Luận văn tốt nghiệp Lê Thị Hơng
LI M U
Trong iu kin nn kinh t th trng vi nhiu thnh phn kinh t ang phỏt trin,
s ra i ca cỏc doanh nghip tr v y trin vng khin cho s canh tranh gia cỏc
doanh nghip ngy cng tr nờn gay gt. Cỏc doanh nghip cn m rng sn xut kinh
doanh, u t mi mỏy múc, trang thit b hin i cho sn xutdo vy doanh nghip
cn phi huy ng vn t cỏc nh u t bờn ngoi. Cỏc nh u t cn cú nhng ti liu
tin cy cú s u t ỳng n, ngoi ra; cỏc c quan Nh nc cn thụng tin trung thc
iu tit v mụ nn kinh t; ngi lao ng cn thụng tin ỏng tin cy v kt qu kinh
doanh, thc hin chớnh sỏch tin lng; khỏch hng, nh cung cp cn hiu rừ thc cht
kinh doanh v tỡnh hỡnh ti chớnh ca doanh nghip cung cp hng hoỏ, dch v.
Chớnh vỡ vy, kim toỏn núi chung v Kim toỏn ti chớnh ra i vi vai trũ, chc
nng xỏc minh v t vn khụng ch giỳp cho s qun lý v mụ ca Nh nc m cũn ý
ngha cho bn thõn doanh nghip v cỏc i tng quan tõm. Nu nh Bỏo cỏo ti chớnh
cung cp cho ngi c thc trng ti chớnh ca doanh nghip thỡ Bỏo cỏo kim toỏn Bỏo
cỏo ti chớnh s gõy dng lũng tin cho ngi s dng i vi Bỏo cỏo ti chớnh ú.
i vi nhng i tng quan tõm ti Bỏo cỏo ti chớnh ca doanh nghip ó c
kim toỏn, h ch quan tõm ti kt qu ca cuc kim toỏn c trỡnh by trờn Bỏo cỏo
kim toỏn, vỡ vy, giai on kt thỳc cuc kim toỏn a ra kt lun kim toỏn v Bỏo
cỏo ti chớnh ca doanh nghip v lp Bỏo cỏo kim toỏn l ht sc quan trng i vi cỏc
kim toỏn viờn, i vi nhng ngi s dng thụng tin ti chớnh v i vi bn thõn
doanh nghip c kim toỏn.
Nhn thc c tm quan trng ca giai on kim toỏn ny, em la chn ti:
"Cỏc th tc thc hin trong giai on kt thỳc kim toỏn Bỏo cỏo ti chớnh ti Cụng ty
Kim toỏn Vit Nam" cho Lun vn tt nghip ca mỡnh. õy hon ton l ti mi m
i vi sinh viờn v rt cú ý ngha trong thc tin.
Kt cu ca Chuyờn bao gm nhng phn sau:
Li m u
Chng I: Lý lun chung v quy trỡnh kim toỏn Bỏo cỏo ti chớnh v cỏc th tc
kim toỏn thc hin trong giai on kt thỳc kim toỏn Bỏo cỏo ti chớnh.
Chng II: Thc trng v cỏc th tc thc hin khi kt thỳc kim toỏn Bỏo cỏo ti

1.1. ỏnh giỏ kh nng chp nhn kim toỏn
Kim toỏn viờn tip cn khỏch hng thu thp nhng thụng tin giỳp cho
kim toỏn viờn tỡm hiu cỏc nhu cu ca h, ỏnh giỏ v kh nng phc v
khỏch hng v cỏc khớa cnh cn thit khỏc. Kim toỏn viờn phi ỏnh giỏ xem
vic chp nhn mt khỏch hng mi hay tip tc kim toỏn cho mt khỏch hng
c cú lm tng ri ro cho hot ng ca kim toỏn viờn hay lm hi n uy tớn
ca cụng ty kim toỏn hay khụng?
i vi khỏch mi, trc ht kim toỏn viờn phi thu thp c thụng tin
v cỏc khớa cnh nh lnh vc kinh doanh, tỡnh trng ti chớnh, lý do m doanh
nghip mun mi kim toỏn Kim toỏn viờn cn tng cng thu thp thụng tin
khi m cỏc Bỏo cỏo ti chớnh ca khỏch hng s c s rng rói, nht l i vi
cỏc cụng ty c phn, cỏc cụng ty mang nhiu cụng n, Vi cỏc thụng tin thu
thp c, kim toỏn viờn nghiờn cu v phõn tớch s b v tỡnh hỡnh ti chớnh
ca doanh nghip, ỏnh giỏ v c lng tớnh trng yu v ri ro tim tng trong
hot ng kinh doanh ca khỏch hng quyt nh xem cú nhn li kim toỏn
Kiểm toán K41
3
Luận văn tốt nghiệp Lê Thị Hơng
hay khụng? Nu ng ý kim toỏn viờn s tho thun s b v ký cam kt vi
khỏch hng.
Cũn i vi khỏch hng c, hng nm sau khi hon thnh kim toỏn, kim
toỏn viờn cn cp nht thụng tin ỏnh giỏ li v cỏc khỏch hng ca mỡnh,
xem liu cú ri ro no khin kim toỏn viờn phi ngng cung cp cỏc dch v
kim toỏn cho h hay khụng? Kim toỏn viờn cú th s ngng kim toỏn cho
khỏch hng, vớ d khi gp cỏc trng hp nh gia khỏch hng v kim toỏn
viờn ang xy ra s tranh tng hay gia ụi bờn ó cú s mõu thun v phm vi
kim toỏn hay kim toỏn viờn cho rng Ban giỏm c khỏch hng thiu liờm
chớnh T nhng thụng tin thu c, kim toỏn viờn cú th cõn nhc ỏnh giỏ
kh nng chp nhn kim toỏn cho khỏch hng.
Khi ó quyt nh chp nhn kim toỏn cho khỏch hng, Cụng ty kim toỏn

