Vui lòng ghi rõ tên tác giả, đề tài khi sử dụng các thông tin từ luận văn này
www.caohockinhte.info

HV: Huỳnh Thanh Điền, GVHD: Nguyễn Hoàng Bảo
1
CHƯƠNG 1
GIỚI THIỆU
1.1 LÝ DO CHỌN ĐỀ TÀI
1.1.1 Đặt vấn đề
Cải tiến là cần thiết và rất quan trọng đối với hầu hết doanh nghiệp để nâng
cao lợi thế cạnh tranh trên thị trường. Nguồn lực cần thiết cho tiến trình cải tiến
thường được biết đến là vốn vật chất và trình độ công nghệ, là những nguồn lực hữu
hình, rất hạn chế đối với các doanh nghiệp Việt Nam - phần lớn là doanh nghiệp vừa
và nhỏ. Các doanh nghiệp luôn đối diện với tình trạng thiếu vốn nhưng lại ít có cơ
hội tiếp cận với các nguồn tín dụng và rơi vào vòng lẩn quẩn của sự thiếu nguồn lực
cải tiến. Vòng lẩn quẩn xuất phát từ việc thiếu vốn vật thể, dẫn đến không có tài sản
thế chấp vay vốn từ các tổ chức tín dụng để đầu tư cho cải tiến. Khi không cải tiến
được thì năng lực cạnh tranh kém, dẫn đến lợi nhuận thấp rồi tiếp tục đối mặt với
tình trạng thiếu vốn. Mặt dù vòng lẩn quẩn đó là chung đối với các chủ doanh
nghiệp, nhưng cũng có nhiều doanh nghiệp đã phá vỡ “vòng dây” để tìm lối thoát và
thực hiện tốt việc cải tiến và nâng cao lợi thế cạnh tranh.
Để truy tìm những giải pháp cải tiến, trước hết ta xem xét đến các nguồn lực
hoạt động sản xuất kinh doanh, bao gồm vốn vật thể (thiết bị, nhà xưởng, tiền mặt
và các nguồn tài nguyên hữu hình khác) và trình độ công nghệ (theo lý thuyết tân cổ
điển). Những nguồn lực đó được đến từ hai nguồn chính: nguồn thứ nhất, do chủ
doanh nghiệp huy động từ các nhà đầu tư khác; nguồn thứ hai, doanh nghiệp tiếp
cận với các tổ chức tín dụng. Nghĩa là chủ doanh nghiệp phải có khả năng huy động
nguồn lực cho hoạt động sản xuất kinh doanh của mình. Đó là khả năng tiếp cận
nguồn lực của các doanh nghiệp, phần nhiều là nhờ vào nắm bắt được xu thế thị
trường, công nghệ, nhu cầu và dự báo được hành vi của các đối thủ cạnh tranh.
.

độ công nghệ (theo lý thuyết tân cổ điển) còn có vốn xã hội; và điều này thật sự rất

(1)
Năm áp lực cạnh tranh theo Porter (1999) là: nhà cung cấp, khách hàng, nội bộ, đối thủ cạnh tranh và đối
thủ tiềm ẩn.
Thiếu vốn
vật thể
Khó tiếp cận nguồn
tín dụng
Thiếu nguồn
lực cải tiến
Kém lợi thế
cạnh tranh
Vui lòng ghi rõ tên tác giả, đề tài khi sử dụng các thông tin từ luận văn này
www.caohockinhte.info

