1
CHƯƠNG
1
Di truyền học Mendel
Bui Tan Anh – College of Natural Sciences
Bùi Tấn Anh – Khoa Khoa Học Tự Nhiên – Đại Học Cần Thơ
LAI MỘT TÍNH – ĐỊNH LUẬT PHÂN LY
Bùi Tấn Anh – Khoa Khoa Học Tự Nhiên – Đại Học Cần Thơ
Đối tượng nghiên cứu: Đậu Hà lan (Pisum sativum)
 Dễ trồng, chu kỳ
sống ngắn, số cá thể
con nhiều.
 Các thứ hoàn toàn
khác biệt, không có
các dạng trung gian.
 Tự thụ phấn trong
tự nhiên, dễ giao
phấn nhân tạo.
2
Bùi Tấn Anh – Khoa Khoa Học Tự Nhiên – Đại Học Cần Thơ
Phương pháp thí nghiệm
1. Chọn các dòng thuần
2. Theo dõi sự di truyền của từng cặp
tính trạng
3. Dùng toán thống kê xử lý kết quả
Bùi Tấn Anh – Khoa Khoa Học Tự Nhiên – Đại Học Cần Thơ
Thí nghiệm: lai thuận nghịch (reciprocal cross)
Bùi Tấn Anh – Khoa Khoa Học Tự Nhiên – Đại Học Cần Thơ
Cấu tạo hoa đậu Khử nhị
3
Bùi Tấn Anh – Khoa Khoa Học Tự Nhiên – Đại Học Cần Thơ

Vàng
Xanh 428 Xanh
152 Vàng
2.82 : 1
Vị trí hoa Nách
Ngọn
Nách 651 Nách
207 Ngọn
3.14 : 1
Chiều cao
cây
Cao
Thấp
Cao 787 Cao
277 Thấp
2.84 : 1
Bùi Tấn Anh – Khoa Khoa Học Tự Nhiên – Đại Học Cần Thơ
Định luật phân ly
Mỗi cá thể có hai nhân tố di truyền cho mỗi
tính trạng, trong quá trình thành lập giao tử
hai nhân tố nầy phân ly về hai giao tử khác
nhau nên mỗi giao tử chỉ có một nhân tố. Khi
các giao tử phối hợp nhau trong thụ tinh, cặp
nhân tố được khôi phục lại trong hợp tử.
4
Bùi Tấn Anh – Khoa Khoa Học Tự Nhiên – Đại Học Cần Thơ
Sơ đồ lai
Bùi Tấn Anh – Khoa Khoa Học Tự Nhiên – Đại Học Cần Thơ
Câu hỏi 1
• Khi lai cây hoa đỏ với cây hoa trắng, F

• Kiểu gene, kiểu hình
• Đồng hợp tử, dị hợp tử
• P, F1, F2...
• x
Bùi Tấn Anh – Khoa Khoa Học Tự Nhiên – Đại Học Cần Thơ
Kiểm tra định luật phân ly
1.
Kiểm tra qua thế hệ sau (progeny testing)
Hoa tím Hoa trắng
F
2
(ttp) AA x AA Aa x Aa aa x aa
F
3
100% hoa tím 3 hoa tím : 1 hoa trắng 100% hoa trắng
Hoa tím Hoa trắng
F
2
(ttp) AA x AA Aa x Aa aa x aa
F
3
100% hoa tím 3 hoa tím : 1 hoa trắng 100% hoa trắng
Bùi Tấn Anh – Khoa Khoa Học Tự Nhiên – Đại Học Cần Thơ
Kiểm tra định luật phân ly
2.
Lai phân tích (testcross)
P Hoa tím x Hoa trắng
TH1. P AA x aa
Gt A a
Fb Aa (100% Hoa tím)

416
140
≈
3
1
• Về dạng hạt: F
2
=
hạttrơn
hạtnhăn
=
315+108
101+32
=
432
132
≈
3
1
• Tỉ lệ 9 : 3 : 3 : 1 = ( 3 : 1) (3 : 1)
7
Bùi Tấn Anh – Khoa Khoa Học Tự Nhiên – Đại Học Cần Thơ
Nội dung ĐỊNH LUẬT PHÂN LY ĐỘC LẬP
Khi có hai hoặc nhiều gen trong một phép
lai thì trong quá trình thành lập giao tử,
các allele của một gen nầy sẽ di truyền độc
lập với các allele của những gen khác.
Bùi Tấn Anh – Khoa Khoa Học Tự Nhiên – Đại Học Cần Thơ
Sơ đồ lai
Bùi Tấn Anh – Khoa Khoa Học Tự Nhiên – Đại Học Cần Thơ

27
8
(1:2:1)
3
(3:1)
3
2
n
4
n
3
n
2
n
(1:2:1)
n
(3:1)
n
8
Bùi Tấn Anh – Khoa Khoa Học Tự Nhiên – Đại Học Cần Thơ
Ứng dụng toán thống kê vào các định luật Mendel
• Định nghĩa xác suất: P = a/n
• Qui tắc cộng (OR rule): hai sự kiện xung khắc
• Qui tắc nhân (AND rule): hai sự kiện độc lập
• Phân phối nhị thức = QT cộng + QT nhân
P (A hoặc B) = P(A) + P(B)
P (A và B) = P(A) x P(B)
 =
!
!(−)!

• Công thức:
• Trong đó: O là số liệu thực nghiệm
E là số liệu dự kiến
∑
làtổng
c

= 
(−)


9
Bùi Tấn Anh – Khoa Khoa Học Tự Nhiên – Đại Học Cần Thơ
Thí dụ
Bùi Tấn Anh – Khoa Khoa Học Tự Nhiên – Đại Học Cần Thơ
Bùi Tấn Anh – Khoa Khoa Học Tự Nhiên – Đại Học Cần Thơ
Câu hỏi 1
• Lai đậu Hà Lan thân cao, hạt trơn với đậu Hà Lan
thân thấp hạt nhăn thu được F
1
toàn đậu thân cao,
hạt trơn. Cho F
1
lai phân tích thu được đời sau có tỷ
lệ phân ly kiểu hình là
A. 3:1.
B. 9:3:3:1.
C. 1:1:1:1.
D. 3:3:1:1.
10

là bao nhiêu ?
A. 9/64
B. 27/64
C. 27/256
D. 81/256
11
Bùi Tấn Anh – Khoa Khoa Học Tự Nhiên – Đại Học Cần Thơ
DI TRUYỀN HỌC MENDEL MỞ RỘNG
Bùi Tấn Anh – Khoa Khoa Học Tự Nhiên – Đại Học Cần Thơ
Trội không hoàn toàn (Incomplete dominance)
Bùi Tấn Anh – Khoa Khoa Học Tự Nhiên – Đại Học Cần Thơ
TD 1: Hoa phấn (Mirabilis jalapa)
12
Bùi Tấn Anh – Khoa Khoa Học Tự Nhiên – Đại Học Cần Thơ
Trội không hoàn toàn
Bùi Tấn Anh – Khoa Khoa Học Tự Nhiên – Đại Học Cần Thơ
TD2: Ở ngựa
Chestnut x Cremello
Palomino
Bùi Tấn Anh – Khoa Khoa Học Tự Nhiên – Đại Học Cần Thơ
TD 2: Ở ngựa
Palomino