PHÂN DẠNG BÀI TOÁN HOÁ HỌC 8 Ở TRƯỜNG TRUNG HỌC CƠ SỞ
PHẦN I: ĐẶT VẤN ĐỀ.
I. Lí do chọn đề tài
Để bồi dưỡng cho học sinh có năng lực sáng tạo, năng lực giải quyết vấn đề,
lý luận dạy học hiện đại khẳng định: cần phải đưa học sinh vào vị trí chủ thể hoạt
động nhận thức, học tập trong hoạt động. Học sinh phải hoạt động tự lực, tích cực
để chiếm lĩnh kiến thức. Quá trình này lặp đi lặp lại nhiều lần sẽ góp phần hình
thành và phát triển cho học sinh năng lực tư duy sáng tạo.
Tăng cường tính tích cực phát triển tư duy sáng tạo cho học sinh trong quá
trình học tập là một yêu cầu rất cần thiết, đòi hỏi người học tích cực, tự lực tham gia
sáng tạo trong quá trình nhận thức. Bộ môn Hoá Học ở bậc trung học cơ sở có mục
đích trang bị cho học sinh hệ thống kiến thức cơ bản, bao gồm các kiến thức về cấu
tạo chất, phân loại chất và tính chất của chất.
Để đạt được mục đích trên, ngoài hệ thống kiến thức về lý thuyết thì hệ thống
bài tập hóa học giữ một vị trí và vai trò rất quan trọng trong việc dạy và học Hoá
Học ở trường phổ thông nói chung, đặc biệt là lớp 8 trường trung học cơ sở nói
riêng. Bài tập hoá học giúp giáo viên kiểm tra đánh giá kết quả học tập của học
sinh, từ đó phân loại học sinh để có kế hoạch điều chỉnh phương pháp phù hợp với
từng đối tượng, phát hiện những học sinh yếu để có kế hoạch phụ đạo cũng như
phát hiện những học sinh có năng khiếu để có kế hoạch bồi dưỡng thi học sinh giỏi.
Qua quá trình giảng dạy và nghiên cứu bài tập Hoá học giúp tôi thấy rõ hơn
nhiệm vụ của mình trong giảng dạy cũng như trong việc giáo dục học sinh. Người
giáo viên dạy Hoá học ngoài việc nắm vững nội dung chương trình, phương pháp
giảng dạy, còn cần phải nắm vững các bài tập Hoá học của từng chương, hệ thống
các bài tập cơ bản nhất và cách giải tổng quát cho từng loại bài tập, biết sử dụng bài
tập phù hợp với từng công việc như luyện tập, kiểm tra, nghiên cứu,…nhằm đánh
giá trình độ cũng như mức độ nắm vững kiến thức của học sinh. Từ đó biết sử dụng
các bài tập ở các mức độ khác nhau phù hợp với từng đối tượng học sinh.
Bài tập Hoá học rất đa dạng, phong phú, song với những nhận thức trên, là
một giáo viên giảng dạy tại địa bàn xã Yên Bái, huyện Yên Định, tỉnh Thanh Hoá.
Giáo viên thực hiên: Phạm Thị Nga – Trường THCS Yên Bái, Yên Định Thanh Hoá

hợp các phương pháp suy luận, quy nạp, diễn dịch, loại suy…, giáo dục tư tưởng
Giáo viên thực hiên: Phạm Thị Nga – Trường THCS Yên Bái, Yên Định Thanh Hoá
2
cho học sinh vì giải bài tập Hoá học là rèn luyện cho học sinh tính kiên nhẫn, trung
thực trong lao động học tập, tính năng động, sáng tạo khi xử lí các vần đề đặt ra.
Mặc khác, rèn luyện cho học sinh tính chính xác của khoa học và nâng cao lòng yêu
thích môn học.
PHẦN II: NỘI DUNG ĐỀ TÀI.
“PHÂN DẠNG BÀI TOÁN HOÁ HỌC LỚP 8
Ở TRƯỜNG TRUNG HỌC CƠ SỞ”.
I. Bài toán vận dụng quy tắc hoá trị
1. Dạng 1: Xác định hóa trị của 1 nguyên tố hoặc nhóm nguyên tử trong hợp chất
khi biết hóa trị của nhóm nguyên tử hoặc nguyên tố còn lại.
1.1. Phương pháp: Xét hợp chất có công thức tổng quát là
n
x
A
m
y
B
Trong đó: A, B: kí hiệu hóa học của nguyên tố hoặc nhóm nguyên tử.
x, y: lần lượt là chỉ số của A, B.
m, n: lần lượt là hóa trị của A,B.
Ta có mối quan hệ: n.x = my.
Chú ý: Nếu x ,y là hai số nguyên tố cùng nhau thì n = y; m = x
1.2. Vận dụng: Xác định hóa trị của Al và Cu trong các hợp chất
a. AlCl
3
, biết Cl có hóa trị I.
b. CuSO