HV: Huỳnh Thanh Điền, GVHD: Nguyễn Hoàng Bảo
3
cần thiết cho một nền kinh tế như Việt Nam – đa phần là doanh nghiệp vừa và nhỏ -
vốn dĩ hạn chế về vốn vật chất và trình độ công nghệ. Hơn nữa, ngay cả khi đạt
được dồi dào về vốn vật chất và trình độ công nghệ hiện đại, thì cũng có thể giới hạn
3 vấn đề nêu ở bên trên.
1.1.2 Nêu tên đề tài
Vấn đề cấp thiết hiện nay là xác định đầy đủ các nguồn lực giải thích sự cải
tiến, mà trước đây chỉ được biết đến là vốn vật chất và trình độ công nghệ - vốn dĩ
hạn chế đối với phần lớn các doanh nghiệp vừa và nhỏ ở Việt Nam. Đề tài “phân
tích đóng góp của vốn xã hội vào sự cải tiến doanh nghiệp: trường hợp nghiên cứu
ngành dệt may trên địa bàn thành phố Hồ Chí Minh” nhằm nổ lực tìm kiếm một
nguồn lực mới đóng góp vào tiến trình cải tiến của doanh nghiệp.
1.1.3 Câu hỏi nghiên cứu

trình cổ phần hóa đang được đẩy mạnh, thị trường tài chính phát triển nhanh. Những
thay đổi này sẽ tạo động lực thúc đẩy doanh nghiệp thực hiện cải tiến để tồn tại.
1.3.2 Phạm vi lý thuyết
Cải tiến là khái niệm rất rộng thể hiện trên nhiều phương diện của doanh
nghiệp, bao gồm cải tiến đầu vào (Input innovation), cải tiến quy trình (Process
innovation), cải tiến sản phẩm mới (New-product innovation) và cải tiến chiến lược
(Strategy innovation)
(2)
. Để phân tích ảnh hưởng của vốn xã hội đến sự cải tiến được
sâu sắc, đề tài chỉ giới hạn trong xem xét cải tiến sản phẩm.

(2)
Xem Milé Terziovski, Professor Danny Samson và Linda Glassop, 2001; Roger, 1998 và Porter,
Stern, 1999.
Vui lòng ghi rõ tên tác giả, đề tài khi sử dụng các thông tin từ luận văn này
www.caohockinhte.info

HV: Huỳnh Thanh Điền, GVHD: Nguyễn Hoàng Bảo
5
1.4 PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
- Nghiên cứu được tiến hành thông qua hai giai đoạn chính: (1) nghiên cứu
định tính nhằm xây dựng và hoàn thiện bản câu hỏi; (2) nghiên cứu định
lượng nhằm thu thập, phân tích dữ liệu khảo sát, cũng như ước lượng và kiểm
định các mô hình.
- Đề tài sử dụng nhiều công cụ và phần mềm hỗ trợ phân tích dữ liệu: các
thống kê mô tả, kiểm định thang đo (Cronbach’s alpha) với phần mềm SPSS
for Windows 15.0; các ước lượng và kiểm định mô hình kinh tế lượng với
phần mềm Eviews 4.1.

1.5 Ý NGHĨA THỰC TIỄN CỦA ĐỀ TÀI

cải tiến; (2) mô hình hồi quy bội nhằm xem xét ảnh hưởng của vốn xã hội đến mức
độ cải tiến doanh nghiệp.Chương 6 sẽ rút ra những kết luận từ kết quả phân tích ở
các chương trước, qua đó gợi ý chính sách ở cấp độ quản lý nhà nước và cấp độ
doanh nghiệp nhằm giúp doanh nghiệp sử dụng vốn xã hội phục vụ cải tiến. Vui lòng ghi rõ tên tác giả, đề tài khi sử dụng các thông tin từ luận văn này
www.caohockinhte.info

HV: Huỳnh Thanh Điền, GVHD: Nguyễn Hoàng Bảo
7
CHƯƠNG 2
CƠ SỞ LÝ THUYẾT VÀ MÔ HÌNH NGHIÊN CỨU

2.1 GIỚI THIỆU
Mục tiêu của Chương 2 là nhằm thiết lập được mô hình nghiên cứu để trả lời
hai câu hỏi vốn xã hội có ảnh hưởng đến quyết định cải tiến doanh nghiệp không? và
ảnh hưởng của vốn xã hội đến mức độ cải tiến như thế nào? Để trả lời hai câu hỏi
đó, chương này sẽ hệ thống các nội dung cơ bản về lý thuyết sự cải tiến và vốn xã
hội nhằm phát triển thang đo lường các biến nghiên cứu. Từ đó làm cơ sở để phát
triển giả thuyết và xây dựng mô hình nghiên cứu.

