăchăđădinhădngăhpălý ăđmăboăchăđăvă
sinh đúngăcáchăvìătrênăthcătănhiuăbnhănhơnăkhôngăthătămìnhăbôiăthuc hocă
khôngătăgiácănhăđcăcáchăsădngăthucătheoăđúngăchăđnhăcaăthyăthuc… ă
đcăbităkhiăbnhănhơnălƠăngiăcaoătui. 9
: QuáătrìnhămcăbnhăkéoădƠi ăphiăchiătrăchoăcucă
sngăcngănhătheoădõiăđiuătr ătrongăkhiăbnhănhơnăkhôngăcóăkhănngătoăra thu
nhpă(ănhngăngiăcaoătui)ăsălƠăgánhănngătƠiăchínhăkhôngăchăchoăbnhănhơnămƠă
cònăchoăcănhngăngiăkhácătrongăgiaăđình.ăNhngăkhóăkhnăvƠăthiuăthnătrongă
cucăsngăhƠngăngƠyăsăkhôngăđmăboăchoăscăkheăthăchtăvƠădălƠmăchoăbnhă
nhân có nhngăsangăchnăvătinhăthnădnăđnăchánănnăvƠătuytăvng.
 Khiăbácăsăgiaoătipăttăviăbnhă
nhơn ăchărõăíchăliăcaăcácăbinăphápăđiuătr ănhcăliănhiuăln ăthtărõărƠngăchoă
bnhănhơnăvƠăbáoătrcăcácătácădng phăcóăthăcóăhocăkhíchălăbnhănhơnăthìăvică
tuơnăthăđiuătrăcaăbnhănhơnăttăhnănhiu.
Hăthngăchmăsócăyătăcóăthunătinăchoăbnhă
nhơnăkhông?ăgiăgicăcungăcpăthucăvƠăcácădchăvăyătăcóăthunătinăchoăbnh nhân
không?ă(vd:ăbnhănhơnăvyănn thngăphiămtăbuiăsángăthmăchíăcăngƠyăđăchă
khám ălƠmăxétănghim ăchălyăktăquăcngănhănhnăthuc ătrongăkhiăđóăbnhănhơnă
rtăbn)ăhayăbnhănhơnăcóătinătngăvƠoăhăthngăchmăsócăyătăđóăkhông? Ttăcă
cácălýădoătrênăđuănhăhngătiăsătuơnăthăcaăbnhănhơn.
Khiă bnhă nhơnă khôngă đcă giúpă đă đă vtă quaă nhngă rƠoă cnă trênă thìă hă
thngăkhôngătuơnăthăđiuătrădnătiămtălotănhngăhuăquănngănălƠmătngătălă
ngiăbnhăphiănhpăvinăvƠătăvong.
1.2.3. Các nghiên cu v tuân th u tr:
Trên th gii nghiên cu v tuân th điu tr bnh nhân vy nn không phi
là vnăđ mi. Các nghiên cu ch yuăđ cpăđn tuân th dùng thuc ca bnh

quanăđn tuân th điu tr nh:ăN gii, nhngăngi có vic làm năđnh và không
phi tr tin thuc thì tuân th ttăhn.ăNguyênănhơnăchínhălƠmăbnh nhân không
tuân th là ungăru, chán nn ăđƣngăchí và quá bn rn.
Trongănc ta hinănayăchúngătôiăchaătìmăthy tài liu nào nghiên cu v
kin thc, thc hành ca bnh nhân mc bnh vy nn.

11



ng nghiên cu
BnhănhơnăđcăchnăđoánălƠăbnhăvyănn đangăđiuătr tiăBnhăvinăDaă
liuăTrungăng
2.1.1. 
- Bnhănhơnăđcăchnăđoánăvyănn đangăđcăđiuătrăvƠăkhámălnăthă2ă
trălênătiăbnhăvinăDaăliuăTrungăng.
- Cóăscăkheătơmăthnăbìnhăthng ăcóăkhănngăgiaoătipăvƠăđiăthoiătrcătip.
- Ngiăbnhăđngăýăthamăgiaănghiênăcu.
2.1.2. 
- Bnhănhơnăkhôngăđngăýăthamăgiaănghiênăcu.
2.2. Thm nghiên cu:
- aăđimănghiênăcu:ăBnhăvinăDaăliuăTrungăng.
- Thiăgianănghiênăcu:ătăthángă01ă– 11/2013.
2.3. Thit k nghiên cu:
Nghiên cu s dngăphngăphápămôăt ct ngang.

