1
ĐỀ CƯƠNG ÔN THI TỐT NGHIỆP MÔN TƯ TƯỞNG HỒ CHÍ MÌNH
TƯ TƯỞNG HỒ CHÍ MÌNH VỀ NHÀ NƯỚC CỦA DÂN, DO DÂN, VÌ
DÂN
Tư tường Hồ Chí Minh là một hệ thống quan điểm toàn diện, sâu sắc về những
vân đe cơ bản của cách mạng Việt nam, là kết quả của sự vận dụng và phát triển
sáng tạo chủ nghĩa Mác-Lênin vào điều kiện cụ thể của nước ta, kế thưa và phát triển
các giá trị truyền thống tốt đẹp, tinh hoa văn hóa cùa nhân loại. Một trong những tu
tưởng lớn cùa người là xây dựng nhà nước pháp quyền của dan, do dân, vì dân.
Theo quan điểm của Chủ nghĩa Mác-Lê nin, vấn đề cơ bản của mọi cuộc cách
mạng là vấn đê chính quyên nhà nước. Qua quá trình hoạt động cách mạng của
minh, Hồ Chí Minh gắn liền với những nhận thức, tìm kiếm, lựa chọn mọi hình thức,
chế độ nhà nưởc thích hợp, đưa dân tộc Việt Nam phát triển theo đúng quỹ đạo tiến
bộ xã hội. Người đã thây rõ bộ mặt phân nhân tính của Nhà nước thực dân phong
kiên và tính chất phiến diện nửa vời, không triệt để, chứa đầy những đối kháng
không thể điêu hòa của Nhà nước dân chù tư sản. Băng những khảo nghiệm thực
tiên, với tư duy nhạy cảm, sắc sảo để quyết định lựa chọn kiểu nhà nước theo học
thuyết Mác- Lênin.
Để lựa chọn kiểu nhà nước theo xu thế vận động của lịch sử, người dựa trên hai cơ
sờ chính: đỏ là tính chất nhân dân và khả năng của Nhà nước trong việc đảm bảo
cuộc sống tự do, ấm no, hạnh phúc thào mãn các “nhu cầu trần thế” của nhân dân và
con người, lựa chọn của người gắn bó chặt chẽ với mục tiêu giải phóng con người và
phát triển xã hội.
NHỮNG NỘI DUNG CƠ BẢN CỦA TƯ TƯỞNG HỒ CHÍ MINH VỀ TÍNH
CHẤT DÂN CHỦ NHÂN DÂN, BẢN CHẤT GIAI CẤP CÔNG NHÂN CỦA
NHÀ NƯỚC VIỆT NAM
Quan niệm về tính chất dân chủ nhân dân của Nhà nước
Khác với các kiểu Nhà nước đương thời, Nhà nước dân chủ nhân dân ở Việt Nam
mang bản chất dân chủ triệt để, thể hiện trên các mặt chủ yếu:
a/ Dân là chủ Nhà nước:
Nhân dân lao động là chủ Nhà nước: dân là người có địa vị cao nhất, có quyền

hành, chữa bệnh. Muốn vậy, Nhà nước phải xây dựng và thông qua các chính sách
đẩy mạnh tăng gia sản xuất (nhiều, nhanh, tốt, rẻ), thực hành tiết kiệm (đảm bảo sử
dụng các nguồn lực một cách hợp lý nhất, phân phối các phúc lợi xã hội thật công
bằng theo hướng “không sợ thiếu, chỉ sợ không công bằng; không sợ nghèo, chỉ sợ
lòng dân không yên”.
- Nhà nước phải biết kết hợp được các loại lợi ích của dân, bảo đảm sự thống nhất,
hài hòa, công bằng: lợi ích trước mắt và lợi ích lâu dài; lợi ích của Trung ương và lợi
ích của địa phương; lợi ích của các giai cấp, tầng lớp, các nhóm xã hội khác nhau;
đảm bảo trên thực tế mọi người dân đều được hưởng lợi từ chính sách của Nhà nước.
