Nâng cao hiệu quả giáo dục đạo đức truyền thống cho học sinh Trung học cơ sở thông qua
hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp
Đỗ Văn Hải Trờng THCS Đoàn Thị Điểm
1
Phần mở đầu
Việc hình thành và phát triển nhân cách cho con ngời nói chung và cho
học sinh THCS nói riêng luôn chịu nhiều tác động. Trong công cuộc đổi mới, với
xu thế hội nhập toàn cầu của nhân loại, khi yếu tố con ngời đợc đặc biệt coi
trọng thì tiềm năng trí tuệ cùng với sức mạnh tinh thần, đạo đức của con ngời
ngày càng đợc đề cao. Vấn đề đặt ra là để hình thành nhân cách học sinh theo
mục tiêu giáo dục, cần phải có sự kết tinh giữa những giá trị đạo đức truyền
thống với những giá trị đạo đức hiện đại. Trong sự mở rộng và giao lu quốc tế,
cần phải biết lựa chọn và tiếp thu những tinh hoa của các nền văn hóa khác mà
vẫn giữ đợc bản sắc truyền thống của dân tộc nh tinh thần Nghị quyết TW 5
khóa VIII của Đảng: Xây dựng và phát triển nền văn hóa Việt Nam tiên tiến,
đậm đà bản sắc dân tộc.
Những năm qua, việc giáo dục đạo đức truyền thống cho học sinh trong
trờng THCS đã đợc tiến hành nhng vẫn cha đạt kết quả mong muốn. Vẫn
còn một bộ phận học sinh tỏ ra kém hiểu biết về các giá trị đạo đức truyền thống,
có hành vi và thái độ cha phù hợp với các chuẩn mực đạo đức của dân tộc; mơ
hồ về truyền thống dân tộc, cha biết tự hào về đất nớc và con ngời Việt Nam,
từ đó cha có động cơ phấn đấu cao trong học tập, tu dỡng và rèn luyện đạo đức
để góp phần xây dựng và bảo vệ Tổ quốc vì mục tiêu dân giàu, nớc mạnh, xã
hội công bằng, dân chủ, văn minh. Nghị quyết TW 2 khóa 8 đã nhận định: Đặc
biệt đáng lo ngại là trong một bộ phận học sinh, sinh viên mờ nhạt lý tởng
theo lối sống thực dụng, thiếu hoài bo lập than, lập nghiệp vì tơng lai của
bản thân và đất nớc.
Nguyên nhân của tồn tại hạn chế trên thì có nhiều nhng phải kể đến một
nguyên nhân quan trọng là do việc lựa chọn giải pháp giáo dục cha phù hợp.
Trong nhiều năm học qua, ngành Giáo dục và đào tạo đã có chủ tr
ơng đảy

biết?
Sau khi điều tra và xử lý chúng tôi đã thu đợc kết quả nh sau:
Số các giá trị đạo đức truyền thống đã đợc học sinh nêu lên là: Truyền
thống yêu nớc, truyền thống cần cù lao động, truyền thống tôn s trọng đạo,
truyền thống uống nớc nhớ nguồn, đền ơn đáp nghĩa, truyền thống nhân nghĩa,
truyền thống hiếu học, truyền thống hiếu thảo. Tỷ lệ học sinh nhận thức đợc các
giá trị ĐĐTT cũng không đồng đều, có những truyền thống nhiều học sinh nắm
đợc nh truyền thống yêu nớc, còn có những truyền thống chỉ đợc một số ít
học sinh đợc nh truyền thống cần cù lao động, truyền thống hiếu học.
Chúng tôi có thể thống kê kết quả qua bảng số liệu sau:
Bảng 1: Các giá trị truyền thống đợc học sinh biết
STT
Các giá trị đạo đức
truyền thống
Số lợng
học sinh biết
Tỷ lệ %
học sinh biết
1 Truyền thống tôn s trọng đạo 130 65.7
2 Truyền thống yêu nớc 115 58.1
3 Truyền thống nhân nghĩa 81 40.9
4 Truyền thống hiếu học 50 25.3
5 Truyền thống hiếu thảo 25 12.6
6 Truyền thống cần cù lao động 14 7.1
Nh vậy, nhìn vào bảng kết quả trên chúng ta thấy chỉ có một số truyền
thống tiêu biểu đợc học sinh nắm đợc nh: truyền thống yêu nớc có 115 học
sinh nêu lên chiếm 58.1%, truyền thống tôn s trọng đạo đợc 130 học sinh nêu
chiếm 65.7%, truyền thống nhân nghĩa có 81 học sinh chiếm 40.9%. Có thể nói
đây là những truyền thống đợc nhà trờng cũng nh gia đình và các phơng
Nâng cao hiệu quả giáo dục đạo đức truyền thống cho học sinh Trung học cơ sở thông qua

nớc ngoài thì học sinh trả lời không đồng ý là phù hợp.
Qua điều tra và xử lý chúng tôi thu đợc kết quả nh sau:
Kết quả bảng 2 cho thấy: nhận thức của học sinh về nội dung các giá trị
ĐĐTT là tơng đối tốt thể hiện nh sau:
Bảng 2: Nội dung các giá trị đạo đức truyền thống
đồng ý Phân vân K đồng ý

