Lồng ghép tư tưởng Hồ Chí Minh trong giảng dạy Lịch sử Việt Nam lớp 12 THPT từ 1945-1954
I. MỞ ĐẦU
Hiện nay, công cuộc cải cách giáo dục ở nước ta đã và đang diễn ra một
cách mạnh mẽ. Năm học 2010-2011, Bộ Giáo dục và Đào tạo hướng dẫn thực
hiện Chuẩn kiến thức, kĩ năng cho tất cả các môn học Trung học phổ thông nói
chung, môn Lịch sử nói riêng. Hướng dẫn thực hiện Chuẩn kiến thức, kĩ năng
với nội dung, kết cấu có nhiều thay đổi so với trước ở tất cả các bộ môn khoa học
nói chung và bộ môn khoa học lịch sử nói riêng. Nội dung Hướng dẫn thực hiện
Chuẩn kiến thức, kĩ năng lịch sử mới có nhiều thay đổi, đặc biệt là số lượng nội
dung yêu cầu kiến thức gãy gọn hơn so với trước.
Năm học 2011-2012, Bộ Giáo dục và Đào tạo hướng dẫn thực hiện điều
chỉnh nội dung dạy học cấp Trung học phổ thông nói chung và môn Lịch sử
nói riêng, hay còn gọi là thực hiện giảm tải nội dung chương trình giảng dạy.
Đối với môn Lịch sử, khi thực hiện định hướng nội dung mới theo hướng giảm
tải, giáo viên có thêm thời gian thực hiện tốt hơn các kĩ năng sư phạm trong từng
tiết dạy. Trong đó, tương ứng với từng bài, nội dung, giáo viên có thêm thời gian
khai thác tốt, hiệu quả hình ảnh, lược đồ, bản đồ minh họa và tích hợp nhiều nội
dung theo định hướng phù hợp trong sách giáo khoa nhằm thiết kế một tiết dạy
học Lịch sử thêm sinh động, hấp dẫn đối với học sinh. Từ đó, giáo viên vận dụng
tốt các biện pháp sư phạm của mình nhằm dẫn dắt học sinh từng bước chủ động
lĩnh hội tri thức.
Trong mấy năm gần đây, hưởng ứng cuộc vận động “Học tập và làm theo
tấm gương đạo đức Hồ Chí Minh”, kể chuyện về Bác, các cuộc thi viết về Bác,
hát về Bác… được sự hưởng ứng đông đảo của các tầng lớp nhân dân trong cả
nước đặc biệt là đối tượng học sinh, sinh viên, công chức nhà nước. Nhưng hiện
nay, Đảng và Nhà nước xác định cần đưa tư tưởng “Học tập và làm theo tấm
gương đạo đức Hồ Chí Minh” vào thực tế cuộc sống để giáo dục đạo đức cho
thế hệ trẻ, hoàn thiện nhân cách con người mới xã hội chủ nghĩa “vừa hồng vừa
chuyên”. Để thực hiện chủ trương này, nhiệm vụ được đặt lên vai ngành giáo dục,
đặc biệt là các môn học: Ngữ Văn, Lịch sử, Giáo dục công dân, mà bộ môn Lịch
sử có nhiều ưu thế trong việc giáo dục đạo đức cách mạng cho thế hệ trẻ. Ở

việc dạy của giáo viên và học của học sinh, thực hiện các phương pháp dạy học
nêu vấn đề, dạy học liên môn, sử dụng đồ dùng trực quan, tích hợp nội dung học
tập và làm theo tấm gương đạo đức Hồ Chí Minh, khai thác phim tư liệu có
hiệu quả trong dạy học lịch sử.
