Kinh nghiệm ứng dụng công nghệ thông tin vào giảng dạy bộ môn Ngữ Văn
I. Phần mở đầu
1. Lí do chọn đề tài
Trong những năm gần đây, vấn đề đổi mới phơng pháp giảng dạy đã
đợc đặt ra một cách cấp thiết cùng với việc đổi mới nội dung chơng trình
sách giáo khoa nhằm phát huy tối đa tiềm năng sáng tạo của học sinh. Một
trong những yếu tố quan trọng để đổi mới phơng pháp giảng dạy là phơng
tiện dạy học, trong đó công nghệ thông tin là một trong những phơng tiện
dạy học hiện đại có rất nhiều tiện ích.
Trong thời gian qua, công nghệ thông tin bớc đầu đã đợc ứng dụng
vào giảng dạy, học tập và thực tế cho thấy công nghệ thông tin đã có tác
động mạnh mẽ, làm thay đổi nội dung, phơng pháp dạy học, là một công cụ
hỗ trợ đắc lực nhất cho đổi mới phơng pháp dạy học ở các bộ môn.
Tuy nhiên, việc ứng dụng công nghệ thông tin trong dạy học còn rất
hạn chế mặc dù điều kiện cơ sở vật chất đợc trang bị đầy đủ. Thực tế đó đòi
hỏi cần phải nhanh chóng tìm ra những giải pháp để phát huy những u thế
của công nghệ thông tin, phải biến công nghệ thông tin thành công cụ hữu
hiệu phục vụ cho sự nghiệp giáo dục. Bản sáng kiến kinh nghiệm này ra đời
xuất phát từ nhu cầu thực tiễn nêu trên.
2. Mục đích nghiên cứu
Trong phạm vi của đề tài, tôi tập trung tìm hiểu, khai thác, nghiên
cứu khả năng ứng dụng công nghệ thông tin trong các bài giảng để góp
phần nâng cao hiệu quả ứng dụng của công nghệ thông tin đồng thời đa
công nghệ thông tin trở nên gần gũi, dễ hiểu, dễ ứng dụng; giúp giáo viên
giảng dạy bộ môn Ngữ văn có thể ứng dụng để nâng cao chất lợng bài
giảng, nâng cao chất lợng học tập bộ môn.
3. Thời gian, địa điểm
- Thời gian nghiên cứu: từ năm học 2007-2008 đến năm học 2010-2011
- Đối tợng nghiên cứu: học sinh Trờng THCS Nguyễn Đức Cảnh
- Phạm vi nghiên cứu: - các bài học của bộ môn Ngữ văn THCS
- phần mềm Power point , Viôlét và Adobe Presenter

giờ học sẽ rất đơn điệu, học sinh không hứng thú học tập, hiệu quả công
nghệ thông tin bị trợt tiêu
Thứ hai : Kĩ năng soạn giảng giáo án điện tử của giáo viên còn hạn chế
biểu hiện ở chỗ nhiều bài giảng hoặc quá sơ sài, hoặc quá rờm rà, xa rời nội
dung bài học, thiếu tính khoa học, thiếu tính thẩm mỹ, cha khai thác đợc
các nguồn t liệu để phục vụ cho bài giảng.
Thứ ba : Giáo viên cha tạo đợc sản phẩm từ công nghệ thông tin để phát
huy vai trò tự học của học sinh trong khi mạng internet đã đợc phủ rộng
khắp, máy tính đã xuất hiện ở các trờng học và trong rất nhiều gia đình.
Bản sáng kiến kinh nghiêm này ra đời trên tinh thần phát huy cao hơn
nữa hiệu quả của công nghệ thông tin, góp phần vào việc đa công nghệ
thông tin trở thành phơng tiện dạy học hiệu quả, đáp ứng yêu cầu đổi mới
phơng pháp dạy học, nâng cao chất lợng dạy học trong giai đoạn hiện nay.
II. Phần nội dung
Chơng I : Tổng quan về vấn đề nghiên cứu
Bản sáng kiến kinh nghiệm
ứ
ng dụng CNTT vào giảng dạy bộ môn
Ngữ Văn này tập trung nghiên cứu về khả năng ứng dụng công nghệ thông
tin và phân tích tính hiệu quả của các ứng dụng đó vào các bài giảng bộ
môn Ngữ văn; cụ thể là nghiên cứu các phần mềm ứng dụng thông dụng
trong nhà trờng nh Power Point, Viôlét và phần mềm Adobe Presenter. Các
phần ứng dụng không tập trung vào một bài giảng hoàn chỉnh mà chỉ tập
trung ở những khía cạnh mà công nghệ thông tin phát huy hiệu quả cao
nhất, thể hiện đợc tính u việt vợt trội mà nếu giảng dạy theo cách truyền
thống thì không thể thực hiện hoặc nếu thực hiện đợc thì cũng phải mất rất
nhiều thời gian và công sức, từ đó dẫn tới nhận thức ứng dụng công nghệ
thông tin trong dạy học là điều tất yếu.
Chơng ii : Nội dung vấn đề nghiên cứu
1. ứng dụng công nghệ thông tin vào giảng dạy phân

