Một vài kinh nghiệm để dạy tốt các bài thí nghiệm thực hành hóa học.
MỘT VÀI KINH NGHIỆM ĐỂ DẠY TỐT
CÁC BÀI THÍ NGHIỆM THỰC HÀNH HÓA HỌC
  

PHẦN I : LÝ DO CHỌN ĐỀ TÀI
A. LÝ DO :
1 - Đồ dùng dạy học là một phương tiện dạy học cơ bản và quan trọng giúp học
sinh có thể hiểu bài rõ hơn, thu hút được học sinh tham gia vào bài giảng, gây hứng thú và
kích thích trí tò mò của học sinh. Đặc biệt giờ học có sử dụng đồ dùng dạy học phát triển
được năng lực hành động của học sinh như sử dụng đồ dùng dạy học phát triển được năng
lực hành động của học sinh như quan sát, nhận xét, đánh giá và giải thích được các hiện
tượng hóa học xảy ra.
2- Thực tế hiện nay ở một số trường trung học cơ sở (THCS) giáo viên ngại làm thí
nghiệm, không tự sáng chế ra đồ dùng dạy học, ở trường THCS có cái gì thì sử dụng cái đó
dẫn đến chỉ là giờ học chay, giờ học truyền thống.
3 – Do yêu cầu đổi mới phương pháp dạy học, giáo viên cần xây dựng mô hình bài
giảng phù hợp, giúp học sinh có thể độc lập học tập trên cơ sở hướng dẫn của giáo viên. Vì
thế giờ dạy học có sử dụng đồ dùng dạy học là hết sức cần thiết.
B. PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU :
1- Nghiên cứu chương trình SGK lớp 8 và lớp 9, thu thập tìm hiểu các tài liệu tham
khảo có liên quan.
2 – Trao đổi và thảo luận để thống nhất việc sáng tạo ra những mô hình, tranh vẽ,
xây dựng hệ thống các bài giảng có thí nghiệm Hóa học.
3 – Tiến hành thử nghiệm trong phòng thí nghiệm, tìm ra các yếu tố đảm bảo cho thí
nghiệm đơn giản, dễ làm và thành công.
PHẦN II : NỘI DUNG CHUYÊN ĐỀ
A. ĐẶT VẤN ĐỀ:
Mục tiêu giáo dục của trường phổ thông là nhằm đào tạo lớp người lao động phát
triển mới toàn diện, có đủ năng lực làm chủ và phát triển đất nước. Sự đào tạo giáo dục là
quá trình thống nhất, đối tượng dạy và học bao giờ cũng là nội dung giáo dục trí tuệ cho thế

