CHƯƠNG 1
I/PHẦN MỞ ĐẦU
I.ĐẶT VẤN ĐỀ
Hôn nhân là một việc hệ trọng của đời người, nó là cầu nối giữa 2 con người
không cũng chung huyết thống hòa làm một, nó là sợi dây ràng buộc giữa người đàn
ông và người phụ nữ, gắn kết họ trở thành một gia đình đối với người đàn ông Việt
Nam thì hôn nhân là một trong 3 việc hàng đầu đó là: Tậu trâu, xây nhà, lấy vợ Đối
với người phụ nữ thì hôn nhân lại càng ý nghĩa hơn, bởi đấy sẽ là nơi họ gửi gắm hết
cuộc đời của mình khi rời xa tổ ấm gia đình Tuy nhiên, để có được một cuộc hôn
nhân hạnh phúc, cơm lành canh ngọt không phải chuyện đơn giản. Mâu thuẫn gia
đình là một vấn đề muôn thuở. Con người sống với nhau không ít thì nhiều bao giờ
cũng có mâu thuẫn. Ông cha ta có câu:
“Tưởng rằng cây cả bóng cao
Em ghé thân vào cho đỡ nắng mưa
Ngờ đâu cây cả bóng thưa
Khi nắng cũng nhục, khi mưa cũng sầu ”
Khi hai con người chung sống với nhau, điều gì đã liên kết họ lại, và điều gì đã
làm cho họ rời xa nhau? Mâu thuẫn nào là mâu thuẫn ở dạng nhẹ khó đưa đến ly hôn,
và mâu thuẫn nào là mâu thuẫn nặng, dễ đưa đến ly hôn? Mâu thuẫn gia đình của
những năm trước khác với các mâu thuẫn của những năm sau. Mâu thuẫn gia đình có
thể do kinh tế, vô sinh, do không chung thuỷ… nhưng bao giờ cũng vậy, mâu thuẫn
gia đình bao giờ cũng là vấn đề xảy ra với đa số người và được nhiều người quan tâm.
Cũng như nhiều Quốc gia trên thế giới, vấn đề ly hôn ở nước ta hiện nay chẳng
những thu hút giới nghiên cứu mà còn là mối quan tâm thật sự của Đảng, Nhà nước,
các tổ chức xã hội và sự chú ý đặc biệt của dư luận xã hội. Nó là một vấn đề được
quan âm nghiên cứu từ nhiều góc độ như luật học, đạo đức học và văn hóa học Có
nhiều câu hỏi liên quan đến hiện tượng ly hôn được nêu ra: phải chăng ly hôn là biểu
hiện của khủng hoảng gia đình? Ly hôn là biểu hiện của sự giải phóng phụ nữ, của tiến
bộ xã hội, của sự thay đổi áp lực trong gia đình? Hay phải chăng ly hôn là biểu hiện
của sự sai lệch nhận thức, sự xung đột vai trò, vị thế của cuộc sống gia đình?
Những câu hỏi trên cần được trả lời không chỉ từ góc độ nghiên cứu của luật

giới. Lý do chính là giá trị cá nhân được đề cao hơn, người phụ nữ chủ động hơn trong
hạnh phúc của mình và cũng chứng tỏ nhận thức của nữ giới về quyền và địa vị của họ
đã thay đổi.
Nhìn ra thế giới, gia đình các nước phương Tây trong những thập kỷ gần đây
đang ở trong tình trạng khủng hoảng nghiêm trọng với tỷ lệ ly hôn ngày một cao, sự
gia tăng đáng kể của các cặp vợ chồng sống với nhau không đăng ký (sống thử) vơi
những đứa con ngoài giá thú, quan hệ tình dục trước hôn nhân.
