75
BÀI TẬP THỰC HÀNH VĂN BẢN KHOA HỌC
Cùng bạn đọc thân mến!
Trước đây, trong chương trình môn Tiếng Việt thực hành, với thời lượng
của 45 tiết trên lớp SV phải tiếp xúc, thực hành với nhiều dạng bài tập thuộc nhiều
cấp độ khác nhau của tiếng Việt; từ luyện viết câu đến dùng từ, chính tả và cả tiếp
nhận, tạo lập VB. Vì thế không ít SV đã nảy sinh tâm lí: hoặc xem thường môn học
vì cho rằng lên đại học mà còn phải học những điều sơ giản về tiếng Việt, hoặc
chán học vì không tự mình giải quyết được các BT do phần lớn BT trong giáo trình
thiếu hệ thống, dài và khó, ngữ liệu lại lấy chủ yếu từ các VBKH Xã hội vốn không
hợp với sở trường của SV Tự nhiên – Kĩ thuật. Tình trạng đó dẫn đến chất lượng
môn học ít được cải thiện theo chiều hướng tích cực.
Với chủ trương giảm tải nội dung chương trình, bắt đầu từ năm học 2005 -
2006, Bộ GD- ĐT đã triển khai xây dựng lại khung chương trình áp dụng cho tất cả
các môn học ở bậc Đại học Cao đẳng trên toàn quốc. Ngoài ra còn đặc biệt quan
tâm đổi mới phương pháp dạy học theo hướng phát huy tính tự giác chủ động sáng
tạo trong học tập cho SV, tạo điều kiện tốt nhất để SV tự học. Theo đó môn Tiếng
Việt thực hành được chuyển thành Thực hành văn bản khoa học. Đây là một công
việc cần thiết. Bởi lẽ, thực hành VBKH tập trung rèn luyện cho SV những “thao tác
nền” quan trọng, sát thực giúp SV có được công cụ hữu hiệu để chiếm lĩnh tri thức
và rèn luyện kĩ năng, phù hợp với nhu cầu về năng lực mà mỗi SV cần hoàn thiện.
Tại trường Đại học Thuỷ sản, kể từ tháng 8/ 2003 lãnh đạo nhà trường và
khoa Khoa học Cơ bản đã chỉ đạo việc xây dựng môn học mới thay cho học phần
TVTH. Ngay khi bắt tay vào xây dựng nội dung chương trình, chúng tôi đã mạnh
dạn đề xuất lấy tên gọi môn học là Thực hành văn bản khoa học. Nhằm một mặt
bảo đảm yêu cầu trọng tâm của việc rèn luyện kĩ năng thực hành Tiếng Việt ở cấp
BT, không chỉ riêng giảng viên mới có quyền cho điểm.
- BT có thể có hoặc không có ngữ liệu. Có những ngữ liệu là nhữgiarvawn
bản tiêu biểu sẽ được sử dụng chung cho hai hay vài dạng BT với những yêu cầu
khác nhau. Ngữ liệu được lấy từ nhiều nguồn, phần lớn là các VB thuộc lĩnh vực
KHTN- KT. Ngoài ra còn có các VB khoa học phổ thông và một vài VB KHXH -
NV nhằm rèn luyện cho SV vừa có những hiểu biết cần thiết về các lĩnh vực khác
nhau của KH; có khả năng tư duy chính xác logic cùng ý thức rèn luyện nhân cách
theo các chuẩn mực của thời đại vừa có sự nhạy cảm tinh tế trong tâm hồn,.
- Sự phân loại BT chỉ mang tính tương đối ( về nội dung hay đề tài )
- Trước khi luyện tập với BT cần nắm vững một số điểm như mục đích, nội
dung của việc luyện tập, dựa vào những kiến thức cơ bản tinh gọn và mang tính
định hướng được đề cập ở phần chỉ dẫn trong bài giảng để thực hiện các thao tác
giải BT chính xác nhằm khắc sâu các tri thức và phát triển kĩ năng.
- Tuỳ thuộc vào năng lực và đặc điểm sở trường của SV của từng khối
chuyên ngành để luyện tập với với BT nào, mức độ ra sao cho phù hợp.
- Phải qui định, tiết chế thời gian cho việc luyện tập BT để tránh lãng phí
thời gian và tình trạng chỉ tập trung thực hành với những đối tượng SV tích cực.
- Dù đã rất cố gắng đưa vào LV một khối lượng BT phong phú và đa dạng
nhưng so với thực tiễn sinh động đang chuyển hoá từng ngày và nhịp độ phát triển
như vũ bão của KH - CN thì rất cần có sự cập nhật bổ sung thường xuyên để bảo
đảm tính hấp dẫn lí thú của hệ thống BT.
- Phương pháp tiếp cận và hệ thống câu hỏi của HTBT cũng được chúng tôi
quan tâm cải biến theo hướng “lạ hoá” nhằm tạo sự linh hoạt hấp dẫn SV trong quá
trình thực hành. Ngoài ra còn có sự kết hợp đan chồng giữa các kiểu BT ( nhận biết,
cải biến, sáng tạo, chữa lỗi ) với những yêu cầu thao tác được vận dụng linh hoạt từ
những con đường algorit, sự cụ thể hoá của lí thuyết graph và khả năng ứng biến
hiệu quả của lí thuyết hoạt động ngôn ngữ.
- Ngoài những BT chính của hệ thống nếu thấy cần thiết có thể bổ sung
thêm một vài BT tương ứng để việc rèn luyện kĩ năng được thấu đáo.
Hy vọng hệ thống BTTH của chúng tôi được đón nhận, những lưu ý trên đây
- Có lối sống lành mạnh, nếp sống văn minh, cần kiệm trung thực, nhân nghĩa, tôn
trọng kĩ cương phép nước,qui ước cộng đồng, có ý thức bảo vệ và cải thiện môi trường
sinh thái.
- Lao động chăm chỉ với thái độ và lương tâm nghề nghiệp, có kĩ thuật sáng tạo với
năng suất cao.