n hot ng ca giỏo viờn. Thc t trong dy hc, vic dựng ngụn ng v dựng phng
tin trc quan, thc hnh liờn h khng khớt vi nhau. Nhng nghiờn cu v tõm lý cho
thy: Li núi c chng minh bng nhng iu tai nghe mt thy cú th giỳp cỏc em tỡm
tũi v sỏng to. i vi hc sinh, hot ng ch yu l lm thớ nghim thc hnh trong i
sng sn xut, dn n mi quan h hc i ụi vi hnh.
Hin nay vic s dng cỏc tit thc hnh, cỏc thớ nghim biu din cũn hn ch. Cú nhiu
trng hp nờn dựng phng phỏp trc quan, cỏc thớ nghim m chỳng ta phi dy chay.
Do vy vn kin thc b tỏch ri lm cho hc sinh cha tin vo khoa hc, hc khụng hng
thỳ dn n s nhn thc b hn ch.
T ú tụi thy rng cỏc em rt mun c quan sỏt cỏc thớ nghim, c biu din,
c t tay lm thớ nghim chng minh kin thc ó hc nhm khc sõu kin thc, cho
hc sinh c lm thớ nghim vo tit thc hnh. Hng dn cỏc em tng bc cỏch vit
phng trỡnh, bit gii toỏn, hn na cỏc em ó hng thỳ hn, v cú s nhn thc sõu hn
v mụn húa hc.
II. MT VI í KIN A RA NHM GIP DY TT CC TIT THC
HNH CNG NH TH NGHIM BIU DIN MễN HO HC LP 8 -9
TRNG THCS.
Ngy nay, dy hc luụn theo hng tng cng t duy, lớ lun ca hc sinh. Trong
húa hc vic quan sỏt v lm thớ nghim thc hnh l phng phỏp tng cng t duy, lớ
lun ca hc sinh, tp cho hc sinh phõn tớch ton din s vt, hin tng. Hn th na,
vic c quan sỏt v lm thớ nghim cũn cú tỏc dng khi dy cỏc em lũng yờu thớch b
mụn v s tỡm tũi gii thớch cỏc hin tng c quan sỏt bng kin thc ó hc.
Trong dy hc húa hc trng ph thụng ngi ta phõn loi thớ nghim nh sau:
Thớ nghim biu din ca giỏo viờn v thớ nghim thc hnh ca hc sinh. Ngoi ra cũn cú
mt s thớ nghim dựng trong ngoi khúa. õy tụi ch cp n hai loi thớ nghim cú
tớnh cht chung v ph bin ú l:
1. Thớ nghim biu din:
a. Vai trũ ca thớ nghim biu din:
Di s hng dn ca giỏo viờn, hc sinh c quan sỏt cỏc hỡnh nh c th, cỏc
du hiu ca phn ng húa hc v cỏc ng dng húa hc thng c s dng trong gi

kỹ năng thành thạo, dụng cụ và hóa chất phải chuẩn bị chu đáo.
+ Giáo viên phải làm thử nhiều lần trước khi biểu diễn, không nên chủ quan, tất cả
thao tác sai đều để lại ấn tượng xấu trong học sinh.
+ Nếu chẳng may thí nghiệm không thành công, giáo viên cần bình tĩnh xem lại tất
cả những khâu đã làm để tìm ra những sai sót, khắc phục lại thí nghiệm và có sự khéo léo
giải thích cho học sinh.
+Thí nghiệm phải rỏ ràng, học sinh phải được quan sát đầy đủ, các thí nghiệm phải
đơn giản, dụng cụ gọn gàng, mỹ thuật, đồng thời phải đảm bảo tính khoa học.Thí nghiệm
phức tạp nên biểu diễn vào giờ thực hành. Đối với thí nghiệm có kèm theo sự thay đổi màu
sắc, có khí sinh ra hoặc có chất kết tủa tạo thành thí nghiệm phải dùng phông đặt ở phía sau
các dụng cụ thí nghiệm.
Ngoài những yêu cầu trên, về mặt phương pháp để nâng cao chất lượng các thí
nghiệm biểu diễn ta cần chú ý mỗt số vấn đề sau:
* Số lượng thí nghiệm trong bài nên vừa phải, chỉ chọn những thí nghiệm đặc trưng,
điển hình.
* Chọn các dụng cụ thí nghiệm đơn giản đảm bảo tính khoa học, mỹ thuật, tiết kiệm
hóa chất, dễ thành công và đảm bảo an toàn.
* Phải kết hợp chặt chẽ thí nghiệm với bài giảng, trước khi biểu diễn thí nghiệm giáo

Trường THCS Hïng S¬n NguyÔn ThÞ Minh Thanh-3-

Một vài kinh nghiệm để dạy tốt các bài thí nghiệm thực hành hóa học.
viên cần đặt rõ vấn đề, mục đích của thí nghiệm. tâp cho học sinh quan sát các hiện tượng
xảy ra làm cơ sở xây dựng bài giảng. Ngoài ra giáo viên có thể đặt câu hỏi ở các giai đoạn
khác nhau của thí nghiệm để học sinh chú ý quan sát, nhận xét và trả lời.
2. Thí nghiệm thực hành:
Thí nghiệm biểu diễn tuy có nhiều ưu điểm nhưng cũng còn những mặt hạn chế như:

nghiệm, rút ra kết luận đúng.
Giáo viên cần xác định nội dung và phương pháp thực hiện giờ thực hành sao cho phù
hợp với đặc điểm, nội dung, thời gian cho phép và cơ sở vật chất, thiết bị dạy học có liên
quan của trường. Căn cứ vào nội dung của giờ thực hành, giáo viên cần làm trước thí
nghiệm để viết bản hướng dẫn cụ thể và chính xác, cố gắng chuẩn bị phòng riêng giờ thực
hành.Tất cả dụng cụ thí nghiệm phải được để trên bàn học sinh thí nghiệm, không để các
em đi lại nhiều.