Rồi đến số trẻ em lang thang kiếm sống ngày một lớn. Chúng vì lý do bố mẹ bỏ
nhau và rơi vào các tệ nạn Xã hội. Nguyên phó thứ trưởng Nguyễn Khánh, trưởng ban
chỉ đạo phòng chống các tệ nạn Xã hội cho rằng: “chỉ khi nào xây dựng được gia đình
Việt Nam lành mạnh, phát triển bền vững mới thực sự ngăn chặn được, khắc phục
được các tệ nạn Xã hội đang là nguy cơ lớn nhất của đất nước ta”.([1])
Việt Nam đang trên chặng đường CNH - HĐH, tiến lên CNXH trước những
biến đổi to lớn, bên cạnh đó gia đình Việt Nam cũng có những chuyển mình nhanh
chóng theo cả xu hướng tích cực và tiêu cực. Biểu hiện cho sự biến đổi đó là tỷ lệ ly
hôn tăng với xu hướng phức tạp, đặc biệt là ở các đô thị lớn. Vì lý giải hiện tượng ly
hôn ở đô thị theo cả cấp độ vi và vĩ mô giảm bớt hậu quả tiêu cực của ly hôn cho các
nhân và Xã hội, đảm bảo sự phát triển bền vững gia đình là việc làm cần thiết. Đó
cũng là lý do tôi chọn đề tài “Thực trạng, và nguyên nhân của hiện tượng ly hôn của
những gia đình trẻ tại khu vực Hà Nội”
2.MỤC ĐÍCH NGHIÊN CỨU
Tìm hiểu các nguyên nhân ly hôn ở đô thị thông qua nghiên cứu trường hợp 3 quận tại
Hà Nội ,cung cấp những dữ liệu lý giải khoa học về hiện tượng ly hôn
Từ đó giúp cho các nhà quản lý đưa ra các biện pháp củng cố và xây dựng thiết chế gia
đình nhằm giảm thiểu tỉ lệ ly hôn.
3. ĐỐI TƯỢNG, KHÁCH THỂ , PHẠM VI NGHIÊN CỨU
3.1. Đối tượng nghiên cứu:
Những nguyên nhân thực tế và hậu quả của ly hôn ,dư luận xã hội về ly hôn trong các
gia đình tại địa bàn Hà Nội hiện nay và các giải pháp nhằm hạn chế nó.
4.2. Khách thể nghiên cứu:

Thực tế cho thấy, khi nghiên cứu các vấn đề trong đề tài này thì nghiên cứu
động cơ của hành vi là rất quan trọng. Nó giúp chúng ta tìm ra những nguyên nhân sâu
xa nhất tác động đến các cá nhân dẫn đến hiện tượng ly hôn trong các gia đình trẻ từ
đó có thể quy chuẩn những hành động khác nhau giúp ích cho quá trình quản lý.
2.1.2 Lý thuyế t hành vi của Hopmans và Moreno
Đại biểu cho lý thuyết này là hai nhà xã hội học người Mỹ Moreno(1892-1974)
và Hopmans(1910)
Với những người theo thuyết hành vi thì tất cả hay phần lớn hành vi của con
người đều được giải thích theo mô hình: (S) kích thích-phản ứng (R), và những phản
ứng này độc lấp với động cơ chủ quan của con người; tức là lý thuyết này không quan
tâm tới những tác động trong nội tâm con người, cái mà họ quan tâm chính là những
cái bộc lộ ra bên ngoài, là những hành vi của con người. Hành vi rời khỏi đất nước
mình để tới xứ người còn kéo theo hàng loạt các hành vi khác, có thể lệch chuẩn hoặc
không. Khi nghiên cứu những hành vi này thì không những nghiên cứu những tác
nhân bên trong mà còn coi trọng những biểu hiện bên ngoài. Dựa trên cách tiếp cận
này chúng ta có thể nghiên cứu những hành vi trước và sau hiện tượng li hôn trong gia
đình từ đó đưa ra được những quy luật hành vi của họ.
2.1.3 Lý thuyế t xã hội hóa
Các nghiên cứu nhân chủng học, xã hội học, ngôn ngữ học đã chứng minh rằng
nếu một đứa trẻ sinh ra bị tách khỏi xã hội và nền văn hóa xã hội đó thì chúng hoàn
toàn trở nên không có tính người. Quá trình biến đứa trẻ từ một thực thể tự nhiên thành
con người xã hội được diễn ra nhờ quá trình xã hội hóa. Theo nhà xã hội học Pháp
Sabran thì xã hội như một con tàu, cá nhân phải bước lên con tàu xã hội nếu không
thì cứ đứng mãi ở bến tàu. Điều đó khẳng định vai trò của xã hội hóa đối với con
người.
Xã hội hóa là quá trình các cá thể tiếp thu học tập nền văn hóa của xã hội mà
anh ta sinh ra, lĩnh hội các kinh nghiệm xã hội, học các chuẩn mực giá trị xã hội để
thích ứng được với xã hội. Xã hội hóa cho phép cá nhân học hỏi những điều cơ bản
đối với đời sống xã hội, học hỏi mô hình hành vi của xã hội, ví dụ như mô phỏng qua
tấm gương họ, đáp lại sự tán thành hay không tán thành. Con người chỉ thực sự thành

cả nước chiếm từ 31 - 40% trên số kết hôn.