biệt các kiểu câu đợc chính xác, rõ ràng hơn. Nh vậy nhờ ứng dụng CNTT
giáo viên có thể trình chiếu đợc cả một đoạn ví dụ rất dài; hiệu ứng và màu
sắc của chữ đã làm cho đối tợng phân tích hiện lên một cách cụ thể, rõ
ràng giúp học sinh dễ nhận biết, dễ hiểu, ngoài ra giáo viên không mất thời
gian chuẩn bị bảng phụ ở nhà, trên lớp không mất thời gian treo bảng phụ
lên rồi hạ xuống và học sinh đợc làm việc nhiều hơn.
ứng dụng công nghệ thông tin giúp giáo viên đổi mới đợc hình thức
luyện tập. Thay vì việc giáo viên chỉ cho học sinh âm thầm làm bài tập
trong sách giáo khoa rồi nhận xét, sửa chữa thì công nghệ thông tin giúp
giáo viên sáng tạo ra đợc nhiều dạng bài tập khác nhau . Các dạng bài tập
có thể tạo trên phần mềm Power Point hoặc phần mềm Violét nh: bài tập
trắc nghiệm, bài tập ô chữ, câu hỏi đúng-sai, bài tập điền vào chỗ khuyết,
bài tập nối các cột. Các bài tập này vẫn đáp ứng đợc yêu cầu về kiến thức
về kĩ năng của phân môn đồng thời mở rộng và nâng cao kiến thức cho học
sinh. Mỗi dạng bài tập có những u thế riêng và phát huy đợc khả năng học
tập của học sinh. Bài tập trắc nghiệm, câu hỏi đúng sai là cơ hội để các em
học sinh yếu kém đợc tham gia xây dựng bài. Bài tập ô chữ buộc các em
phải huy động kiến thức, sâu chuỗi kiến thức để tìm ra ô chữ chìa khóa. Bài
tập điền khuyết kéo thả chữ để hoàn chỉnh khái niệm sẽ giúp các em nắm
chắc hơn kiến thức lí thuyết. Hình thức luyện tập nh trên sẽ tránh đợc tâm lí
ngại làm bài tập của học sinh, sẽ làm cho giờ học trở nên sinh động hấp
dẫn, học sinh học tập hứng thú đồng thời kiến thức đợc khắc sâu hơn và mở
rộng hơn.
- Bài tập trắc nghiệm thiết kế trên Power Point và Viôlet

-Trò chơi ô chữ thiết kế trên Power Point
Nguyễn Hồng Lam Trờng THCS Nguyễn Đức Cảnh
3
Kinh nghiệm ứng dụng công nghệ thông tin vào giảng dạy bộ môn Ngữ Văn
- Bài tập điền khuyết và kéo thả chữ thiết kế trên Viôlét

Ví dụ: Phơng pháp tả cảnh (Ngữ văn 6) Đề bài: Hãy viết đoạn văn miêu
tả cánh đồng lúa quê em hoặc cánh đồng lúa quê em vào mùa gặt
Ví dụ : Bài Nói quá (Ngữ văn 8)
Em hãy quan sát bức tranh minh họa và tìm ra các thành ngữ tơng ứng với
bức tranh:

Đẹp nh tiên Chậm nh rùa
Nguyễn Hồng Lam Trờng THCS Nguyễn Đức Cảnh
7
Kinh nghiệm ứng dụng công nghệ thông tin vào giảng dạy bộ môn Ngữ Văn