MuănghiênăcuăđcălaăchnătheoăphngăphápăchnămuătoƠnăb ălnăltă

- Nhómăbinăsăvăkinăthcătuơnăthăđiuătr: Kinăthcăvătuơnăthădùngăthuc ă
kinăthcăvătuơnăthăchăđăn ăkinăthcăvătuơnăthăchăđăvăsinh ăkinăthcăvăcácă
binăphápătuơnăth ăkinăthcăvăhuăquăkhôngătuơnăthăđiuătr
- NhómăbinăsăvăthcăhƠnhătuơnăthăđiuătr 13
+ăTuơnăthăchăđăn
+ăTuơnăthăchăđădùngăthuc
+ăTuơnăthăchăđăvăsinh
- Nhómăbinăsăvăcácăyuătăliênăquanăđnătuơnăthăđiuătr:ătui ăgii, hoƠnăcnhă
sng ăthiăgianămcăbnh ăbnhămnătínhăđiăkèm ămcăđăthngăxuyênănhnăđcă
thôngătinătăCBYT
 


iătng nghiên ca chúng tôi là nhng bnhănhơnăđƣăđc chnăđoánălƠă
vy nn và khám ln th 2 tr lên nên bnh nhơnăđƣăđcătăvn cung cp kin thc
v tuân th điu tr. Vì vyăđ đánhăgiáămcăđ đt v kin thc ca bnh nhân v
tuân th điu tr khi bnh nhân tr liăđt t 60% tr lên trên tng s đim.
 Cáchăđánhăgiá:
 tăkhiă≥ă11 đim
 Khôngăđt < 11 đim
2.8.2 thc hành v tuân th u tr bnh vy nn
 
 Cáchăđánhăgiá:
 Tuân th: ≥ă2ăđim
 Không tuân th: <ă2ăđim
 
 Cáchăđánhăgiá:

cuăđcăđăxutăsădngăvƠoămcăđíchănơngăcaoăscăkheăchoăcngăđng ăkhôngă
sădngăchoăcácămcăđíchăkhác.
2.11. Sai s và bin pháp khc phc
2.11.1. Sai s
- Saiăsănhăli:ădoăngiăđcăphngăvnăkhôngănhăchăđăn ăsălnăquênă
ung/bôiăthuc 15
- Saiăsă nguă nhiên:ădoă điuătraă viên ădoă cơuă hiă khôngă rõă ngha ă doă ngiă
đcăphngăvnăkhôngăhiuăcơuăhi.
2.11.2. Bin pháp khc phc
* i vi nghiên cu viên
- BăcơuăhiăđcăđiuătraăthătrênăngiăbnhăđangăđiuătrăVNătiăbnhăvină
DaăliuăTrungăngătrcăkhiătinăhƠnhăđiuătraătrênăqunăthănghiênăcu ăsauăđóă
đcăchnhăsaăchoăphùăhp.
- Nghiênăcuăviênăthuăthp ăkimătra ăxemăxétăliăcácăphiuăphngăvnăsauămiă
ngƠyăđiuătra.ăViănhngăphiuăthôngătinăthuăthpăchaăđyăđăhocăkhôngăhpălýă
thìăbăđiăvƠăyêuăcuăđiuătraăviênăbăsung.
- KhôngăthcăhinăphngăvnăđiătngăvƠoăthiăgianăcaoăđimănhăbnhănhơnă
đangăđcăBácăsăkhámăbnh ăđădătipăcnăđiătngănghiênăcuăvƠăthuăđcă
thôngătinăđyăđ ăchínhăxácăhn.
* i vc phng vn
- căgiiăthíchărõ mcăđích ăýănghaăcaăcucăđiuătra ăphngăvnăđăđiă
tngăhiuărõăvƠăchpănhnăhpătác.
- ToăđiuăkinăttănhtăđăhiuărõăcơuăhiăvƠătrăliătrungăthc ărõărƠng.
Thang Long University Library

100,0
Trìnhăđăhcă
vn
≤ăTHPT
131
65,5
Trên THPT
69
34,5

200
100,0 Nghănghip
Nông dân, công nhân
75
35,5
Buônăbán/Dchăv
32
16,0
Cánăbăviênăchc/
Vnăphòng
20
10,0
Niătr/Nghăhu
38
19,0
Thtănghip
8