2.2 LÝ THUYẾT VỀ SỰ CẢI TIẾN
Để truy tìm các biến đo lường sự cải tiến sản phẩm nhằm phân tích mối quan
hệ của chúng với vốn xã hội, cần tiếp cận lý thuyết về sự cải tiến trên hai phương
diện cơ bản sau: thứ nhất là tìm hiểu về các khía cạnh cải tiến trong doanh nghiệp và
vai trò của chúng đối với hoạt động sản xuất kinh doanh; thứ hai là hệ thống các lý
thuyết nhằm truy tìm động lực và nguồn lực cho cải tiến.
2.2.1 Khái niệm và các khía cạnh của sự cải tiến
Khái niệm về sự cải tiến được mở ra mạnh mẽ hơn bốn mươi năm qua. Trong

điều rất cần thiết đối với hầu hết các doanh nghiệp.
2.2.2 Nguồn lực phục vụ cải tiến doanh nghiệp
Để truy tìm nguồn lực cho sự cải tiến, Réjean. L, Nabil. A và Moketar (2000)
đã tổng kết các nguồn lực cải tiến qua năm lý thuyết cải tiến như sau: (1) sự cải tiến
kiến thức kỹ thuật; (2) sự cải tiến nhờ vào lực kéo thị trường; (3) sự cải tiến trong
chuỗi liên kết; (4) sự cải tiến trong mạng lưới công nghệ; (5) sự cải tiến trong mạng
lưới xã hội.

(3)
Xem phụ lục 3 trình bày chi tiết các phương diện cải tiến doanh nghiệp được tổng kết bởi Milé Terziovski,
Professor Danny Samson và Linda Glassop (2001).
Vui lòng ghi rõ tên tác giả, đề tài khi sử dụng các thông tin từ luận văn này
www.caohockinhte.info

HV: Huỳnh Thanh Điền, GVHD: Nguyễn Hoàng Bảo
9
Lý thuyết sự cải tiến kiến thức kỹ thuật (the engineering theories of
innovation) cho rằng nghiên cứu cơ bản và nghiên cứu phát triển (R&D) trong sản
xuất là nguồn gốc nâng cao chất lượng và cải tiến sản phẩm hoặc quy trình sản xuất.
Nguồn lực thực hiện cải tiến sản phẩm (Vannevar Bush, 1945 xem Rosenbgerg. N,
1982) là các hình thức vốn hữu hình: vốn công nghệ, vật thể, nhân sự và các hình
thức vốn tài chính.
Lý thuyết sự cải tiến nhờ vào lực kéo thị trường (the market pull theories of
innovation) cho rằng những cải tiến về công nghệ được xem là điều kiện cần nhưng
chưa đủ cho việc cải tiến mà cần xem xét đến những vấn đề trong tổ chức như một
khoản đảm bảo sự thành công trong cải tiến (Carter và Williams, 1957; Schmoolker,
1966; Myers và Marquis, 1996). Động cơ thiết lập tổ chức quản lý tương thích với
những cải tiến về kỹ thuật là những dữ liệu về thị trường. Nói cách khác, lý thuyết
này cho rằng sự cải tiến được giải thích bởi những bộ phận cấu thành từ vốn hữu
hình và một loại vốn vô hình là dữ liệu thị trường.