Nhanh nh chớp Đen nh than
Những bức hình trên là những t liệu quý, là đề tài, là những gợi ý để học
sinh học tập một cách hiệu quả. Những bức tranh về các trò chơi dân gian
sẽ giúp các em có đợc sự hình dung cụ thể. Những bức tranh về nón lá sẽ
cung cấp cho các em tri thức về nguyên liệu, cách làm và giá trị chiếc nón
lá Việt Nam để từ đó vận dụng vào làm bài, giảm đi đợc sự khó khăn của
giáo viên khi phải giới thiệu cho học sinh những sự vật mà các em cha đợc
biết hoặc ít đợc biết đến. Những bức ảnh về cánh đồng lúa sẽ khơi gợi cảm
hứng cho học sinh, phát huy trí tởng tợng của học sinh đồng thời là mẫu số
chung để giáo viên có thể đánh giá chính xác năng lực quan sát, kĩ năng
dùng từ, viết văn miêu tả của học sinh và cũng là cơ sở để học sinh nhận
xét đợc bài viết của bạn để từ đó rút kinh nghiệm cho bản thân mình.
Những bức tranh gợi liên tởng đến các thành ngữ sẽ giúp cho học sinh hăng
hái tham gia bài học.
Nh vậy, ứng dụng công nghệ thông tin trong giảng dạy phân môn
Tiếng Việt và Tập làm văn không những đảm bảo đợc mục tiêu bài học mà
còn làm cho giờ học Tiếng Việt và Tập làm văn không còn khô khan trìu t-
ợng mà trở nên gần gũi, dễ hiểu và hấp dẫn hơn.
2. ứng dụng công nghệ thông tin vào giảng dạy phân

sâu sắc hơn và khắc phục đợc những hạn chế trong giọng đọc của giáo
viên. Tuy nhiên cũng cần lu ý là mỗi tác phẩm có rất nhiều hình ảnh minh
hoạ nhng không phải hình ảnh nào cũng hiệu quả, có khi làm sai nội dung
bài học hoặc áp đặt sự tởng tợng cho học sinh nhất là các tác phẩm thơ và
không phải hình ảnh thơ văn nào cũng có thể minh họa, tờng giải bằng các
hình ảnh trực quan trên máy tính. Cái hay của văn chơng đôi khi lại nằm ở
chính cái khó tờng minh, cái trừu tợng. Cho nên khi đa âm thanh và hình
ảnh vào bài giảng, giáo viên không nên đa quá nhiều mà quan trọng là phải
chọn lọc và xử lí để phục vụ cho bài giảng. Nói nh thế có nghĩa là: Những
t liệu ấy trình chiếu vào lúc nào? Sự tồn tại của nó có nghĩa gì? Việc trình
chiếu ấy liên kết với bài giảng ra sao? Giáo viên cần tránh chỉ trình chiếu
cho học sinh xem mà không khai thác gì từ các t liệu ấy.
Theo tôi,về hình ảnh, trong giờ giảng văn chỉ nên trình chiếu các hình ảnh
sau:
Nguyễn Hồng Lam Trờng THCS Nguyễn Đức Cảnh
9
Kinh nghiệm ứng dụng công nghệ thông tin vào giảng dạy bộ môn Ngữ Văn
* Trình chiếu chân dung tác giả và hình ảnh biểu trng của quê hơng: t
Nguyễn Du Đèo Ngang

An-đéc- xen Tợng nàng tiên cá
Hai hình ảnh này tạo nên sự gắn kết sẽ giúp học sinh nhớ lâu hơn về tác giả
và tác phẩm. Ngoài ra những hình ảnh này sẽ giúp cho việc tích hợp kiến
thức trong cùng bộ môn và các môn học khác đợc dễ dàng hơn. Ví dụ: trình
chiếu hình ảnh tợng đài Nguyễn Du với hình ảnh Đèo Ngang, con đèo nối
hai tỉnh Hà Tĩnh - Quảng Bình, không chỉ tạo ấn tợng để học sinh ghi nhớ
mà còn tạo liên tởng để học sinh nhớ đến bài thơ Qua Đèo Ngang của Bà
Huyện Thanh Quan đồng thời tích hợp kiến thức với bộ môn Địa lí.
* Trình chiếu các hình ảnh, thớc phim để khơi gợi cảm xúc, khơi gợi trí
tởng tợng của học sinh.