t chc, h thng kim soỏt ni b, ỏnh giỏ s b v ri ro tim tng v ri ro
kim soỏt.
+ Mc ớch kim toỏn.
+ Ni dung v phm vi kim toỏn
+ ỏnh giỏ tớnh trng yu v ri ro kim toỏn tng khon mc trờn Bỏo
cỏo ti chớnh v xỏc nh phng phỏp kim toỏn i vi tng khon mc
+ Thi gian v trỡnh t tin hnh cụng vic kim toỏn: nhng cụng vic
cn tin hnh, thi hn thc hin cỏc th tc kim toỏn c bit.
+ Yờu cu v nhõn lc v kinh phớ cho cuc kim toỏn
+ Thi hn hon thnh cỏc phn chớnh ca cuc kim toỏn
Sau khi cú quyt nh hoc hp ng kim toỏn, cỏc kim toỏn viờn c
c tham gia kim toỏn s lp k hoch chi tit.
K hoch chi tit xỏc nh rừ:
+ Cỏc cụng vic c th phi lm, cỏc phng phỏp k thut nghip v
c ỏp dng kim toỏn i vi tng b phn, tng khon mc.
+ Trỡnh t tin hnh cụng vic
+ Thi gian cn thit hon thnh tng cụng vic
+ Cụng vic ca tng ngi tham gia vo cuc kim toỏn
+ D kin chi phớ kim toỏn
Cn c vo k hoch chi tit, cỏc kim toỏn viờn s chi tit hoỏ thnh
chng trỡnh kim toỏn.
Chng trỡnh kim toỏn l nhng d kin chi tit v cỏc cụng vic kim
toỏn s tin hnh, bao gm cỏc th tc kim toỏn s thc hin cho tng khon
mc trờn Bỏo cỏo ti chớnh, thi gian c tớnh phi hon thnh cho mi th
tc v phõn cụng c th cho tng kim toỏn viờn thc hin tng th tc, cng
nh d kin nhng ti liu, h s liờn quan cn s dng. Vớ d: K hoch chi
Kiểm toán K41
5
Luận văn tốt nghiệp Lê Thị Hơng
tit vch ra l kim toỏn khon phi tr phi kim tra chn mu cỏc s d;

phõn thnh:
- Trc nghim t yờu cu ca cụng vic: l trỡnh t r soỏt cỏc th tc k
toỏn hay th tc qun lý cú liờn quan n i tng kim toỏn. Trc nghim t
Kiểm toán K41
6
Luận văn tốt nghiệp Lê Thị Hơng
yờu cu c tin hnh theo hai trng hp: i tng r soỏt cú li du vt
v khụng li du vt c th.
+ Cú li du vt (cú s hin din ca th tc kim soỏt ni b): Kim
toỏn viờn thng s dng phng phỏp kim tra ti liu (khi cỏc th tc kim
soỏt li du vt rừ rng) hoc thc hin li nhng th tc kim soỏt ca n v
(khi cỏc th tc kim soỏt li du vt nhng giỏn tip trờn ti liu).
+ Khụng li du vt (khụng cú s hin din rừ rng ca th tc kim
soỏt ni b): bao gm cỏc nguyờn tc qun lý ca n v nh nguyờn tc phõn
cụng phõn nhim, nguyờn tc bt kiờm nhim. Trong trng hp ny kim toỏn
viờn cú th quan sỏt hoc phng vn nhõn viờn ca n v.
- Trc nghim vng chói ca cụng vic: l trỡnh t r soỏt cỏc thụng tin
v giỏ tr trong hnh t k toỏn. Trong trc nghim ny kim toỏn viờn cn tớnh
toỏn li s tin trờn chng t k toỏn nh k toỏn viờn ó lm v so sỏnh s tin
trờn cỏc chng t k toỏn vi cỏc s sỏch k toỏn khỏc cú liờn quan.
2.2. Trc nghim phõn tớch
Cỏc trỏch nghim phõn tớch c thit k ỏnh giỏ tớnh hp lý chung
ca cỏc s d ti khon ang c kim toỏn. Trờn c s kt qu ca vic thc
hin cỏc trc nghim phõn tớch ú, kim toỏn viờn s quyt nh m rng hay thu
hp cỏc trc nghim trc tip s d. Trong giai on thc hin k hoch kim
toỏn, qui trỡnh phõn tớch cũn bao hm nhng th tc phõn tớch chi tit s d i
vi cỏc ti khon v c thc hin qua cỏc bc sau:
- Xỏc nh s d ti khon v sai sút tim tng cn kim tra.
- Tớnh toỏn giỏ tr c tớnh ca ti khon cn c kim tra.
- Xỏc nh giỏ tr chờnh lch cú th chp nhn c.