mạng lưới kinh doanh. Với lý thuyết về mạng lưới công nghệ, sự cải tiến được giải
thích bởi sự kết hợp giữa các hình thức vốn hữu hình với một hình thức của vốn vô
hình là mạng lưới công nghệ.
Lý thuyết sự cải tiến trong mạng lưới xã hội (the social network theories of
innovation): Lý thuyết sự cải tiến trong mạng lưới xã hội dựa vào hai quan điểm cũ
và một quan điểm mới. Quan điểm cũ cho rằng sự cải tiến được xác định bởi nghiên
cứu trong khoa học kỹ thuật (lý thuyết kiến thức khoa học kỹ thuật) và trong quá
trình tương tác giữa doanh nghiệp và các chủ thể khác (lý thuyết cải tiến mạng lưới
công nghệ). Quan điểm mới cho rằng trí thức là yếu tố cốt yếu thúc đẩy sự cải tiến.
Tầm quan trọng của trí thức tăng từ yếu tố sản xuất và xác định sự cải tiến qua quá
trình tích luỹ tri thức công nghệ theo thời gian và sử dụng những công nghệ mới
được công bố trên toàn thế giới (Arundel et al, 1998; Cowan and Foray, 1998).
So với lý thuyết sự cải tiến trong mạng lưới công nghệ, lý thuyết mạng lưới
xã hội về sự cải tiến nhấn mạnh tầm quan trọng của quan hệ hơn công cụ kỹ thuật và
Vui lòng ghi rõ tên tác giả, đề tài khi sử dụng các thông tin từ luận văn này
www.caohockinhte.info

HV: Huỳnh Thanh Điền, GVHD: Nguyễn Hoàng Bảo
11
tầm quan trọng của tri thức hơn mạng lưới công nghệ như những yếu tố vô hình cốt
yếu. Phát triển sự cải tiến dựa trên tri thức phụ thuộc vào khả năng sử dụng công
nghệ và công cụ quan hệ (Lengrand và Chatrie, 1999). Những công cụ công nghệ
không tạo được khả năng cạnh tranh cho doanh nghiệp vì nó dễ dàng có được. Lợi
thế cạnh tranh nằm trong những công cụ quan hệ: đó là phương pháp kinh doanh cả
môi trường bên trong và bên ngoài công ty. Cùng một mạng lưới hợp tác, Lengrand
và Chatrie (1999) cho rằng mạng lưới kiến thức xuất hiện như một hình thức mới
của mạng lưới hợp tác - nó làm tăng thêm và cao hơn mạng lưới công nghệ, chúng
được định nghĩa như một hình thức mạng lưới hợp tác đầu tiên.
Sự tiến hoá từ lý thuyết mạng lưới công nghệ đến mạng lưới xã hội của sự cải
tiến đã dẫn đến thúc đẩy chuyển thông tin thành kiến thức, thông tin kết nối với sự

Lý thuyết sự cải tiến nhờ vào
lực kéo thị trường (the market
pull theories of innovation).

Vốn hữu hình kết hợp với
một hình thức vốn vô hình
là dữ liệu thị trường.
Carter và Williams,
1957; Schmoolker,
1966; Myers và
Marquis, 1996
Lý thuyết sự cải tiến trong
chuỗi liên kết (the chain –
link theories of innovation).
Vốn hữu hình kết hợp với
một hình thức vốn vô hình
là dữ liệu về khách hàng và
nhà cung cấp.
Mowery và
Rosenberg (1978);
Von Hippel (1988)
Lý thuyết sự cải tiến trong
mạng lưới cộng nghệ (the
technological network
theories of innovation).
Sự kết hợp giữa các hình
thức vốn hữu hình với một
hình thức của vốn vô hình
là mạng lưới công nghệ.