stt

Nội dung các giá trị
SL % SL % SL %
1
Yêu nớc là phải tích cực góp
phần xây dựng xã hội công
bằng, dân chủ, văn minh
193 97.4 3 1.5 2 1.0
Nâng cao hiệu quả giáo dục đạo đức truyền thống cho học sinh Trung học cơ sở thông qua
hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp
Đỗ Văn Hải Trờng THCS Đoàn Thị Điểm
4
2
Quan niệm thơng ngời nh
thể thơng thân
35 17.6 61 30.8 102 51.5
3
Đối với anh em, gia đình và
danh dự của gia đình là
169 80.5 22 11.1 6 3.0
4
Không có công việc nào thấp

tham gia một cách thỉnh thoảng là : 47.4%, 48.0%, 27.8% ,mức trung bình
41.1%.
Truyền thống cần cù lao động gồm các biểu hiện(2,6,7,12,16) mức độ thể
hiện của học sinh thờng xuyên là : 75.7%, 54.0%, 54.0%, 68.2%, 49.5%, tính
trung bình là 60.3%.Còn mức độ tham gia tỉnh thoảng là : 24.2%, 37.8%, 42.9%,
27.3%, 46.5%, mức trung bình là 35.75.
Bảng 3: hành vi của học snh THCS liên quan đến các giá trị ĐĐTT

Nâng cao hiệu quả giáo dục đạo đức truyền thống cho học sinh Trung học cơ sở thông qua
hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp
Đỗ Văn Hải Trờng THCS Đoàn Thị Điểm
5
t.xuyên T.thoảng K.bao giờ
stt Hành vi
sl % sl % sl %
1
Tích cực tham gia các HĐ ở trờng, và
địa phơng
102 75.7 95 47.9 1 0.5
2 Chăm chỉ học tập 150 75/7 48 24/2 0 0
3
Thích tìm hiểu TT và phong tục, tập
quán của Việt Nam
41 20.7 125 63.1 32 16.1
4
Giúp đỡ bạn vè và những ngời xung
quanh khi gặp khó khăn
102 51.5 94 47.4 2 1.0
5 Kính trọng, giúp đỡ ông bà, cha mẹ 153 77.2 44 22.2 1 0.5
6

87 43.9 105 53.0 6 3.0
17 Làm ông bà, cha mẹ phải buồn phiền 9 4.5 126 63.6 63 31.8
18
Quan tâm chăm sóc, giúp đỡ anh chị
122 61.6 62 31.3 14 7.1
Nâng cao hiệu quả giáo dục đạo đức truyền thống cho học sinh Trung học cơ sở thông qua
hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp
Đỗ Văn Hải Trờng THCS Đoàn Thị Điểm
6
em
19
Tham gia bàn bạc với cha mẹ về công
việc của GĐ
5 2.5 102 51.5 91 46.0
Qua kết quả trên chúng tôi nhận xét: Mức độ tham gia các hoạt động học
sinh thể hiện thái độ hành vi của mình là thờng xuyên quan tâm tới công việc
học tập của mình, quan tâm tới thầy cô giáo và tới gia đình của mình.Còn những
giá trị thể hiện truyền thống yêu nớc, truyền thống cần cù lao động , thì caca
em tham gia ở mức độ thỉnh thoảng chiếm một tỉ lệ cao.Nh vậy có thể nói, học
sinh ngày nay chủ yếu quan tâm đến công việc học tập, mà ít quan tâm đến việc
theo dõi tình hình kinh tế , chính trị, xã hội của quê hơng đất nớc.Trong lĩnh
văn hóa xã hội nh sách báo, phim ảnh của Việt Nam, thì hầu hết các em cũng
không có nhiều hứng thú, do vậy mức độ tham gia những hoạt động này chiếm
một tỉ lệ thấp.
Thực tế này đặt ra cho những ngời làm công tác giáo dục, cho cán bộ quản
lý và giáo viên, trong quá trình giáo dục cần phảI giáo dục cho học sinh có nhận
thức đúng đắn về những giá trị - đạo đức nhân văn, biết tự hào về truyền thống
quê hơng đất nớc và con ngời Việt Nam, có ý thức gìn giữ và phát huy bản
sắc văn hóa và những truyền thống tốt đẹp của dân tộc.
Để đánh giá thái độ của học sinh THCS về các giá trị

của dân tộc
9 4.5 62 31.3 125 63.1 12 6.1
7 Không hào hứng tham gia
hoạt động đền ơn đáp
nghĩa
4 2.0 62 7.6 97 49.0 86 43.4
8 Giúp đỡ ngời khác khi
gặp khó khăn
17 8.6 122 61.6 21 10.6 38 19.2
9 Quan tâm chăm sóc ông
bà, cha mẹ
136 68.7 54 27.3 7 3.5 1 0.5
10 Tôn trọng các di tích lịch
sử, văn hóa
55 27.8 94 47.5 33 16.7 16 8.1
11 Tích cực giúp đỡ cha mẹ
việc nhà
74 37.4 109 55.1 12 6.1 2 1.0
12 Sống giản dị, tiết kiệm 21 10.6 85 42.9 87 43.9 5 2.5
13 Sống ích kỷ không coi
trọng tình nghĩa
7 3.5 23 11.6 71 35.9 97 49.4
14 Gìn giữ tài sản của nhà
trờng
58 29.3 85 42.9 39 19.7 16 8.1
15 Yêu thích các loại hình
nghệ thuật Việt Nam
36 18.2 60 30.3 88 44.4 14 7.1
16 Tự hào về gia đình, dòng
họ

