MỤC LỤC
A. MỞ ĐẦU Trang 2
B. NỘI DUNG 2
I. Khái niệm, hình thức, cơ hội và thách thức về phân cấp quản lí NN 2
II. Đẩy mạnh phân cấp quản lí NN ở Việt Nam 5

1. Khái quát chung về tình hình phân cấp ở Việt Nam 5
2. Xu hướng và giải pháp nhằm đẩy mạnh phân cấp quản lí NN 7
C. KẾT LUẬN 12

1
A. MỞ ĐẦU :
Quản lí nhà nước là một lĩnh vực quản lí đặc biệt. Đó là loại quản
lí gắn liền trực tiếp với hệ thống các cơ quan thuộc bộ máy quyền lực
nhà nước; gắn liền với việc sử dụng quyền lực nhà nước- một loại quyền
lực đặc biệt, khác hẳn với các quyền lực khác.
Trong chế độ dân chủ, quyền lực nhà nước chính là loại quyền
lực mà nhân dân trao cho các cơ quan nhà nước. Thông qua các loại cơ
quan này, quyền lực nhà nước tác động đến từng người dân và hương tới
quyết tâm đạt được mục tiêu mà nhà nước đã vạch ra.
Từ khi giành được độc lập (2-9-1945), Nhà nước Việt Nam được
tổ chức theo mô hình cộng hoà với bản chất cơ bản là nhà nước đơn
nhất; quyền lực nhà nước là thống nhất, không phân chia. Điều 2, Hiến
pháp năm 1992(sửa đổi năm 2001) đã ghi: “ Nhà nước Cộng hoà xã hội
chủ nghĩa Việt Nam là nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa của nhân
dân, do nhân dân, vì nhân dân. Tất cả quyền lực thuộc về nhân dân mà
nền tảng là là liên minh giữa giai cấp công nhân với giai cấp nông dân
và đội ngũ trí thức. Quyền lực nhà nước là thống nhất, có sự phân công
và phối hợp giữa các cơ quan nhà nước trong việc thực hành các quyền
lập pháp, hành pháp, tư pháp.”
Như vậy, việc phân cấp quản lí nhà nước phải dựa trên nguyên

+ Quyền về tổ chức nhân sự để đảm bảo việc thực hiện các
nhiệm vụ, công việc quản lý hoặc cung ứng các dịch vụ công do mình
đảm nhiệm.
Phân cấp thực chất là trao cho từng cấp hành chính- lãnh thổ
những quyền tự quyết định, tự quản lý những công việc cụ thể nhất định
trên các lĩnh vực khác nhau của đời sống xã hội. Các cấp chính quyền có
những nhiệm vụ, quyền hạn, trách nhiệm và nguồn lực của mình tùy
theo khả năng thực tế của địa phương để thực hiện nhiệm vụ, quyền hạn
được trao. Nhiệm vụ, quyền hạn tự quyết đó được thực hiện thông qua
các pháp nhân công quyền như cơ quan đại điện, cơ quan hành chính…
Chẳng hạn như ở nước ta là Hội đồng nhân dân, Ủy ban nhân dân và các
cơ quan chuyên môn của Ủy ban nhân dân. Tuy nhiên hoạt động của các
cơ quan chính quyền địa phương vẫn phải luôn đặt dưới sự kiểm tra,
giám sát cần thiết của các cơ quan chính quyền trung ương.
Phân cấp thường được thực hiện ở các phương diện cơ bản như:
Phân cấp về chính trị; phân cấp về hành chính; phân cấp về tài chính;
phân cấp về kinh tế… Tùy theo mỗi quốc gia và tùy theo từng giai đoạn
mà việc phân cấp được tiến hành ở những phương diện nào và đến đâu.
- Phân cấp về chính trị: Là việc chuyển giao thẩm quyền ban
hành quyết định cho các cấp chính quyền bên dưới, khuyến khích công
dân và đại biểu dân cử tham gia nhiều hơn vào các quá trình ra quyết
định.
- Phân cấp hành chính liên quan đến việc gthực hiện các chức
năng quản lí hành chính NN của các cơ quan thực thi quyền hành pháp.
- Phân cấp tài chính là trao cho chính quyền địa phương các
cấp nhiệm vụ, quyền hạn nhất định về thu, chi ngân sách địa phương.
Tạo cho chính quyền địa phương được phân cấp có thể chủ động, hiệu
quả hơn trong việc tạo và sử dụng nguồn lực cho các hoạt động được
phân cấp.
3