- Thường xuyên học tập nâng cao hiểu biết, trình độ chuyên môn, trình độ thẩm mĩ
và thể lực…
( GS Phạm Minh Hạc, TCGD số 6,7tháng 9- 2003)
Để giải quyết BT này SV phải vận dụng những hiểu biết của mình về VBKH ( khái
niệm, đặc trưng, đặc điểm trong cách trình bày…)
Bài tập số 2:
Bàn phím, chuột bằng tre
Thanh niên online, 07/03/2010
(TNTT>) Trung Quốc đang tìm kiếm giải pháp thân thiện với môi trường hơn nhằm
thay thế bàn phím và chuột bằng nhựa. Và họ đã “dừng chân” ở tre.
Theo Công ty Công nghệ tre Giang Tây, nhà sản xuất bàn phím và chuột bằng tre duy nhất
ở Trung Quốc, cho biết việc sản xuất bàn phím và chuột bằng tre bắt đầu vào năm 2008,
chủ yếu được xuất sang các thị trường nước ngoài. Tại Mỹ và châu Âu, các sản phẩm này
bán rất chạy. 78
Bắt đầu từ đầu năm 2009, những cửa hàng nhượng quyền được mở tại các thành phố
Thượng Hải và Ninh Ba, và người Trung Quốc bắt đầu ưa chuộng bàn phím và chuột bằng
tre. Thật thú vị khi nhìn thấy một trong những nước gây ô nhiễm nhất thế giới thực hiện
các bước đi, dù nhỏ, hướng đến việc bảo vệ môi trường.
Khang Huy
- Đọc và xác định nhanh đề tài của VB
- Khảo sát xem tác giả trình bày vấn đề theo trình tự nào?
Bài tập số 3: Cho phần VBKH sau:
và vượt qua. Bản thân nó là một quá trình phát triển và xây dựng.
4, Công bằng xã hội không hàm chứa chủ nghĩa bình quân. Đồng thời công bằng
cũng phụ thuộc rất lớn vào việc giải quyết các hiện tượng bất công trong xã hội như: thói 79
cửa quyền, nạn tham nhũng, cách giải quyết xử lí các tệ nạn xã hội, làm lành mạnh hoá
mọi mối quan hệ trong xã hội… II/ BÀI TẬP VỀ PHÂN TÍCH KẾT CẤU NỘI DUNG VÀ HÌNH THỨC NỘI DUNG
CỦA VĂN BẢN KHOA HỌC
Bài tập số 5: Cho VBKH
SẢN XUẤT SURIMI TỪ CÁC LOẠI CÁ KÉM GIÁ TRỊ KINH TẾ VÀ CÁC NGUỒN
GỐC SURIMI
Surimi là thịt cá tạp rửa sạch, nghiền nhỏ, không có mùi vị và màu sắc đặc trưng , có
độ kết dính vững chắc, là chế phẩm bán thành phẩm, là chất nền protein cho mọi thực
phẩm khác.
Thành phần hoá học của surimi bao gồm: protein 16%, lipit 0,2%, gluxit 0%, nước
75% và không chứa cholesterol. Protein của surimi có thể trộn lẫn với các protein khác để
sản xuất chế biến các loại thịt như thịt bò, heo, gà. Đặc biệt surimi có tính chất tạo thành
khối dẻo, mùi vị màu sắc trung hoà nên từ nó có thể chế biến ra các sản phẩm đặc sản biển
có giá trị cao như tôm, sò, điệp, cua mô phỏng…Các chuyên gia PAO cho rằng surimi là
cơ sở thực phẩm tốt cho tương lai.
( PGS- T.S Trần thị Luyến, TCKHCNTS, 2004, Tr.3 )
- Bố cục của VB trên có đầy đủ 3 phần không?
- Phân tích và nêu khái quát nội dung từng phần và lí giải: thao tác phân tích nào
đưa anh ( chị ) đến kết luận đó?
Câu hỏi bổ sung: Nhiệm vụ chính mà các phần của VBKH thường đảm nhận là gì? (Đây
khác. Việt Nam được xếp ngang hàng với Thái Lan, thậm chí trong một số trường hợp
được bàn chung với Trung Quốc. Chẳng hạn tờ bái Nikikei của Nhật coi VN là một trong 3
“căn cứ” sản xuất hàng công nghiệp mạnh nhất Châu Á trong tương lai ( cùng Trung
Quốc, Thái Lan ) Điều tra của Ngân hàng Hợp tác quốc tế cũng xếp VN thứ 4 sau Trung
Quốc, Ấn Độ và Thái Lan.
( GS Trần Văn Thọ ĐH Waseda Tokyo, Thời báo KTSG 17/2/05 tr 5-6 )
Phân tích để chỉ ra phương pháp lập luận phần VB trên.
Phần VB này được trích, không trọn vẹn. Tuy nhiên SV vẫn có thể tiến hành phân
tích lập luận để thấy được khả năng vận dụng các hình thức LL rất linh hoạt của tác giả. Cụ
thể câu đầu là một câu khái quát vấn đề, sau đó là những con số thuyết minh -> LL diễn
dịch (cũng là LL chung của đoạn ), nhưng đến đoạn “nhưng đó là nói ” thì lại sử dụng lối
LL so sánh tương phản “VN trong hiện tại và tương lai”.
Trước khi thực hành BT, GV kiểm tra lại những kiến thức về LL cho các nhóm SV
như:
+ Lập luận là gì?
+ Trong các VB tiếng Việt thường sử dụng những hình thức LL nào?
+ Những điều kiện nào liên quan chặt chẽ đến LL?
Bài tập số 8:
- Hàng ngày trong học tập sinh hoạt anh (chị) có thường tham gia LL
không? để LL thành công cần có những yếu tố xác tín nào?
- Phân tích để tìm kết cấu LL của VBKH sau:
STREET
Những thay đổi đột ngột từ môi trường hoặc từ chính bản thân bạn đều có thể gây ra
strees. Chẳng hạn: công việc nhiều, dồn ép tính chất phức tạp khiến bạn bận rộn quá sức
dẫn đến strees. Đồng lương ít, làm việc quá nhiều, đi lại vất vả, quan hệ phức tạp, hạnh
phúc đổ vỡ, mất niềm tin…cũng gây strees.