yếu là nằm ở giá trị truyền thống yêu nớc.
4. Tìm hiểu thực trạng về mức độ và hứng thú tham gia các hoạt động
giáo dục ĐĐ TT của học sinh THCS (bảng 5: Mức độ và hứng thú của học sinh
tham gia các hoạt động bảng ngang ở cuối tài liệu)
Qua điều tra về nhận thức, thái độ và hành vi của học sinh THCS về các giá
trị ĐĐTT. Chúng tôi muốn tìm hiểu xem trong quá trình tổ chức các hoạt động
nhắm giáo dục ĐĐTT của nhà trờng, thì mức độ tham gia và hứng thú của học
sinh đối với những hoạt động đó nh thế nào? Qua điều tra và xử lý kết quả
chúng tôi thu đợc kết quả nh sau:
Qua kết quả bảng cho thấy: mức độ tham gia các hoạt động của học sinh là
thỉnh thoảng, tính tỷ lệ trung bình là 46,5% còn thờng xuyên là 32,4%, không
bao giờ chiếm 21%. Trong đó các hoạt động đợc các em tham gia thờng
xuyên là: Kỷ niệm các ngày truyền thống có 142 em trả lời thờng xuyên tham
gia chiếm 71,7%, hoạt động gây quỹ tình nghĩa, giúp học sinh nghèo có 108 em
chiếm 54,5%, quyên góp ủng hộ đồng bào gặp khó khăn chiếm 73,7%. Còn các
hoạt động nh: tu bổ nghĩa trang liệt sỹ, thăm viện bảo tàng, thăm quan các di
tích lịch sử, danh lam thắng cảnh thì các em ít tham gia. Khi phỏng vấn trực tiếp
một số em thì các em cho biết: những hoạt động mà các em đợc tham gia. Khi
phỏng vấn trực tiếp một số em thì các em cho biết: những hoạt động mà các em
đợc tham gia thờng xuyên là do nhà trờng tổ chức. Còn một số những hoạt
động các em rất thích đợc tham gia, thì nhà trờng ít tổ chức.
Để tìm hiểu nguyện vọng của các em còn muốn đợc tham gia những hoạt
động nào, chúng tôi đa ra câu hỏi thứ 6 với nội dung: Em muốn đ
ợc tham gia
những hoạt động nào nữa?
Nâng cao hiệu quả giáo dục đạo đức truyền thống cho học sinh Trung học cơ sở thông qua
hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp
Đỗ Văn Hải Trờng THCS Đoàn Thị Điểm
9
Song những hoạt động nhiều học sinh muốn đợc tham gia thì chủ yếu vẫn

Kết quả cho thấy 100% giáo viên cho rằng việc giáo dục các giá trị ĐĐTT
cho học sinh THCS là hết sức cần thiết. Nh vậy có thể kết luận rằng tất cả giáo
viên đã nhận thức đợc tầm quan trọng của việc giáo dục ĐĐTT cho học sinh.
Đồng thời họ cũng đa ra những lý do của sự cần thiết phải giáo dục ĐĐTT cho
học sinh. Những lý do cũng hết sức phong phú, chúng tôi có thể khái quát một số
lý do cơ bản đợc đông đảo giáo viên đề cập tới nh:
- Đạo đức là cái gốc của mọi hành động.
- Giáo dục đạo đức truyền thống cho mỗi học sinh là đáp ứng mục tiêu, yêu
cầu giáo dục con ngời mới XHCN.
Nâng cao hiệu quả giáo dục đạo đức truyền thống cho học sinh Trung học cơ sở thông qua
hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp
Đỗ Văn Hải Trờng THCS Đoàn Thị Điểm
10
- Ngày nay việc giáo dục đạo đức truyền thống là hết sức cần thiết vì các
giá trị đó đang bị xuống cấp.
- Giúp cho học sinh nhận thức đúng đắn các giá trị ĐĐTT của dân tộc.
- Có quá khứ thì mới có tơng lai.
- Đạo đức truyền thống là nét đẹp văn hóa, là sức mạnh của dân tộc.
Nh vậy có thể khẳng định rằng với sự nhận thức của giáo viên và những lý
do mà họ nêu ra cho thấy, việc giáo dục ĐĐTT cho thế hệ trẻ nói chung và học
sinh THCS nói riêng là hết sức cần thiết, nó phù hợp với yêu cầu của sự phát
triển xã hội và mục tiêu đào tạo con ngời trong giai đoạn công nghiệp hóa, hiện
đại hóa đất nớc, trong nền kinh tế thị trờng và xu thế hội nhập toàn cầu nh
hiện nay.
2. Tìm hiểu thực trạng việc tổ chức các hoạt động giáo dục NGLL nhằm
giáo dục ĐĐTT cho học sinh THCS.
Trong các nhà trờng, ngoài hoạt động dạy học các môn học nhằm cung
cấp cho học sinh một hệ thống những tri thức về tự nhiên, xã hội và con ngời,
thì một trong những hoạt động không thể thiếu đợc đó là hoạt động giáo dục
NGLL. Với vị trí vai trò của hoạt động giáo dục NGLL là một trong hai con

