Giáo án 12 Cao Thị Thuý
Sở giáo dục - đào tạo Hà Nội
Tr ờng THPT L u Hoàng

Bài Soạn
Tiết 97-98: Giá trị văn học và tiếp nhận văn học

Ngời soạn: Cao Thị Thuý
Đơn vị công tác:Trờng THPT
Lu Hoàng- ứng Hoà- Hà Nội
Tổ : Văn
Hà Nội- năm học 2009- 2010
Tiết 97-98 Giá trị văn học và tiếp nhận văn học
I.Mục tiêu bài học:
Giúp học sinh
- Hiểu đợc những giá trị cơ bản của văn học.
- Nắm vững những nét bản chất của hoạt động giao tiếp bằng văn học.
II. Phơng tiện dạy học: SGK- SGV- Giáo án
III. Phơng pháp dạy học: Nêu vấn đề, gợi tìm, thảo luận
IV. Các bớc tiến hành
1. ổn định lớp
2. Kiểm tra bài cũ
3. Giới thiệu bài mới
Giá trị văn học và tiếp nhận văn học
1
Giáo án 12 Cao Thị Thuý
Hoạt động của GV và HS Kiến thức cần đạt
- GV nêu vấn đề: kể một vài câu
chuyện về sức mạnh kì diệu của
văn chơng.
GV:- Thế nào là giá trị của văn

- GV yêu cầu nhóm 1 trình bày
nội dung đã chuẩn bị. Lấy ví dụ
minh hoạ
- GV nhận xét bổ sung.
- Thế nào là giá trị nhận thức?
I. Giá trị của văn học
* Khái niệm: Giá trị văn học là sản
phẩm kết tinh từ qúa trình văn học,
đáp ứng những nhu cầu khác nhau
của con ngời, tác động sâu sắc tới
cuộc sống của con ngời.
- Văn học có 3 giá trị cơ bản:
+ Giá trị nhận thức
+ Giá trị giáo dục
+ Giá trị thẩm mĩ
1. Giá trị nhận thức của văn học
* Khái niệm:
- Giá trị nhận thức là khả năng của
văn học có thể đáp ứng đợc yêu cầu
của con ngời muốn hiểu biết rõ hơn
cuộc sống xung quanh và chính bản
thân mình, từ đó tác động vào cuộc
sống có hiệu quả hơn.
* Cơ sở xuất hiện
- Xuất phát từ nhu cầu nhận thức của
con ngời.
Giá trị văn học và tiếp nhận văn học
2
Giáo án 12 Cao Thị Thuý
- Cơ sở xuất hiện?

hiểu đợc bản chất của con ngời nói
chung.
- Đồng thời từ chính cuộc đời của
ngời khác, mỗi ngời đọc có thể liên
hệ, so sánh, đối chiếu để hiểu chính
bản thân mình. Đó chính là quá trình
tự nhận thức mà văn học mang tới
cho mỗi ngời.
2. Giá trị giáo dục
*Khái niệm: Giá trị giáo dục là khả
năng của văn học có thể thay đổi
hoạc nâng cao t tởng, tình cảm của
con ngời theo những chiều hớng tích
cực, tốt đẹp, tiến bộ, đồng thời làm
cho con ngời ngày càng hoàn thiện
về đạo đức.
* Cơ sở của giá trị:
- Xuất phát từ nhu cầu hớng thiện
của con ngời.
- Xuất phát từ khả năng biểu hiện
của văn học: Khi phản ánh hiện thực
dù gián tiếp hay trực tiếp , bao giờ
nhà văn cũng bộc lộ một thái độ, t t-
ởng, tình cảm , sự nhận xét đánh giá
của mình
* Biểu hiện:
- Về t tởng: văn học hình thành cho
con ngời một lí tởng tiến bộ, giúp
cho họ có thái độ và quan điểm đúng
đắn về cuộc sống.

và nhấn mạnh những vấn đề cơ
bản.
- khái niệm tiếp nhận?
miêu tả những vẻ đẹp của cuộc sống
một cách sinh động, giúp con ngời
cảm nhận đợc và biết rung động một
cách tinh tế, sâu sắc trớc vể đẹp đó.
* Cơ sở của giá trị:
- Con ngời luôn có nhu cầu cảm thụ,
thởng thức cái đẹp và trong sự tồn tại
của mình, con ngời không những
muốn cuộc sống tốt hơn mà còn đẹp
hơn.
- Xuất phát từ đặc trng của văn học:
văn học phản ánh đời sống theo quy
luật của cái đẹp.
* Biểu hiện:
- Văn học mang tới cho con ngời
những vẻ đẹp muôn hình muôn vẻ
của cuộc đời: vẻ đẹp trong thiên
nhiên, trong cảnh vật đất nớc; vẻ đẹp
trong những cảnh đời cụ thể trong
cuộc sống hàng ngày; vẻ đẹp hào
hùng của chiến trận.
- Văn học đi sâu miêu tả vẻ đẹp con
ngời từ hình thể bên ngoài đến vẻ
đẹp trong tâm hồn.
- Văn học khám phá những hình
thức nghệ thuật phong phú, độc đáo
để biểu hiện nội dung sáng tác.