trỡnh kim toỏn. c bit l cỏc bng chng thu thp c trong giai on thc
hin s quyt nh ti ni dung ca Bỏo cỏo kim toỏn phỏt hnh. Do ú, cht
lng ca hai giai on u cú nh hng quyt nh i vi cht lng ca
Bỏo cỏo kim toỏn.
3. Giai on kt thỳc kim toỏn
Kt thỳc kim toỏn l giai on cui cựng ca mt cuc kim toỏn. Trong
giai on ny, kim toỏn viờn s thc hin mt s th tc kim toỏn v lp, phỏt
hnh Bỏo cỏo kim toỏn. Kim toỏn viờn phi thc hin nhng cụng vic nh
sau: chun b hon thnh kim toỏn v lp Bỏo cỏo kim toỏn. Th tc thc hin
trong giai on ny s c trỡnh by c th phn sau.
II. Cỏc th tc thc hin khi kt thỳc kim toỏn Bỏo cỏo ti chớnh
1. Chun b hon thnh kim toỏn
Sau khi hon thnh cỏc th tc trong giai on thc hin kim toỏn, kim
toỏn viờn tin hnh a ra kt lun kim toỏn v lp Bỏo cỏo kim toỏn v Bỏo
cỏo ti chớnh. Trc khi lp Bỏo cỏo kim toỏn, kim toỏn viờn cn tng hp cỏc
kt qu thu thp c v thc hin mt s th nghim b sung cú tớnh cht tng
Kiểm toán K41
8
Luận văn tốt nghiệp Lê Thị Hơng
quỏt. õy chớnh l cụng vic chun b hon thnh kim toỏn, bao gm vic xem
xột cỏc khon cụng n ngoi d kin, xem xột cỏc s kin xy ra sau ngy kt
thỳc niờn , xem xột v gi thuyt hot ng liờn tc, yờu cu Ban Giỏm c
cung cp th gii trỡnh v ỏnh giỏ tng quỏt v kt qu kim toỏn.
1.1. Xem xột cỏc khon cụng n ngoi d kin
1.1.1. Khỏi nim v cỏc khon cụng n ngoi d kin
Trong thc t, cú nhng s kin phỏt sinh trong nm cú th dn n mt
khon cụng n hay thit hi m cho n thi im khoỏ s vn cha th xỏc
nh liu cú th chc chn xy ra hay khụng, v s tin c th l bao nhiờu?
Vớ d: Mt khỏch hng kin n v trong nm, ũi hi n v phi bi
thng mt khon tin ln. n cui nm s kin vn cha kt thỳc nờn cha

- Cú s tranh chp v thu vi c quan thu.
- Cỏc bo lónh cụng n ca ngi khỏc v.v
- Cỏc cam kt thng cú mi quan h gn gi vi cụng n ngoi d kin.
Vớ d nh cỏc cam kt mua hng vi giỏ c nh l nhng hp ng cam kt
duy trỡ nhng iu kin m bt chp nhng bin ng tng lai. Do ú cỏc cam
kt s tr thnh thit hi nu xy ra cỏc bin i khụng thun li, chng hn giỏ
c tng s lm cam kt bỏn hng vi giỏ c nh tr thnh thit hi. Cỏc cam kt
cú th c khai bỏo riờng, hoc kt hp khai bỏo cựng vi cỏc cụng n
ngoi d kin trờn Bỏo cỏo ti chớnh.
1.1.3. Th tc kim toỏn phỏt hin cỏc khon cụng n ngoi d kin ca n v

Cỏc th tc kim toỏn thớch hp cho vic xỏc nh cỏc khon n ngoi
khụng c xỏc nh rừ rng nh cỏc th tc kim toỏn trong cỏc lnh vc kim
toỏn khỏc vỡ mc tiờu ch yu giai on u ca cỏc kho sỏt l xỏc nh s
hin din ca cỏc khon n ngoi d kin, v khi kim toỏn viờn nhn thy cú
cỏc khon n ngoi ý mun tn ti thỡ vic ỏnh giỏ tớnh trng yu ca chỳng v
s cụng khai quy nh cú th c gii quyt mt cỏch tho ỏng. Sau õy l
mt s th tc thng c s dng tỡm cỏc khon n ngoi d kin:
Trao i vi nh qun lý n v v kh nng cú th cú cỏc khon cụng n
ngoi d kin cha c khai bỏo. Kim toỏn viờn cn trỡnh by rừ cho ngi
qun lý bit v cỏc khon cụng n ngoi d kin no cn phi khai bỏo trờn bỏo
cỏo ti chớnh. Th tc phng vn ny ch hu ớch nu nh qun lý n v khụng
cú ch nh giu cỏc khon cụng n ny. Cui cựng, kim toỏn viờn s yờu cu
nh qun lý n v cung cp mt th gii trỡnh xỏc nh ó khai bỏo y cỏc
khon cụng n ngoi d kin cú th tn ti.
Gi th yờu cu lut s, hay t vn phỏp lý ca n v cung cp th xỏc
nhn, trong ú:
- Mụ t ni dung cỏc v kin hoc bt ng v thu;
- ỏnh giỏ hu qu;
Kiểm toán K41