3
Ta có mối quan hệ:
n
m
n
m
y
x
′
′
==
(trong đó m
’
, n
’
là hai số nguyên tố cùng nhau)
khi đó x = m
’
, y = n
’
*Chú ý: Nếu n = m ⇒ x = y = 1.
Nếu n , m là hai số nguyên tố cùng nhau ⇒ x = m ; y = n
2.2. Vận dụng: Lập công thức hóa học của hợp chất gồm
a) Ca (II) và Cl (I). b) Cu (II) và (SO
4
) (II). c) S (IV) và O (II).
Giải
a.
II
x

2
1
==
IV
II
y
x
⇒ x = 1, y = 2 Vậy CTHH của S(IV) và O(II) là SO
2
II. Bài toán vận dụng định luật bảo toàn khối lượng
1. Kiến thức cần nhớ: trong 1 phản ứng hoá học tổng khối lượng của các chất
sản phẩm bằng tổng khối lượng của các chất tham gia
2.Vận dụng: Trong 1 phản ứng có n chất, nếu biết khối lượng của (n-1) chất thì
ta tính được khối lượng chất còn lại.
Ví dụ: Sắt cháy trong oxi theo phản ứng hoá học sau: Sắt + Oxi
→
Sắt oxit. Biết
khối lượng sắt là 56g, sắt oxit là 100g. Hãy tính khối lượng oxi đã dùng?
Giải:
Theo định luật bảo toàn khối lượng ta có: m
sắt
+ m
oxi
= m
sắt oxit

⇔ 56 + m
oxi
= 100 ⇒m
oxi

NaCl
Na + Cl
2

o
t
→
2 NaCl
2 Na + Cl
2

o
t
→
2 NaCl
b. Fe + O
2

o
t
→
Fe
3
O
4
3 Fe + O
2

o
t

)
3
+ NaOH
→
Fe(OH)
3
+ Na
2
SO
4
Giải
a.CaCl
2
+ NaOH
→
Ca(OH)
2
+ NaCl
CaCl
2
+ 2 NaOH
→
Ca(OH)
2
+ NaCl
CaCl
2
+ 2 NaOH
→
Ca(OH)

Fe
2
(SO
4
)
3
+ NaOH
→
2 Fe(OH)
3
+ 3 Na
2
SO
4
Fe
2
(SO
4
)
3
+ 6 NaOH
→
2 Fe(OH)
3
+ 3 Na
2
SO
4
3. Dạng 3: Cân bằng bằng phương pháp chẳn – lẻ
Nếu trong 1 phương trình hóa học, cùng 1 nguyên tố nhưng ở công thức hóa học

Giáo viên thực hiên: Phạm Thị Nga – Trường THCS Yên Bái, Yên Định Thanh Hoá
5
a. SO
2
+ O
2

o
t
→
SO
3
SO
2
+ O
2

o
t
→
2 SO
3
2 SO
2
+ O
2

o
t
→

4 FeS
2
+ O
2

o
t
→
2 Fe
2
O
3
+ SO
2
4 FeS
2
+ O
2

o
t
→
2 Fe
2
O
3
+ 8 SO
2
4 FeS
2

t
→
P
2
O
5
2 P + O
2

o
t
→
P
2
O
5
2 P + 5 O
2

o
t
→
P
2
O
5
2P +
5
2
O

=
1.1.2. Theo thể tích chất khí:
1.1.2.1. Ở điều kiện tiêu chuẩn (ở 0
0
C và áp suất 1 atm):
22,4
V
n =
Giáo viên thực hiên: Phạm Thị Nga – Trường THCS Yên Bái, Yên Định Thanh Hoá
6
1.1.2.1. Ở điều kiện thường (ở 20
0
C và áp suất 1 atm):
24
V
n =
1.2. Tính khối lượng chất: m = n.M.
1.3. Tính thể tích chất khí:
1.3.1. Ở điều kiện tiêu chuẩn: V = n.22,4.
1.3.2. Ở điều kiện thường: V = n.24.
1.4. Tính tỉ khối chất khí:
1.4.1. Khí A so với khí B: d
A/B
=
A
B
M
M
1.4.2. Khí A so với khí không khí: d
A/KK

