Lương Văn Huy 0963 908 326
Tác giả : Lương Văn Huy.
Địa chỉ: Giáo viên trường THPT Tản Đà – Xã Trung Nghĩa – Huyện Thanh Thủy - Tỉnh Phú Thọ
Kĩ Thuật loại bỏ bớt chất trong bài toán hỗn hợp.
Trong các kì thi ĐH – CĐ hiện nay thì số lượng các bài tập xuất hiện hỗn hợp chất là khá nhiều. Với thời
gian ít ỏi và tâm lí trong phòng thi, đôi khi các em bị vướng vào vòng luẩn quẩn khi gặp các bài như vậy. Để nâng
cao tốc độ giải một bài tập hỗn hợp, và giải các bài toán hỗn hợp chất hiệu quả, tôi xin giới thiệu một kĩ thuật nhỏ
giúp các em làm bài tốt hơn. Đó là “ Kĩ thuật loại bỏ bớt chất”. Kĩ thuật này dung trong trường hợp đề bài không
yêu cầu tính số liệu cụ thể của từng chất hỗn hợp. Mà chỉ yêu cầu tính các giá trị tổng trước, tổng sau hay giá trị của
một chất liên quan. Sau đây là một vài ví dụ cho các em tham khảo.
VD
1
: (KB- 2007):
Nung m gam bột sắt trong oxi, thu được 3 gam hỗn hợp chất rắn X. Hòa tan hết hỗn hợp X trong HNO
3
dư,
thoát ra 0,56 lít ( ở đktc) NO ( là sản phẩm khử duy nhất). Giá trị của X là
A. 2,62. B. 2,32. C. 2,22. D 2,52.
HD: Khi nung Fe trong oxi ( chưa cho biết có dư hay không) thì sản phẩm thu được là hỗn hợp X có thể chứa các
chất : Fe, Fe
2
O
3
,Fe
3
O
4
, FeO. Với 4 chất nhưng chỉ có 2 dữ kiện số nên ta có thể loại bỏ bớt 2 chất để đơn giản bài
toán. Ở đây ta có thể loại bỏ bất kì 2 chất nào trong hỗn hợp.
Giải
Ta coi như hỗn hợp X chỉ chứa Fe và Fe

m
= 0,045.56 = 2,52 gam ( đáp án D).
VD
2
: ( CĐ - 2009)
Nung nóng 16,8 gam hỗn hợp Au, Ag, Fe,Zn với một lượng dư khí O
2
, đến khi các phản ứng xảy ra hoàn
toàn, thu được 23,2 gam chất rắn X. Thể tích dung dịch HCl 2M vừa đủ để phản ứng với chất rắn X là
A. 600ml. B. 200ml. C. 800ml. D. 400ml.
HD: Với 4 kim loại nhưng bài ra chỉ cho 2 dữ kiện và không có câu hỏi liên quan đến lượng chất cụ thể trong hỗn
hợp đầu. Do vậy ta có thể loại bớt 2 kim loại để bài toán đơn giản hơn. Nhưng lưu ý phải có ít nhất 1 kim loại phải
tham gia phản ứng.
Giải
Giả sử hỗn hợp ban đầu chỉ có Fe và Zn ( hoặc giả sử là 2 Kim loại khác nhưng không được đồng thời là Au
và Ag) với số mol tương ứng lần lượt là x,y mol.
PTPƯ :
2 2 3
3
2 .
2
Fe O Fe O+ →
2
1
.
2
Zn O ZnO+ →
Trường THPT Tản Đà
1
Lương Văn Huy 0963 908 326

n =
3.
92
415
+2.
28
415
= 0,8mol.
Vậy thể tích HCl cần dung là V =
0,8
2
=0,4 lít = 400ml ( đáp án D)
VD
3
: ( KA -2011)
Đốt cháy hoàn toàn 3.42 gam hỗn hợp gồm axit acrylic, vinyl axetat, metyl acrylat và axit oleic, rồi hấp thụ
toàn bộ sản phẩm cháy vào dung dịch Ca(OH)
2
dư. Sau phản ứng thu được 18 gam kết tủa và dung dịch X. Khối
lượng X so với khối lượng dung dịch Ca(OH)
2
ban đầu đã thay đổi như thế nào?
A. Tăng 2,7 gam. B. Giảm 7,74 gam. C. Tăng 7,92 gam. D. Giảm 7,38 gam.
HD: Nhận thấy 4 chất trên đều có dạng CTTQ là C
n
H
2n-2
O
2
nên ta có thể thay hỗn hợp bằng 1 chất tương đương.