mạnh của mỗi địa phương.
- Tăng cường sự chủ động, minh bạch, trách nhiệm giải trình và
năng lực giải quyết các công việc của các cơ quan chính quyền địa
phương.
- Tăng cường sự ổn định chính trị và sự thống nhất của quốc gia
thông qua việc cho phép người dân quyền giám sát một cách trực tiếp và
hiệu quả hơn các chương trình, kế hoạch và hoạt động của chính quyền
nhà nước ở địa phương thuộc các cấp khác nhau.
4
- Tạo điều kiện cho những ý tưởng kinh tế, chính trị, xã hội…
mới nảy sinh, từ đó có được những chương trình, hoạt động quản lý nhà
nước có tính sáng tạo hơn đối với mỗi địa phương.
*Thách thức:
- Thông qua việc trao cho những người cầm quyền ở địa phương
nhiều quyền lực hơn, nhiều khi vượt ra ngoài sự kiểm soát của chính
quyền trung ương có thể dẫn đến làm tổn hại nền dân chủ xã hội.
- Làm giảm hiệu quả của việc cung cấp dịch vụ công cho các tổ
chức và cá nhân do thiếu sự kiểm soát và giám sát có hiệu quả việc thực
thi chức năng này từ phía các cơ quan cấp trên, cơ quan trung ương.
- Chất lượng của những dịch vụ công được cung cấp cho người
dân bị ảnh hưởng vì chính quyền địa phương thiếu năng lực hoặc những
nguồn lực cần thiết để đảm bảo việc cung cấp những dịch vụ đó.
- Làm tăng nguy cơ tham nhũng trong bộ máy nhà nước ở các
địa phương và khả năng phát triển bất bình đẳng giữa các vùng miền,
khu vực khác nhau của đất nước, có thể gây ra những mâu thuẫn giữa
các địa phương với nhau hoặc giữa địa phương với trung ương.
- Có nguy cơ khiến các cơ quan ở các cấp chính quyền địa
phương bị quá tải vì phải thực hiện quá nhiều công việc khi nguồn nhân
lực không đáp ứng được. Hoặc làm cho đội ngũ cán bộ, công chức của
bộ máy chính quyền địa phương tăng lên quá nhiều dẫn đến lãng phí

mỗi cấp chính quyền đều có cơ quan đại diện là Hội đồng nhân dân và
cơ quan hành chính là Ủy ban nhân dân. Mỗi địa phương đều có ngân
sách, song chúng phải được cơ quan đại diện cao nhất ở trung ương là
Quốc hội phê duyệt trong tổng thể ngân sách của nhà nước.
- Các cơ quan hành chính nhà nước ở địa phương (Ủy ban nhân
dân) đều được tổ chức và hoạt động theo nguyên tắc “ song trùng trực
thuộc”: Vừa trực thuộc cơ quan hành chính nhà nước cấp trên vừa trực
thuộc cơ quan đại diện cùng cấp là Hội đồng nhân dân.
Có thể nói, việc phân cấp quản lí NN giữa trung ương và địa
phương ở Việt Nam thời gian qua đã tạo ra bộ máy nhà nước khá thống
nhất từ trung ương đến địa phương, ở một mức độ nào đó là phù hợp với
điều kiện cụ thể của nước ta những năm vừa qua. Tuy nhiên, bên cạnh
những thành tựu đạt được thì vấn đề phân cấp quản lí NN ở nước ta
cũng còn những hạn chế nhất định. Cụ thể là:
- Những năm trước đây do ảnh hưởng của cơ chế tập trung cao
độ dẫn đến quyền lực nhà nước tập trung vào các cơ quan trung ương
quá nhiều nên nhiều cấp, nhiều bộ phận có biểu hiện quan liêu, không
sát thực tế, thực hiện các công việc kém hiệu quả. Quá trình thực hiện
phân cấp quản lí NN còn chậm và thiếu kiên quyết, nhiều bộ, ngành còn
do dự, chưa thực sự mạnh dạn phân cấp, vẫn không muốn phân cấp,
phân quyền cho địa phương vì sợ mất quyền lực và lợi ích.
- Hệ thống chính sách, pháp luật và quy hoạch, kế hoạch phát
triển kinh tế - xã hội quốc gia và mô hình tổ chức chính quyền địa
phương thiếu đồng bộ và chưa rõ ràng. Điều này dẫn đến mô hình tổ
chức chính quyền địa phương ở các cấp, các địa phương gần giống nhau
dùng cho các đơn vị hành chính- lãnh thổ rất khác nhau (không có sự
phân biệt giữa chính quyền ở nông thôn với thành thị…) nên rất khó
hoạt động, chưa phát huy được thế mạnh của mỗi địa phương, hạn chế
6
tính đa dạng trong sự phát triển của các địa phương. Tương tự như vậy,