=
2,24
22,4
= 0,1 (mol).
c. n
O
2
=
2
24
O
V
=
4,8
24
= 0,2 (mol).
2.2. Dạng 2: Tính khối lượng của:
a. 0,5 mol Cu. b. 2,24 l CO
2
ở đktc.
Giải
a. m
Cu
= n
Cu
.M
Cu
= 0,5.64 = 32(g).
b. n
CO

2
= n
H
2
.22,4 = 0,1.22,4 = 2,24 (l).
Giáo viên thực hiên: Phạm Thị Nga – Trường THCS Yên Bái, Yên Định Thanh Hoá
7
b. V
SO
2
= n
SO
2
.24 = 0,2.24 = 4,8 (l) .
c. n
O
2
=
2
2
O
O
m
M
=
16
32
= 0,5 (mol). ⇒ V
O
2

/ KK
=
2
29
O
M
=
32
29
.
V. Tinha theo công thức hoá học
1. Dạng 1: Tính thành phần phần trăm theo khối lượng của các nguyên tố trong
hợp chất.
1.1.Phương pháp:
Nếu biết công thức của hợp chất ta có thể tính thành phần phần trăm theo khối
lượng của các nguyên tố trong hợp chất đó theo các bước sau:
- Bước 1: Tính khối lượng mol của hợp chất.
- Bước 2: Xác định số mol nguyên tử của từng nguyên tố có trong 1 mol hợp
chất (là chỉ số ở chân của mỗi nguyên tố trong công thức của hợp chất).
- Bước 3: Tính phần trăm theo khối lượng của từng nguyên tố theo công thức:
%A =
.
.100%
A A
HC
n M
M
.
*Chú ý: Ta có thể tính phần trăm của nguyên tố còn lại bắng cách lấy 100% - % các
nguyên tố kia.

= 50%.
Giáo viên thực hiên: Phạm Thị Nga – Trường THCS Yên Bái, Yên Định Thanh Hoá
8
%O =
2
.
.100%
O O
SO
n M
M
=
2.16
.100%
64
= 50%. Hoặc %O = 100% - %S = 100% - 50% =
50%.
b. Khối lượng mol của Fe
2
(SO
4
)
3
là: 56.2 + (32 + 16.4).3 = 400 (g).
Trong 1 mol Fe
2
(SO
4
)
3

%O =
2 4 3
( )
.
.100%
O O
Fe SO
n M
M
=
12.16
.100%
64
= 48 %.
Hoặc %O = 100% - (%Fe + %S) = 100% - (28% + 24%) = 48 %.
2. Dạng 2: Lập công thức hóa học của hợp chất khi biết phần trăm khối lượng của
từng nguyên tố trong hợp chất và khối lượng mol của hợp chất.
2.1. Phương pháp:
Khi biết phần trăm về khối lượng của các nguyên tố trong hợp chất và khối
lượng mol của hợp chất, ta có thể lập công thức hóa học của hợp chất theo các bước
sau:
-Bước 1: Tính khối lượng của từng nguyên tố có trong 1 mol hợp chất theo
công thức: m
A
=
.%
100%
HC
M A
-Bước 2: Tính số nguyên tử của từng nguyên tố có trong 1 mol hợp chất theo

c. C gồm 45,95% K; 16,45% N và 37,6% O.
Giải
a.Khối lượng của Cu và O có trong 1 mol A là:
m
Cu
=
.%
100%
A
M Cu
=
80.80%
100%
= 64 (g). m
O
=
.%
100%
A
M O
=
80.20%
100%
= 16 (g).
Hoặc m
O
= 80 – 64 = 16(g).
Số nguyên tử Cu và O có trong 1 mol A là:
Số nguyên tử Cu =
Cu