Điều đó có nghĩa cứ 3 cặp kết hôn thì sẽ có 1 cặp chia tay và chiếm 60% trong
số này là lớp người trẻ thuộc thế hệ 8X (từ 23 - 30 tuổi). Tại TP Hồ Chí Minh, số liệu
điều tra xã hội học còn cho biết mỗi năm có trên 50 ngàn trẻ em rơi vào hoàn cảnh cha
mẹ bỏ nhau và 30% trẻ em lang thang đường phố xuất thân từ hoàn cảnh này.
Cuộc sống của gia đình trẻ ngày nay đã khá giả hơn khi nguyên nhân chia tay
về kinh tế chỉ chiếm một con số nhỏ, ở vị trí thứ 3 trong tổng số vụ ly hôn được khảo
sát trên cả nước. Mâu thuẫn về lối sống, nguyên nhân hàng đầu dẫn đến việc vợ chồng
ly hôn hiện nay theo nhận định của một chuyên gia về tâm lý "Nhiều cặp vợ chồng ly
hôn vì những lý do hết sức đơn giản, mà chỉ cần mỗi người biết thông cảm, sẻ chia với
nhau hoặc điều chỉnh mình một chút họ vẫn có thể hàn gắn, giữ được một mái ấm
hạnh phúc.
Nhiều người trong số những cặp vợ chồng đang đứng sát bên bờ vực chia ly khi
đến với các chuyên gia tư vấn hoặc lúc đưa nhau ra trước tòa đã nhận được sự khuyên
giải khá kỹ. Nhưng cả vợ hoặc chồng đều khăng khăng đòi được giải quyết ly hôn một
cách quyết liệt dù họ không thể giải thích một cách thuyết phục thế nào là không hợp
nhau, thế nào là bất đồng quan điểm sau nhiều năm chung sống…
Hơn nữa, đa số cả chồng và vợ khi quyết định ly hôn đều giành quyền nuôi con.
Điều đó chứng tỏ họ rất thương con nhưng không thể hy sinh bớt cái tôi bản thân vì
tương lai con cái". Theo Phó Giáo sư, Tiến sỹ Phan An, một chuyên gia nghiên cứu
hàng đầu về lĩnh vực hôn nhân - gia đình của Viện Khoa học xã hội vùng Nam Bộ:
"Lớp phụ nữ trẻ, hiện đại ngày nay có trình độ học thức, công việc ổn định và thu nhập
cao hơn.
Khi đã độc lập trong cuộc sống, cái tôi cá nhân cũng trỗi dậy mạnh hơn, và như
vậy, họ tự cho mình quyền quyết định trong nhiều việc, điều đó giải thích tại sao phụ
nữ đứng đơn ly hôn cao gấp 2 lần đàn ông". Về nguyên nhân ngoại tình dẫn đến đổ vỡ
hạnh phúc gia đình, Phó Giáo sư, Tiến sỹ Phan An cho biết: "Mặt trái của cuộc sống
hiện đại là nét văn hóa truyền thống đang dần bị mai một. Sự tiêu cực là những cám dỗ
lẫn trong đó đã khiến một bộ phận những người đã có gia đình sống giả dối với nhau
hơn để đạt được sự ham muốn ích kỷ của bản thân".

60%
2002
31
73,8%
2003
26
66,6%
Số lượng thư gửi đến báo về vấn đề mâu thuẫn gia đình bao giờ cũng cao
hơn số lượng thư về vấn đề rắc lối trong tình yêu, có khi cao gấp đôi các thư về
tình yêu ( 2000) và hơn gấp đôi (1993).
4. NGUYÊN NHÂN LY HÔN
Hôn nhân vốn là kết quả cuối cùng của một tình yêu thăng hoa, nhưng hiện
tượng “ly hôn” ngày càng tăng ở nhiều nơi trên thế giới, xảy ra ở mọi dân tộc, trong
mọi giới là vì sao?
Các nguyên nhân dẫn đến ly hôn:
-Mâu thuẫn vợ chồng là vấn đề muôn thở, tại sao với người này mức độ
thoả mãn hôn nhân thấp nhưng không ly hôn, trong khi với người khác có mức
độ thoả mãn cao hơn thì lại ly hôn hoặc ly thân. Đây là vấn đề đáng được
nghiên cứu sâu hơn. Mâu thuẫn vợ chồng có nhiều dạng khác nhau, nhưng có
thể đưa vào các dạng sau:
-Do không có con trai.
-Do vô sinh
-Do tình dục
-Do kinh tế
-Do quan điểm sống không hợp nhau
- Do mâu thuẫn trong gia đình nhà vợ hoăc nhà chồng
- Do không chung thuỷ
Các dạng mâu thuẫn này đan xen vào nhau, có thể do vô sinh dẫn tới không
chung thuỷ, hoặc do kinh tế dẫn tới quan điểm sống không hợp nhau, v.v… Tuy vậy,
tôi đã cố gắng xếp chúng vào từng loại một để tiện theo dõi.