triển địa phương về kinh tế- xã hội, củng cố quốc phòng, an ninh, không
ngừng cải thiện đời sống vật chất và tinh thần của nhân dân địa phương,
làm tròn nghĩa vụ của địa phương đối với cả nước Tuy vậy, về mặt
pháp lý cũng như về mặt thực tế cho thấy tính độc lập của Hội đồng
nhân dân khá hạn chế. Theo các quy định pháp luật thì thẩm quyền của
Hội đồng nhân dân khá rộng, song không cụ thể.
- Sự phân cấp mới chỉ chủ yếu là sự chuyển giao quyền hạn
từ các cơ quan trung ương cho các cơ quan nhà nước cấp tỉnh. Trong
quá trình phân cấp cũng xuất hiện xu hướng xây dựng những quy chế
7
đặc thù cho một số địa phương như quy chế đặc thù cho Thủ đô, Thành
phố Hồ Chí Minh, các khu chế xuất, khu công nghệ cao… Có thể nói
quá trình phân cấp ở Việt nam thời gian gần đây được tiến hành mạnh
mẽ hơn, song đó chỉ như là những thử nghiệm cần được nghiên cứu, rút
ra những bài học cần thiết cho quá trình này trong tương lai.
2. Xu hướng và giải pháp nhằm đẩy mạnh phân cấp quản lí NN
giữa trung ương và địa phương ở nước ta thời gian tới:
a. Xu hướng. Hoạt động phân cấp quản lí NN ở nước ta hiện nay
cần diễn ra theo những xu hướng cơ bản sau:
- Tiếp tục hoàn thiện về mặt tổ chức các cơ quan chính quyền
địa phương theo tinh thần nâng cao năng lực, hiệu lực, hiệu quả hoạt
động của các cơ quan chính quyền địa phương, tránh hình thức trong
hoạt động của chính quyền địa phương, nhất là đối với các cơ quan đại
diện (Hội đồng nhân dân).
- Tăng quyền tự chủ, tự chịu trách nhiệm cho chính quyền địa
phương các cấp. Tạo điều kiện cho các địa phương phát huy được những
điểm mạnh, thế mạnh của mình (về dân cư, địa lý, khí hậu…) trong phát
triển.
- Bảo đảm sự chỉ đạo, điều hành thống nhất và thông suốt của
trung ương, đồng thời phát huy quyền tự chủ, tính năng động sáng tạo

sáng tạo, quyền tự chủ, tự chịu trách nhiệm của mỗi cấp chính quyền.
Tuy nhiên, không nên quan niệm tập trung là xấu, phân cấp là tốt hay
ngược lại, mà vấn đề là ở chỗ phải tập trung những gì, phân cấp những
gì, đến đâu, bao nhiêu là vừa sao cho đúng, cho phù hợp với tình hình và
điều kiện hiện nay là quan trọng nhất.
Vấn đề quan trọng nhất ở nước ta hiện nay là phân công nhiệm
vụ, quyền hạn gì? cho cấp nào? phân công đến đâu là phù hợp… để rồi
từ đó tổ chức bộ máy chính quyền mỗi cấp, mỗi đơn vị để thực hiện các
nhiệm vụ, quyền hạn đó. Về nguyên tắc, trung ương phải nắm các vấn
đề quan trọng, có ảnh hưởng đến lợi ích quốc gia, dân tộc, những vấn đề
chiến lược lớn, còn địa phương phải giải quyết những vấn đề cụ thể có ý
nghĩa địa phương, trực tiếp cung ứng những dịch vụ công cho nhân dân
một cách tốt nhất. Do vậy, trung ương nên tập trung vào xây dựng chính
sách vĩ mô, pháp luật, đảm bảo sự đồng bộ, thống nhất về mặt thể chế,
còn mỗi địa phương được quyền chủ động, sáng tạo trong việc thực thi
nhiệm vụ, quyền hạn được trao.
+ Việc phân cấp phải bảo đảm nguyên tắc việc của cấp này
không được trùng lặp với cấp khác, việc của trung ương không trùng với
việc của địa phương. Cần có quan niệm đúng về vị trí, vai trò, chức năng
của Hội đồng nhân dân- cơ quan quyết nghị và giám sát những loại việc
được phân cấp ở địa phương, giám sát việc thực hiện Hiến pháp và pháp
luật ở địa phương để có những giải pháp củng cố thiết chế dân chủ này ở
các địa phương.
Về nguyên tắc, nếu địa phương hay cấp dưới đủ năng lực để
tiến hành các hoạt động nhà nước nào đó có hiệu quả hơn so với trung
ương, so với cấp trên thì cần mạnh dạn phân cấp cho địa phương, cho
cấp dưới để trung ương, cấp trên có điều kiện giải quyết các vấn đề vĩ
mô, mang tính chất chiến lược cho đất nước, không mất nhiều công sức,
thời gian vào những công việc mà trung ương hoặc cấp trên giải quyết ít
9