Trường THCS Hïng S¬n NguyÔn ThÞ Minh Thanh-4-

Một vài kinh nghiệm để dạy tốt các bài thí nghiệm thực hành hóa học.
Những thí nghiệm với chất độc, chất nổ, axit đậm đặc,… thì không nên cho học sinh
làm, nếu cho làm thì phải hết sức theo dõi, nhắc nhở để đảm bảo an toàn tuyệt đối.
Các thí nghiệm phải đơn giản, rõ và cần thiết, tuy nhiên phải đảm bảo chính xác, mỹ thuật,
cố gắng dùng lượng nhỏ hoá chất sẽ giúp học sinh tính cẩn thận, chính xác trong công việc.
Ngoài ra thí nghiệm phải có tính giáo dục, thực hành kỹ năng, kỹ xảo cho học sinh.
Giáo viên phải theo dõi sát công việc của học sinh và trật tự chung, giúp đỡ kịp thời cho
các nhóm khi cần thiết nhưng không làm thay cho học sinh.
Đối với học sinh mới lần đầu vào phòng thí nghiệm, giáo viên cần giới thiệu những điểm
chính trong nội quy:
III. NỘI QUY
1. Học sinh phải chuẩn bị trước ở nhà: nghiên cứu bảng hướng dẫn, xem lại
các bài có thí nghiệm thực hành
2. Trên bàn thí nghiệm không được để đồ dùng riêng như: Cặp, sách, nón…
3. Phải thực hiện đúng quy tắc phòng độc, phòng cháy và bảo quản dụng cụ,
hoá chất,…
4. Phải tiết kiệm hoá chất khi làm thí nghiệm.
-5-

Mt vi kinh nghim dy tt cỏc bi thớ nghim thc hnh húa hc.

C. NHN XẫT
Qua vic dy mụn hoỏ lp 8 - 9 cú th s dng thớ nghim thc hnh ó giỳp khi
dy hc sinh s yờu thớch mụn hc, iu ny c th hin qua kt qu hc tp.
Nm hc 2004- 2005, do dng c v hoỏ cht khụng cú, tụi ớt s dng cỏc thớ nghim-
thc hnh nờn hc sinh rt khú hiu.
C th nm hc 20042005 khi 8 9 tụi ph trỏch cú im thi nh sau:
Tổng số Giỏi Khá TB Yếu
Sl % SL % SL % Sl %
190 16 8,42% 40 20,05% 69 36.32% 65 34,21%
Nm hc 2005 2006, do rỳt kinh nghim ca nm hc trc, ng thi trng cng
c trang b mt s thit b, nờn tụi thng xuyờn s dng cỏc thớ nghim thc hnh ( khi
trong bi yờu cu) ng thi ỏp dng ỳng phng phỏp cho nờn t c kt qu kh quan
hn.
C th nm hc 2005 2006 khi 8 9 tụi ph trỏch cú im thi nh sau:
Tổng số Giỏi Khá TB Yếu
Sl % SL % SL % Sl %
180 35 19,44% 50 27.78% 57 31,67% 38 21,21%
Tụi tip tc ỏp dng phng phỏp nh nm hc 2005 2006 vo vic ging dy hc sinh
nm hc 2006 2007 v nm hc 2007 2008 nờn kt qu khỏ gii tng thờm v s im
yu gim xung . Khi 8 9 tụi ph trỏch cú im thi nh sau:
Tổng số Giỏi Khá TB Yếu
Sl % SL % SL % Sl %
180 38 21.11% 60 33.33% 57 31,67% 30 16.67%
Vi tỡnh hỡnh giỏo viờn hin nay ang ngy mt nõng cao cht lng, ũi hi ngi