lại xảy ra với người này mà lại không xảy ra với người khác? Có những người ít
thoả mãn với cuộc hôn nhân của mình nhưng không nhất thiết phải đi tới ly
hôn. Có người mức độ thoả mãn với cuộc hôn nhân của mình cao hơn nhưng lại
ly hôn. Điều này thật là phức tạp.
Mâu thuẫn vợ chồng có nhiều dạng khác nhau nhưng những nguyên nhân
phổ biến nhất thường là: mâu thuẫn do không chung thuỷ, do kinh tế, do quan
điểm sống không hợp, do gia đình ( như quan hệ nàng dâu mẹ chồng) , do
không có con trai, do sức khoẻ hoặc do vô sinh….theo kết quả nghiên cứu số
thư bạn đọc của báo phụ nữ việt nam cho thấy trong việc dẫn đến mâu thuẫn vợ
chồng, thì 38% là do một trong hai người thiếu chung thuỷ, 25% là do tình tình,
cách sống, quan điểm sống không hợp nhau, 19% do mâu thuẫn gia đình ( mẹ
chồng nàng dâu, chị em dâu…) , 10% do sức khoẻ bệnh tật, do không con, 6%
do một trong hai người không đảm đang quán xuyến gia đình, 1% do mê tín và
1% không nói nguyên nhân.
Sau đây là phân tích các nguyên nhân cụ thể:
4. 1. Do không có con trai
Theo sự phân chia như tôi đã tạm phác ở trên, thì các nguyên nhân dẫn
đến vợ chồng : do kinh tế, do không thuỷ , do quan điểm sống, mâu thuẫn gia
đình, vô sinh, và không có con trai. Nguyên nhân không có con trai là phổ biến,
có lẽ vì từ lâu đã tồn tại trọng nam khinh nữ ( “ nhất nam viết hữu, thập nữ viết
vô” ). Con trai sẽ làm vẻ vang dòng họ, nối dõi tông đường, là người mà bố mẹ
nhờ vả khi về già. Bầu không khí đối xử phân biệt nam nữ trong gia đình sẽ xảy
ra ngay từ khi người phụ nữ chưa ra đời. Là một thiết chế xã hội bảo thủ ( với ý
nghĩa gia đình chỉ duy trí củng cố và tái tạo những giá trị xã hội đã được kiếm
nghiệm chăc chắn và có tính ổn đình cao theo thời gian), gia đình đã không theo
kịp những biến đổi mạnh mẽ và mau lẽ diễn ra ngoài xã hội.
Ngày nay, đứa con trai vẫn được xem là một bíên số độc lập trong hoạt
động sinh đẻ của các gia đình. Khi chưa sinh con các bận cha mẹ đã mong
muốn đứa con tương lai là con trai, đã ấp ủ những kế hoạch và hy vọng có phân
hoá nam nữ đối với những đứa con tương lai, một sự phân hoá không chỉ đơn

20
3
Như vậy là họ đều có con lớn và lứa tuổi của họ đã khá cao, nhưng họ
đều muốn có thêm con trai ; dường như con trai đối với họ là vô cùng quan
trọng, họ có thể bỏ mặc cả một gia đình có vợ con đầy đủ. Điền hình như bức
ngày 19- -03- 1985 của đôi vợ chồng đã sống chung 20 năm, có 5 con gái,
người chồng đánh đập vợ và đòi ly hôn, khi ly hôn, người chồng không có trách
nhiệm gì với con cái và vợ cũ, chỉ chăm sóc cho người vợ mới đang có thai.
Cũng cần xem xét đến hiện tượng có con với phụ nữ quá lứa những người
đi sinh con ngoài giá thú, mà ngày nay người ta thường gọi là con tự sinh. Đó là
trường hợp một người đàn ông ở Thanh Hoá, 46 tuổi, có ba con gái nhưng đến
nay vẫn đến nay mới biết tin là người đàn bà 10 năm trước đã “ xin con” của
ông ta, nay được cậu con trai chín tuổi, và ông ta có ý đình tìm lại đứa con cho
đó người phụ nữ đã có con ngoài giá thú với ông ta không hề có một chút liên
lạc với ông ta từ ngày đó, cô ta là người tự trọng, giữ đúng lời hứa không đụng
chạm tới cuộc sống riêng của ông ta.