đáo.
- Nội dung và hình thức các hoạt động phong phú, sinh động nên gây đợc
hứng thú cho học sinh.
Nh vậy có thể nói những lý do mà giáo viên nếu ra trên đây, đó cũng chính
là những yêu cầu cơ bản đối với việc tổ chức các hoạt động giáo dục NGLL cho
học sinh THCS trong điều kiện hiện nay. Nhằm giúp cho học sinh có nhận thức
đúng đắn đối với các giá trị ĐĐTT của dân tộc, có hành vi và thái độ phù hợp với
các chuẩn mực ĐĐTT.
3. Kết luận về thực trạng:
Kết quả điều tra thực trạng trên cho thấy: Nhận thức của học sinh THCS
hiện nay về các giá trị ĐĐTT còn nhiều hạn chế. Trong khi ở một bộ phận học
sinh đã có nhận thức, thái độ và hành vi phù hợp với chuẩn mực của ĐĐTT, thì
bên cạnh đó vẫn còn một bộ phận học sinh tỏ ra kém hiểu biết về các giá trị
ĐĐTT, có thái độ, hành vi không phù hợp với các yêu cầu, chuẩn mực ĐĐTT
của dân tộc.
Về công tác giáo dục, thì đại bộ phận giáo viên và cán bộ quản lý đều nhận
thức đợc tầm quan trọng của việc giáo dục những giá trị ĐĐTT cho học sinh.
Nhận thức đợc vai trò của việc tổ chức các hoạt động giáo dục NGLL nhằm
giáo dục giá trị ĐĐTT cho học sinh. Song hiệu quả của việc tổ chức các hoạt
động giáo dục NGLL cha cao, học sinh không có nhiều hứng thú khi tham gia
hoạt động. Điều đó đã ảnh hởng đến hiệu quả việc giáo dục giá trị ĐĐTT cho
học sinh. Những hạn chế nói trên là do nhiều nguyên nhân, trong đó cần phải kể
đến những nguyên nhân cơ bản nh:
- Nội dung giáo dục các giá trị ĐĐTT còn đơn điệu, cha phong phú, đa
dạng, cha phù hợp với đặc điểm tâm sinh lý học sinh, nên gây nhàm chán đối
với học sinh.
- Hình thức tổ chức các hoạt động giáo dục NGLL còn đơn điêu, cha
phong phú, hấp dẫn, cha đáp ứng đợc nhu cầu và nguyện vọng của học sinh
trong điều kiện xã hội phát triển hiện nay.
- Cha có một cơ chế quản lý và chỉ đạo hợp lý việc tổ chức hoạt động giáo

trong giai đoạn hiện nay.
Từ việc nghiên cứu thực trạng nhận thức, thái độ, hành vi của học sinh
THCS đối với các giá trị ĐĐTT và thực trạng công tác giáo dục ĐĐTT cho học
sinh chúng tôi nhận thấy rằng: Nhà trờng THCS có trách nhiệm giáo dục cho
học sinh những giá trị đạo đức truyền thống tốt đẹp của dân tộc. Nhiệm vụ của
ngời giáo viên đợc thể hiện thông qua hai lĩnh vực hoạt động chủ yếu đó là:
hoạt động giảng dạy và hoạt động giáo dục nhân cách học sinh thông qua các
hoạt động giáo dục NGLL.
Để làm tốt hơn những công tác giáo dục ĐĐTT cho học sinh thông qua hoạt
động giáo dục NGLL, đòi hỏi mỗi cán bộ giáo viên phải nhận thức rõ vai trò
trách nhiệm của minh. Không chỉ làm tốt nhiệm vụ giảng dạy trau dồi cho học
sinh những tri thức, kỹ năng, kỹ xảo về các lĩnh vực khoa học (tự nhiên và xa
hội) mà phải làm tốt nhiệm vụ giáo dục, nhất là giáo dục ĐĐTT cho học sinh.
Đồng thời phải thấy đợc vai trò của hoạt động giáo dục NGLL trong việc giáo
dục nói chung và giáo dục ĐĐTT nói riêng. Từ sự nhận thức đúng đắn này mà
mỗi cán bộ giáo viên sẽ tự hoàn thiện cho mình về kiến thức và kỹ năng tổ chức
các hoạt động giáo dục NGLL nhằm đảm bảo mang lại hiểu quả mong muốn.
* Về kỹ năng tổ chức hoạt động:
Để có thể tổ chức hoạt động giáo dục NGLL đạt hiểu quả thì đòi hỏi ngời
giáo viên phải có những kỹ năng cơ bản sau:
* Kỹ năng nhận thức:
Nâng cao hiệu quả giáo dục đạo đức truyền thống cho học sinh Trung học cơ sở thông qua
hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp
Đỗ Văn Hải Trờng THCS Đoàn Thị Điểm
13
Kỹ năng nhận thức của hoạt động giáo dục NGLL thể hiện ở kỹ năng tìm
hiểu nhân cách đối tợng học sinh, tìm hiểu các nhân tố bên trong và bên ngoài
ảnh hởng đến quá trình hình thành và phát triển nhân cách của học sinh nh:
Môi trờng xã hội xung quanh nơi các em sống, hoàn cảnh gia đình, các quy
định của nhà trờng và các loại hình hoạt động giáo dục của nhà trờng Trên