Hiện nay, vấn đề giáo dục đạo đức cho học sinh trong nhà trường ngày một
trở nên nan giải cho giáo viên và cán bộ quả lý vì do ảnh hưởng nhiều tác động
như phim, ảnh, lối sống hưởng thụ, thực dụng, của một bộ phận học sinh. Bên
cạnh đó, một số phụ huynh tập trung mọi thời gian phát triển kinh tế nên ít quan
tâm đến con cái của mình mà chỉ phó mặc cho nhà trường. Thêm vào đó, là cơ
chế thị trường đã len lỏi vào nếp suy nghĩ của một số phụ huynh và học sinh chỉ
chú trọng đến các môn khoa học tự nhiên mà xem nhẹ những môn học khác. Môn
Lịch sử được xem như là “ môn phụ” đối với suy nghĩ của một bộ phận phụ
huynh học sinh. Từ góc nhìn một bộ phận phụ huynh học sinh trong xã hội chưa
đầy đủ về bộ môn Lịch sử dẫn đến vấn đề suy thoái đạo đức trong một bộ phận
thanh thiếu niên hiện nay. Vì vậy, bộ môn Lịch sử đóng vai trò quan trọng trong
việc giáo dục tư tưởng, đạo đức cho học sinh. Qua bài học lịch sử, giáo dục học
sinh lòng yêu nước, yêu quê hương, yêu chủ nghĩa xã hội, yêu truyền thống tốt
đẹp của dân tộc, lòng biết ơn ông cha ta đã đổ bao mồ hôi xương máu để có được
cuộc sống tốt đẹp như ngày hôm nay. Ngoài những phương pháp dạy học truyền
thống, giáo viên dạy Lịch sử cần phải “lồng ghép giáo dục tư tưởng đạo đức Hồ
Chí Minh” trong từng tiết dạy để học sinh thấm nhuần tư tưởng đạo đức của Bác
qua từng bài học. Việc học tập và làm theo tấm giương đạo đức Hồ Chí Minh
Giáo viên thực hiện: Lê Quang Cần 2 Trường THPT Nam Hà - Năm 2014
Lồng ghép tư tưởng Hồ Chí Minh trong giảng dạy Lịch sử Việt Nam lớp 12 THPT từ 1945-1954
để học sinh THPT sau này trở thành những công dân có đủ phẩm chất đạo đức
trong sáng, lối sống giản dị, đức tính cần kiệm liêm chính chí công vô tư, có tinh
thần yêu xã hội chủ nghĩa góp phần xây dựng đất nước ngày một giàu mạnh như
Bác Hồ hằng mong ước.
Chính vì thế, việc “tích hợp nội dung học tập và làm theo tấm gương
đạo đức Hồ Chí Minh trong dạy học bộ môn Lịch sử ở trường THPT” rất

ghép, tích hợp tư tưởng đạo đức Hồ Chí Minh đúng mức cho học sinh lĩnh hội.
Thiết nghĩ, vấn đề dạy lồng ghép, tích hợp tư tưởng đạo đức Hồ Chí Minh
trong từng bài học lịch sử không phải là vấn đề mới đối với giáo viên dạy học nói
chung và giáo viên dạy học lịch sử nói riêng. Thế nhưng, vấn đề dạy lồng ghép,
tích hợp tư tưởng đạo đức Hồ Chí Minh như thế nào để phát huy tối đa hiệu
Giáo viên thực hiện: Lê Quang Cần 3 Trường THPT Nam Hà - Năm 2014
Lồng ghép tư tưởng Hồ Chí Minh trong giảng dạy Lịch sử Việt Nam lớp 12 THPT từ 1945-1954
quả của nó là không đơn giản. Điều này, đòi hỏi người giáo viên phải đầu tư thời
gian, công sức để xác định, phân loại từng giai đoạn thời gian, sự kiện lịch sử
cách mạng gắn liền với sự lãnh đạo của Người nhằm khai thác phù hợp với nội
dung và thời gian quy định của bài học. Bên cạnh đó, nếu vấn đề dạy lồng ghép,
tích hợp tư tưởng đạo đức Hồ Chí Minh không đúng mức và lạm dụng thì dễ
làm cho học sinh phân tán sự chú ý, không tập trung vào các vấn đề cơ bản, chủ
yếu, thậm chí hạn chế phát triển năng lực tư duy nhận thức của học sinh.