- Muốn phục vụ tốt nhân dân, Nhà nước phải thật sự trong sạch, liêm khiết, chống
tham ô, hối lộ, quan liêu, đặc quyền đặc lợi. Để xây dựng một đội ngũ công bộc có
tinh thần trách nhiệm, toàn tâm, toàn ý phụng sự Tổ quốc, phục vụ nhân dân phải
tăng cường giáo dục đạo đức cách mạng, khuyến khích sự tu dưỡng phấn đấu của
từng cá nhân, đồng thời kiên quyết trừng trị bằng pháp luật, những hành vi xâm
phạm quyền, lợi ích chính đáng của nhân dân, những cá nhân tha hóa, suy thoái, biến
3
chất, không phân biệt đối xử cho dù người đó đảm bảo nhận chức vụ, vị trí nào trong
bộ máy nhà nước.
Hồ Chí Minh là một biểu tượng tấm gương công bộc của nhân dân, toàn tâm toàn
ý vì hạnh phúc của nhân dân lao động; kiên quyết loại bỏ những “ông quan cách
mạng” ra khỏi bộ máy nhà nước.
Bản chất giai cấp công nhân của Nhà nước Việt Nam
Vận dụng và trung thành trước sau như một quan điểm chủ nghĩa Mác – Lê nin,
Hồ Chí Minh khẳng định nhất quán tính giai cấp, nội dung giai cấp của chính quyền;
Nhà nước bao giờ cũng duy trì sự thống trị và bảo vệ lợi ích một giai cấp. Tương
ứng với mỗi Nhà nước là một chủ thể giai cấp nhất định: chủ nô, phong kiến, tư sản,
công nhân. Không có kiểu Nhà nước phi giai cấp, siêu giai cấp, Nhà nước đứng trên
và đứng ngoài giai cấp. Đây là hiện tượng phổ biến trong xã hội có giai cấp.
Nhà nước Việt Nam mang bản chất giai cấp công nhân, thể hiện:
+ Nhà nước ta là Nhà nước dân chủ nhân dân, dựa trên nền tảng liên minh công –

của Nhà nước, cán bộ, công chức từ phía nhân dân và các tổ chức đại diện của nhân
dân; đẩy mạnh cải cách hành chính nhằm thỏa mãn các nhu cầu bức xúc của nhân
dân, nhất là ở cơ sở…; mở rộng dân chủ gắn liền với siết chặt kỷ luật, kỷ cương,
pháp luật; gắn quyền lợi với trách nhiệm công dân; đổi mới cơ chế, hoàn thiện hệ
thống pháp luật nhằm bảo đảm quyền, lợi ích hợp pháp của người dân; trừng trị
nghiêm khắc những hành vi xâm phạm lợi ích của công dân…
+ Giữ vững bản chất giai cấp công nhân của Nhà nước: khẳng định chủ nghĩa Mác
– Lê nin, tư tưởng Hồ Chí Minh là nền tảng tư tưởng của Nhà nước; giữ vững và
tăng cường vai trò lãnh đạo của Đảng đối với Nhà nước; duy trì và thực hiện nghiêm
túc nguyên tắc tập trung dân chủ trong tổ chức, hoạt động, điều hành của bộ máy nhà
nước, tạo được sự thống nhất trong toàn hệ thống, từ Trung ương đến cơ sở, địa
phương…
Đạt được những thành tựu quan trọng đó là do các nguyên nhân khách quan và
chủ quan.