12
Kinh nghiệm ứng dụng công nghệ thông tin vào giảng dạy bộ môn Ngữ Văn

* Trình chiếu tranh ảnh để khai thác nội dung bài học:
Ví dụ: Văn bản Bài toán dân số (Ngữ văn 8): Những bức tranh này nói lên
hậu quả gì của bùng nổ dân số?
Đất chật ngời đông Đói nghèo
Ví dụ: Truyện Con Rồng cháu Tiên, Thánh Gióng ( Ngữ văn 6): Các bức
tranh sau đây kể về sự việc nào trong truyện?

Ví dụ: Truyện Thạch Sanh ( Ngữ văn 6): Hãy sắp xếp các bức tranh theo
thứ tự đúng các sự việc trong truyện và kể lại nội dung truyện?
Nguyễn Hồng Lam Trờng THCS Nguyễn Đức Cảnh
13
Kinh nghiệm ứng dụng công nghệ thông tin vào giảng dạy bộ môn Ngữ Văn
Nh vậy, với việc sử dụng các hình ảnh, âm thanh trong quá trình giảng dạy
đợc giới thiệu nh trên chắc chắn sẽ làm cho giờ học phong phú , sinh động;
việc ghi nhớ của học sinh sẽ trở nên dễ dàng hơn, kiến thức của bài học sẽ
đợc khắc sâu và mở rộng hơn.
ứng dụng công nghệ thông tin vào giảng dạy phân môn Văn giúp cho
việc củng cố kiến thức đợc hiệu quả hơn. Phần củng cố có thể thực hiện
bằng nhiều hình thức nh: bài tập trắc nghiệm, trò chơi ô chữ và đặc biệt là
hệ thống sơ đồ, bảng biểu. Bài tập trắc nghiệm để củng cố kiến thức về nội
dung và nghệ thuật. Trò chơi ô chữ để củng cố và khắc sâu các chi tiết quan
trọng trong văn bản. Sơ đồ, bảng biểu để hệ thống đợc kiến thức một cách
khái quát và đơn giản nhất.
Ví dụ: Nớc Đại Việt ta (Ngữ văn 8)
Ô chữ trên giúp học sinh nắm đợc các chi tiết quan trọng của bài từ các ô
chữ hàng ngang, đồng thời rèn cho học sinh biết xâu chuỗi kiến thức để tìm
ra ô chữ hàng dọc.

sinh tiếp nhận bài học.
Nguyễn Hồng Lam Trờng THCS Nguyễn Đức Cảnh
16
Kinh nghiệm ứng dụng công nghệ thông tin vào giảng dạy bộ môn Ngữ Văn
Nh vậy với sự chắt lọc của nội dung trình chiếu, sự sinh động của các
hình ảnh minh họa và các thớc phim t liệu; sự hấp dẫn của bài tập ô chữ ,
bài tập trắc nghiệm; tính khoa học của các sơ đồ, bảng biểu; tính thẩm mỹ
của các slide trình chiếu, cùng với giọng giảng truyền cảm của ngời thầy
chắc chắn hiệu quả giờ học sẽ nâng cao rõ rệt. Học sinh không chỉ đợc
nghe, đợc nhìn, mà còn đợc sống trong không khí thấm đẫm cảm xúc văn
chơng. Có thể nói giờ giảng văn có ứng dụng công nghệ thông tin không
những không làm mất đi cái hay của cách giảng văn truyền thống mà còn
làm cho giờ văn sinh đông, hấp dẫn và cuốn hút hơn.
3. ứng dụng công nghệ thông tin để phát huy tinh thần
tự học trong học sinh.
Để nâng cao chất lợng giáo dục, sự nỗ lực của giáo viên thôi không
đủ mà cần phải có sự nỗ lực của học sinh. Sự nỗ lực đó thể hiện ở tinh thần
tự học của học sinh. Thực tế học sinh hiện nay ít dành thời gian tự học ở
nhà và không hứng thú với bài tập cô giáo giao về nhà. Để phát huy tinh
thần tự học trong học sinh thì không có cách nào khác là phải làm phong
phú thêm hình thức làm bài tập ở nhà. Qua tìm hiểu và ứng dụng tôi nhận
thấy phần mềm Adobe Presenter rất thích hợp.
Giáo viên có thể sử dụng phần mềm Adobe Presenter để tạo ra nhiều dạng
bài tập nh : bài tập trắc nghiệm, bài tập trả lời đúng sai, bài tập nối cột, bài
tập điền từ, bài tập trả lời câu hỏi. Số lợng bài tập không hạn chế và phạm
vi kiến thức có thể trong một cụm bài, trong cả một học kì, hoặc trong
từng phân môn. Giáo viên giao bài tập cho học sinh bằng cách in ra đĩa CD
hoặc copy vào USB của học sinh. Học sinh về nhà tự mình trực tiếp tơng
tác để hoàn thành bài tập. Sau khi làm hết các bài tập, học sinh sẽ biết mình
làm đúng bao nhiêu bài và đợc bao nhiêu điểm. Học sinh không đợc biết