x
y
=−


=

2
2
3 4 0,18 .
2 2 0,15 .
CO
H O
n x y mol
n x y mol
= + =


⇒

= + =


Độ tăng khối lượng dung dịch
2 2 3
44.0,18 18.0,15 18 7,38.
m CO H O CaCO
m m m∆ = + − = + − =−
Vậy khối lượng dung dịch sau phản ứng giảm 7,38 gam so với dung dịch Ca(OH)
2

Lương Văn Huy 0963 908 326
H
2
+
1
2
O
2

→
H
2
O.(1)
C
3
H
6
+
9
2
O
2

→
3CO
2
+ 3H
2
O.(2)
H

2
.
3
H
C H
n
n
=
(*)
Trong 0,1 mol hỗn hợp X thì
2 3 6
0,04 , 0,06 .
H C H
n mol n mol= =
( Theo (*)).Gọi số mol H
2
phản ứng trong (3) là a mol.
Số mol hỗn hợp Y
(0,1 )
Y
n a mol= −
Ta có tỉ khối của Y so với X bằng 1,25 nên
1,25. à ( ).
Y Y X
X Y
Y
X X
M M n
M Do m m
n

Hỗn hợp X gồm H
2
, C
2
H
4
và C
3
H
6
có tỉ khối so với H
2
là 9,25. Cho 22,4 lít X (đktc) vào bình kín có sẵn một ít
bột Ni. Đun nóng bình một thời gian, thu được hỗn hợp khí Y có tỉ khối so với H
2
bằng 10. Tổng số mol H
2
đã phản
ứng là
A. 0,05 mol. B. 0,075mol C. 0,07mol. C. 0,015mol.
HD: Bài này các em có thể áp dụng phương pháp trung bình thay C
2
H
4
và C
3
H
6
bằng 1 chất C
n

+

C
2
H
4

→
C
2
H
6
.
Ta có :
1 , (1 ) .
X Y
n mol n x mol= = −
18,5, 20
X Y
M M= =
.
à ( )
Y X
X Y
Y
X
M n
M Dom m
n
M

sản phẩm khử duy nhất ). Giá trị của m là
A.28,8. B. 27,2. C. 32,0. D. 30,4.
Bài tập 3 ( KB – 2010):
Nung 2,23 gam hỗn hợp X gồm các kim loại Fe, Al, Zn, Mg trong oxi, sau một thời gian thu được 2,71 gam
hỗn hợp Y. Hòa tan hoàn toàn Y vào dung dịch HNO
3
dư, thu được 0,672 lít khí NO ( đktc , sản phẩm khử duy nhất).
Số mol HNO
3
đã phản ứng là
A. 0,12. B. 0,14. C. 0,16. D. 0,18.
Bài tập 4 ( KA – 2008):
Hỗn hợp X có tỉ khối so với H
2
là 21,2 gồm propan, propen và propin. Khi đốt cháy hoàn toàn 0,1 mol X, tổng
khối lượng của CO
2
và H
2
O thu được là
A. 18,6 gam. B. 18,96 gam. C. 20,4 gam. D. 16,8 gam.
Bài tập 5 ( KB – 2011):
Cho butan qua xúc tác ở nhiệt độ cao thu được hỗn hợp X gồm C
4
H
10
, C
4
H
8

dư, đến phản ứng hoàn toàn, thu được 4 gam kết
tủa. Mặt khác hòa tan hoàn toàn Y trong dung dịch H
2
SO
4
đặc,nóng dư thu được 1,008 lít SO
2
(đktc, sản phẩm khử
duy nhất) và dung dịch chứa 18 gam muối. Giá trị của m là
A. 7,12. B. 13,52. C.6,8. D.5,68.
Trường THPT Tản Đà
4