Tôi nhận thấy rằng, cần phải dạy lồng ghép, tích hợp tư tưởng đạo đức
Hồ Chí Minh trong giờ dạy lịch sử phù hợp với điều kiện dạy học cụ thể. Để
làm được điều này, người giáo viên phải chú trọng tổ chức các hoạt động tự học,
cho học sinh thực hành ở lớp, ở nhà, tra cứu, sưu tầm tư liệu, hình ảnh…Có như
thế, sẽ tạo nên không khí hứng thú học tập, phát huy tính tích cực sáng tạo, tự
chiếm lĩnh và xử lý kiến thức mới một cách chủ động của học sinh, qua đó thay
thế dần kiểu dạy áp đặt, dạy chay như lâu nay.
2. TẦM QUAN TRỌNG VÀ Ý NGHĨA CỦA DẠY LỒNG GHÉP TƯ
TƯỞNG ĐẠO ĐỨC HỒ CHÍ MINH TRONG GIỜ HỌC LỊCH SỬ.
Ngày nay, cùng với sự phát triển của xã hội và khoa học - công nghệ, giáo
dục - đào tạo trở thành mục tiêu hàng đầu của Đảng và nhà nước ta. Trong mấy
năm gần đây, qua các kì thi tốt nghiệp trung học phổ thông, thi tuyển sinh đại học,
cao đẳng thì kết quả đạt được môn lịch sử rất thấp. Đặc biệt năm học 2013-2014,
tỉ lệ học sinh chọn môn thi tốt nghiệp theo hình thức mới đối với môn lịch sử là
rất thấp, có nhiều trường không một học sinh nào chọn môn Lịch sử để thi tốt
nghiệp. Đối với trường THPT Nam Hà của chúng tôi, chỉ có 5% học sinh chọn

tập và làm theo tấm gương đạo đức của Người.
Thứ năm, đảm bảo nguyên tắc “Học đi đôi với hành”, “nói và làm”, “nêu
gương” phải cụ thể, có kiểm tra đánh giá nhận thức.
Thứ sáu, chuẩn bị đầy đủ về tư liệu, thiết bị hình ảnh, phim ảnh đổi mới
phương pháp giảng dạy cho học sinh nhằm để nâng cao nhận thức giáo dục.
Tuy nhiên với sự giới hạn của chuyên đề, tôi xin phép trình bày biện pháp
dạy “lồng ghép, tích hợp tư tưởng đạo đức Hồ Chí Minh trong giảng dạy Lịch
sử Việt Nam lớp 12 THPT giai đoạn từ 1945-1954.
Sử dụng phim tư liệu lịch sử cuộc đời và sự nghiệp Chủ tịch Hồ Chí
Minh:
Ngày nay, sự ứng dụng khoa học – công nghệ vào quá trình dạy học được
tiến hành phổ biến. Trong đó, việc sử dụng phim tư liệu là điều cần thiết trong
việc dạy học lịch sử ở trường phổ thông. Phim tư liệu là một loại kênh hình rất
sinh động, học sinh có thể tập trung nhiều thao tác, mắt- thấy, tai - nghe, tư duy,
phân tích. Để làm việc này, tùy vào hoàn cảnh và điều kiện của từng trường mà
giáo viên có cách sử dụng khác nhau. Qua những thước phim tư liệu lịch sử giúp
cho học sinh tái hiện sinh động, cụ thể các sự kiện lịch sử một phần hay một vấn
đề của bài học. Từ đó, học sinh dễ dàng phân tích, rút ra nhận xét, đánh giá một
cách đúng đắn, đầy đủ, khoa học về công lao của Bác qua quá trình hoạt động
cách mạng trong từng giai đoạn nói chung và giai đoạn lịch sử Việt Nam 1945
-1954 nói riêng. Qua hoạt động nhận thức này, sẽ hình thành dần nhân cách, tình
cảm, học tập và làm theo tấm gương đạo đức Hồ Chí Minh cho học sinh vì “trăm
nghe không bằng một thấy”.