Những hạn chế: thể hiện trong việc thực hành dân chủ, xâm phạm quyền, lợi ích
chính đáng của người dân dẫn đến tố cáo, khiếu nại vượt cấp; cơ chế Đảng lãnh đạo,
Nhà nước quản lý, nhân dân làm chủ mơ hồ, thiếu cụ thể; suy thoái tư tưởng chính
trị, tha hóa nhân cách của một bộ phận cán bộ, công chức trong bộ máy công quyền;
hệ thống luật pháp chưa hoàn thiện; cải cách hành chính chậm, chưa đem lại hiệu
quả mong muốn, triệt tiêu các nguồn lực phát triển bền vững đất nước theo phương
thức rút ngắn…
Quan niệm lý luận và thực tiễn xây dựng Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa
còn tụt hậu, bị động và lúng túng; chưa tổng kết đến nơi đến chốn các mô hình hoạt
động có hiệu quả…
Nghiên cứu và học tập kinh nghiệm nước ngoài mang nặng tính hình thức và giáo
điều, máy móc, kém hiệu quả…
Nguyên nhân của những hạn chế, yếu kém trong thực hành dân chủ rộng rãi ở
nước ta thông qua công cụ Nhà nước: Nguyên nhân khách quan và nguyên nhân chủ
quan.
Những vấn đề đặt ra: trong tổ chức bộ máy, cơ chế hoạt động, mối quan hệ giữa

đây, bớt trùng lắp, chồng chéo về chức năng nhiệm vụ; đầu mối các cơ quan Chính
phủ được thu gọn hơn; cơ cấu bên trong có sự phân định rõ hơn giữa cơ quan quàn
lý nhà nước và đơn vị sự nghiệp. Hiệu lực và hiệu quả quản lý hành chính nhả nước
của hệ thống hành chính được nâng cao lên như tính thông suốt, công khai minh
bạch, bước đầu phát huy quyền làm chủ của nhân dân v.v
Chương trình cài cách hành chính:
Mười năm qua, cải cách hành chính đã được triển khai toàn diện trên năm nội
dung là cải cách thể chế, cải cách tổ chức bộ máy hành chính, xây dựng và nâng cao
chất lượng đội ngũ cán bộ, công chửc, cải cách tài chính công, hiện đại hoá nền hành
6
chính. Đó cũng là nhiệm vụ quan trọng trong đổi mới quản lý hành chính nhà nước
Có thể khẳng định những kết quả chủ yếu như sau:
Thể chế của nền hành chính được cải cách và hoàn thiện một bước cơ bàn phù hợp
với yêu cầu phát huy dân chủ với thiết lập chế độ công khai, minh bạch vả cơ chế
kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa. Phần lớn các chủ trương quan trọng
của Đảng về các vấn đề cơ bản trong quá trình đổi mới, xây dựng và hoàn thiện nhà
nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa được thể chế hóa và tổ chức triển khai.
Thù tục hành chính, nhất là thủ tục trong giải quyết công việc giữa cơ quan hành
chính nhà nước với người dân và doanh nghiệp có bước chuyển biến rõ rệt Những
thủ tục hành chính được đon giản hoá theo hướng công khai, minh bạch tạo thuân lợi
cho người dân, doanh nghiệp. Thông qua một loạt các cải cách và biện pháp như
thực hiện cơ chế “một cửa”, một cửa liên thông, tăng cường công tác kiểm tra, thanh
tra công vụ v.v đã tạo đà cho những chuyển động sâu sấc trong cả hệ thống công
vụ.
1 Công tác tổ chức và cán bộ: Xây dựng, quản lý đội ngũ cán bộ, công chức có
bước tiến mới, rà soát, điều chinh, ban hành đồng bộ hệ thống tiêu chuẩn, chức danh
công chức; tiêu chuẩn nghiệp vụ các ngạch công chức, viên chức. Đổi mới chế độ
tuyen dụng, thi nâng ngạch cán bộ, công chức.
Học tập tấm gương đạo đức Hồ Chí Minh: Việc “Học tập và làm theo tấm gương
đạo đức Hồ Chí Minh” được triển khai hàng năm đên các cơ quan, tô chức các cap