S
=
.%
100%
B
M S
=
160.20%
100%
= 32 (g).
m
O
=
.%
100%
B
M O
=
160.40%
100%
= 64 (g). Hoặc m
O
= 160 – (64 + 32) = 64 (g).
Số nguyên tử Cu, S và O có trong 1 mol B là:
Số nguyên tử Cu =
Cu
Cu
m
M
=

% % % 45,95 16,45 37,6
: : : : : :
39 14 16
K N O
K N O
x y z
M M M
= =
= 1,17:1,17:2,34 ≈ 1:1:2.
Vậy công thức hoá học cần tìm là KNO
2
.
VI. Tính theo phương trình hoá học
Giáo viên thực hiên: Phạm Thị Nga – Trường THCS Yên Bái, Yên Định Thanh Hoá
10
1. Cách tính cơ bản giành cho học sinh trung bình:
1.1. Phương pháp: thực hiện theo các bước sau
-Bước 1: Viết phương trình hóa học.
-Bước 2: Đổi khối lượng hoặc thể tích chất đề cho số liệu ra số mol theo công
thức:
m
n
M
=
hoặc
22,4
V
n =
hoặc
24

M
=
50
100
= 0,5 (mol).
Theo phương trình: 1 mol 1mol
Theo đề bài: 0,5 mol x?mol.
Số mol CaO thu được:
CaO
n
= x =
0,5.1
1
= 0,5 (mol).
Khối lượng CaO thu được là: m
CaO
= n.M = 0,5.56 = 28 (g).
b. CaCO
3

o
t
→
CaO + CO
2
Theo phương trình: 1 mol 1mol
Theo đề bài: 0,5 mol y?mol.
Số mol CO
2
thu được:

Ví dụ: Đốt 0,1 mol C trong khí oxi thu được khí CO
2
. Tính:
a. Số mol khí Oxi cần dùng? b. Số mol khí CO
2
thu được?
Giải
C + O
2

o
t
→
CO
2
Theo phương trình ta có
2 2
= 0,1 ( )
O CO C
n n n mol= =
2.2.1.2. Tính số mol theo khối lượng:
Ví dụ: Cho 5,6g Fe tác dụng với HCl thu được FeCl
2
và khí H
2
. Tính :
a. Số mol HCl cần dùng? b. Số mol H
2
thu được?
Giải

3
thu được CaO và 4,48 l CO
2
(ở đktc). Tính:
a.Số mol CaCO
3
đã dùng? b.Số mol CaO thu
được?
Giải
CaCO
3
o
t
→
CaO + CO
2
Giáo viên thực hiên: Phạm Thị Nga – Trường THCS Yên Bái, Yên Định Thanh Hoá
12
Theo phương trình ta có
2
3 2
CO
4,48
n 0,2( )
22,4 22,4
CO
CaCO CaO
V
n n mol= = = = =
2.2.2. Dạng 2: Tính khối lượn:

.
b.
3
0,5( )
FeCl Fe
n n mol= =
⇒
3
0,5.106,5 53,25( )
FeCl
m g= =
.
2.2.2.2. Tính khối lượng theo khối lượng
Ví dụ: Cho phương trình hoá học sau: CaCO
3
+ 2 HCl
→
CaCl
2
+ CO
2
+ H
2
O.
Nếu thu được 4,4g CO
2
. Hãy tính khối lượng:
a. CaCO
3
đã dùng? b. CaCl

4,4
0,1( )
44
CaCl CO
n n mol= = =
⇒
2
0,1.111 11,1( )
CaCl
m g= =
.
2.2.2.3. Tính khối lượng theo thể tích chất khí:
Ví dụ: Đốt khí mêtan (CH
4
) cần 2,24 l khí oxi thu được khí CO
2
và hơi nước. Tính
khối lượng: a.CH
4
đã dùng? b.CO
2
thu được?
Giải:
CH
4
+ 2O
2

o
t

2
0,05.44 2,2( )
CO
m g= =
.
2.2.3. Dạng 3: Tính thể tích chất khí
2.2.3.1. Tính thể tích chất khí theo số mol
Ví dụ: Cho phản ứng: CuO + CO
o
t
→
Cu + CO
2
Nếu có 0,5 mol CuO phản ứng. Hãy tính thể tích (các thể tích đo ở điều kiện tiêu
chuẩn):
a.CO cần dùng? b.CO
2
thu được?
Giải:
CuO + CO
o
t
→
Cu + CO
2
Theo phương trình ta có:
a.
0,5( )
CO CuO
n n mol= =