4. LỒNG GHÉP TƯ TƯỞNG HỒ CHÍ MINH TRONG GIẢNG DẠY
LỊCH SỬ VIỆT NAM LỚP 12 THPT TỪ 1945-1954.
I. Ví dụ 1: Bài 17: Nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa từ sau ngày 2-9-
1945 đến trước ngày 19-12-1946 (Sách giáo khoa Lịch sử lớp 12 ban cơ bản từ
trang 121-129).
Giáo viên thực hiện: Lê Quang Cần 5 Trường THPT Nam Hà - Năm 2014
Lồng ghép tư tưởng Hồ Chí Minh trong giảng dạy Lịch sử Việt Nam lớp 12 THPT từ 1945-1954

cấp, đảng phái, hễ là công dân Việt Nam thì đều có hai quyền đó. Vì lẽ đó, cho
nên Tổng tuyển cử tức là tự do, bình đẳng; tức là dân chủ đoàn kết”. Trước bầu
cử một ngày (tức ngày 5/1/1946), Chủ tịch Hồ Chí Minh ra lời kêu gọi toàn dân đi
bỏ phiếu “Ngày mai, là một ngày vui sướng của đồng bào ta vì ngày mai là ngày
Tổng tuyển cử, vì ngày mai là một ngày đầu tiên trong lịch sử Việt Nam mà nhân
dân ta bắt đầu hưởng dụng quyền dân chủ của mình… ngày mai dân ta sẽ lựa
chọn và bầu ra những người xứng đáng thay mặt cho mình, và gánh vác việc
nước… Ngày mai, tất cả các bạn cử tri, đều phải nhớ đi bầu cử. Ngày mai, mỗi
người đều nên vui vẻ hưởng quyền lợi của một người dân độc lập, tự do”. Hồ Chí
Minh là người Việt Nam đầu tiên đặt nền móng cho nền dân chủ Việt Nam, thể
hiện tầm quan trọng người kiến tạo và bảo vệ thành quả cách mạng tháng Tám.
Giáo viên thực hiện: Lê Quang Cần 6 Trường THPT Nam Hà - Năm 2014
Lồng ghép tư tưởng Hồ Chí Minh trong giảng dạy Lịch sử Việt Nam lớp 12 THPT từ 1945-1954
2. Giải quyết nạn đói thuộc phần II. Bước đầu xây dựng chính quyền cách
mạng, giải quyết nạn đói, nạn dốt và khó khăn về tài chính (SGK trang 123).
Khi giáo viên dạy mục này, trên cơ sở đã hướng học sinh tự học ở nhà và
tranh thủ thời gian bắt đầu nội dung tích hợp “Tư tưởng Hồ Chí Minh” qua một số
mẫu chuyện: Một bữa tối của bác (thời gian khoảng 6 phút) và giáo viên đặt câu
hỏi gợi mở: Qua nội dung tìm hiểu giải quyết nạn đói sau cách mạng tháng Tám,
em rút ra được điều gì?. Giáo viên cho học sinh thảo luận và chốt ý.
- Khi mới giành được chính quyền về tay nhân dân, Đảng và Chính phủ phát
động phong trào toàn dân tham gia diệt giặc đói. Hũ gạo tình thương (hũ gạo cứu
đói) ra đời và được mọi gia đình hưởng ứng; khi chuẩn bị bữa ăn, trước khi cho
gạo vào nồi nấu, người nấu tự bốc bớt một phần gạo cho vào hũ. Gạo trong hũ
được định kỳ gửi đến chính quyền cách mạng để ủng hộ (cứu đói) những người
dân thiếu đói.