cỏo kim toỏn.
Cú hai loi s kin xy ra sau ngy kt thỳc niờn cn c quan tõm ca
cỏc nh qun lý n v v kim toỏn viờn l: cỏc s kin cú nh hng trc tip
n Bỏo cỏo ti chớnh v ũi hi phi iu chnh li trờn Bỏo cỏo ti chớnh; v
cỏc s kin khụng nh hng trc tip n Bỏo cỏo ti chớnh nhng cn phi
khai bỏo, gii trỡnh trờn Thuyt minh Bỏo cỏo ti chớnh.
Kiểm toán K41
11
Luận văn tốt nghiệp Lê Thị Hơng
1.2.1. Cỏc s kin cú nh hng trc tip n Bỏo cỏo ti chớnh v ũi hi phi
iu chnh li Bỏo cỏo ti chớnh
Nhng s kin ú cung cp nhng bng chng b sung v s vic ó xy ra
trc ngy kt thỳc niờn v chỳng nh hng n cỏc ỏnh giỏ trong vic
trỡnh by Bỏo cỏo ti chớnh. Cỏc chun mc k toỏn thng yờu cu iu chnh
cỏc Bỏo cỏo ti chớnh tu theo s ỏnh giỏ v nh hng ca cỏc bng chng b
sung v cỏc s kin sau ngy khoỏ s .
Vớ d: Mt khỏch hng ca n v b phỏ sn trong mt thi gian ngn sau
ngy kt thỳc niờn , v ang lỳc cuc kim toỏn c tin hnh.
õy l mt khỏch hng cú s d rt ln trong khon phi thu ca n v v
c ỏnh giỏ l tt, hon ton cú kh nng thu hi. Vic phỏ sn ca khỏch
hng ú khin kim toỏn viờn phi yờu cu n v hch toỏn tng khon d
phũng n khú ũi vo ngy 31/12 cho phự hp. Bi vic phỏ sn ny chng t
tỡnh hỡnh ti chớnh ca khỏch hng ó suy yu trc ngy 31/12, v n v ó sai
lm khi ỏnh giỏ khon phi thu ny l tt v cú kh nng thu hi. Trong trng
hp ny, chớnh bng chng cú c sau ngy khoỏ s c dựng iu chnh
li vic ỏnh giỏ khon phi thu cú c vo ngy khoỏ s k toỏn.
Di õy l mt s s kin xy ra sau ngy khoỏ s m k toỏn cn phi
iu chnh trờn Bỏo cỏo ti chớnh.
Kt qu xột x mt v kin sau ngy khoỏ s cho thy s tin n v b
bi thng l trng yu. Mc dự v kin ó c khai bỏo trờn Bỏo cỏo ti chớnh

Cỏc th tc kim toỏn cú th ỏp dng xem xột cỏc s kin xy ra sau
ngy khoỏ s cú th chia lm hai loi: ú l cỏc th tc kim tra s d cui nm
ca cỏc ti khon v cỏc th tc kim toỏn chuyờn dựng phỏt hin cỏc s kin
sau ngy khoỏ s.
Loi th nht thng l cỏc th tc kim tra cỏc nghip v sỏt ngy kt
thỳc niờn k toỏn v cỏc nghip v xy ra sỏt sau ngy khoỏ s v cỏc th
nghim ỏnh giỏ. ú chớnh l cỏc th nghim c bn c tin hnh khi kim
toỏn cỏc khon mc trờn Bỏo cỏo ti chớnh. Bờn cnh vic cung cp cỏc bng
chng v s chun xỏc ca cỏc s liu ny, nú cũn cho thy nhiu s kin xy ra
sau thi im khoỏ s. Vớ d khi kim tra kh nng thu hi n ca cỏc khon
phi thu, Kim toỏn viờn s phi xem xột vic thu hi cỏc khon n c ghi
trờn Bỏo cỏo ti chớnh s tin hnh th no sau thi im khoỏ s.
Loi th hai c thit k tỡm cỏc thụng tin v cỏc s kin xy ra sau
ngy khoỏ s tin hnh cỏc iu chnh, hoc b sung trờn thuyt minh Bỏo
cỏo ti chớnh. Cỏc bin phỏp cn thc hin nhm thm tra v cỏc s kin tip
theo bao gm nhng ni dung sau:
Thm vn cỏc nh qun lý ca doanh nghip. Chng hn kim toỏn viờn
cú th hi cỏc nh qun lý v cỏc vn nh: cú phỏt hnh c phiu hoc
giy n mi khụng, cú xỏo trn v t chc khụng, ti sn ca doanh nghip
cú tn tht khụng
Kiểm toán K41
13
Luận văn tốt nghiệp Lê Thị Hơng
Thm tra t b phn t vn phỏp lý ca doanh nghip v cỏc vn
ang cũn tranh chp.
Xem xột cỏc s sỏch c lp sau ngy kt thỳc niờn .
Xem xột cỏc biờn bn cỏc cuc hp quan trng, cỏc biờn bn kim toỏn
ni b
Nu xột thy cỏc s kin tip theo cú th nh hng trng yu n Bỏo cỏo
ti chớnh thỡ kim toỏn viờn phi ỏp dng b sung nhng bin phỏp kim tra