Nhằm phát huy hiệu quả của việc tổ cho các hoạt động giáo dục NGLL và hạn
chế thấp nhất những lệch lạc, thiếu xót trong quá trì hoàn thiện cho quá trình tổ
chức hoạt động.
1.2. Có một cơ chế quản lý và chỉ đạo hoạt động giáo dục NGLL trong
trờng THCS
Từ thực trạng nghiên cứu trên, chúng tôi nhận thấy: Cần có một cơ chế quản
lý và chỉ đạo quá trình tổ choc các hoạt động giáo dục NGLL cho học sinh trong
Nâng cao hiệu quả giáo dục đạo đức truyền thống cho học sinh Trung học cơ sở thông qua
hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp
Đỗ Văn Hải Trờng THCS Đoàn Thị Điểm
14
nhà trờng THCS. Khi một cơ chế quản lý và chỉ đạo sẽ giúp cho việc triển khai
các hoạt động giáo dục NGLL đợc tiến hành một cách có kế hoạch, thờng
xuyên, liên tục và có sự thống nhất từ ban giám hiệu nhà trờng, tổng phụ trách
đoàn đội, giáo viên chủ nhiệm lớp cho đến học sinh. Theo chúng tôI, cơ chế
quản lý và chỉ đạo hoạt động giáo dục NGLL có thể thực hiện nh sau: Hiệu
trởng làm trởng ban, phó hiệu trởng và tổng phụ trách đội làm phó ban, giáo
viên chủ nhiệm và cán bộ các chi đội trực tiếp tham gia chỉ đạo và điều hành
hoạt động. Chúng tôi xin minh họa sơ đồ quản lý, chỉ đạo nh sau:
th Đoàn (Phó ban)
GV bộ môn
Cán bộ lớp, Đội
Nâng cao hiệu quả giáo dục đạo đức truyền thống cho học sinh Trung học cơ sở thông qua
hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp
Đỗ Văn Hải Trờng THCS Đoàn Thị Điểm
15
với những cán bộ giáo viên tham gia hoạt động này, cần phảI đợc chuẩn bị bồi
dỡng tri thức, về kỹ năng tổ chức hoạt động giáo dục NGLL để họ có thể làm
tốt nhiệm vụ của mình.
Để thực hiện tốt những yêu cầu giáo dục đã đề ra trong quá trình tổ chức
hoạt động phải có sự kiểm tra đánh giá. Qua kiểm tra, đánh giá việc thực hiện kế
hoạch và hiệu quả của công việc thực hiện các hoạt động giáo dục NGLL mà cán
bộ quản lý có thể đánh giá đợc chất lợng, hiệu quả của hoạt động NGLL, phát
hiện những sai sót, phát hiện những nhân tố mới trong quá trình tổ chức hoạt
động. Từ đó mà có những biện pháp điều chỉnh kịp thời về mục tiêu, nội dung,
phơng pháp và hình thức tổ chức hoạt động. Để động viên giáo viên, học sinh
và các đối tợng khác trong quá trình tham gia hoạt động, nhà trờng cần có
những biện pháp khuyến khích, khen thởng, phê bình, nhắc nhở kịp thời và phù
hợp. Đây cũng chính là một trong những hạn chế trong quá trình tổ chức hoạt
động giáo dục NGLL ở các nhà trờng THCS trong thời gian qua. Cho nên nhà
trờng cần có những biện pháp cần có những biện pháp động viên, khuyến khích
cán bộ, giáo viên và học sinh tham gia vào các hoạt động một cách hữu hiệu.
Cần trách tình trạng tổ chức các hoạt động giáo dục NGLL một cách hình thức
qua loa, đại khái, với nội dung nghèo nàn đơn điệu, không phù hợp với hứng thú,
yêu cầu và đặc điểm tâm sinh lý của học sinh trong giai đoạn hiện nay.
1.3. Đổi mới nội dung và hình thức tổ chức hoạt động giáo dục giá trị
ĐĐTT cho học sinh
* Về nội dung:
Bởi vì việc giảng dạy các môn Giáo dục công dân, hoạt động giáo dục

Thực tiễn việc tổ chức các hình thức hoạt động giáo dục giá trị ĐĐTT ở các
nhà trờng THCS hiện nay chủ yếu là: mít tinh, thi tìm hiểu, lễ phát động thi
đua Những hình thức này do lặp đi lặp lại đã dẫn đến sự nhàm chán, không
gây đợc hứng thú đối với học sinh. Để những hoạt động giáo dục ĐĐTT thu hút
đợc học sinh tham gia, theo chúng tôi, cần đa vào nhứng hình thức hiện đại đa
đạng nh: thi tìm hiểu những truyền thống tốt đẹp của nhà trờng, của địa
phơng, hoạt động văn nghệ thể thao, tham gia du lịch cắm trại, giao lu các
thế hệ; tổ chức diễn tiểu phẩm, hát dân ca, ngâm thơ, thi hùng biện, nh vậy sẽ
có tác dụng kích thích tính tích cực của học sinh khi tham gia hoạt động.
Chúng tôi nhận they cần phải cải nội dung và các biện pháp thực hiện các
hình thức hoạt động này. Trên cơ sở thực hiện tốt, sáng tạo và linh hoạt các hình
thức giáo dục NGLL, hằng năm có tổng kết, đánh giá rút kinh nghiệm để nội
dung và hình thức hoạt động giáo dục NGLL ngày càng đợc bổ sung và hoàn
thiện dần.
1.4. Tổ chức hoạt động giáo dục NGLL nhằm giáo dục ĐĐTT cho học
sinh phải đợc tiến hành theo một quy trình hợp lý chặt chẽ.
Việc xây dung quy trình và những kỹ năng tổ chức hoạt đông giáo dục
NGLL chiếm một vị trí có tính chất quyết định đến quá trình giáo dục ĐĐTT
cho học sinh.
Dựa trên tất cả những gì thu thập đợc trong quá trình nghiên cứu, chúng tôi
trình bày một quy trình tổ chức hoạt động giáo dục NGLL và những kỹ năng cơ
bản tổ chức hoạt động giáo dục NGLL ở nhà trờng THCS nh sau:
* Quy trình chung tổ chức hoạt động giáo dục NGLL.
Quy trình chung tổ chức hoạt động giáo dục NGLL cho học sinh có thể tiến
hành theo các bớc sau:
Bớc 1: Đặt tên chủ đề hoạt động và xác định các yêu cầu giáo dục cần
phải đạt đợc.
Trớc hết cần xác định tên gọi (chủ đề) của hoạt động cần tổ chức là gì? Vì
tên gọi và hoạt động sẽ hàm chứa những nội dung và lựa chọn những hình thức
tiến hành cho phù hợp. Việc lựa chọn tên goi cho hoạt động càng rõ ràng cho