- Bác cũng tự nguyện thực hiện bằng việc mỗi tuần Bác báo cho bộ phận hậu
cần cắt khẩu phần ăn không nấu, để Bác nhịn ăn một bữa, Bác thực hiện rất đều
đặn và thường nhịn ăn vào bữa trưa. Biết chuyện, nhiều đồng chí Trung ương
khuyên Bác làm như vậy ảnh hưởng đến sức khỏe, Bác cười hiền hậu nói: “Mình

thư ký kiêm Phó Chủ tịch và Chánh văn phòng đến hội ý. Hai đồng chí cũng
cùng chung một ý nghĩ như tôi.
Tôi phân công đồng chí Phó Chủ tịch huy động nhân dân ra tập trung đón
Bác, đồng chí Chánh Văn phòng chuẩn bị cơm mời Bác, còn tôi phụ trách việc
dọn dẹp văn phòng, chuẩn bị chỗ nghỉ và chỗ ngủ cho Bác qua đêm.
Quả như tôi dự đoán, sáu giờ chiều thì xe Bác về đến phía nam thị xã Ninh
Bình. Nhân dân đã vẫy cờ, hô khẩu hiệu rồi ùa xuống lòng đường đón Bác. Bác ra
khỏi xe vẫy chào nhân dân. Nhân lúc đó chúng tôi mời Bác vào trụ sở Uỷ ban
hành chính tỉnh.
Trước sự nhiệt tình của nhân dân thị xã, không nỡ từ chối, Bác đã vào gặp
Uỷ ban hành chính tỉnh Ninh Bình.
Đến cổng cơ quan, Bác bảo đồng chí lái xe dừng lại rồi xuống đi bộ. Vừa đi
Bác vừa hỏi tình hình đời sống của nhân dân, đặc biệt đồng bào ở vùng công giáo.
Chúng tôi báo cáo với Bác về nh÷ng khó khăn trong tỉnh, một số nơi nông dân
còn bị đói.
Bác căn dặn chúng tôi phải chú ý đoàn kết lương giáo, động viên bà con tích
cực tăng gia sản xuất để chống đói, chú ý công tác diệt giặc dốt, mở nhiều lớp
bình dân học vụ vào buổi trưa, buổi tối, vận động bà con đi học.
Chúng tôi mời Bác nghỉ lại cơ quan cho đỡ mệt rồi dùng bữa tối. Thực ra
bữa cơm chúng tôi chuẩn bị cho Bác không có gì ngoài một con gà giò luộc, nước
dấm nấu bí đao, vì lúc đó kinh phí của Uỷ ban hành chính tỉnh cũng hết sức khó
khăn.
Bác nói:
- Hàng ngàn đồng bào đang chờ Bác ngoài kia, Bác không thể nghỉ ở đây đó
ăn cơm được vì 9 giờ tối Bác đã có việc ở Chủ tịch phủ. Bây giờ các chú giúp
Bác: một chú ra tập hợp đồng bào vào một ngã tư rộng gần đây để Bác ra nói
chuyện với đồng bào mươi phút, một chú ra cửa hàng bánh mua cho Bác một cặp
bánh giò. Còn các chú đi với Bác thì tranh thủ ăn cơm trước. Nói chuyện xong,
Bác ngược Hà Nội ngay cho kịp hẹn. Trong xe Bác sẽ ăn bánh vừa đỡ tốn kém,
vừa tiết kiệm được thời gian cho Bác.

trong đó nhiệm vụ chống nạn mù chữ được xếp thứ hai sau nhiệm vụ chống đói.
Người nhấn mạnh, ngu dân là “Một trong những phương pháp độc ác mà bọn
thực dân dùng để cai trị chúng ta. Hơn chín mươi phần trăm đồng bào chúng ta
mù chữ. Nhưng chỉ cần ba tháng là đủ để học đọc, học viết tiếng nước ta theo vần
quốc ngữ. Một dân tộc dốt là một dân tộc yếu. Vì vậy, tôi đề nghị mở một chiến
dịch để chống nạn mù chữ”. Bác Hồ đã gửi thư đến tất cả học sinh với lời nhắn
nhủ: “Non sông Việt Nam có trở nên tươi đẹp hay không, dân tộc Việt Nam có
bước tới đài vinh quang để sánh vai với các cường quốc năm châu được hay
không, chính là nhờ một phần lớn ở công học tập của các em.