o
t
→
Fe + CO
2
Theo phương trình ta có:
a.
5,6
0,1( )
56
CO Fe
n n mol= = =
⇒
0,1.24 2,4( )
CO
V l= =
.
b.
2
5,6
0,1( )
56
CO Fe
n n mol= = =
⇒
2
0,1.24 2,4( )
CO
V l= =
.

1 1 11,2
. 0,25( )
2 2 22,4
O CO
n n mol= = =
⇒
2
0,25.22,4 5,6( )
O
V l= =
.
b.
2
11,2
0,5( )
22,4
CO CO
n n mol= = =
⇒
2
0,5.22,4 11,2( )
CO
V l= =
.
Cách 2:Ở cùng điều kiện về nhiệt độ và áp suất, tỉ lệ mol bằng tỉ lệ thể tích nên theo
phương trình ta có:
a.
2
1
2

Để có lượng hiđro dùng cho phản ứng trên người ta điều chế bằng phản ứng: 2H
2
O
dp
→
2H
2
+ O
2
.
Hãy tính (các thể tích đo ở điều kiện tiêu chuẩn)
a.Khối lượng nước cần dùng? b.Thể tích oxi thu được?
Giải:
CuO + H
2

o
t
→
Cu + H
2
O
Theo phương trình: 80g 1 mol
Theo đề bài: 8g x?mol
Số mol H
2
cần dùng khử 8 g CuO là:
2
8.1
x = 0,1( )

→
2 H
2
+ O
2
Theo phương trình ta có:
2 2
1 1
.0,1 0,05( )
2 2
O H
n n mol= = =
⇒
2
0,05.22,4 1,12( )
O
V l= =
.
2.2.5. Dạng 5: Bài toán về lượng chất dư
2.2.5.1. Cách nhận dạng:
-Trường hợp 1: Đề bài yêu cầu xác định chất dư và dư bao nhiêu.
Giáo viên thực hiên: Phạm Thị Nga – Trường THCS Yên Bái, Yên Định Thanh Hoá
15
-Trường hợp 2: Đề bài cho số liệu của cả 2 chất tham gia thì có thể có
chất dư.
2.2.5.2. Phương pháp:
-Lấy số liệu của 1 trong 2 chất, dựa vào phương trình lí luận để tìm số
liệu cần
dùng của chất còn lại.
-So sánh số liệu vừa tìm được với số liệu đề cho. Nếu:

2
11,2.32
8( )
2.22,4
O
m x g= = =
.
Để phản ứng với 11,2 lít H
2
thì cần dùng 8g O
2
, mà đề cho 10g O
2
. Vậy khí O
2
dư.
b.Khối lượng O
2
dư là: 10 – 8 = 2 (g).
2.2.5.3.2. Dạng 2: Đề cho số liệu của 2 chất tham gia.
Ví dụ: Đốt 3,1g photpho trong 3 lít khí oxi ở điều kiện tiêu chuẩn. Hãy tính khối
lượng điphotpho pentaoxit thu được?
Giải:
Giáo viên thực hiên: Phạm Thị Nga – Trường THCS Yên Bái, Yên Định Thanh Hoá
16
4P + 5O
2

o
t

O
5
Theo phương trình: 4.31g 2.142g
Theo đề bài: 3,1g y?g
Khối lượng P
2
O
5
thu được là:
2 5
3,1.2.142
7,1( )
4.31
P O
m y g= = =
.
VII. Bài toán về hiệu suất phản ứng
1.Phương pháp: cần nắm vững công thức tính hiệu suất phản ứng
.100%
LTT
H
LLT
=
. Trong đó:
2.Vận dụng
2.1. Dạng 1: Tính hiệu suất phản ứng
Ví dụ: Nung 10g CaCO
3
thu được 4,76g CaO. Tính hiệu suất của phản ứng nung
vôi?