Không biết rằng trước kia hiện tượng này có được chấp nhận không,
nhưng vài năm hiện tượng này đã được xã hội chấp nhận và đánh giá khá công
bằng những người đàn bà được làm mẹ hợp pháp không nhất thiết họ có chồng
hay không có chồng : tình hình này đòi hỏi phải xem xét lại đầy đủ về thực
trạng của gia đình hiện nay, nhằm có thêm phần đóng góp vào một đình nghĩa
đẩy đủ về gia đình.
Đối với người đàn ông 46 nói trên, ông ta cũng rời vào tình trạng muốn
có con trai đến mức, dù rằng ông ta biết người đàn bà kia có con với ông ta 9-
10 năm rồi, nhưng không có một chút liên hệ như vậy cô ta đã phủ nhận hoàn
toàn quyền làm cha của ông ta nhưng ông ta vẫn muốn đòi được thằng bé. Với
ông ta thì đứa con trai quan trọng hơn hạnh phúc gia đình và mù quáng tới mức
không nghĩ tới người đàn bà quá lứa kia.
Con trai phải chăng đề đánh giá dòng giống, con trai là tất cả những gì
mà người đàn ông muốn. Điều đó có thể đánh giá cho trình độ văn hoá, sự nhận

trong thời đại hiện nay khi mà mục tiêu mỗi gia đình chỉ có 1-2 con đang cần
phải trở thành một chuẩn mực xã hội.
4. 2, Do vô sinh
Cũng tương tự lí do trên, nguyên nhân này thể hiện thân phận không
được may mắn của người phụ nữ. Một đằng không có con trai và một đằng
không có con. Khi đàn ông mắc bệnh vô sinh thì xem ra gia đình của họ không
mấy thay đổi, các bà vợ chịu cam phận và họ có thể nhận con nuôi hoặc đi cấy
tinh trùng để có thể có con, điều đó thực chất không làm xáo trộn gia đình của
họ và họ vẫn có hạnh phúc. Tuy vậy điều đó thường không hoặc ít xảy ra với
gia đình có người mắc bệnh vô sinh. Không biết có phải tâm lý đa thê vẫn còn
trong đầu óc người đàn ông ngày nay hay không, nhưng có vẻ yêu thương vợ
nhất trong số họ cũng có con với người đàn bà khác tuy không muốn bỏ vợ. Ta
có thể xem bảng dưới đây :
Năm
Số lượng
Thời gian chung
sống(năm)
Ngề nghiệp
2000
1
10
Nông nghiệp
2001
1
12
Không rõ
2002
2
10 và8
Nông nghiệp,kỹ sư

hơn vì phải dựa vào nhau để mà sống như vậy phải chăng có thể rút ra kết luận:
kinh tế eo hẹp không hẳn là lý do dẫn tới ly hôn và mâu thuẫn gia đình lại
thường nảy sinh khi hai vợ chồng hoặc một trong hai người làm ăn khấm khá
lên, có của ăn của để.
Khi kinh tế gia đình luôn trong tình trạng eo hẹp thì họ gắn bó với nhau,
dựa vào nhau cùng tiến tới một mục đích chung là mong cho kinh tế gia đình
khấm khá lên.
Làm giàu cũng đồng nghĩa với hao tồn sức khoẻ và tâm trí, do đó họ
thường ít thời gian chăm lo người bạn đời như trước và họ tường rằng chỉ cần
có tiền là đủ, ít chăm lo tới đời sống tinh thần của gia đình.
Ta có thể xem bảng sau:
Năm
Số vụ
Nguyên nhân
kinh tế
Phần trăm
Thời gian
chung sống
2000
12
o
2001
20
0
2002
42
2
4,7%
10 và 15 năm
2003

nhiên, nếu hai người thương yêu nhau trên cơ sở cả tình bạn và tình yêu thì mâu
thuẫn không đến nỗi nặng lắm, thì không đến mức phải ly hôn mà thường chỉ
một mức trục trặc nhỏ.
(Phỏng vấn sâu nữ, 24 tuổi), vừa mới kết hôn được 4 tháng, vậy mà đang lúc
bụng mang dạ chửa chị cương quyết xin toà cho ly hôn. Vì sao ư? “chúng tôi đã không
hoà hợp nhau ở nhiều điểm, đã thế anh ấy lại chỉ lo thoả mãn nhu cầu cá nhân, không
biết lo cho tương lai gia đình và sống rất vô trách nhiệm".
Trong năm 1984 có hai trường hợp đăng trên báo phụ nữ việt nam, trong
năm 1985 có ba trường hợp, năm 1993 có 4 trường hợp và năm 1994 có hai
trường hợp muốn tìm hiểu được các trường hợp này chúng ta cần phải xem xét
họ có thời gian tìm hiểu nhau trước khi cưới không, họ sống chung với nhau
bao lâu và trình độ học vấn của họ thế nào.