- Trong lời kêu gọi chống nạn thất học đăng trên báo Cứu quốc, số 58, ngày
4/10/1945, Người viết: “ Một trong những công việc phải thực hiện cấp tốc
trong lúc này là nâng cao dân trí”. Trên quan điểm ấy, Người đòi hỏi “Mọi
người Việt Nam phải có kiến thức mới để có thể tham gia vào công việc nước
nhà”. Người kêu gọi toàn dân diệt dốt: “Những người đã biết chữ hãy dạy cho
những người chưa biết chữ Những người chưa biết chữ hãy gắng sức mà học
cho biết đi. Vợ chưa biết thì chồng bảo, em chưa biết thì anh bảo, cha mẹ không
diết thì con bảo, người ăn người làm không biết thì chủ nhà bảo, các người giàu
có thì mở lớp học ở tư gia dạy cho những người không biết chữ ở hàng xóm láng
Giáo viên thực hiện: Lê Quang Cần 9 Trường THPT Nam Hà - Năm 2014
Lồng ghép tư tưởng Hồ Chí Minh trong giảng dạy Lịch sử Việt Nam lớp 12 THPT từ 1945-1954
giềng; các chủ ấp, chủ đồn điền, chủ hầm mỏ, nhà máy thì mở lớp học cho những
tá điền, những người làm của mình”. Người đặc biệt quan tâm tới việc học của
tầng lớp nhân dân lao động. Người cho thành lập Nha Bình dân học vụ để trông
nom việc học của dân chúng.
Như thế, Hồ Chí Minh là người đặt nền móng cho giáo dục Việt Nam. Là
học sinh, không ngừng nổ lực học tập để thực hiện tốt một trong 5 điều Bác Hồ
dạy “Học tập tốt, lao động tốt” xứng đáng là học sinh thế hệ Hồ Chí Minh.
II. Ví dụ 2: Bài 18: Những năm đầu của cuộc kháng chiến toàn quốc
chống thực dân Pháp (1946-1950) (Sách giáo khoa Lịch sử lớp 12 ban cơ bản từ
trang 130 đến trang 138).

Lồng ghép tư tưởng Hồ Chí Minh trong giảng dạy Lịch sử Việt Nam lớp 12 THPT từ 1945-1954
Toàn văn “Lời kêu gọi toàn quốc kháng chiến” của Chủ tịch Hồ Chí Minh
tuy ngắn gọn nhưng súc tích, giản dị, đanh thép, có sức cổ vũ, động viên và tổ
chức lực lượng kháng chiến vô cùng mạnh mẽ. Trong giờ phút Tổ quốc lâm nguy,
tình thế hết sức hiểm nghèo “ngàn cân treo sợi tóc”, từng câu từng chữ trong lời
kêu gọi kháng chiến thiêng liêng của Bác nhanh chóng thấm nhuần sâu sắc vào
tâm khảm nhân dân ta, khơi dậy mạnh mẽ lòng tự hào, tự tôn dân tộc, truyền
thống yêu nước, anh hùng bất khuất, kiên cường của nhân dân Việt Nam; là hiệu
lệnh làm sục sôi khí thế đấu tranh bằng sức mạnh của chủ nghĩa anh hùng cách
mạng và trí tuệ của người Việt Nam với mọi thứ vũ khí có sẵn, với một ý chí
“quyết tử cho Tổ quốc quyết sinh”, một thái độ dứt khoát và kiên định: “Thà hy
sinh tất cả, chứ nhất định không chịu mất nước, nhất định không chịu làm nô
lệ”.