- Tranh thủ sự phối hợp, giúp đỡ của các lực lợng giáo dục khác trong và
ngoài nhà trờng thông qua công tác xã hội hóa giáo dục.
Bớc 3: Tiến hành và kết thúc hoạt động.
Tùy vào quy mô tổ chức hoạt động theo đơn vị hay toàn trờng mà việc tiến
hành hoạt động có khác nhau.
Đối với hoạt động theo quy mô lớp thì nên để cho học sinh hoàn toàn tự
quản theo chơng trình đã đợc chuẩn bị. Còn giáo viên giữ vai trò cố vấn, chỉ
xuất hiện khi có tình huống bất ngờ àm các em xử lý lúng túng hoặc không xử
lý kịp. Kết thúc hoạt động, ngời điều khiển lên nhận xét về kết quả tiết sinh
hoạt, về kỷ luật trật tự, ý thức thái độ tham gia hoạt động của các bạn trong lớp.
Đối với những hoạt động có quy mô toàn trờng cũng nên để cho học sinh
điều khiển chơng trình tự quản nhiều hơn. Kết thúc, tổng phụ trách đội lên nhận
xét và nói lời cảm ơn đại biểu, các thầy cô giáo.
Bớc 4: Tổ chức rút kinh nghiệm và đánh giá kết quả hoạt đông.
Sau mỗi hoạt động giáo viên nên tổ chức rút kinh nghiệm để những lần tiếp
theo tổ chức tốt hơn có hiệu quả hơn.
1.5. Phát huy vai trò tự giác, tích cực, độc lập sáng tạo của học sinh
trong quá trình tổ chức hoạt động.
Trong quá trình giáo dục, tính tích cực, tự giác chủ động sáng tạo của học
sinh đóng một vai trò to lớn và có ý nghĩa quyết định đến việc hình thành và
phát triển nhân cách con ngời.
Với tính chất của hoạt động giáo dục NGLL thì việc phát huy vai trò chủ
thể tự giác, tích cực độc lập của học sinh càng có một ý nghĩa đặc biệt quan
trọng.
Để phát huy vai trò chủ thể của học sinh trong quá trình tổ chức hoạt động
thì đòi hỏi những ngời làm công tác giáo dục, trong công việc thực hiện các
Nâng cao hiệu quả giáo dục đạo đức truyền thống cho học sinh Trung học cơ sở thông qua
hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp
Đỗ Văn Hải Trờng THCS Đoàn Thị Điểm
18

ợng xã hội tham gia vào quá trình giáo dục học
sinh nói chung và giáo dục giá trị ĐĐTT cho học sinh nói riêng trở thành môt
yêu cầu cơ bản và cấp bách, đặc biệt là đối với hoạt động giáo dục NGLL.
Thực hiện giáo dục giá trị ĐĐTT cho học sinh thông qua hoạt động giáo
dục NGLL cho thấy, có thể huy động một lực lợng xã hội đông đảo tham gia
nh sau:
- Tập thể cán bộ giáo viên và các tổ chức đoàn thể trong nhà trờng.
- Các ban ngành đoàn thể ngoài nhà trờng nh: Hội phụ nữ, Đoàn thanh
niên, Hội cựu chiến binh, Ban đại diện cha mẹ học sinh
- Các tổ chức kinh tế xã hội và các nhà hảo tâm đến sự nghiệp giáo dục.
Với sự tham gia đồng đảo của các lực lợng xã hội sẽ giúp cho nhà trờng
nhiều mặt trong quá trình tổ chức các hoạt động giáo dục NGLL. Nó tạo ra một
phong trào rộng khắp, một môi trờng thuận lợi giúp cho việc giáo dục, tuyên
truyền cho học sinh những giá trị ĐĐTT. Bằng cách đó, cũng tạo nên những điều
kiện thuận lợi giúp cho học sinh đợc gặp gỡ, giao lu với các thế hệ những
Nâng cao hiệu quả giáo dục đạo đức truyền thống cho học sinh Trung học cơ sở thông qua
hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp
Đỗ Văn Hải Trờng THCS Đoàn Thị Điểm
19
chiến sỹ cách mạng, nhng anh hùng lao động sản xuất, những ngời có tấm
lòng nhân ái để các em đợc mắt thấy, tai nghe về những điều đã học, có điều
kiện thể nghiệm những kiến thức, thái độ, quan điểm mà các em đã đợc giáo
dục trong nhà trờng.
Việc kết hợp và huy động các lực lợng xã hội tham gia, tranh thủ sự đóng
góp, giúp đỡ cho nhà trờng và những ngời tổ chức hoạt động giáo dục khắc
phục đợc những khó khăn về tài chính, về cơ sở vật chất khi tổ chức hoạt động
giáo dục NGLL theo hớng xã hội hóa công tác giáo dục là một điều kiện quan
trọng góp phần nâng cao hiệu quả giáo dục trong giai đoạn hiện nay.
Tuy nhiên để huy động đợc sự tham gia đông đảo và hiệu quả của các lực
lợng xã hội vào quá trình tổ chức hoạt động giáo dục NGLL trong việc giáo dục