Chính những thay đổi dồn tích và những phiền toái dai dẳng trong cuộc sống là tác
nhân gây strees. Nó có thể ảnh hưởng đến sức khoẻ khiến bạn căng thẳng về thể chất và
tâm thần. Các tình thế ngặt nghèo khiến bạn lo lắng hoang mang bế tắc thất vọng…
Tuy nhiên, bạn thử hình dung một cuộc sống không có strees sẽ đơn điệu buồn chán
Bài tập số 10:
1/ Cho các văn bản sau,
VB1: HIỂU BIẾT VÀ PHÒNG CHỐNG VI RÚT MÁY TÍNH
Có một sự thực cần thừa nhận là: vi rút máy tính đang tồn tại và phá hoại ( nhiều khi
rất nghiêm trọng). Nhưng chúng hoàn toàn có thể bị ngăn chặn và tiêu diệt vì, cho dù có
tinh quái đến mấy thì chúng cũng chỉ là những chương trình máy tính do con người bằng
xương bằng thịt lập ra. Và, cách phòng chống tốt nhất là chủ động tân công vào chúng.
Cũng như trên chiến trường, càng hiểu biết về kẻ thù bao nhiêu thì khả năng chiến thắng
càng lớn bấy nhiêu. Quyển sách này ra đời là nhằm đáp ứng mục tiêu đó: hiểu biết và
phòng chống vi rút máy tính.
( Dẫn theo Nguyễn Minh Thuyết )
VB2 : Hải sản, con dao hai lưỡi?
20/09/2010 15:38
Hải sản rất có lợi cho sức khỏe, vì đây là nguồn phong phú protein. Các loại cá như cá
ngừ, cá hồi tốt cho cơ thể nhờ chứa hàm lượng cao a-xít béo omega-3.
Tuy nhiên, thời gian gần đây, do tác động của ngành công nghiệp hóa phát triển không
ngừng, mức độ ô nhiễm gia tăng, hóa chất độc hại thải ra biển ngày càng nhiều nên hàm
lượng thủy ngân trong cá càng cao. Điều này có thể gây nhiều hậu quả cho sức khỏe của
người ăn cá như ảnh hưởng hệ thần kinh, tiêu hóa, hô hấp và thận.
Nhưng không phải tất cả các loài cá đều hấp thụ nhanh lượng thủy ngân trong nước.
Những loại hải sản có hàm lượng thủy ngân thấp là tôm, cá hồi Do đó, bạn không cần
phải từ bỏ việc ăn hải sản mà thay vào đó, bạn giảm lượng dùng mỗi ngày. Báo The Times
of India dẫn thông tin từ các chuyên gia dinh dưỡng Ấn Độ cho hay ăn khoảng 350g cá
mỗi tuần là hợp lý.
N.Linh
VB3: TÍNH TƯƠNG ĐỐI CỦA CÁI ĐẸP
chuyển gen (GMF) để nâng cao năng suất.
Nhiều lợi ích từ GMF
GMF thực chất là những giống cây trồng được phát triển nhờ vào các công cụ của công
nghệ sinh học hiện đại nhằm tạo ra các giống cây trồng có chất lượng cao với những đặc
tính đã được cải thiện giúp chúng phát triển tốt hơn, năng suất cao hơn. Năm 2009, thế giới
đã có 25 quốc gia sản xuất GMF với diện tích 134 triệu ha, chiếm 9% tổng diện tích đất
trồng trên toàn thế giới. Hơn 14 triệu nông dân trên toàn thế giới đã áp dụng trồng GMF và
hiện đã cung cấp 77% sản lượng đậu nành, 49% sản lượng bông vải và 26% sản lượng bắp
toàn cầu năm 2009.
Ngoài ra, 32 quốc gia và vùng lãnh thổ đã công nhận việc nhập khẩu cây trồng chuyển gen
để tiêu thụ và sản xuất. Cây trồng sử dụng công nghệ sinh học đã được thương mại hóa
suốt 14 năm qua chưa phát hiện sự cố nào gây ảnh hưởng đến sức khỏe. Các lợi ích kinh tế
mang lại cho nông dân trồng cây GMF chỉ tính riêng năm 2008 ước tính đạt 9,2 tỉ USD 83
nhờ sản lượng tăng và chi phí sản xuất giảm. Dự kiến đến năm 2015, thế giới sẽ có khoảng
40 nước cho phép trồng cây chuyển gen, diện tích lên đến 200 triệu ha, chủ yếu là bắp, đậu
tương, bông vải, thuốc lá, cà tím, cà chua, đu đủ
TS Reynaldo V.Ebora, Giám đốc Viện Sinh học phân tử và công nghệ sinh học quốc gia
Philippines, cho biết: “Nông dân Philippines bắt đầu trồng bắp chuyển gen Bt từ năm
2003, đến nay các số liệu tính toán cho thấy năng suất bình quân đạt khá cao, trên 4 tấn/ha.
Thu nhập của 1 kg bắp GMF cao hơn so với các giống bắp lai trước đây, những trang trại
trồng bắp Bt cho năng suất tăng 37%, lợi nhuận tăng khoảng 10.132 peso/ha, giảm khoảng
60% chi phí thuốc trừ sâu ”.
Ngoài việc chuyển được vào cây trồng gen kháng sâu hại, gen kháng thuốc diệt cỏ, người
ta còn chuyển được cả gen đề kháng với một số bệnh do virus, vi khuẩn và nấm gây ra ở
cây trồng. Bên cạnh đó là việc chuyển gen chịu lạnh cho các cây lương thực, thực phẩm
trồng ở các nước ôn đới, đặc biệt là cho thuốc lá và khoai tây, vốn là những cây ít chịu
lạnh. Các nhà nghiên cứu ở Viện Công nghệ khoa học thực vật Thụy Sĩ đã thành công
Nói tóm lại, nếu ăn quá nhiều loại quả còn xanh thì lợi ít hơn hại, vì có thể ảnh hưởng
không tốt đến sức khỏe.