Trong cuộc đấu tranh chống kẻ xâm lược, không còn con đường nào khác
ngoài việc dùng bạo lực cách mạng chống lại bạo lực phản cách mạng. Khi đã
buộc phải kháng chiến, Chủ tịch Hồ Chí Minh kiên quyết động viên toàn dân
đứng lên chiến đấu:
“Không! Chúng ta thà hy sinh tất cả, chứ nhất định không chịu mất nước,
nhất định không chịu làm nô lệ”.
Hồ Chí Minh tuyên bố quyết tâm của nhân dân ta: “Thà hy sinh tất cả, chứ
không chịu mất nước, nhất định không chịu làm nô lệ”.
Kết thúc lời kêu gọi, Hồ Chí Minh khẳng định niềm tin tất thắng:
“Dù phải gian lao kháng chiến, nhưng với một lòng kiên quyết hy sinh,
thắng lợi nhất định về dân tộc ta.
Việt Nam độc lập và thống nhất muôn năm!
Kháng chiến thắng lợi muôn năm!”
Có thể nói, ngày toàn quốc kháng chiến 19/12/1946 đã thể hiện sự lãnh đạo
tài tình, sáng suốt của Chủ tịch Hồ Chí Minh và Đảng ta, bám sát tình hình thực
tiễn, nắm vững thời cơ, chọn đúng mặt trận chính, tính toán thời điểm nổ súng
chính xác, biến bị động thành chủ động, tạo nên thế trận mới cho mặt trận Hà Nội

Chống gậy lên non xem trận địa
Vạn trùng núi đỡ vạn trùng mây
Quân ta khí mạnh nuốt Ngưu Đẩu
Thề diệt xâm lăng lũ sói cầy.
Đọc xong bài thơ, Trần Canh rất cảm kích, vui vẻ nói với Bác Hồ: “Hồ Chủ tịch
đã hạ quyết tâm như thế, thì một mống quân Pháp cũng chạy không thoát!”.
Bác Hồ ra mặt trận chỉ đạo, theo dõi, động viên quân và dân ta giành thắng
lợi trong Chiến dịch Biên Giới. Mặc dù bận trăm công nghìn việc của một Chủ
tịch nước, nhưng do tính chất tối quan trọng của Chiến dịch Biên Giới, đầu tháng
9, Bác Hồ đã lên đường ra mặt trận để trực tiếp chỉ đạo, theo dõi và động viên các
lực lượng tham gia Chiến dịch. Việc Người ra mặt trận làm cho mọi người càng
thấm sâu ý nghĩa quan trọng của Chiến dịch sắp mở; là lời động viên mạnh mẽ
nhất, xúc động nhất lan truyền trong sâu thẳm toàn thể đội ngũ dân công, bộ đội
tham gia Chiến dịch. Từ Lam Sơn, Người làm việc với Tỉnh ủy Cao Bằng, sang
Quảng Uyên làm việc với Bộ chỉ huy Chiến dịch. Tại đây, ngày 10-9-1950 Bác
Giáo viên thực hiện: Lê Quang Cần 12 Trường THPT Nam Hà - Năm 2014
Lồng ghép tư tưởng Hồ Chí Minh trong giảng dạy Lịch sử Việt Nam lớp 12 THPT từ 1945-1954
phê chuẩn quyết tâm tác chiến của Bộ chỉ huy Chiến dịch. Sau đó, Bác dự Hội
nghị cán bộ chỉ huy cấp trung đoàn và đại đoàn do Bộ chỉ huy Chiến dịch triệu tập
để nghe phổ biến kế hoạch tác chiến, Người nói: “Bộ chỉ huy chiến dịch nói là
các chú họp lần cuối cùng để chuẩn bị trận đánh. Đây chưa phải là lần cuối
cùng! Chưa đánh thắng thì chưa được coi là đã chuẩn bị xong ”. Đồng thời,
Bác mong và yêu cầu cán bộ các cấp tuyệt đối không được chủ quan, khinh địch