Qua thực tế giảng dạy, từ khi ứng dụng công nghệ thông tin, các tiết
dạy của tôi đều gây cho học sinh sự hứng thú, học sinh học tập tích cực,
các tiết thao giảng của tôi đợc đánh giá là đảm bảo các mục tiêu bài học.
Kinh nghiệm ứng dụng công nghệ thông tin của tôi nhận đợc nhiều ý kiến
tán thành của các đồng nghiệp về tính hiệu quả, thiết thực và khả thi.
III. Kết luận
Qua 4 năm nghiên cứu đề tài: ứng dụng công nghệ thông tin vào giảng
dạy bộ môn Ngữ văn bản thân tôi đã tích lũy đợc một số kinh nghiệm nh
sau:
- Phải nghiên cứu nắm chắc mục tiêu bài dạy và các phơng pháp giảng dạy.
- Phải nghiên cứu kĩ các phần mềm dạy học, hiểu rõ bản chất của chúng.
- Khi soạn giảng bằng công nghệ thông tin, giáo viên cần nghiên cứu nắm
chắc mục tiêu bài dạy và các phơng pháp giảng dạy.
- Trớc khi đa các t liệu vào bài giảng, giáo viên cần phân tích kĩ tính hiệu
quả của nó.
- Khi soạn giảng cần chú ý đến nội dung trình chiếu phải thật chọn lọc,
chú ý phát huy có hiệu quả màu sắc của chữ và hiệu ứng của chữ.
- Với phân môn Tiếng Việt và Tập Làm Văn cần nghiên cứu kĩ phần luyện
tập để thiết kế các dạng bài tập khác nhau để tạo hứng thú cho học sinh , có
thể sử dụng tranh ảnh để minh họa và thiết kế thành các bài tập.
- Với phân môn Văn cần chú ý đến các tranh ảnh minh họa, các thớc phim
t liệu, tránh lạm dụng gây phân tán hoặc làm sai lệch nội dung t tởng của
bài.
Để có một giờ dạy ứng dụng công nghệ thông tin thành công, để
công nghệ thông tin thực sự là công cụ đắc lực phục vụ cho việc dạy học
thì đòi hỏi giáo viên phải cố gắng, nỗ lực không ngừng trong việc nâng
cao kĩ năng sử dụng vi tính, phải thờng xuyên cập nhật các phần mềm mới
hỗ trợ cho việc soạn và giảng. Giáo viên phải làm chủ công nghệ, làm chủ
bài giảng và quan trọng nhất giáo viên phải có năng lực chuyên môn vững
vàng bởi hiệu quả của tiết học vẫn phụ thuộc vào vai trò của ngời thầy.

Chơng I. Tổng quan về vấn đề nghiên cứu
Chơng II: Nội dung vấn đề nghiên cứu
1. ứng dụng công nghệ thông tin vào giảng dạy phân môn Tiếng Việt và
Tập làm văn
2. ứng dụng công nghệ thông tin vào giảng dạy phân môn Văn học
3. ứng dụng công nghệ thông tin để phát huy tinh thần tự học trong học
sinh.
Chơng III: Phơng pháp nghiên cứu và kết quả nghiên cứu
1. Phơng pháp nghiên cứu
2. Kết quả nghiên cứu
III. Kết luận
V. Nhận xét của hội đồng khoa học cấp trờng Nguyễn Hồng Lam Trờng THCS Nguyễn Đức Cảnh
19
Kinh nghiÖm øng dông c«ng nghÖ th«ng tin vµo gi¶ng d¹y bé m«n Ng÷ V¨n