Lưu ý các loại quả ngâm
Thường người ta hay dùng giấm chua để dầm (ngâm) xoài, cóc và các quả xanh, ngoài ra
còn có kèm theo muối, đường và ớt (đều là những gia vị có vị chua, mặn, cay). Chưa kể
một số người bán còn dùng các loại đường “mù mờ” nguồn gốc, hay các phẩm màu công
nghiệp (loại không được dùng trong thực phẩm) để ngâm một số quả xanh nhằm tạo sự bắt
mắt, và gia tăng vị đậm đà. Một số gia vị (mặn, chua, cay) nói trên, theo lương y Vũ Quốc
Trung là không giúp ích gì cho sức khỏe, mà nó chỉ nhằm tạo khẩu vị, sở thích cho người
dùng. Nếu dùng nhiều quá sẽ gây hại cho dạ dày (làm tăng độ chua), gây hại cho thận, gây
tăng huyết áp nếu nhiều muối
Ngoài ra, lương y cũng lưu ý thêm, trái cây dù rất quý nhưng không thể thay thế rau xanh,
vì hàm lượng vitamin và khoáng chất trong rau cao hơn ở trái cây. Chẳng hạn, hàm lượng
B-caroten, các loại vitamin và khoáng chất trong rau cao hơn từ 2-6 lần trong cam, chanh.
Các chất xơ trong rau còn có tác dụng chống táo bón. Một số loại rau, nhất là rau gia vị còn
tác dụng chữa bệnh và là nguồn kháng sinh thực vật rất tốt cho sức khỏe như: hành, cà rốt,
tỏi, tía tô Vì vậy, bên cạnh việc ăn trái cây vẫn không được bỏ qua rau xanh. Càng ăn
nhiều loại rau càng cung cấp đủ vitamin và chất khoáng cần thiết cho cơ thể.
Thanh Tùng
Bài tập số 13.
- Anh (chị) quan niệm thế nào là ý chính của đoạn văn? đặc điểm trong cách diễn đạt
của nó?
- Đoạn văn hiển ngôn và đoạn văn hàm ngôn khác nhau ở những điểm nào? Cách tìm
ý chính của 2 loại đoạn này có gì giống và khác nhau?
- Hãy phân tích để nêu bật ý chính của các đoạn trong những VB sau. (các nhóm SV
trình bày và hoán vị nhận xét việc THBT của nhau)
Đoạn 1:
Người tài thuộc yếu tố bẩm sinh, gắn với gen và di truyền hoặc có người nói là do
“thiên phú”. Đương nhiên sự rèn luyện cử bản thân và môi trường , điều kiện sống có tác
2/ Lôgic lập luận của tác giả
3/ Những từ ngữ nào làm công cụ lập luận (tìm và gạch chân)
VB1: Thực phẩm thân thiện với gan
11/09/2010
Giới chuyên môn cho rằng, một kế hoạch ăn uống lành mạnh có thể ngăn chặn việc đưa
chất độc vào cơ thể, giúp lá gan tự làm sạch một cách tự nhiên.
Thực phẩm cần tránh
Đó là những loại thực phẩm chứa chất có hại và không bị loại bỏ dễ dàng ra khỏi cơ thể
bạn. Chúng bao gồm các loại thực phẩm nhiều chất béo, thức uống có đường, kẹo, một số
loại hải sản, nước có cồn và thực phẩm chế biến. Những ví dụ của thực phẩm chế biến là
thịt ướp muối, thịt hộp, hotdog, những loại khác chứa các chất phụ gia và bảo quản. Hãy
tập thói quen kiểm tra nhãn thực phẩm để tìm những thành phần có tên khoa học khó phát
âm. Chúng có thể lưu lại trong gan của bạn và gây dị ứng, viêm nhiễm hoặc các vấn đề
khác về sức khỏe.
Thực phẩm lành mạnh
Việc hấp thụ những loại thực phẩm nhiều chất xơ như vỏ hạt mã đề giúp cơ thể bạn loại trừ
những chất độc mà gan bỏ vào trong ruột. Hãy ăn các loại trái cây và rau tươi có nhiều chất
chống ô-xy hóa và chất dinh dưỡng thực vật để hỗ trợ gan. Chọn những loại rau lá, bông
cải xanh, cải bắp, cải hoa, và những loại trái cây như bưởi chùm, xoài, chanh và đu đủ. Bạn
cũng có thể duy trì sự cân bằng chất béo có lợi bằng cách hấp thụ các loại thực phẩm giàu
omega-3 như cá và một lượng vừa phải a-xít béo omega-6 chẳng hạn như dầu ô-liu.
Hãy hạn chế hấp thụ protein động vật bằng cách ăn những khẩu phần nhỏ thịt bò hoặc thịt
gà trong khi ưu tiên cho protein từ các loại đậu, hạt và cá. Thay vì bỏ thêm những chất phụ
gia thực phẩm trong khi chế biến món ăn, hãy sử dụng loại cây gia vị tự nhiên như tỏi, ớt,
gừng, nghệ, hành tây, ngò tây 86
nhân quả.
Giáo sư Nhi khoa Philip Landrigan ở trường Đại học Y khoa NewYork từng nhấn
mạnh:Trẻ em dễ bị tổn thương hơn người lớn vì trẻ em không phải là người lớn thu nhỏ.Tỉ
lệ với tầm vóc, thể trạng, trẻ em ăn uống nhiều hơn, hít thở không khí nhiều hơn. Ở 6 tháng
tuổi trẻ uống nước nhiều hơn 7 lần, từ 1 – 5 tuổi ăn nhiều hơn 3 - 4 lần. Trong khi đó khả
năng thải trừ chất độc ở trẻ em kém hơn và chuyển hoá chưa thành thục. Một chương trình
nghiên cứu ở Mỹ chứng tỏ trẻ hấp thụ 50% chất độc, , một số là chì trong nước so với
người lớn chỉ 10%. Nhiều chất độc qua được nhau thai và tác dộng đến cả thai nhi. Ở các
nước nghèo thì nguy cơ bị tổn thương càng cao hơn do thiếu dinh dưỡng, kém vệ sinh, ít
giáo dục và khó tiếp cận với thuốc điều trị. Các bệnh phổ biến với đối tượng này là nhiễm
khuẩn ( tiêu chảy, suy hô hấp, sởi AIDS ) và nhiễm kí sinh trùng.
( GS Nguyễn Khang, Báo SKĐS số đặc biệt T1-2/ 2005 ) 87
Bài tập số 16
Dưạ vào sơ đồ sau, hãy tái tạo lại đề cương sơ lược cho văn bản viết về chủ đề “
Nguyên nhân dẫn đến một số tai nạn điển hình trên các tàu đi biển”.