cht lng hn .
PHN III : CU TRC V D V CCH LM C TH THC
HNH MễN HO 8
A. CU TRC :
1- Chng trỡnh mụn hoỏ hc lp 8 THCS bao gm cỏc kin thc v .
a) Mt s khỏi nim c bn v nh lut hoỏ hc c bn :
- Cht, nguyờn t, phõn t, cụng thc hoỏ hc, phng trỡnh hoỏ hc, mol, phn ng húa
hc, dung dch, nng dung dch v tan.
- nh lut bo ton khi lng .
b) Mt s nguyờn t v cht hoỏ hc c th :
- Oxi, hiro, oxit, axit, baz, mui .
c) Mt s k nng :
- Tớnh toỏn theo s mol, theo cụng thc hoỏ hc, theo phng trỡnh hoỏ hc v theo dung
dch .
- S dng mt s dng c, thit b thớ nghim v tin hnh mt s thớ nghim hoỏ hc.
2 - Chng trỡnh mụn hoỏ hc lp 8 THCS : Bao gm 6 chng, 45 bi v cú 70 tit
+ Hc kỡ I : 19 tun = 36 tit
+ Hc kỡ II : 18 tun = 34 tit
Trong ú cú:
- 46 tit lớ thuyt chim 65,72 %
- 11 tit luyn tp v ụn tp chim 15,71 %
- 7 tit thc hnh chim 10 %
- 6 tit kim tra chim 8,57 %
B. V D
Tit 44 Bi 30 : IU CH - THU KH OXI V TH TNH CHT CA OXI
I. Mc tiờu :
- Cng c kin thc v nguyờn tc iu ch oxi trong phũng thớ nghim, v tớnh cht vt lớ
v tớnh cht hoỏ hc ca oxi .
- Tip tc rốn luyn k nng lp rỏp dng c TN iu ch v thu khớ oxi vo ng nghim
(hoc l ) bng cỏch y khụng khớ hoc y nc .

hiện xảy ra .
+ Chia nhóm,Giao nhiệm vụ cho nhóm.
+ Hớng dẫn hoạt động của nhóm.
+GV hớngdẫn học sinh một số nguyên tắc khi làm thí nghiệm
Bớc 2 .Học sinh làm việc theo nhóm
+ Nhóm trởng điều hành hoạt động của nhóm, giao nhiệm vụ cho từng thành viên của
nhóm, th kí ghi hiện tợng quan sát đợc.
+ Học sinh dựa vào hớng dẫn của giáo viên, nghiên cứu kĩ nội dung thí nghiệm sách giáo
khoa và tiến hành thí nghiệm, trao đổi ý kiến thảo luận trong nhóm để thống nhất nội dung
kiến thức.( Khi học sinh tiến hành thí nghiệm GV quan sát giúp đỡ uốn nắn thao tác của học
sinh và nhóm nào gặp khó khăn)
+ Cử đại diện trình bày kết quả của nhóm tớc lớp.
Bớc 3:Thảo luận thống nhất nội dung
- Đại diện các nhóm lần lợt trình bày kết quả trớc lớp.
- Các nhóm khác nhận xét bổ sung ý kiến.
- Giáo viên nhận xét, tổng kết bổ sung nội dung kiến thức.
B. Tin hnh thớ nghim
1. iu ch oxi t KMnO
4
v thu khớ oxi bng phng phỏp y nc v khụng khớ:
a) Dng c, húa cht:
- Dng c : ng nghim, l thu tinh cú nỳt nhỏm, ng dn khớ thu tinh hỡnh ch L v ch
S , nỳt cao su chu thy tinh, giỏ st, ốn cn.
- Húa cht : KMnO
4
.

