PHƯƠNG PHÁP XÁC ĐỊNH SỐ KIỂU GEN TỐI ĐA TRONG QUẦN THỂ
Xác định tổng số kiểu gen (KG), số kiểu gen đồng hợp ( KGĐH), kiểu gen dị
hợp(KGDH) trong trường hợp nhiều cặp gen phân ly độc lập, mỗi gen có 2 hoặc nhiều alen.
I. Mỗi gen nằm trên một cặp NST
* Trường hợp 1: Gen nằm trên NST thường
a) Đối với 1 gen:
- Số alen của mỗi gen có thể lớn hơn hoặc bằng 2 nhưng trong KG luôn có mặt 2 trong
số các alen đó.
- Nếu gọi số alen của gen là r thì :
+ Số KGĐH luôn bằng số alen = r + Số KGDH = C
r
2
= r(r-1)/2
 Số KG tối đa trong quần thể = số KGĐH + số KGDH =r + r(r-1)/2 = r(r+1)/2
b) Đối với nhiều gen:
Do các gen phân ly độc lập nên vận dụng: xác suất của 2 sự kiện độc lập P
(AB)
= P
A
. P
B
* Trường hợp 2: Gen nằm trên NST giới tính
a) Gen nằm trên NST giới tính X (không có alen tương ứng trên Y)
- Giới XX : Vì cặp NST tương đồng nên giống như trên NST thường
Số KG = r(r+1)/2
- Giới XY: Vì alen chỉ có trên X không có trên Y => Số KG = r
Vậy tổng số KG tối đa trong quần thể = r(r+1)/2 + r
b) Gen nằm trên NST giới tính Y (không có alen tương ứng trên X)
- Số KG tối đa trong quần thể = r
II. Nếu 2 gen cùng nằm trên một cặp NST
Số alen của 2 gen = tích các alen của từng gen (= r)

=> Số KGĐH về tất cả các gen = 3.4.5 = 60
Số KGDH về tất cả các gen = 3.6.10 = 180
VÍ DỤ 4 ( Đề thi ĐH 2012): Trong quần thể của một loài động vật lưỡng bội, xét một
lôcut có 3 alen nằm trên vùng tương đồng của NST giới tính X và Y. Biết rằng không xảy
ra đột biến, theo lí thuyết, số loại kiểu gen tối đa về lôcut trên trong quần thể là
A. 9 B. 15 C. 12 D. 6
- Giới XY có số KG : 3(3+1)/2= 6
- Giới XY có số KG : 3. 3 = 9
 Số loại kiểu gen tối đa về lôcut trên trong quần thể là: 6 + 9 =15