LLT
= = =
.
2.2. Dạng 2: Tính theo phương trình hoá học mà đề cho hiệu suất phản
ứng
Giáo viên thực hiên: Phạm Thị Nga – Trường THCS Yên Bái, Yên Định Thanh Hoá
17
H: hiệu suất phản ứng.
LTT: lượng thực tế.
LLT: lượng lý thuyết.
Ví dụ: Dùng khí hiđro khử 8g CuO. Tính khối lượng kim loại thu được (giả sử hiệu
suất phản ứng khử đạt 80%)?
Giải:
CuO + H
2

o
t
→
Cu + H
2
O
Theo phương trình: 80g 64g
Theo đề bài: 8g x?g
Khối lượng Cu thu được (lượng lý thuyết) khi khử 8g CuO là:
8.64
6,4( )
80
CuO
m x g= = =

2
2. Loại 2: Phản ứng phân huỷ
2.1. Cách nhận dạng: Phản ứng hoá học từ 1 CHẤT tạo ra 2 HAY NHIỀU
CHẤT.
2.2. Ví dụ:
CaCO
3

o
t
→
CaO + CO
2
2KMnO
4

o
t
→
K
2
MnO
4
+ MnO
2
+ O
2
.
*Chú ý: Phản ứng hoá hợp và phản ứng phân huỷ là 2 phản ứng trái ngược nhau.
3. Loại 3: Phản ứng thế

a. Sự khử CuO
CuO + H
2

o
t
→
Cu + H
2
O
Chất oxi hoá Chất khử
Sự oxi hoá H
2
b. Sự khử CO
2
CO
2
+ Mg
o
t
→
C + MgO
Chất oxi hoá Chất khử
Sự oxi hoá Mg
c. Sự nhường e (sự oxi hoá)
2Na + Cl
2

o
t

Một số nguyên tố chỉ có 1 hoá trị thì hoá trị là số oxi hoá và thông thường thì
số
oxi hoá của kim loại là dương (+) và phi kim là âm(-).
Những nguyên tố có nhiều hoá trị thì xác định số oxi hoá dựa vào nguyên tắc
“Tổng số oxi hoá của các nguyên tố trong hợp chất phải bằng 0
+ Xác định sự nhường e, sự nhận e:
Xác định số oxi hoá của từng nguyên tố trong phản ứng.
Dựa vào sự thay đổi số oxi hoá, nếu:
Số oxi hoá sau phản ứng giảm là sự nhận e.
Số oxi hoá sau phản ứng tăng là sự nhường e.
+ Xác định chất khử, chất oxi hoá:
Chất có số oxi hoá giảm là chất khử.
Chất có số oxi hoá tăng là chất oxi hoá.
Ví dụ: Xét phản ứng 2Na + Cl
2

o
t
→
2NaCl. Hãy xác định:
a.Số oxi hoá của các chất trong phản ứng?
b.Sự oxi hoá, sư khử, chất oxi hoá, chất khử?
Giải:
a.
0 0
2
2 Na Cl+

o
t

Giải:
Khối lượng dung dịch HCl thu được là: m
ddHCl
= 15 + 45 = 60 (g).
Nồng độ phần trăm của dung dịch HCl thu được là:
15
% .100% 25%
60
C = =
.
1.2.2. Dạng 2: Bài toán liên quan đến nồng độ phần trăm của dung dịch.
Ví dụ 1: Tính khối lượng H
2
SO
4
có trong 150g dung dịch H
2
SO
4
14%?
Giải:
Khối lượng dung dịch H
2
SO
4
có trong 150g dung dịch H
2
SO
4
14 % là:

=
C%: nồng độ phần trăm của dung dịch (%).
m
ctan
: khối lượng chất tan (g).
m
dd:
khối lượng dung dịch (g).
m
dmôi
: khối lượng dung môi (g).
m
dd
= m
ctan
+ m
dmôi
Giải:
a. Khối lượng dung dịch đường pha chế được là:
tan
% .100%
c
dd
m
C
m
=
⇒
tan
25

dung dịch?
Giải:
Số mol NaOH có trong 4g NaOH là:
4
0,1( )
40
NaOH
m
n mol
M
= = =
.
Nồng độ mol của dung dịch NaOH là:
M
dd
n
C
V
=
⇒
0,1
0,5
0,2
M
C M= =
.
2.2.2. Dạng 2: Bài toán có liên quan đến nồng độ mol của dung dịch.
Ví dụ 1: Hãy tính khối lượng chất tan có trong 1 lít dung dịch NaCl 0,5M?
Giải:
Số mol NaCl có trong 1 lít dung dịch NaCl 0,5M là:

: thể tích dung dịch (lít).
m
dd
: khối lượng dung dịch (g).
d: khối lượng riêng của dung dịch (g/ml).
m
dd
= d.V
dd
Ví dụ 2: Trộn 2 lít dung dịch đường 0,5M với 3 lít dung dịch đường 1M. Tính nồng
độ mol của dung dịch đường sau khi trộn?
Giải:
Số mol đường có trong 2 lít dung dịch đường 0,5M là: n
1
= 0,5.2 = 1 (mol).
Số mol đường có trong 3 lít dung dịch đường 1M là: n
2
= 1.3 = 3 (mol).
Thể tích dung dịch được sau khi trộn là: V = 2 + 3 = 5 (l).
Nồng độ mol của dung dịch đường sau khi trộn là:
1 3
0,8
5
M
dd
n
C
V
+
= = =

NaCl
C m
m = = =
(g).
Khối lượng nước cần dùng để pha chế là: m
nước
= m
dd
– m
ctan
= 60 – 12 = 48 (g).
Cách pha chế:
Cân lấy 12g NaCl khan cho vào cốc có dung tích 100ml.
Cân lấy 48g (hoặc đong lấy 48ml) nước cất đổ dần vào cốc và khuấy nhẹ.
Được 60g dung dịch NaCl 20%.
3.2. Dạng 2: Pha chế 1 dung dịch theo nồng độ mol cho trước.
3.2.1. Phương pháp: thực hiện theo các bước sau
-Bước 2: Tìm số mol chất tan theo công thức: n = C
M
.V (V đơn vị là lít).
Giáo viên thực hiên: Phạm Thị Nga – Trường THCS Yên Bái, Yên Định Thanh Hoá
23
-Bước 2: Tìm khối lượng chất tan dựa vào số mol vừa tìm được theo công thức: m =
n.M
-Bước 3: Sau đó tiến hành pha chế.
3.2.2.Vận dụng: Từ muối CuSO
4
, nước cất và những dụng cụ cần thiết. Hãy
tính toán và giời thiệu cách pha chế 60 ml dung dịch CuSO
4

3.2.3 Bài tập tự luyện tập:
Từ muối CuCl
2
, nước cất và những dụng cụ cần thiết. Hãy tính toán và giời thiệu
cách pha chế 100 ml dung dịch CuCl
2
nồng độ 1M.
3.3. Dạng 3: Pha loãng 1 dung dịch theo nồng độ phần trăm cho trước.
3.3.1. Phương pháp: thực hiện theo các bước sau
-Bước 1: Tìm khối lượng chất tan có trong dung dịch sau pha chế theo công thức:
tan
%.
100%
dd
c
C m
m =
-Bước 2: Tìm khối lượng dung dịch ban đầu dựa vào khối lượng chất tan vừa tìm
được theo công thức:
tan
.100%
%
c
dd
m
m
C
=
-Bước 3: Tìm khối lượng nước cần dùng pha chế theo công thức: m
nước

m
C
= = =

(g).
Khối lượng nước cần dùng là: m
nước
= m
dd sau
– m
dd đầu
= 150 – 30 = 120 (g).
Cách pha chế:
Cân lấy 30g dung dịch HCl 20% ban đầu, đổ vào cốc dung tích 200ml.
Cân lấy 120g (hoặc đong lấy 120 ml) nước cất, sau đó đổ vào cốc đựng dung
dịch HCl nói trên. Khuấy đều, ta được 150g dung dịch HCl 4%.
3.4. Dạng 4: Pha loãng 1 dung dịch theo nồng độ mol cho trước.
3.4.1. Phương pháp: thực hiện theo các bước sau
-Bước 1: Tìm số mol chất tan có trong dung dịch sau pha chế theo công thức:
n = C
M
.V ( V đơn vị là lít).
-Bước 2: Tìm thể tích dung dịch ban đầu dựa vào số mol vừa tìm được theo công
thức:
M
n
V
C
=
(V đơn vị là lít, sau đó ta đổi sang ml).