hon, thiờn tai ; doanh nghip ang vng vo cỏc v tranh tng ti to ỏn v
nu thua kin thỡ s chu khng hong nghiờm trng v ti chớnh; nhng thay i
v lut phỏp hay chớnh sỏch ca chớnh ph to ra nhng bt li nghiờm trng cho
hot ng ca doanh nghip
Trong trng hp nghi ng v tớnh liờn tc hot ng kinh doanh, kim
toỏn viờn phi thu thp cỏc bng chng v thớch hp m bo mt cỏch
tho ỏng kh nng liờn tc hot ng kinh doanh trong mt tng lai gn ca
n v.
Tu theo tớnh trng yu ca vn , kim toỏn viờn cú trỏch nhim ỏnh giỏ
v phỏt hnh loi Bỏo cỏo kim toỏn thớch hp tu theo tng trng hp c th.
Khi thy rng gi thuyt ny vn c tụn trng thỡ kim toỏn viờn s
lp bỏo cỏo chp nhn ton b.
Khi thy rng cú kh nng l gi thuyt ny b vi phm, nhng li cú
yu t gim nh, tu theo mc kim toỏn viờn s nhng gii trỡnh cn
thit.
Khi thy rng gi thuyt ny b vi phm thỡ kim toỏn viờn s xem
doanh nghip cú cụng b trong Bỏo cỏo ti chớnh hay khụng, nu nh kim toỏn
viờn cú th lp bỏo cỏo loi chp nhn cú loi tr hay khụng chp nhn. Ngha l
khi cn thit thỡ kim toỏn viờn s phi nờu rừ l gi thuyt hot ng liờn tc m
doanh nghip ó s dng khi lp Bỏo cỏo ti chớnh l khụng ỳng n, s cụng
b ú s giỳp kim toỏn viờn hn ch trỏch nhim phỏp lý ca mỡnh.
1.4. Gii trỡnh ca Giỏm c (hay xỏc nhn ca nh qun lý)
Chun mc Kim toỏn Vit Nam s 580 cú quy nh cỏc nguyờn tc, cỏc
th tc c bn v hng dn th thc ỏp dng cỏc nguyờn tc, cỏc th tc c bn
trong vic thu thp v s dung cỏc gii trỡnh ca Giỏm c (hoc ngi ng
u) n v c kim toỏn, nhng bng chng kim toỏn, cỏc th tc c ỏp
dng ỏnh giỏ v lu tr cỏc gii trỡnh ca Giỏm c n v v cỏc biờn phỏp
x lý khi Giỏm c n v t chi cung cp cỏc gii trỡnh thớch hp trong quỏ
trỡnh qun lý.
Theo nguyờn lý chung v phõn nh chc nng qun lý, nh qun lý vi i