- Số loại công nghệ mà doanh nghiệp áp dụng – chỉ ra mức độ đầu tư cho công
tác cải tiến sản phẩm của doanh nghiệp được đề xuất bởi Réjean. L, Nabil. A
và Moketar (2000), bao gồm 21 công nghệ đang được áp dụng trong các
ngành công nghiệp nhẹ (trong đó có ngành dệt may) trên thế giới hiện nay (sẽ
được trình bày chi tiết tại mục 2.4.2).
- Phần trăm doanh thu từ sản phẩm cải tiến trên tổng doanh thu của doanh
nghiệp - biểu hiện kết quả của sự cải tiến sản phẩm.
Trong số các biến số đo lường sự cải tiến do Mllé Terziovski và cộng sự
(2000) đề xuất hai biến tỷ lệ chi phí cho nghiên cứu phát trển và chi phí nghiên cứu
thị trường trên tổng chi phí chưa biểu hiện được kết quả cải tiến, mà chúng chỉ biểu
hiện một phần nổ lực của doanh nghiệp thực hiện cải tiến. Biến tỷ lệ phần trăm
doanh thu từ sản phẩm cải tiến trên tổng doanh thu là biểu hiện rõ nhất về kết quả
cải tiến, nên chúng được chọn để đo lường mức độ cải tiến trong mô hình nghiên
cứu của đề tài.

Vui lòng ghi rõ tên tác giả, đề tài khi sử dụng các thông tin từ luận văn này
www.caohockinhte.info

HV: Huỳnh Thanh Điền, GVHD: Nguyễn Hoàng Bảo
14
2.3 LÝ THUẾT VỀ VỐN XÃ HỘI
2.3.1 Hệ thống lý thuyết về vốn xã hội
Vốn xã hội trong doanh nghiệp tồn tại với những hình thức khác nhau như sự
tín cẩn (trust), sự có đi có lại hay sự hỗ tương (reciprocity), quy tắc (norms) và mạng
lưới xã hội (networks) (Colleman, 2000; Dasgupta và Serageldin, 2000; Fountain,
1998; Lesser, 2000; Putnam, 1995). Sự tín cẩn (trust) được phát triển qua thời gian
trên cở sở nhiều lần làm ăn với nhau. Khi doanh nghiệp được sự tín cẩn cao từ các
đối tác kinh doanh, khi làm ăn với nhau họ sẽ không mất công sức, thời giờ (vốn là
tài nguyên không nên phí phạm) để theo dõi và kiểm tra nhau, thay vào đó họ dành
nhiều thời gian, công sức để tập trung nghiên cứu các giải pháp cải tiến. Nhờ vào sự

tố thể hiện cấu trúc xã hội
(4)
như: tài sản mạng lưới (network assets), tài sản tham gia
(participation assets), tài sản quan hệ (relational assets); kế đến là xác định những
nhân tố đặc trưng tiềm ẩn của khái niệm vốn xã hội như: tài sản tín cẩn (trust assets),
áp lực cạnh tranh (pressure competition), tài sản thị trường (market assets) và tín
dụng doanh nghiệp.
Tài sản mạng lưới: Được phát triển từ đặc trưng mạng lưới của khái niệm
vốn xã hội, được đo lường bằng nhận thức của doanh nghiệp về mức độ quan trọng
của mạng lưới kinh doanh (nguồn thông tin về khách hàng, nhà cung cấp, đối thủ
cạnh tranh, đơn vị tư vấn, các đơn vị kinh doanh trong cùng tập đoàn), mạng lưới
nghiên cứu (nguồn thông tin từ hội chợ/triển lãm, hội thảo chuyên đề với các chuyên
gia và tạp chí chuyên ngành, internet và dữ liệu ngân hàng máy tính, thông tin về
các chương trình của chính phủ, tài liệu về bằng phát minh sáng chế) và mạng lưới
thông tin (nguồn thông tin từ các tổ chức nghiên cứu, tổ chức chuyển giao công
nghệ, các trường đại học, cao đẳng). Đơn vị đo lường là thang đo thứ bậc, số 1 gán
với mức độ không quan trọng đến 5 là rất quan trọng.
Tài sản tham gia: được phát triển từ đặc trưng mạng lưới của khái niệm vốn
xã hội, được đo lường bởi mức độ tham gia các cuộc họp, hội thảo, hiệp hội và