14/07/2010
Do sóng gió
Do va ngầm
Do mắc lưới
Do quay gấp
Tàu bị thủng
Lỗi tải trọng
Th.bị đẩy hư
Th.bị lái hư
TRÔI LẬT
CHÌM 88
Nhiều người nghĩ lá sen chỉ dùng gói xôi, gói cốm, nhưng chưa biết rằng lá sen có nhiều
công dụng chữa bệnh rất hay.
Cây sen rất quen thuộc với người Việt, mọi thành phần từ sen đều có tác dụng, như: hạt sen
(liên nhục) dùng nấu chè, tâm sen (liên tâm) làm thuốc an thần, ướp trà, ngó sen (liên
ngẫu) dùng làm gỏi Và một bộ phận của sen ít người biết có công dụng chữa bệnh, đó là
lá sen.
Lá sen (còn gọi là hà diệp), từ lâu đã được y học cổ truyền dùng làm thuốc chữa bệnh. Lá
sen có công dụng an thần, chống co thắt cơ trơn, chống choáng phản vệ, ức chế loạn nhịp
tim. Tác dụng an thần của lá sen mạnh hơn tâm (tim) sen, có tác dụng kéo dài giấc ngủ. Về
sau này, khi mà bệnh béo phì trở nên phổ biến, thì lá sen được sử dụng rất hiệu quả để
nhiệt, làm dịu mát, đỡ khát.
Lương y Quốc Trung
Bài tập số 19.
- Việc tái tạo đề cương của một VBKH khác với lập đề cương để xây dựng
một VBKH ở những điểm nào?
- Chia VBKH sau thành 3 phần tương ứng với bố cục và:
+ Thuyết minh về cơ sở của sự phân chia ấy.
+ Nêu khái quát nội dung cơ bản của từng phần dưới dạng đề cương sơ lược
CÔNG NGHỆ NANÔ
Bắt đầu từ thập niên 80 của thế kỉ trước, nền khoa học công nghệ thế giới đã đặc biệt
chú ý tới một hướng nghiên cứu và phát triển kì lạ và lí thú mà ngày nay gọi là công nghệ
Nanô. Tên gọi Nanô có ý nghĩa là hướng nghiên cứu này liên quan đến các vật thể câu
trúc có kích thước từ 1->100 nanô mét (phần tỉ mét). Về CNNN có thể chấp nhận định
nghĩa cua Mihail Croco; CNNN là công nghệ liên quan đến xử lí chế tạo vật liệu và có
tính chất chủ yếu sau: ít nhất có một chiều có kích cỡ từ 1- 100 nanô mét, được thiết kế chế
tạo dựa trên cơ sở điều khiển theo nhũng qui trình vật lívà hoá học từ cấu trúc kích cỡ
phân tử và có thể tổ hợp lại để tạo ra cấu trúc lớn hơn.
Như vậy CNNN không chỉ đơn thuần là CN để giảm kích thước vật liệu xuống đến cỡ
từ 1- 100 nanô mét. Điều quan trọng là từ các vật lieeujcos cấu trúc nanônày phải tìm
cách để chúng liên kết với nhau trở thành một thực thể nhỏ có chức năng xác định. CNNN
được manh nha với những ý tưởng mới mẻ dựa trên các tri thức về nguyên tử và phân tử
khi thuyết lượng tử và thuyết tương đối đã cơ bản hoàn chỉnh… Điều đáng kinh ngạc là
ngành CNNN tuy mới được tập trung nghiên cứu gần đây song nó đã đi vào đời sống sản
xuất khá nhanh. Trên thị trường thế giới đã có những sản phẩm như vải nanô, sắt thép
thuốc chữa bệnh nanô, kính, sơn, mực in, mĩ phẩm nanô… Tất cả những sản phẩm trên
đều có tính năng kì diệu, chưa từng có, giá lại rẻ.
Bước sang thế kỉ XXI, nhiều vấn đề lớn của nhân loại được đặt ra mang tính toàn
cầu như chiến tranh, sự phân chia giàu nghèo, đói kém, bệnh tật, tệ nạn xã hội, sự mất cân
Quốc và phòng thử nghiệm hoạt tính sinh học thuộc viện Hoá học các hợp chất thiên
nhiên ở nước ta cho thấy có tác dụng dương tính đối với tế bào ung thư gan, ung thư màng
tim và ung thư vú của người. PVKHVL đang đề nghị Viện khoa học Công nghệ Việt Nam
cho phép phân viện tiếp tục thực hiện đề tài này trong giai đoạn 2006- 2007.
Bước đầu PVKHVL đã thử nghiệm hợp chất fucoidan cho 21 bệnh nhân ung thư, đái
tháo đường, viêm khớp, viêm loét dạ dày cho kết quả tốt.
(TTXVN, Báo Thanh niên CN số 205 – 24/7/2005)
- Đọc và tóm tắt VBKH trên thành đề cương chi tiết đồng thời xác định PP
lập luận của VB.
- Tìm các phương tiện liên kết được tác giả sử dụng trong VB và thay bằng
các phương tiện liên kết tương ứng.
(Cho 2 SV đại diện 2 nhóm lên trình bày BT. Sau đó lớp nhận xét 2 cách giải và xây
dựng một đề cương đúng).
Bài tập số 22.
- Tóm tắt phần VBKH sau thành đề cương chi tiết.
- Hình dung vị trí mà nó tồn tại trong VB.
- Đặt một tiêu đề khác có ý nghĩa sát thực hơn cho phần VB.
TÍNH PHỔ BIẾN VÀ KHÁCH QUAN CỦA TOÁN HỌC
Hứng thú thẩm mĩ mà một nhà toán học cảm nhận được trong khi làm toán giống
một cách kì lạ với hứng thú mà một nghệ sĩ cảm nhận được khi sáng tạo một tác phẩm
nghệ thuật. Nó phản ánh cùng một tình cảm hưng phấn do đã đến gần được cái thiêng
liêng trong một khoảnh khắc ngắn ngủi và đã vén lên được một mảnh khiêm tốn của chân
lí vĩnh hằng. Song cũng có một sự khác biệt về tầm vóc giữa sự sáng tạo nghệ thuật với
một công trình toán học. Giống như các qui luật tự nhiên, toán học cũng có tính phổ biến.