Thời tìm hiểu(
năm)
<1
1-2
2-3
3-4
Không rõ
Trường hợp
1
2
3
4
Học vấn
Đại học
Phổ thông trung học
Không rõ
Trường hợp
5

mẹ chồng. Mẹ chồng là người đã có công sức đáng kể trong việc vun đắp cho
con cái và nhà cửa, “ mẹ chồng là trái tim của cả nhà” bố chồng là “ cái đầu
của nhà”, mẹ chồng là người sinh ra chồng và là người tạo thói quen cho cả một
gia đình. Thói quen, công vun đắp cho một gia đình là lớn, nhưng nay bị xáo
trộn đi do có một nàng dâu về nhà, một người là mà từ nay được coi là thành
viên chính thức, người lạ này do đã lớn nên khó dạy dỗ, khuyên bảo cho vào gia
phép vốn có của gia đình chỉ cần một trong hai người ( hoặc nàng dâu hoặc mẹ
chồng) không khéo léo trong cách cư xử thì rất dẫn đến mâu thuẫn, có khi đưa
tới trường hợp con dâu không bao giờ nhìn mặt mẹ chồng, hoặc ngược mẹ
chồng từ con dâu. Quan hệ con dâu – mẹ chồng là điểu muôn thuở và nếu có
mâu thuẫn này thì càng khó giải quyết khi cả hai người đều cho hai người là
mình đúng.
Trong các trường hợp phỏng vấn sâu thì các trường hợp về mâu thuẫn gia đình
cũng khá nhiều, và trong đó mâu thuẫn nàng dâu mẹ chồng chiếm đa số.
Năm
Mâu thuẫn gia
đình
Nàng dâu- mẹ
chông
Mâu thuẫn khác
2000
2
2
0
2001
3
2
1
2002
4

không tôn trọng nhau thì rất dễ đưa đến sự ghét bỏ nhau như người ta thường nói là “
đào đất đổ đi”. Nếu như cả hai người không dựa trên sự thông cảm lẫn nhau và dựa
trên sự công bằng thì trong mắt con dâu mẹ chồng là một người khó tính, lẫm cẩm và
lắm điều, trong con mắt mẹ chồng, nàng dâu là một đứa chẳng ra gì hỗn láo, bướng
bỉnh và làm hại đến uy danh của bà, của nhà chồng.
Phỏng vấn sâu một cô giáo trẻ ở quận Thanh Xuân: "Em về làm dâu trong một
gia đình có "tam đại đồng đường" chung sống. Trong nhà mỗi người một tính, một nết.
Em là con dâu trưởng, nhiều lúc muốn điên cái đầu. Nhà không có người giúp việc, đi
dạy về là đủ mọi chuyện đổ lên đầu: chợ búa, cơm nước, lau nhà, rửa chén. Chồng và
hai cô em chồng ngoài giờ làm việc buổi tối còn đi học thêm đủ thứ. Khi họ về đến
nhà thì mọi chuyện đã xong xuôi rồi. Trước đây em là giáo viên dạy giỏi của trường.
Từ ngày về làm dâu em không thực hiện được đầy đủ các công việc của quy trình soạn
giảng, không tham gia đầy đủ các phong trào của nhà trường, đến nỗi bị chê trách điều
này điều nọ. Đã có lần em gợi ý xin ra ở riêng thì chồng em gạt phắt đi: "Tôi là con
trưởng, tôi có thể bỏ vợ chứ không bỏ bố mẹ. Nếu còn muốn chung sống với nhau thì
phải loại bỏ ý định ấy đi ngay từ bây giờ". Em tủi thân thấy mình không được chia sẻ.
Mới lấy nhau có 6 tháng nhưng em đã nghĩ đến việc phải chấm dứt tình cảnh này càng
sớm càng tốt".
4. 7. Mâu thuẫn do một trong hai người không chung thuỷ.
Hiện tượng không chung thủy là hiện tượng khá phổ biến. ở đây, một
trong hai người có nhân tình. Tại sao hiện tượng này ở thời đại nào cũng có?
Xã hội hiện nay như trên đã nói, là xã hội của sự đòi quyền bình đẳng
nam nữ. Vợ chồng ngày nay không kết hôn trên cơ sở trách nhiệm của hai dòng
họ mà dựa trên tình bạn và tình yêu. Mặt tình cảm của hôn nhân trở nên rât
quan trọng và gần như ở vị trí thống trị. Hôn nhân của hai con người dựa trên
tình bạn bè, người bạn trăm năm hành động như một người để ta theo cùng và
làm cùng, một người để chia sẻ cuộc sống của minh, một người sẽ theo ta suốt
cuộc đời. Người thứ hai đó vô cùng quan trọng với cuộc sống của ta, luôn cảnh
ta có một tình cảm bè bạn, giứp đỡ nhau trong hoạn nạn.