nguyên tắc, trình tự, thủ tục để giải quyết những tranh chấp giữa trung
ương với địa phương hoặc giữa các địa phương với nhau trong quá trình
phân cấp.
* Giải pháp về đổi mới tổ chức, xác định rõ chức năng, nhiệm
vụ của chính quyền các cấp, nhất là chính quyền địa phương các cấp.
+ Đổi mới lại tổ chức của bộ máy nhà nước:Cần nhận thức
đầy đủ và hiện thực hóa nguyên tắc quyền lực nhà nước là thống nhất,
có sự phân công, phối hợp và kiểm soát giữa các cơ quan nhà nước
trong việc thực hiện quyền lực nhà nước ở tất cả các cấp của bộ máy nhà
nước.
10
Hiện nay ở Việt Nam các đơn vị hành chính cấp tỉnh, huyện và
xã được tách ra, được thành lập thêm quá nhiều dẫn đến số lượng các
đơn vị hành chính các cấp, nhất là cấp tỉnh quá nhiều, điều này gây khó
khăn cho trung ương, cho Chính phủ trong quản lý, điều hành ở tầm
quốc gia. Cũng với chủ trương chia tách nên số lượng các bộ và cơ quan
ngang bộ trong bộ máy nhà nước ta khá nhiều nếu so sánh tương quan
với các nhà nước khác có quy mô và dân số tương đương với Việt Nam
càng làm cho việc quản lý hành chính nhà nước của Chính phủ, của Thủ
tướng Chính phủ gặp nhiều khó khăn.
Với những lý do như đã nêu trên dẫn đến các cơ quan trực thuộc
Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ quá nhiều. Với quá nhiều đầu mối trực
thuộc Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ làm cho hoạt động chỉ đạo, điều
hành của Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ gặp rất nhiều khó khăn. Tình
trạng không quản lý được hoặc quản lý lỏng lẻo trên các lĩnh vực diễn ra
khá phổ biến ở đất nước ta thời gian qua. Do vậy, cần phải: “Cơ cấu lại
bộ máy Chính phủ theo hướng giảm các đầu mối, phù hợp với yêu cầu
đổi mới chức năng, nhiệm vụ. Cơ cấu lại các cơ quan trong hệ thống
hành chính nhà nước các cấp, ”[2]. Cụ thể là cần phải: Giảm bớt các
Bộ và cơ quan ngang Bộ theo tinh thần là “tổ chức bộ quản lý đa ngành,

thứ X, Nxb Chính trị quốc gia, Hà Nội 2006, tr. 254.
[3] Đảng Cộng sản Việt Nam, Văn kiện Đại hội đại biểu toàn quốc lần
thứ XI, Sdd, tr. 249.
C. KẾT LUẬN:
Việc phân cấp quản lí giữa trung ương và địa phương là một vấn đề
phức tạp vừa có tác động tích cực vừa có tác động tiêu cực đến sự phát
triển đất nước. Chỉ khi nào nhận thức đúng, hoạch định đúng và tổ chức
thực hiện hiệu quả thì vấn đề phân cấp quản lí NN giữa trung ương và
địa phương mới có tác dụng tích cực, thúc đẩy sự phát triển nhanh, bền
vững của đất nước và của mỗi địa phương. Ngược lại, nếu tiến hành vội
vàng, thiếu nghiên cứu, cân nhắc đầy đủ giữa lợi với hại thì việc phân
cấp quản lí NN có thể gây ra những tác động tiêu cực, thậm chí có thể
nguy hiểm cho sự phát triển ổn định và bền vững của đất nước.
Trong quá trình thực hiện việc phân cấp quản lí NN giữa trung ương
và địa phương cần khắc phục tình trạng hoạt động có tính hình thức của
Hội đồng nhân dân ở một số cấp bằng việc phân cấp cho Hội đồng nhân
dân nhiều nhiệm vụ, quyền hạn hơn theo hướng tăng cường tính tự quản
của địa phương. Trong quá trình nghiên cứu phân cấp cần tham khảo
thêm kinh nghiệm và mô hình ở các nước có điều kiện tương tự như
nước ta để việc phân cấp được tiến hành thực sự hiệu quả nâng cao hiệu
lực và hiệu quả hoạt động của chính quyền mỗi cấp ở nước ta.

12