(4)
Thang đo được đề xuất bởi Réjean. L, Nabil. A và Moketar (2000).
Vui lòng ghi rõ tên tác giả, đề tài khi sử dụng các thông tin từ luận văn này
www.caohockinhte.info

HV: Huỳnh Thanh Điền, GVHD: Nguyễn Hoàng Bảo
16
mạng lưới kinh doanh ở các cấp độ không gian. Đơn vị đo lường là thang đo thứ
bậc, số 1 gán với mức độ rất ít tham gia đến số 5 rất thường xuyên tham gia.
Tài sản quan hệ: được phát triển dựa trên đặc trưng mạng lưới của khái

ngoài. Việc một doanh nghiệp dệt may Việt Nam tăng được tỷ trọng doanh số xuất
khẩu hàng FOB là một biểu hiện cho mạng lưới kinh doanh rộng và nhận được
nhiều sự tín cẩn của các khách hàng quốc tế. Do vậy, chúng được xem như một
thành phần của vốn xã hội.

2.4 CÁC THANG ĐO LƯỜNG BIẾN NGHIÊN CỨU
2.4.1 Thang đo vốn xã hội
Dựa vào cơ sở lý thuyết đã trình bày, thang đo vốn xã hội được đo lường
bằng các tài sản tham gia, tài sản mạng lưới, tài sản tín cẩn, tài sản quan hệ,tài sản
cạnh tranh, tín dụng doanh nghiệp và tài sản thị trường. Trong đó có hai biến tài sản
thị trường và tín dụng doanh nghiệp đo bằng thang đo tỷ lệ, các biến còn lại đo bằng
thang đo thứ bậc.
Tài sản tham gia (TG) - Mức độ tham gia các cuộc họp, hội thảo, triển lãm
hoặc mạng lưới sản xuất ở các cấp độ:
- Cấp độ quận/huyện TG1
- Cấp độ tỉnh, thành phố TG2
- Cấp độ quốc gia TG3
- Cấp độ quốc tế TG4
Tài sản mạng lưới (ML) - Mức độ quan trọng của các nguồn thông tin sau
đây phục vụ cho sự cải tiến sản phẩm, quy trình sản xuất mới:
- Khách hàng ML1
- Nhà cung cấp ML2
- Đối thủ cạnh tranh ML3
- Công ty tư vấn ML4
Vui lòng ghi rõ tên tác giả, đề tài khi sử dụng các thông tin từ luận văn này
www.caohockinhte.info

HV: Huỳnh Thanh Điền, GVHD: Nguyễn Hoàng Bảo
18
- Các công ty khác trong cùng tập đoàn ML5

- Cố gắng giữ nhân viên và công nhân làm việc đủ năng lực CT3
Vui lòng ghi rõ tên tác giả, đề tài khi sử dụng các thông tin từ luận văn này
www.caohockinhte.info

HV: Huỳnh Thanh Điền, GVHD: Nguyễn Hoàng Bảo
19
- Sản phẩm của chúng tôi nhanh chóng lỗi thời CT4
- Công nghệ sản xuất tiến hoá nhanh chóng CT5
Tín dụng doanh nghiệp (TD) - Tỷ lệ phần trăm vốn vay trên tổng tài sản
doanh nghiệp.
Tài sản thị trường (TT) - Tỷ lệ phần trăm doanh số xuất khẩu từ hàng FOB
năm 2007.