Trng THCS Hùng Sơn Nguyễn Thị Minh Thanh
K
2
MnO
4
+ MnO
2
+ O
2
*Chú ý:
- Lắp ống nghiệm phải dốc về phía miệng ống đề phòng hỗn hợp chất rắn ẩm.
- Khi ngừng thu khí phải tháo ống dẫn khí trước khi tắt đèn cồn để tránh hiện tượng nước
tràn vào ống nghiệm gây nứt ống nghiệm.
2. Thí nghiệm 2 : Đốt cháy lưư huỳnh trong không khí và trong khí oxi :
a) Dụng cụ, hóa chất:
- Dụng cụ: Bình để chứa khí oxi, muôi sắt, đèn cồn.
- Hóa chất: Oxi, lưu huỳnh.
b) Tiến hành thí nghiệm:
Lấy một ít bột lưu huỳnh bằng chừng hạt dậu xanh cho
vào muôi sắt, đem đốt trong không khí, lưu huỳnh cháy với ngọn
lửa nhỏ màu xanh nhạt. Đưa lưu huỳnh đang cháy vào bình oxi
nó cháy mãnh liệt hơn và tạo thành khói trắng.
c) Quan sát hiện tượng và nhận xét :
- Lưu huỳnh cháy trong không khí với ngọn lủa nhỏ, màu xanh
nhạt, cháy trong oxi mãnh liệt hơn, tạo thành khói trắng, đó là lưu
huỳnh đioxit SO
2
(còn gọi là khí sunfurơ) và rất ít lưu huỳnh trioxit SO
3
.
*Chú ý :


0
t

SO
3
C. Vit tng trỡnh
GV nhận xét về:
+Kĩ năng tiến hành thí nghiệm của học sinh.
+Kết quả đạt đợc của từng nhóm và rút kinh nghiệm cho các buổi thực hành sau.
- Sau khi HS tiến hành xong các thí nghiệm nh trên GV yêu cầu các nhóm thu dọn,rửa,vệ
sinh dụng cụ và phòng thực hành.
- GV yêu cầu học sinh viết bản tờng trình thực hành ngay tại lớp.
-GV thu bản tờng trình ,nhận xét giờ thực hành và rút kinh nghiệm cho các giờ thực hành
sau, nhắc nhở chuẩn bị cho bài sau.
PHN IV : KT LUN
Với thực trạng chất lợng nói chung của bộ môn hiện nay thì sự đóng góp nhỏ bé của
tôi để đạt đợc một số kết quả trong năm học qua là một điều mà tôi cảm thấy rất phấn khởi
và tự tin hơn về chất lợng bộ môn nói chung. Tôi đã thấy rằng trớc đây trong giờ thực hành
hoá học học sinh thờng ồn , mất trật tự , hay xảy ra hiện tợng vỡ các dụng cụ ,thí nghiệm
của học sinh không thành công.Thời gian thờng quá giờ. Học sinh không biết cách tiến
hành thí nghiệm.Giáo viên rất vất vả trong việc quản lí lớp học .Thì sau khi áp dụng chuyên
đề trên tôi nhận thấy hiệu quả giờ thực hành nói riêng và chất lợng bộ môn hoá học nói
chung đợc nâng lên rất nhiều, trên gơng mặt của các em khi bớc vào giờ Hóa không còn
căng thẳng mà đầy sự tự tin và hứng thú học tập. Tôi tin rằng mỗi giờ học sẽ vô cùng bổ ích
và thiết thực đối với các em.
Để đạt đợc những mục tiêu mà mình đề ra, nhất là mục tiêu của mỗi bộ môn tôi nghĩ
rằng trớc hết mình phải thực sự yêu nghề, ham học hỏi và luôn phấn đấu bằng hết khả năng
vốn có của mình. Trách nhiệm của mỗi giáo viên thật vinh quang song cũng đầy vất vả:
Dạy cho các em kiến thức song cần phải bồi dỡng nhân cách cho các em, chân trọng những






Ngy thỏng.nm .
BGH
Trng THCS Hùng Sơn Nguyễn Thị Minh Thanh-11-