Theo thống kê của báo phụ nữ Việt Nam, những bức thư nói về hiện tượng có

2
Các hiện tượng khi có nhân tình khi đi công tác nước ngoài là khá phổ
biến. Có trường hợp nhân tình của chồng là người nước ngoài, Họ yêu nhau
mạnh liệt, họ không thể rời nhau trong khi vợ chính thức đang có thai 3 tháng.
Hoặc người chồng đi công tác người vợ ở nhà bị người bạn của chồng dụ dỗ,
người bạn này nói không muốn cướp vợ của bạn nhưng chỉ muốn yêu mà thôi.
Theo bức thư này, `dụ dỗ, người bạn này nói không muốn cướp vợ của bạn
nhưng chỉ muốn yêu mà thôi. theo bức thư này, `hai người đã sống với nhau
hơn 30 năm nay, họ đã có hơn 50 tuổi, cái tuổi mà người ta nói “sáng dốc bên
kia của cuộc đời” rồi, cái tuổi rất chín chắn.
Tất cả mọi trường hợp ấy lôi cuốn cả người vợ hoặc người chồng và cả
tinh nhân. Có những người muốn giữ gia đình tới mức họ buộc người vợ phải
thối việc, ở nhà trống nhà, trong khi mình thì vi vu với tình nhân.
hai người đã sống với nhau hơn 30 năm nay, họ đã có hơn 50 tuổi, cái tuổi mà
người ta nói “ sáng dốc bên kia của cuộc đời” rồi, cái tuổi rất chín chắn.
Tất cả mọi trường hợp ấy lôi cuốn cả người vợ hoặc người chồng và cả
tinh nhân. Có những người muốn giữ gia đình tới mức họ buộc người vợ phải
thối việc, ở nhà trống nhà, trong khi mình thì vi vu với tinh nhân. Hai người đã
sống với nhau hơn 30 năm nay, họ đã có hơn 50 tuổi, cái tuổi mà người ta nói “
sáng dốc bên kia của cuộc đời” rồi, cái tuổi rất chín chắn.
Tất cả mọi trường hợp ấy lôi cuốn cả người vợ hoặc người chồng và cả
tinh nhân. Có những người muốn giữ gia đình tới mức họ buộc người vợ phải
thối việc, ở nhà trống nhà, trong khi mình thì vi vu với tinh nhân.
Có nhân tình là một hiện tượng thường xảy ra trong cuộc sống vợ chồng.
Có nhiều nguyên nhân dẫn đến tình trạng này, nhưng trước hết đó là do cuộc
sống vợ chồng của họ không thoả mãn, tình cảm trong hôn nhân không được
đáp ứng đầy đủ.
Có một hiện tượng mới phát sinh là người ta mong muốn vừa giữ laị được gia
đình vừa vẫn có cả người tình. Không biết những người đó có thấy sự nguy hiểm bấp
bênh của điều này không khi họ gây ra cho hai phía sự đau khổ? Và cuối cùng là sự

con, hỗn láo với bố mẹ chồng, lắm điều,…
Người đàn bà xưa kia hoàn toàn lệ thuộc vào gia đình, không có quyền
riêng, khi họ lý hôn thì toàn bộ của cải thuộc nhà chồng và con cái. Người đàn
bà khi ly hôn thì ra khỏi gia đình nhà chồng với hai bàn tay trắng và quan trọng
hơn nữa là họ mất hết “danh tiếng”, cái mà đôi khi có sức mạnh hơn cả tiền bạc.
Hơn nữa, khi họ ở gia đình nhà chồng, dù rằng chồng đối xử với họ không còn
tình cảm thì họ vẫn có quyền hưởng tài sản và danh tiếng của nhà chồng. Điều
này làm cho người phụ nữ xưa thường ít khi nghĩ tới việc ly hôn.