Chúng không hề mang dấu ấn của tác giả làm ra chúng, trong khi một tác phẩm nghệ
thuật lại mang đậm dấu ấn phong cách và cá tính của người nghệ sĩ. Do đó những nhà
toán học thuộc những nền văn hoá và truyền thống khác nhau, làm việc trong những điều
kiện khác nhau, sử dụng những phương pháp chứng minh không giống nhau … nhưng cuối
cùng cũng đi đến một kết quả và dẫn đến cùng một định lí. Trong khi đó, “Bản giao hưởng
hiểu biết nhanh so với lao động các nước khác. đội ngũ “ lao động ưu tú” này nêu được
kết hợp với công nghệ và tri thức quản lí kinh doanh tiên tiến sẽ biến thành một lực lượng
sản xuất to lớn. Năng lực của giới trẻ cũng cho thấy Việt Nam có tiềm lực về công nghệ
thông tin, các ngành có hàm lượng tri thức cao…
( Trần Văn Thọ, đã dẫn)
Câu hỏi bổ sung: nếu được phép hướng dẫn lớp thực hành BT này này thì hướng tổ
chức của bạn như thế nào? Nêu vắn tắt các thao tác luyện tập.
( Đây là một BT tương đối khó GV cho SV thảo luận khoảng 3 phút, cử 1 SV ghi tổng
hợp ý kiến lên bảng và hướng dẫn cho lớp giải quyết đúng BT )
Bài tập số 24.
Hãy đọc kĩ văn bản
TÁC ĐỘNG CỦA HỨNG THÚ LÊN TRÍ NHỚ
Hứng thú là xu hướng ý thức của con người khi theo đuổi sự nhận thức các sự vật
hiện tượng hoặc hoạt động nào đó. Nó được thể hiện bằng thái độ lựa chọn và phản ứng
tâm lí tích cực đối với chính đối tượng mà nó nhận thức. Sự hứng thú được hình thành và
phát triển trên cơ sở của nhu cầu được thực hiện. Nhu cầu của con người rất đa dạng và
khác biệt. Vì vậy mỗi người có một hứng thú khác nhau ( ). Hứng thú có thể chia thành 3
dạng: cảm hứng, hứng khởi và say mê. Cảm hứng thường ngắn ngủi, hứng khởi đến có lúc,
tuỳ hứng, được khơi gợi từ từ khía cạnh ý nghĩa nào đó của hiện thực khách quan, say mê
mang tính mục đích và có định hướng, đây là hình thái cao nhất , nó có thể khiến người ta
say sưa, quên ăn quên ngủ, có tác dụng như một động lực thúc đẩy con người vươn tới. Sự
thể hiện của hứng thú có sự khác biệt ở từng đối tượng, ở mức độ nào đó phản ánh nhu
cầu trình độ nhận thức, ý muốn và thế giới quan của từng cá nhân.
Hứng thú có tác động tích cực đối với trí nhớ. Vai trò của hứng thú đối với ghi nhớ
được thể hiện ở các mặt sau: 92
Một là hứng thú tạo nên sự hưng phấn trong bộ não có lợi cho sự ghi nhớ. Lúc này
thần kinh não bộ được đặt trong trạng thái làm việc tích cực. Nó không cảm thấy ghi nhớ
mà anh (chị) đã vận dụng.
Robot thu gom rác
12/07/2010
Các nhà khoa học châu Âu đã chế tạo loại robot thông minh có khả năng làm công
việc thu gom rác theo yêu cầu.
Với dáng vẻ tròn trịa, robot có tên gọi DustCart di chuyển trên những bánh xe, tự định vị
và có thể đến đúng ngôi nhà gọi nó tới gom rác. Giáo sư Paolo Dario - thuộc trường
Sant’Anna ở Pisa (Ý) và là điều phối viên của dự án DustBot do EU tài trợ - cho biết:
“Chúng tôi đã tập hợp những thành phần chế tạo robot tiên tiến nhất để tạo ra DustCart,
người máy giúp việc cho các đơn vị thu gom rác trên khắp châu Âu. Nó không chỉ là một
thùng rác di động có ngăn kéo để bạn bỏ bao rác vào, mà còn có nhiều tính năng khác”. 93
DustCart có thể di chuyển qua những con đường hẹp. Được trang bị camera và các thiết bị
cảm biến khác, robot có thể quan sát nơi nó đang di chuyển, chụp ảnh đường đi và phân
tích thông tin để tránh va vào các chướng ngại vật cố định. Nó cũng có thể nhận ra những
đối tượng đang di chuyển, chẳng hạn như khách bộ hành, xe máy và nhanh chóng tính toán
đường đi, từ đó đổi hướng để tránh va chạm.
Những hình ảnh hiển thị cũng được chuyển về trung tâm kiểm soát để nhân viên phụ trách
có thể giám sát hoạt động của DustCart và can thiệp nếu cần thiết. Robot sử dụng một hệ
thống tam giác thông minh để di chuyển đến nhà một hộ dân bằng cách tương tác với mạng
không dây. Mạng không dây có thể xác định chính xác vị trí của robot, tính toán tuyến
đường tối ưu giữa những lần thu gom rác và chuyển thông tin này đến robot.
Hồi tháng 5, DustCart đã bắt đầu làm “nghĩa vụ công ích” kéo dài 2 tháng ở thị trấn
Peccioli ở Ý, với 2 robot đảm trách thu gom rác tại nhà của khoảng 100 hộ dân. DustCart
cũng đã đi biểu diễn ở nhiều nơi tại châu Âu, Nhật Bản và Hàn Quốc. Nếu các cuộc thử
nghiệm sắp tới diễn ra thành công, dự kiến vào cuối năm nay, robot DustCart sẽ được đưa
94
Đu đủ: Những ai bị bệnh về mắt nên liệt kê đu đủ vào chế độ dinh dưỡng của mình. Theo
các chuyên gia, đu đủ có hàm lượng vitamin C cao và rất giàu carotene, một dưỡng chất rất
tốt cho mắt.
Táo: Tuy có hàm lượng vitamin C thấp nhưng táo rất giàu chất chống ô-xy hóa, vốn giúp
tăng cường hoạt động của vitamin C, qua đó giúp giảm nguy cơ mắc bệnh ung thư ruột,
bệnh tim và đột quỵ.