cỏo ti chớnh.
S tha nhn ca Ban giỏm c v trỏch nhim lp Bỏo cỏo ti chớnh
Qua kim toỏn, cú th thu c gii trỡnh ca Giỏm c i vi cõu hi ca
kim toỏn viờn. i vi nhng gii trỡnh liờn quan n cỏc vn trng yu i
vi Bỏo cỏo ti chớnh, bao gm trỏch nhim ca ban qun lý i vi vic trỡnh
by Bỏo cỏo ti chớnh, cn phi:
Tin hnh cỏc th tc kim toỏn thu thp cỏc bng chng kim toỏn
v cỏc gii trỡnh ny: Chuyờn gia kim toỏn phi thu thp c cỏc bng chng
rng Ban giỏm c tha nhn trỏch nhim ca mỡnh i vi vic lp v trỡnh by
trung thc Bỏo cỏo ti chớnh, phự hp vi mt chun mc k toỏn xỏc nh v ó
thụng qua Bỏo cỏo ti chớnh c lp theo tiờu chun trờn. Kim toỏn viờn cú
Kiểm toán K41
16
Luận văn tốt nghiệp Lê Thị Hơng
th c m bo v s tha nhn trỏch nhim ny v v vic thụng qua Bỏo
cỏo ti chớnh bng cỏch xem xột cỏc biờn bn hp hi ng qun tr hoc c
quan tng ng bng cỏch yờu cu cỏc vn bn gii trỡnh ca Ban giỏm c
hoc bn sao cỏc Bỏo cỏo ti chớnh ó c ký.
Cõn nhc xem liu gii trỡnh ny cú hp lý v nht quỏn vi bng
chng kim toỏn hay khụng.
S dng cỏc gii trỡnh ca Ban giỏm c nh mt bng chng kim toỏn
+ Chuyờn gia kim toỏn phi thu thp cỏc gii trỡnh bng vn bn ca cỏc
nh qun lý doanh nghip v nhng vn trng yu i vi cỏc Bỏo cỏo ti
chớnh khi thiu cỏc bng chng kim toỏn y v thớch hp khỏc. trỏnh
mi s hiu lm gia chuyờn gia kim toỏn v Ban Giỏm c, cỏc gii trỡnh
bng ming nờn c Ban giỏm c xỏc nhn li bng vn bn.
+ Cỏc gii trỡnh yờu cu Ban giỏm c cung cp ch cú th gii hn trong
cỏc vn c coi l cú nh hng nghiờm trng ti Bỏo cỏo ti chớnh, nu xột
riờng bit hoc tng hp. Khi xột thy cn thit i vi mt s khon mc nht
nh, kim toỏn viờn cú th trỡnh by vi Ban giỏm c quan nim ca mỡnh v

Lu vo h s cỏc gii trỡnh ca Ban giỏm c
+ Thụng thng, kim toỏn viờn lu vo trong h s lm vic ca mỡnh
bng chng cỏc gii trỡnh ca Ban giỏm c di hỡnh thc túm tt cỏc ln tho
lun ming hoc cỏc bn gii trỡnh vit ca h.
+ Gii trỡnh vit l bng chng kim toỏn cú giỏ tr hn gii trỡnh bng
ming v cú th theo cỏc hỡnh thc di õy:
Th gii trỡnh ca nh qun lý
Th ca kim toỏn viờn nờu lờn nhng hiu bit chớnh ca chuyờn gia
kim toỏn v cỏc gii trỡnh ca Ban giỏm c v c Ban giỏm c xỏc
nhn l ỳng;
Cỏc biờn bn hp hi ng qun tr hoc c quan tng ng, hoc
mt bn sao Bỏo cỏo ti chớnh ó c ký.
1.4.2. Bin phỏp x lý khi Ban giỏm c t chi cung cp Th gii trỡnh
Nu ban Giỏm c t chi cung cp gii trỡnh m kim toỏn viờn cho l
cn thit thỡ iu ny s lm hn ch phm vi kim toỏn v kim toỏn viờn phi
a ra bỏo cỏo dng chp nhn tng phn hoc khụng th cho ý kin. Trong
nhng trng hp nh vy, kim toỏn viờn phi ỏnh giỏ tin cy ca cỏc gii
trỡnh khỏc ca Ban giỏm c trong quỏ trỡnh kim toỏn v cõn nhc xem vic t
chi ny cú th cú nhng nh hng khỏc khụng ti Bỏo cỏo kim toỏn.
1.5. Tng hp kt qu kim toỏn
Trc khi lp Bỏo cỏo kim toỏn, kim toỏn viờn cn phi ỏnh giỏ tng
quỏt v cỏc kt qu thu thp c. Cụng vic ny nhm soỏt xột li ton b quỏ
trỡnh kim toỏn, kt qu thu c v cõn nhc cỏc c s a ra ý kin v bỏo
Kiểm toán K41
18
Luận văn tốt nghiệp Lê Thị Hơng
cỏo ti chớnh. t c mc ớch ny, kim toỏn viờn thng tin hnh cỏc
th tc sau:
1.5.1. Thc hin cỏc th tc phõn tớch
Thc hin cỏc th tc phõn tớch ỏnh giỏ tớnh ng b v xỏc thc ca