2.4.2. Thang đo sự cải tiến
Dựa vào lý thuyết cải tiến, thang đo mức độ cải tiến sản phẩm thể hiện qua
các chỉ tiêu sau:
- Tỷ lệ % chi phí Nghiên cứu & Phát triển (R&D) trên tổng chi phí RD
- Tỷ lệ % chi phí nghiên cứu thị trường trên doanh thu NCTT
- Phần trăm doanh số từ sản phẩm mới trên tổng doanh số DTCT
- Tổng số nhân viên làm việc cho bộ phận R&D NVRD
- Số công nghệ doanh nghiệp đang áp dụng SCN
(1) Dùng máy vi tính hỗ trợ cho thiết kế/kỹ thuật
(Computer Aided Design/Engineering (CAD/CAE)).
(2) Dùng máy tính hỗ trợ cho thiết kế/sản xuất
(Computer Aided Design /Manufacturing (CAD/CAM)).
(3) Công nghệ đồng tiến hoá (Modeling or simulation technologies).
(4) Điều khiển điện tử các File CAD.
(5) Công nghệ sản xuất linh hoạt từng phần/hệ thống (FMC/FMS)
(Flexible manufacturing cells or systems).
(6) Cơ chế hoặc quy trình sản xuất theo chương trình điều khiển logic (PLC)

cải tiến doanh nghiệp không? Nếu có, thì vốn xã hội ảnh hưởng đến mức độ cải tiến
như thế nào? Để trả lời hai câu hỏi này, hai giả thuyết được đặt ra: (1) Giả thuyết 1
Vui lòng ghi rõ tên tác giả, đề tài khi sử dụng các thông tin từ luận văn này
www.caohockinhte.info

HV: Huỳnh Thanh Điền, GVHD: Nguyễn Hoàng Bảo
21
là vốn xã hội có tác động đến quyết định cải tiến của doanh nghiệp; (2) Giả thuyết 2
là vốn xã hội có ảnh hưởng đến mức độ cải tiến trên tổng thể doanh nghiệp.
Quy trình phát triển và kiểm định hai giả thuyết nghiên cứu trên được thực
hiện theo sơ đồ hình 2.1. Trước hết, từ tổng thể nghiên cứu (N), tiến hành điều tra
với tổng thể mẫu (n) bao gồm những doanh nghiệp có thực hiện cải tiến (n1) và
những doanh nghiệp không thực hiện cải tiến (n2), thực hiện phép kiểm định giả
thuyết 1 vốn xã hội có tác động đến quyết định cải tiến.
Nếu giả thuyết 1 sai, nghĩa là vốn xã hội không có tác động đến quyết định
cải tiến doanh nghiệp, tiến trình phân tích sẽ kết thúc. Nếu giả thuyết 1 đúng (nghĩa
là vốn xã hội có tác động đến quyết định cải tiến), tiến trình phân tích sẽ được thực
hiện tiếp theo bằng cách chọn ra những doanh nghiệp có thực hiện cải tiến (n1) và
xem xét ảnh hưởng của vốn xã hội đến mức độ cải tiến sản phẩm. Từ đó rút ra kết
luận và gợi ý chính sách cải tiến doanh nghiệp dưới góc độ vốn xã hội.

Vui lòng ghi rõ tên tác giả, đề tài khi sử dụng các thông tin từ luận văn này
www.caohockinhte.info

HV: Huỳnh Thanh Điền, GVHD: Nguyễn Hoàng Bảo
22
Hình 2.1: Quy trình phát triển và kiểm định giả thuyết nghiên cứu

Vui lòng ghi rõ tên tác giả, đề tài khi sử dụng các thông tin từ luận văn này
www.caohockinhte.info

HV: Huỳnh Thanh Điền, GVHD: Nguyễn Hoàng Bảo
23
(1) Mô hình kiểm định giả thuyết 1 xem xét ảnh hưởng của vốn xã hội đến
quyết định cải tiến như sau:
0 1 2 3 4 5 6 7
( /(1 ))
i i i
Logit P P TG ML TC TT QH TD CT e
       