quả, chúng tôi đã tiến hành thử nghiệm theo quy trình sau:
- Do đầu vào (trớc thử nghiệm) về nhận thức của học sinh về 5 nội dung có
liên quan đến 5 giá trị ĐĐTT: truyền thống tôn s trọng đạo, nhân nghĩa, truyền
thống cần cù lao động, truyền thống yêu nớc, truyền thống quý trọng gia đình.
Nâng cao hiệu quả giáo dục đạo đức truyền thống cho học sinh Trung học cơ sở thông qua
hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp
Đỗ Văn Hải Trờng THCS Đoàn Thị Điểm
20
- Thiết kế 5 hoạt động để giáo dục một số nội dung của 5 giá trị ĐĐTT với
các chủ đề hoạt động nh sau: Quê hơng giàu đẹp, Bầu ơi thơng lấy bí
cùng, Khéo tay hay làm, Thầy cô và mái trờng, Chúng em nhớ công
ơn ông bà cha mẹ.
- Sử dụng tổng hợp các biện pháp đã trình bày ở trên để tổ chức thực hiện 5
hoạt động đã đợc thiết kế.
- Đo đầu ra (sau khi có tác động s phạm) so sánh kết quả đầu vào và kết
quả đầu ra, để thấy đợc mức độ nhận thức của học sinh đã có sự chuyển biến
nh thế nào? Trên cơ sở đó mà rút ra những kết luận cần thiết.
2.4. Kết quả thử nghiệm
Để đánh giá, chúng tôi đa ra bài trắc nghiệm với chuẩn và thang đánh giá
nh sau:
- Chuẩn đánh giá:
Để đánh giá trình độ nhận thức của học sinh đạt đợc nhờ tác động s
phạm, chúng tôi dựa vào kết quả nắm kiến thức về các giá trị ĐĐTT.
- Thang đánh giá:
Về mức độ nhận thức đối với nội dung các giá trị, chúng tôi sử dụng câu hỏi
trắc nghiệm và đợc sắp xếp thành 3 mức độ:
Mức độ 1 (tốt): Nêu đợc nội dung của mỗi truyền thống một cách chính
xác (từ 4 -5 nội dung trở lên).
Mức độ 2 (Khá): Nêu đợc 2 nội dung của mỗi truyền thống.
Mức độ 3 (Trung bình): Không nắm đợc nội dung của mỗi truyền thống.

* Tiến hành tác động s phạm:
Từ ngày 25/3 đến ngày 27/3 chúng tôi kết hợp với giáo viên chủ nhiệm lớp
tổ chức cho học sinh hoạt động lớp vào tiết sinh hoạt thứ 7 hàng tuần và sau 25
phút chào cờ sáng thứ 2 hàng tuần. Sau mỗi hoạt động chúng tôi tiến hành kiểm
tra đánh giá nhận thức của học sinh. Sau 5 tuần chúng tôi thu đợc kết quả mức
độ nhận thức của học sinh về nội dung các giá trị ĐĐTT nh sau:

Nhận thức của học sinh về các giá trị ĐĐTT sau TN
Mức độ nhận thức của học sinh
TT Giá trị
Mức độ 1 Mức độ 2 Mức độ 3
1 Truyền thống yêu nớc 52.4% 35.1% 12.5%
2 Truyền thống nhân nghĩa 53.2% 32.5% 14.3%
3 Truyền thống cần cù lao động 44.8% 37.6% 17.6%
4 Truyền thống tôn s trọng đạo 64.5% 28.0% 7.5%
5 Truyền thống quí trọng gia đình 63.3% 22.3% 14.4%
6 Mức độ trung bình các giá trị 56.6% 31.1% 13.3%
Nh vậy qua kết quả trên cho thấy bằng những biện pháp giáo dục nhất
định, trình độ nhận thức của học sinh về nội dung các giá trị đạo đức truyền
thống đã đợc nâng cao rõ rệt.
Để thấy đợc mức độ chuyển biến về nhận thức của học sinh chúng tôi so
sánh kết quả trớc và sau thử nghiệm nh sau:
So sánh nhận thức của học sinh về giá trị ĐĐTT
trớc và sau thử nghiệm