Cam: Ăn 2-4 quả cam mỗi ngày có thể giúp bạn tránh bị cảm lạnh, giảm cholesterol xấu
trong cơ thể, ngừa bệnh sỏi thận, đồng thời giúp giảm nguy cơ bị ung thư ruột.
Dâu: Dâu có hàm lượng chất chống ô-xy hóa cao nhất trong các loại hoa quả, có tác dụng
bảo vệ cơ thể khỏi nguy cơ bị ung thư, bị các phân tử gốc tự do gây máu vón cục.
Kiwi: Đây là nguồn phong phú kali, ma-giê, vitamin C, E và chất xơ. Hàm lượng vitamin
C trong quả kiwi cao gấp hai lần so với quả cam.
Ổi: Ổi là một trong những loại hoa quả đứng đầu về hàm lượng vitamin C cao. Những ai bị
táo bón nên ăn ổi vì đây là nguồn phong phú chất xơ.
Dưa hấu: Nhờ chứa nhiều chất glutathione nên dưa hấu có tác dụng cải thiện hệ miễn
dịch. Đây cũng là nguồn phong phú chất chống ô-xy hóa lycopene có tác dụng chống ung
thư. Dưa hấu còn là nguồn phong phú vitamin C và kali.
Bài tập số 28.
Hãy đọc và tìm chủ đề chung của văn bản sau. Đồng thời tóm tắt văn bản bằng 3
câu ngắn gọn.
ĐẶC ĐIỂM KIẾN TRÚC LÀNG TRUYỀN THỐNG VIỆT NAM
Huế với những Kim Long, Vĩ Dạ, Đại Nội và những căn nhà vườn ba gian hai
chái, ngói âm dương thấp thoáng bên hàng cau bụi chuối. Đồng Nai với những ngôi làng
truyền thống bên Cù lao sông Phố. Miền Tây với hàng loạt ngôi làng đẹp tuyệt vời giữa
những đồng ruộng vườn tược. Toàn bộ đều ba gian hai chái khi thì hợp quần theo kiểu gia
trang, ba thế hệ ( chữ Đinh, chữ Nhị, chữ Môn ) ở chung; khi thì độc lập bên dòng kênh,
sông suối. Ở Thanh - Nghệ - Tĩnh thì những ngôi nhà Việt đúng là không lẫn vào đâu
nghiên cứu và ứng dụng:
- Các qui trình kĩ thuật ( về trồng trọt, chăn nuôi, thuỷ sản ).
- Kĩ thuật chế biến, bao bì đóng gói tốt nhất cho sản phẩm.
- Tiêu chuẩn chất lượng và an toàn vệ sinh thực phẩm mà mỗi nông dân phải tuân
thủ.
Năm là: Đào tạo tay nghề và kiến thức cho nông dân, thành viên trong từng cụm
liên lết hoặc hợp tác xã. Chuyển giao đầy đủ Khoa học - Kĩ thuật cho nông dân qua mạng
lưới khuyến nông từ tỉnh đến hợp tác xã hoặc cụm liên kết.
Sáu là: Tập hợp các doanh nghiệp tham gia sản xuất và tiêu thụ sản phẩm gồm
ngân hàng, công ty hoá chất nông nghiệp, công ty bảo quản chế biến bao bì, phân phối và
xuất khẩu hàng có thương hiệu sang các thị trường lớn như Nhật bản, Hàn Quốc, EU,
Mĩ…
Ý thức của nông dân và vai trò điều phối của Nhà nước sẽ quyết định sự thành bại
của phát triển Nông nghiệp, giúp nông thôn phồn thịnh, nông dân giàu có.
( GS Võ Tòng Xuân, Thời báo Kinh tế Sài Gòn,2/2005 )
- Chủ đề chung của văn bản là ?
- Có mấy chủ đề bộ phận trong phần khai triển của VB?
- Dựa vào nội dung của chủ đề bộ phận 2 của văn bản, hãy nêu các biện pháp để phát
triển nền Nông nghiệp VN bằng một câu.
Bài tập số 30.
Văn bản được cho dưới đây được tổ chức theo kết cấu nào? chuỗi hay khối? Gạch
chân các luận điểm chính trong VB.
ẢNH HƯỞNG CỦA TÂM LÍ ĐẾN QUÁ TRÌNH GHI NHỚ
Một tâm lí tốt chính là một động lực quan trọng cho hoạt động ghi nhớ. Khi con
người có hứng thú với một môn học nào đó thì võ não sẽ hình thành một trung tâm hưng
phấn có tác dụng khơi dậy mọi tiềm năng vốn có ở mỗi con người. Khi đó, người ta sẽ coi
việc ghi nhớ như là một việc làm đầy hứng khởi, đây chính là yếu tố nhằm nâng cao hiệu
quả ghi nhớ một cách rõ rệt.
Tuy nhiên, trong cuộc sống hàng ngày, không phải lúc nào chúng ta cũng giữ
này sẽ làm tăng hiệu quả ghi nhớ.
Lựa chọn PP ghi nhớ là yêu cầu mà việc nghiên cứu học thuật luôn đặt ra. Mấy năm
gần đây, KHKT phát triển với tốc độ cao và được coi là “trào lưu thứ ba”. Theo thống kê
đầy đủ, hiện nay trên toàn thế giới có hơn 35.000 tờ báo KH. Hàng năm các tờ báo này
đăng tải khoảng hơn 5 triệu bài viết về các tri thức KH mới. Sống trong một thế giới bùng
nổ thông tin như vậy thì việc lựa chọn PP để ghi nhớ là yêu cầu không thể thiếu đối với tất
cả mọi người trong mọi lĩnh vực.
Trong quyển sổ ghi chép của nhà KH Anbert Eistant cũng có ghi lại PP nghiên cứu
học thuật như sau: “ Hãy tìm ra từ trong quyển sách mà mình đang đọc những điều mình
tâm đắc nhất, còn những thứ khác có thể quẳng sang một bên. Làm như vậy là để giảm bớt
gách nặng cho đầu óc và tránh làm tổn thương đến khả năng ghi nhớ của con người”.
