NGHỊ LUẬN
TRONG VĂN BẢN TỰ SỰ
Tiết 50
Tập làm văn:

I.Tìm hiểu yếu nghị luận trong văn bản tự sự
a.Chao ôi ! Đối với những người ở quanh ta, nếu ta
không cố tìm mà hiểu họ thì ta chỉ thấy họ gàn dở,
ngu ngốc, xấu xa, bỉ ổi… toàn những cớ để cho ta
tàn nhẫn; không bao giờ ta thấy họ là những người
đáng thương: không bao giờ ta thương… Vợ tôi
không ác, nhưng thị khổ quá rồi. Một người đau
chân có lúc nào quên được cái chân đau của mình
để nghĩ đến cái gì khác đâu? Khi người ta khổ quá
thí người ta chẳng còn nghĩ gì đến ai được nữa.
Cái bản tính tốt của người ta bị những nỗi lo lắng,
buồn đau, ích kỉ che lấp mất. Tôi biết vậy, nên tôi
chỉ buồn chứ không nỡ giận.
(Nam Cao, Lão Hạc)

I.Tìm hiểu yếu nghị luận trong văn bản tự sự
- Nêu vấn đề: Nếu ta không cố tìm mà hiểu những người
xung quanh thì ta luôn có cớ để tàn nhẫn và độc ác với họ
Ông giáo đã đưa ra luận cứ và lập luận theo logic:
Kết thúc vấn đề: “tôi biết vậy nên tôi chỉ buồn chứ không
nỡ giận”
Vì cái bản tính tốt của người ta bị những nỗi lo lắng buồn
đau, ích kỉ che lấp mất.
Khi người ta khổ quá thì người ta không còn nghĩ đến ai


Đàn bà dễ có mấy tay,
Đàn bà dễ có mấy tay,
Đời xưa mấy mặt đời này mấy gan!
Đời xưa mấy mặt đời này mấy gan!

Dễ dàng là thói hồng nhan,
Dễ dàng là thói hồng nhan,
Càng cay nghiệt lắm, càng oan trái nhiều”.
Càng cay nghiệt lắm, càng oan trái nhiều”.Hoạn thư hồn lạc phách xiêu,
Hoạn thư hồn lạc phách xiêu,
Khấu đầu dưới trướng liệu điều kêu ca.
Khấu đầu dưới trướng liệu điều kêu ca.

Rằng: “Tôi chút phận đàn bà,
Rằng: “Tôi chút phận đàn bà,
Ghen tuông thì cũng người ta thường tình.
Ghen tuông thì cũng người ta thường tình.
Nghĩ cho khi gác viết kinh,
Nghĩ cho khi gác viết kinh,


Truyện Kiều
)
)
I.Tìm hiểu yếu tố nghị luận trong văn bản tự sự
“
“
Tiểu thư cũng có bây giờ đến đây!
Tiểu thư cũng có bây giờ đến đây!Đàn bà dễ có mấy tay,
Đàn bà dễ có mấy tay,
Đời xưa mấy mặt đời này mấy gan!
Đời xưa mấy mặt đời này mấy gan!

Dễ dàng là thói hồng nhan,
Dễ dàng là thói hồng nhan,
Càng cay nghiệt lắm, càng oan trái nhiều
Càng cay nghiệt lắm, càng oan trái nhiều
”.
”.
Rằng: “
Rằng: “
Tôi chút phận đàn bà,
Tôi chút phận đàn bà,
Ghen tuông thì cũng người ta thường tình.
Ghen tuông thì cũng người ta thường tình.

Đời xưa mấy mặt đời này mấy gan!

Dễ dàng là thói hồng nhan,
Dễ dàng là thói hồng nhan,
Càng
Càng
cay nghiệt lắm
cay nghiệt lắm
, càng
, càng
oan trái nhiều”.
oan trái nhiều”.
Xưa nay đàn bà có mấy người ghê
gớm, cay nghiệt như mụ,
và xưa nay càng cay nghiệt thì càng
chuốc lấy oan trái
Rằng: “Tôi chút phận đàn bà,
Rằng: “Tôi chút phận đàn bà,
Ghen tuông thì cũng người ta thường tình.
Ghen tuông thì cũng người ta thường tình.
Nghĩ cho khi gác viết kinh,
Nghĩ cho khi gác viết kinh,Với khi khỏi cửa dứt tình chẳng theo.
Với khi khỏi cửa dứt tình chẳng theo.



*Về hình thức: câu khẳng định và phủ định ngắn
gọn, khúc chiết như diễn đạt một chân lí, câu có
các cặp quan hệ từ như : Nếu …thì, Càng càng,
vì thế … cho nên, không những mà còn…
- Dùng nhiều từ lập luận: tại sao, thật vậy, tuy thế,
nói chung, tóm lại,
*Về nội dung: câu thường đưa ra một ý kiến, nhận
xét của người viết hoặc của nhân vật trong văn bản
tự sự.

II. Luyện tập:
Bài tập 1. Lời văn trong đoạn trích Lão Hạc ở mục
I.1 là lời của ai? Người ấy đang thuyết phục ai?
Thuyết phục điều gì?
- Lời của ông giáo
- Ông Giáo đang thuyết phục chính mình, rằng vợ
ông không ác để “chỉ buồn chứ không nỡ giận”
- Thuyết phục về đạo lí của cuộc sống.

+ “Rằng tôi … thường tình” Lí lẽ này xóa sự đối lập giữa
Kiều và Hoạn Thư. Từ đối lập trở thành cùng cảnh ngộ
“chồng chung…cho ai”. Hoạn Thư từ tội nhân nạn nhân
của chế độ đa thê.
Bài tập 2. Ở đoạn trích (b) mục I.1 Hoạn Thư đã lập luận
như thế nào mà nàng Kiều phải khen rằng: “Khôn ngoan đến
mực, nói năng phải lời”? Hãy tóm tắt các nội dung lí lẽ trong
lập luận của Hoạn Thư để làm sáng tỏ lời khen của nàng
Kiều.
- Hoạn Thư giây phút đầu “ Hồn lạc phách xiêu” nhưng sau đó