Kết quả (%)
Thời điểm
Mức độ 1 Mức độ 2 Mức độ 3
Nâng cao hiệu quả giáo dục đạo đức truyền thống cho học sinh Trung học cơ sở thông qua
hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp

giáo dục NGLL.
* Về nội dung, chơng trình kế hoạch dạy học và giáo dục, Bộ giáo dục-
đào tạo, cần phải thực sự chú ý đúng mức đến vai trò của hoạt động giáo dục
NGLL. Xem đó nh là một trong những nội dung của hoạt động dạy học và giáo
dục trong nhà trờng. Trên cơ sở những văn bản của Bộ, Ban giám hiệu nhà
trờng, cán bộ phụ trách Đoàn, Đội và giáo viên giảng dạy bộ môn giáo dục
công dân, hoạt động giáo dục NGLL, cần thực hiện đúng nội dung chơng trình
bắt buộc đợc thực hiện theo các chủ điểm hàng tháng. Chơng trình bắt buộc
yêu cầu nhà trờng và mọi học sinh phảI tham gia hoạt động, vì đó là những nội
dung góp phần thực hiện mục tiêu giáo dục hoàn thiện nhân cách học sinh. Cần
phải đa việc tổ chức các hoạt động giáo dục NGLL về giáo dục của nhà trờng.
Nâng cao hiệu quả giáo dục đạo đức truyền thống cho học sinh Trung học cơ sở thông qua
hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp
Đỗ Văn Hải Trờng THCS Đoàn Thị Điểm
23
* Về hình thức tổ chức hoạt động giáo dục NGLL: phải có sự kết hợp linh
hoạt sáng tạo các hình thức hoạt động, nhắm đáp ứng nhu cầu, hứng thú, đặc
điểm nhận thức và đặc điểm tâm sinh lý của học sinh. Những hình thức tổ chức
hoạt động giáo dục NGLL nhắm giáo dục ĐĐTT cho học sinh bằng hình thức
sau: Sinh hoạt vào tiết chào cờ sáng thứ hai hàng tuần, sinh hoạt chủ đề vào tiết
sinh hoạt thứ bẩy hàng tuần, tổ chức các cuộc thi tìm hiểu về truyền thống quê
hơng đất nớc, truyền thống dân tộc, truyền thống Đoàn, Đội và truyền thống
nhà trờng
* Thực tế tổ chức hoạt động giáo dục NGLL ở nhà trờng THCS cho thấy:
Trớc đây do cha đa vào nội dung tiết học, do không đợc thể hiện bằng các
văn bản, không đợc quy định cụ thể về thời gian trong kế hoạch của nhà trờng,
nên việc tổ chức các hoạt động giáo dục NGLL cho học sinh không đợc tiến
hành một cách có hệ thống. Phần lớn chỉ tổ chức các hoạt động giáo dục NGLL
nhằm giáo dục ĐĐTT cho học sinh vào các ngày lễ lớn của dân tộc mà nhà
trờng tổ chức. Lực lợng tham gia chỉ đạo các hoạt động giáo dục NGLL chủ

Đỗ Văn Hải Trờng THCS Đoàn Thị Điểm
24
ra cho Bộ giáo dục- đào tạo, các trờng s phạm trong quá trình đào tạo đội ngũ
giáo viên cần phải hết sức chú trọng đến việc hình thành những kỹ năng tổ chức
hoạt động giáo dục NGLL và các hoạt động xã hội khác. Trong giai đoạn hiện
nay thì việc hình thành những kỹ năng đó càng có một ý nghĩa vô cùng quan
trọng, khi mà nội dung giáo dục ngày càng đa dạng phong phú, khi mà thời gian
học tập của học sinh ở nhà trờng ngày càng nhiều và khi nội dung chơng trình
hoạt động giáo dục NGLL đợc đa vào kế hoạch dạy học, giáo dục của nhà
trờng.
3.3. Về vấn đề cơ sở vật chất.
Để tổ chức những hoạt động giáo dục NGLL trong việc giáo dục những giá
trị ĐĐTT cho học sinh THCS đạt hiệu quả thì đòi hỏi cần phải có những điều
kiện vật chất nhất định.
- Bên cạnh sách giáo khoa tổ chức hoạt động giáo dục NGLL hiện hành thì
cần phải có các tài liệu tham khảo, tài liệu tuyên truyền về lịch sử truyền thống
quê hơng đất nớc, truyền thống nhà trờng và truyền thống của Đoàn, Đội.
Nhà trờng cần có phòng truyền thống đủ điều kiện về diện tích và trang thiết bị
để thực hiện việc trng bày và tổ chức các hoạt động giáo dục.
- Các phơng tiện kỹ thuật và thiết bị truyền thông để phục vụ cho việc tổ
chức các hoạt động giáo dục (nh hệ thống máy chiếu, máy vi tính, các phần
mềm trình chiếu,
- Kinh phí cho việc tổ chức các hoạt động giáo dục NGLL và bồi dỡng tập
huấn đội ngũ giáo viên, kinh phí tổ chức tham quan học tập,
Trong những năm vừa qua hoạt động giáo dục NGLL tuy đã có sự quan tâm
đầu t của các nhà trờng THCS. Song để hoạt động giáo dục NGLL đợc tiến
hành một cách thờng xuyên, liên tục và có kế hoạch, thì Nhà nớc, Bộ giáo
dục- đào tạo và các nhà trờng khi xây dựng kế hoạch tài chính cho năm học cần
dành một phần ngân sách cho việc tổ chức các việc giáo dục NGLL. Trong điều
kiện xã hội hiện nay thì việc tổ chức mọi hoạt động đều cần phải có nguồn kinh

hoạt động giáo dục NGLL đạt hiệu quả cần phảI có các điều kiện nhất định nh:
Về đội ngũ giáo viên, về cơ sở vật chất và kinh phí cho hoạt động Đây là
những điều kiện vừa có tính chất cơ bản vừa có tính cấp bách, khi mà nội dung
hoạt động giáo dục NGLL đa vào kế hoạch, chơng trình dạy học của nhà
trờng.
Ngày 27 tháng 5 năm 2010
ngời viết
Đỗ Văn Hải