Kiểm toán K41
19
Luận văn tốt nghiệp Lê Thị Hơng
mu kim tra v c tớnh mc sai sút ca tng khon mc, c gi l sai sút d
kin. Kim toỏn viờn s so sỏnh mc sai sút ny vi mc sai sút chp nhn c,
v a ra quyt nh l cú chp nhn, hay khụng chp nhn s liu s sỏch, hoc
tip tc thu thp thờm bng chng kim toỏn.
Trong giai on kt thỳc kim toỏn, trc tiờn kim toỏn viờn cn ỏnh giỏ
tng hp cỏc sai sút khụng trng yu phỏt hin c trong quỏ trỡnh kim toỏn.
Trong quỏ trỡnh thc hin cỏc th tc kim toỏn, kim toỏn viờn cn tỡm
thy nhng sai sút trong s liu k toỏn ca n v. i vi nhng sai sút trng
yu, kim toỏn viờn lp ra cỏc bỳt toỏn iu chnh ngay trong quỏ trỡnh kim
toỏn cỏc khon mc cú sai sút ú. Cỏc sai khụng trng yu thỡ khụng cn thit phi
lp bỳt toỏn iu chnh. Tuy cỏc sai sút ny s khụng trng yu nu xột riờng tng
sai sút nhng cú th s tr nờn trng yu khi kt hp li vi nhau. Vỡ vy kim toỏn
viờn cn ỏnh giỏ tng hp v cỏc sai sút cha c iu chnh ny, xem khi
tớch lu li thỡ chỳng cú tr nờn trng yu hay khụng? lm c iu ny, kim
toỏn viờn cn ghi li cỏc sai sút cha c iu chnh ny trong lỳc kim tra cỏc
khon mc. n khi chun b hon thnh kim toỏn, kim toỏn viờn s tin hnh
ỏnh giỏ tng hp nh hng ca chỳng n Bỏo cỏo ti chớnh.
Sau ú, kim toỏn viờn cn ỏnh giỏ tng hp cỏc sai sút d kin ca ton
Bỏo cỏo ti chớnh, vỡ khi ỏp dng k thut ly mu kim toỏn, kim toỏn viờn
khụng xỏc nh c sai sút thc s ca khon mc (tng th) m ch da vo
kt qu mu c tớnh sai sút ca khon mc, gi l sai sút d kin. Sai sút d
kin s c so sỏnh vi mc sai sút cú th b qua quyt nh xem cú th
chp nhn khon mc ú hay khụng? Cui cựng, kim toỏn viờn cn tng hp
ton b sai sút d kin ca cỏc khon mc xem xột chỳng cú vt mc trong
yu ca Bỏo cỏo ti chớnh hay khụng, v kt hp vi nh hng ca cỏc sai sút
cha c iu chnh. Nu sai sút tng hp ny vt mc trng yu hoc xp x
mc trng yu, kim toỏn viờn khụng a ra Bỏo cỏo kim toỏn chp nhn ton

bng chng thu thp c v cỏc kt lun t c trong quỏ trỡnh kim toỏn.
1.5.5. Kim tra cỏc khai bỏo trờn Thuyt minh Bỏo cỏo ti chớnh
Kim toỏn viờn cú trỏch nhim kim tra vic khai bỏo trờn Thuyt minh
Bỏo cỏo ti chớnh cú ỳng n v y theo ỳng chun mc k toỏn quy nh
hay khụng? Cỏc khai bỏo ny l nhng thụng tin phi c th hin trờn Thuyt
minh Bỏo cỏo ti chớnh ch yu trỏnh hiu nhm khi s dng cỏc bỏo cỏo ti
chớnh ú; hoc b sung cỏc chi tit cn thit cho cỏc bỏo cỏo ti chớnh. Vic
kim tra bao gm:
Thụng tin thớch hp cú c thuyt minh, c phõn loi v miờu t phự
hp vi cỏc ch k toỏn cú th chp nhn c v nu cú th phự hp
vi cỏc yờu cu phỏp lut hay khụng;
Thụng tin trong bỏo cỏo ti chớnh cú khp vi s hiu bit ca kim toỏn
viờn v tỡnh hỡnh kinh doanh ca khỏch hng hay khụng;
Cn thc hin nhng th tc tc phõn tớch nh so sỏnh t sut ti chớnh v
xu hng bin ng ca cỏc thụng tin trong Bỏo cỏo ti chớnh vi nhng t sut
Kiểm toán K41
21
Luận văn tốt nghiệp Lê Thị Hơng
ti chớnh v xu hng bin ng ca cỏc thụng tin theo c tớnh ca kim toỏn
viờn. Nờn cõn nhc xem liu da vo bng chng kim toỏn thu thp c v
da vo s hiu bit m tớch lu c v khỏch hng;
Kim toỏn viờn cú thu nhn, minh chng v gii thớch c v nhng
vn bt thng hoc nm ngoi c tớnh hoc v mi quan h trong
Bỏo cỏo ti chớnh;
Bỏo cỏo ti chớnh nm nay cú hp lý so vi Bỏo cỏo ti chớnh nm ngoỏi
hay khụng;
Trờn gúc ca mt ngi hp lý khi s dng Bỏo cỏo ti chớnh thỡ Bỏo
cỏo ti chớnh cú ngha hay khụng.
Kt qu ca cỏc th tc phõn tớch cú th giỳp kim toỏn viờn gi ý ra nhng
thay i i vi vic trỡnh by hoc thuyt minh, t thờm cõu hi, thc hin cỏc