         Trong đó: Logit(P
i
/(1-P
i
)) là logarít cơ số e của tỷ lệ xác suất doanh nghiệp
cải tiến trên xác suất không cải tiến;
i

là các hệ số hồi quy; Các biến độc lập TC là
tài sản tham gia, ML là tài sản mạng lưới, TC là tài sản tín cẩn, TT là tài sản thị
trường, QH là tài sản quan hệ, TD là tín dụng doanh nghiệp, CT là tài sản cạnh tranh
được đo lường như đã định nghĩa ở mục 2.4. Dấu kỳ vọng đều của các hệ số hồi quy
đứng trước các biến độc lập đều dương, tức dấu “+”.
(2) Mô hình kiểm định giả thuyết 2 là vốn xã hội có ảnh hưởng đến mức độ
cải tiến sản phẩm là mô hình hồi quy bội được thiết kế như sau:

hiệu
Loại
thang
đo
Đơn
vị
tính
Dấu
kỳ
vọng
(a)
Thang đo gốc
Tài sản mạng lưới
ML Thứ bậc Bậc + Réjean. L (2000).
Tài sản tín cẩn TC Thứ bậc Bậc + Réjean. L (2000).
Tài sản tham gia TG Thứ bậc Bậc + Réjean. L, (2000).
Tài sản quan hệ QH Thứ bậc Bậc + Réjean. L, (2000).
Tài sản cạnh tranh CT Thứ bậc Bậc + Réjean. L, (2000).
Tín dụng doanh
nghiệp
TD Tỷ lệ % + Biến mới đưa vào
Tài sản thị trường TT Tỷ lệ % + Biến mới bổ sung
Số công nghệ
SCN
Số
lượng
Loại + Réjean. L (2000);
Tỷ lệ doanh thu cải
tiến trên tổng doanh
thu

Là biến phụ thuộc mô hình hội quy bội.

2.6 TÓM TẮT
Vui lòng ghi rõ tên tác giả, đề tài khi sử dụng các thông tin từ luận văn này
www.caohockinhte.info

HV: Huỳnh Thanh Điền, GVHD: Nguyễn Hoàng Bảo
25
Hệ thống lý thuyết về sự cải tiến đã cho thấy vai trò đóng góp của vốn xã hội
vào sự cải tiến. Từ việc bàn luận các lý thuyết về sự cải tiến đã chọn ra được các
biến đo lường sự cải tiến sản phẩm là tỷ lệ phần trăm doanh thu từ sản phẩm cải tiến
trên doanh thu. Việc thảo luận các lý thuyết về vốn xã hội đã xây dựng được các
thang đo lường khái niệm vốn xã hội là tài sản mạng lưới, tham gia, tín cẩn, thị
trường, tín dụng doanh nghiệp và tài sản cạnh tranh.
Để trả lời hai câu hỏi nghiên cứu của đề tài là vốn xã hội có ảnh hưởng đến
quyết định cải tiến không? và vốn xã hội ảnh hưởng đến mức độ cải tiến sản phẩm
như thế nào? Hai giả thuyết được đặt ra: (1) vốn xã hội có ảnh hưởng đến quyết định
cải tiến; (2) vốn xã hội có ảnh hưởng đến mức độ cải tiến.
Việc kiểm định giả thuyết 1 được tiến hành trên toàn bộ tổng thể mẫu bằng
mô hình logit với biến phụ thuộc là tỷ lệ xác suất doanh nghiệp có cải tiến trên
doanh nghiệp không cải tiến, biến độc lập là các thành phần (nhân tố) đo lường vốn
xã hội. Giả thuyết 2 chỉ được kiểm định khi giả thuyết 1 đúng, được tiến hành trên
những doanh nghiệp (quan sát) có thực hiện cải tiến bằng mô hình hồi quy bội với
biến phụ thuộc là tỷ lệ doanh thu từ sản phẩm cải tiến trên tổng doanh thu và biến
độc lập là các thành phần của vốn xã hội và các biến số khác có vai trò làm đòn bẩy
cho sự cải tiến là tỷ lệ chi phí nghiên cứu thị trường trên tổng chi phí, tỷ lệ chi phí
nghiên cứu thị trường trên tổng chi phí và số nhân viên làm công tác nghiên cứu
phát triển. Dấu kỳ vọng của các hệ số hồi quy đứng trước biến độc lập trong cả hai
mô hình đều dương (dấu “+”).