- Bản chất của tiếp nhận?
- Phận biệt tiếp nhận và đọc?
- HS lấy ví dụ
- Có mấy cách tiếp nhận văn
học?
- Tiếp nhận có mấy tính chất? Đó
là những tính chất nào?
- Tính cá thể hoá đợc biểu hiện ở
những mặt nào?
- GV: Tính cá thể hoá, chủ động,
tích cực của ngời đọc không có
nghĩa là ngời đọc tuỳ tiện trong
việc hiểu tác phẩm
mình.
- Bản chất của tiếp nhận văn học
+ Là quá trình giao tiếp giữa nhà văn
và ngời tiếp nhận tác phẩm
+ Quá trình ấy diễn ra rất đặc biệt
theo mô hình: nhà văn- tác phẩm-
bạn đọc.
+ Tác phảm văn học là cầu nối giữa
nhà văn và công chúng. Nhà văn
không trực tiếp giao tiếp với ngời
đọc mà thông qua tác phẩm. Vì vậy
khi viết tác phẩm, nhà văn phải thực
hiện thao tác đối thoại ngầm với ng-
ời đọc.
+ Tác phẩm trở thành nơi kí thác của
nhà văn và chờ sự tri âm của ngời
đọc.

trạng mà kết quả tiếp nhận ở mỗi ng-
ời một khác.
+ Khi tiếp nhận một tác phẩm văn
học, ngời đọc quan sát tri giác để
làm nổi lên những nét mờ, khoảng
Giá trị văn học và tiếp nhận văn học
5
Giáo án 12 Cao Thị Thuý
- GV lấy ví dụ
- Tính chủ động tích cực của ng-
ời tiếp nhận biểu hiện nh thế
nào?
- Tại sao lại có sự khác nhau nh
vậy?
- GV lấy ví dụ
- Gv yêu cầu HS lấy ví dụ
trống, sự liên hệ xa mà tác giả cố ý
tô đậm, để ngỏ để tác phẩm trở
nên sinh động, hoàn chỉnh hơn. Vì
vậy sự tiếp nhận văn học không thể
thiểu tính tích cực, chủ động sáng
tạo của ngời đọc.
+ Tính tích cực, chủ động, sáng tạo
của ngời đọc đã làm tăng sức sống
cho tác phẩm.
* Tính đa dạng, không thống nhất
+ Trong cùng một tác phẩm nhng sự
đánh giá lại khác nhau
VD: Truyện Kiều( Nguyễn Du)
Có không ít những ngời xuất phát từ

phải lúc nào cũng trùng hợp. Có khi
cách hiểu và những kết luận của ng-
ời đọc rút ra rộng hơn điều tác giả
định nói.
VD: Tống biệt hành của Thâm
Tâm
- Cũng có khi. ngời viết và ngời đọc
không gặp nhau, thậm chí khác hẳn
ý đồ của tác giả cũng nh cách nhìn
chung của công chúng.
Giá trị văn học và tiếp nhận văn học
6
Giáo án 12 Cao Thị Thuý
- Có mấy cấp độ tiếp nhận văn
học?
- GV yêu cầu Hs lấy ví dụ
- Gv lấy thêm ví dụ và phân tích
- Nh vậy để tiếp nhận văn học có
hiệu quả, ngời đọc phải làm gì?
- GV yêu cầu HS đọc phần ghi
nhớ trong SGK
3. Các cấp độ của tiếp nhận văn
học
- Có 3 cấp độ tiếp nhận văn học
*Thứ nhất: Cách cảm thụ tập trung
vào nội dung của tác phẩm. Tức là
xem tác phẩm kể truyện gì, có tình ý
gì, tình tiết diễn biến ra sao đây là
cách tiếp nhận đơn giản nhất.
*Thứ 2: Cảm thụ qua nội dung của

III. Tổng kết
- Văn học có ba giá trị cơ bản: nhận
thức, giáo dục, thẩm mĩ. Các giá trị
của văn học đợc thực hiện thông qua
quá trình tiếp nhận văn học với các
tính chất và cấp độ khác nhau.
IV. Luyện tập
Giá trị văn học và tiếp nhận văn học
7
Giáo án 12 Cao Thị Thuý
- GV yêu cầu HS làm bài tập ở
phần luyện tập.
- GV hớng dẫn HS làm bài
4. Củng cố- dặn dò
- Em tiếp nhận tác phẩm Chiếc thuyền ngoài xa- Nguyễn Minh Châu
nh thế nào?
- Tự chọn một tác phẩm văn học cụ thể để làm sáng tỏ giá trị của văn
học?
- Hs về nhà đọc trớc và thực hiện yêu cầu trong bài : Tổng kết phần tiếng
Việt: lich sử, đặc điểm, loại hình và các phong cách ngôn ngữ.
Giá trị văn học và tiếp nhận văn học
8