Trong lĩnh vực học thuật, cố Thủ tướng Trung Quốc Chu Ân Lai cũng là người rất
chú ý đến việc lựa chọn. Trong cuốn “ Nguyên tắc tu dưỡng của tôi” ông nêu quan điểm
của mình: “Tăng cường học tập, nắm vững trọng tâm, chắt lọc cái tinh tuý, bỏ qua cái tạp,
trọng chữ chuyên, không tham nhiều”. Lữ Tô Tưởng, nhà ngôn ngữ học hiện đại cũng
khẳng định: “ Bất kì một ngành KH nào cũng có những kiến thức, những qui luật cơ bản
cần ghi nhớ. Tuy nhiên những trang sách mà ta đọc thì còn ghi cả những thứ vặt vãnh nữa.
Vì thế phải biết tìm kiếm lựa chọn đúng thứ mà ta cần”.
Qua ý kiến của các nhà KH và nghiên cứu, chúng ta có thể khẳng định được rằng:
Đọc sách phải có sự lựa chọn, ghi nhớ cũng cần phải lựa chọn. Nếu không sẽ không thu
được kết quả như mong muốn.
( Tiêu Vệ ) 97
GV lưu ý cho SV phải biết kết hợp trình bày nội dung của VB với tổng thuật về quan
điểm của các tác giả khi thực hành BT.
Bài tập số 32.
Tìm chọn 2 hoặc 3 TLKH có cùng chủ đề mà mình yêu thích, viết bài tổng thuật để trình
bày trước lớp trong 3-> 5 phút, ưu tiên những vấn đề mới lạ, lí thú ở tất cả các lĩnh vực
c/ Những tố chất cần có của người Sinh viên thời hội nhập
d/ Người bạn tốt là người biết sẻ chia và phê phán
Bài tập 35.
- Hãy đọc kĩ các đoạn văn sau và nêu vắn tắt các luận điểm chính.
- Gạch chân những từ ngữ, cấu trúc được tác giả dùng lập luận. Sau đó
diễn đạt lại bằng một hình thức thay thế đồng nghĩa khác.
Đoạn 1: Thiên nhiên Việt Nam là một vùng trời đất nhiệt đới với tất cả
những ưu đãi lớn lao và tai ương quái ác. Ưu đãi và tai ương luôn trộn lẫn nhau,
nối tiếp nhau từ đời này sang đời khác. Nếp nhà, làng mạc, đô thị với không gian 98
mở của Việt Nam phải được nghiên cứu dựa trên chân lí ấy. Bởi đó là cốt cách, là
văn hoá, là bản sắc, là “ hồn” của dân tộc. Từ diện tích đến tỉ lệ, từ vật liệu đến
màu sắc phải được xử lí theo những nguyên tắc cơ bản của miền nhiệt đới, chống
tác hại của mưa bão, lũ lụt, chống bức xạ nhiệt và thông thoáng tối đa.
Nơi thành phố làng mạc, nơi sinh sống của người thành thị hay nông thôn,
nơi khúc quanh ngõ xóm hay đường ngang lối phố, nơi sa mạc hay giữa thảo
nguyên… cuộc sống vẫn biến đổi từng ngày, nền văn minh toàn cầu đưa mọi người
gần gũi và hiểu biết nhau hơn…Nhưng vượt lên tất cả là bản sắc của từng làng
mạc, phố xá, văn hoá của từng dân tộc vẫn được bảo tồn.
Đoạn 2: Tri thức loài người trong thế kỉ qua, tính trung bình cứ sau 7 năm
thì tăng gấp đôi. Bước vào thế kỉ 21, loài người đứng trước nền văn minh của công
nghệ thông tin. Mọi hoạt động của từng người và tổ chức xã hội đều gồm ba bước:
- Thứ nhất là thu thập thông tin.
- Thứ hai là xử lí thông tin.
- Thứ ba là ra những quyết sách đúng đắn và có tính nhân bản.
Bài tập 36.
Viết 3 đoạn văn ngắn bằng cách phát triển ý chính được nêu trong các câu
1/ Khoa học – Công nghệ có vai trò vô cùng quan trọng trong sự nghiệp
công nghiệp hoá - hiện đại hoá đất nước.
2/ Phát triển kinh tế phải dựa trên nền tảng của văn hoá để góp phần giữ gìn
bản sắc văn hoá dân tộc.
II. BÀI TẬP VỀ XÁC LẬP ĐỀ CƯƠNG VĂN BẢN
Bài tập 39.
Dựa vào chủ đề chung sau đây hãy xây dựng một đề cương sơ lược với các
chủ đề bộ phận tương ứng.
Ngôn ngữ ra đời từ khi xã hội loài người xuất hiện; được sử dụng trong mọi
điều kiện hoàn cảnh khác nhau giúp con người thể hiện tư tưởng tình cảm nhận
thức. Ngôn ngữ thực sự là phương tiện giao tiếp quan trọng nhất của con người và
xã hội loài người.
Bài tập 40.
Chuyển đổi đoạn văn có lập luận diễn dịch sau thành đoạn có câu trúc lập
luận nhân quả.
Giáo sư Nhi khoa Philip Landrigan ở trường Đại học Y khoa NewYork từng
nhấn mạnh:Trẻ em dễ bị tổn thương hơn người lớn vì trẻ em không phải là người
lớn thu nhỏ.Tỉ lệ với tầm vóc, thể trạng, trẻ em ăn uống nhiều hơn, hít thở không khí
nhiều hơn. Ở 6 tháng tuổi trẻ uống nước nhiều hơn 7 lần, từ 1 – 5 tuổi ăn nhiều hơn
3 - 4 lần. Trong khi đó khả năng thải trừ chất độc ở trẻ em kém hơn và chuyển hoá
chưa thành thục. Một chương trình nghiên cứu ở Mỹ chứng tỏ trẻ hấp thụ 50% chất
độc, , một số là chì trong nước so với người lớn chỉ 10%. Nhiều chất độc qua được
nhau thai và tác dộng đến cả thai nhi. Ở các nước nghèo thì nguy cơ bị tổn thương
càng cao hơn do thiếu dinh dưỡng, kém vệ sinh, ít giáo dục và khó tiếp cận với
thuốc điều trị. Các bệnh phổ biến với đối tượng này là nhiễm khuẩn ( tiêu chảy, suy
hô hấp, sởi AIDS ) và nhiễm kí sinh trùng.
( GS Nguyễn Khang, Báo SKĐS số đặc biệt T1-2/ 2005 )
Copyright: Tài liệu đại học ©