Ngày nay khi ly hôn, người ta tính đến tình cảm của hai cá nhân riêng
biệt, chứ không để ý tới yếu tố dòng họ. Khi ly hôn, chức năng của gia đình bị
phá vỡ. Sự xã hội hoá con cái không phải được thực hiện bởi hai người bố và
mẹ nữa mà chỉ còn một người, điều này gây sự mất cân bằng cho mọi thành
viên, dễ gây ảnh hưởng tâm lý tiêu cực cho trẻ em. Điều đáng buồn hơn cả khi
đọc các bức thư là hậu quả của ly hôn đối với con cái và chính người ly hôn là
nặng nề. Có những bức thư khiến chúng ta khôgn thể nghĩ là lại có thể xảy ra
như trường hợp em gái 17 tuổi, bố mẹ ly dị nhau, khi em có người yêu do một
hiểu lầm nho nhỏ, người yêu em bỏ đi và sau đó em gái phát hiện ra mẹ của
mình đã mồi chài người yêu, chính bà đã gây sự hiểu lầm giữa em và người yêu.
Em gái đo liệu sau này có thể tìm lại sự cân bằng ổn định trong cuộc sống
không? Dĩ nhiên là cuộc đời trước mắt đã giảm đi một phần nào ý nghĩa tốt đẹp
đối với những em ở trường hợp như thế.
Như vậy, chức năng xã hội hoá con cái là một trong những chức năng
quan trọng nhất của gia đình đã bị phá vỡ khi ly hôn. Dù cuộc ly hôn có nhẹ
nhàng đến đâu thì cũng không thể không ảnh hưởng tới thế gới tinh thần của
các em. Hậu quả sau ly hôn là một trong những vấn đề được đề cập khá nhiều
trong các bức thư. Ta có thể thấy trong bảng sau đề cập tới hậu quả sau ly hôn,
ở đây tôi chia ra hai trường hợp với hậu quả là: ảnh hưởng tới con cái và tới bản
thân người ly hôn.
Năm
Số lượng thư đề

nhau nhưng lại bị những sức ép từ bên ngoài hoặc ngay chính bản thân người phụ nữ.
Theo số báo ra ngày 21-10-1985, người phụ nữ đã ly dị có một con này đã yêu một
người đàn ông nhưng bố mẹ anh ta không muốn con mình “lấy của thừa” mà muốn
cho con lấy vợ ở quê bố mẹ đã “dấm” sẵn. Người phụ nữ này dao động, bối rối không
biết giải quyết ra sao, còn người chồng tương lai thì lại sợ bố mẹ muốn lấy cả hai vợ
để cho êm thấm gia đình. Cô ta muốn đồng ý và nghĩ rằng mình là “hương thừa, hoa
sót”.
Hay như trường hợp khác, bức thư đăng ngày 5-7-1993, một phụ nữ 22
tuổi, đã một lần lầm lỡ năm 16 tuổi, có con với một người có vợ nhưng sau khi
cưới, cô ta mới biết. Khi phát hiện ra điều này, cô ta bỏ đi, tự nuôi con, cho tới
nay có một nghề may ổn định, có nhiều người tới hỏi nhưng cô ta luôn sợ hãi
mà từ chối.
Với phụ nữ đã vấp một lần rồi họ thường có tâm lý hoảng sợ, không dám
chắc một điều gì, không dám tin bất kỳ cái gì nữa. Sự cân nhắc của họ là dễ
hiểu. Còn đối với đàn ông thì sao? Sau khi ly hôn họ lấy vợ mới, nhưng họ lại
ghen với chồng cũ hoặc người yêu cũ của người vợ mới này (thư 16-9-1993).
Cũng như người phụ nữ lấy người chồng có vợ chết, khi thấy người chồng luôn
giữ lại những kỷ niệm của người vợ cũ thì cô ta khó chịu, chỉ muốn thay đổi
điều đó (số báo ngày 13-12-1993).
Dù muốn hay không, tất cả những người ly hôn đều phải chịu các ảnh
hưởng, trước hết là tới chính bản thân người đó, sau nữa là tới con cái và những
người xung quanh. Theo Toà án quận Hoàn Kiếm thì trong năm 1984 có 187 vụ
kiện xin ly hôn, có khoảng 12 nguyên nhân khác nhau (chồng ngược đãi, ngoại
tình, rượu chè cờ bạc, tìm hiểu không kỹ, không có con,…). Độ tuổi xin ly hôn
cao nhất là 20 - 30 tuổi, phụ nữ đứng đơn nhiều hơn, và vấn đề nhà ở sau ly hôn
là vấn đề nổi cộm. Thường thì toà án cho người phụ nữ tạm lưu cư, nhưng liệu
họ có ở nổi hay không? Nếu không thì người phụ nữ sẽ đi đâu? Thực tế là rất
khó bảo đảm cho họ có nơi sinh sống. Hơn nữa người trong cuộc phải chờ đợi
kéo dài tình trạng khủng hoảng đó. Họ phải chờ chống án lên phúc thẩm, rồi
làm việc với Sở Nhà đất, sau cùng phải mời lại về Uỷ ban đề làm thủ tục ký lại