trỡnh by kt qu ca cuc kim toỏn bng nhng ý kin ỏnh giỏ ca kim toỏn
viờn v thụng tin nh lng v trỡnh by Bỏo cỏo ti chớnh theo quy nh ca
chun mc hoc ch k toỏn hin hnh.
i vi ngi s dng Bỏo cỏo ti chớnh, Bỏo cỏo kim toỏn v Bỏo cỏo ti
chớnh ớnh kốm giỳp cho ngi s dng Bỏo cỏo ti chớnh ỏnh giỏ c tin
cy ca cỏc thụng tin nh lng trờn Bỏo cỏo ti chớnh trờn c s ú m h cú
cỏc quyt nh kinh t ỳng n, hiu qu trong mi quan h kinh t i vi t
chc hoc doanh nghip cú Bỏo cỏo ti chớnh ny.
2.2. Yờu cu lp, trỡnh by, phỏt hnh kim toỏn v Bỏo cỏo ti chớnh
Khi kt thỳc cuc kim toỏn Bỏo cỏo ti chớnh, kim toỏn viờn phi lp Bỏo
cỏo kim toỏn v Bỏo cỏo ti chớnh, trỡnh by ý kin ca kim toỏn viờn v tớnh
trung thc, hp lý ca cỏc thụng tin nh lng v s trỡnh by cỏc thụng tin
nh lng ny trờn Bỏo cỏo ti chớnh do n v (t chc, doanh nghip) mi
kim toỏn ó lp.
Bỏo cỏo kim toỏn v Bỏo cỏo ti chớnh phi c trỡnh by theo Chun
mc kim toỏn quy nh c v ni dung, kt cu v hỡnh thc.
S trỡnh by nht quỏn v ni dung, kt cu v hỡnh thc ngi c
Bỏo cỏo kim toỏn v Bỏo cỏo ti chớnh hiu thng nht v d nhn bit khi cú
tỡnh hung bt thng xy ra.
Bỏo cỏo kim toỏn v Bỏo cỏo ti chớnh phi c ớnh kốm vi Bỏo cỏo
ti chớnh c kim toỏn.
2.3. ý kin ca kim toỏn viờn trỡnh by trờn Bỏo cỏo kim toỏn v Bỏo cỏo ti
chớnh
ý kin ca kim toỏn viờn trỡnh by trờn Bỏo cỏo kim toỏn v Bỏo cỏo
ti chớnh l mt trong nhng ni dung quan trng ca Bỏo cỏo kim toỏn v Bỏo
cỏo ti chớnh. ý kin ny a ra ỏnh giỏ ca kim toỏn viờn trờn cỏc phng
din phn ỏnh trung thc v hp lý trờn cỏc khớa cnh trng yu cỏc thụng tin
nh lng ca Bỏo cỏo ti chớnh v s tuõn th cỏc chun mc v ch k
toỏn hin hnh, v vic tuõn th cỏc quy nh phỏp lý cú liờn quan.
Kiểm toán K41

Ngi nhn Bỏo cỏo kim toỏn v Bỏo cỏo ti chớnh l ngi ký hp ng
kim toỏn vi ngi thc hin kim toỏn (Cụng ty kim toỏn hoc kim toỏn
viờn). Ngi nhn Bỏo cỏo kim toỏn v Bỏo cỏo ti chớnh cú th l hi ng
qun tr, Giỏm c, hoc cỏc c ụng n v c kim toỏn. Ngi nhn Bỏo
cỏo kim toỏn v Bỏo cỏo ti chớnh s c ghi ngay vo dũng, vớ d: "kớnh gi
Kiểm toán K41
24
Luận văn tốt nghiệp Lê Thị Hơng
Hi ng qun tr v Tng Giỏm c Tng cụng ty".
M u ca Bỏo cỏo kim toỏn v Bỏo cỏo ti chớnh
Phn m u ca Bỏo cỏo kim toỏn v Bỏo cỏo ti chớnh phi c ghi rừ
cỏc Bỏo cỏo ti chớnh l i tng ca cuc kim toỏn cng nh ghi rừ ngy v
niờn lp Bỏo cỏo ti chớnh; khng nh rừ rng vic lp Bỏo cỏo ti chớnh l
thuc trỏch nhim ca Giỏm c (hoc ngi ng u) n v c kim toỏn
trờn cỏc mt: Tuõn th chun mc v ch k toỏn hin hnh hoc c chp
nhn v la chn cỏc nguyờn tc v phng phỏp k toỏn, cỏc c tớnh k toỏn
thớch hp.
Trỏch nhim ca kim toỏn viờn l kim tra cỏc thụng tin nh lng trờn
Bỏo cỏo ti chớnh v a ra ý kin v Bỏo cỏo ti chớnh da trờn kt qu kim
toỏn ca mỡnh.
Phm vi cn c thc hin cuc kim toỏn
a) Bỏo cỏo kim toỏn v Bỏo cỏo ti chớnh phi nờu chun mc kim toỏn
v k hoch kim toỏn ó ỏp dng thc hin cuc kim toỏn:
Bỏo cỏo kim toỏn v Bỏo cỏo ti chớnh phi nờu rừ phm vi v cn c thc
hin cuc kim toỏn bng s khng nh cụng vic kim toỏn c thc hin
theo Chun mc kim toỏn (Chun mc kim toỏn quc gia, hoc Chun mc
kim toỏn quc t c tha nhn).
Phm vi v cn c thc hin cuc kim toỏn nờu trờn ch kh nng ca
kim toỏn viờn khi thc hin cỏc th tc kim toỏn phi c da trờn c s
Chun mc kim toỏn ó c vn dng cỏc quy nh tu theo tỡnh hung c