mà phải quán triệt và làm tốt công tác chuẩn bị về mọi mặt, nhất là liên tục củng
cố quyết tâm chiến đấu cho bộ đội trong suốt quá trình Chiến dịch. Với tác phong
theo sát bước chân chiến sĩ, ngày 13-9-1950, Bác rời Sở chỉ huy Chiến dịch đến
mặt trận Đông Khê, trực tiếp theo dõi diễn biến và chỉ đạo trận mở màn Chiến
dịch tiêu diệt cụm cứ điểm Đông Khê tại đài quan sát Chiến dịch (ở đỉnh Ngườm
Cuông, núi Báo Đông). Khi trận đánh gặp khó khăn, Người đã đồng ý với đề nghị
của Bộ chỉ huy Chiến dịch cho các đơn vị tạm lui ra ngoài rút kinh nghiệm, chấn

động dây chuyền sau khi hai binh đoàn Lơ Pa-giơ và Sác-tông bị tiêu diệt đã lan
nhanh, sâu rộng hơn dự kiến. Địch ở Thất Khê hoang mang, dao động tột độ và
tháo chạy; chớp thời cơ, bộ đội ta truy kích và giải phóng Na Sầm. Hoảng sợ
trước thất bại nặng nề, mấy ngày sau địch tự động rút bỏ Đồng Đăng, Lạng Sơn,
Lộc Bình, An Châu và Đình Lập (Lạng Sơn).
Như vậy, sau 29 ngày đêm chiến đấu liên tục (từ ngày 16-9 đến ngày 14-10),
chiến dịch Biên Giới kết thúc thắng lợi. Ta đã đánh và tiêu diệt gần 10 tiểu đoàn
địch, loại khỏi vòng chiến đấu 8.296 tên, bắt được toàn bộ ban chỉ huy hai binh
đoàn Lơ Pa-giơ, Sác-tông và đồn Đông Khê; thu trên 3.000 tấn vũ khí, phương
tiện chiến tranh của địch; giải phóng hoàn toàn khu vực biên giới từ Cao Bằng
đến Đình Lập.
Giáo viên chốt ý: Nhờ sự theo dõi sát sao, chỉ huy trực tiếp, động viên kịp
thời của Bác là “chất xúc tác” cho thắng lợi của chiến dịch Biên Giới thu-đông
1950. Với chiến thắng này, Cuộc kháng chiến chống Pháp của nhân dân ta bước
sang giai đoạn mới, quân đội ta đã trưởng thành từ kinh nghiệm chiến đấu và làm
thay đổi cục diện trên chiến trường thuận lợi cho ta. Cuộc kháng của ta từ thế giữ
gìn, xây dựng lực lượng sang thế chủ động tiến công Pháp trên chiến trường.
Ngược lại, Pháp từ thế chủ động chuyển sang thế bị động đối phó với ta trên chiến
trường và báo hiệu sự thất bại toàn diện của Pháp đối với sự ngoan cố tái xâm
lượt nước ta.
III. Ví dụ 3: Bài 20: Cuộc kháng chiến toàn quốc chống thực dân Pháp
kết thúc (1953-1954) sách giáo khoa từ trang 145 đến trang 156.
Khi dạy bài này, giáo viên thực hiện nội dung giảm tải sau: Mục 1. Hội
nghị Giơnevơ thuộc phần III. Hiệp định Giơnevơ năm 1954 về chấm dứt chiến
tranh, lập lại hòa bình ở Đông Dương (Sách giáo khoa trang 153, 154).
Khi dạy bài này, giáo viên sử dụng thời gian dôi dư từ phần giảm tải
khoảng 7 đến 10 phút để tích hợp “Tư tưởng Hồ Chí Minh” qua nội dung Chiến
dịch Điện Biên Phủ.
Bài 20: Cuộc kháng chiến toàn quốc chống thực dân Pháp kết thúc (1953-
1954) nặng về kiến thức, nhiều về thời gian chi tiết. Vì thế, để thực hiện tích hợp

sự Đông – Xuân 1953-1954 mà qua đó, vai trò quan trọng của lãnh tụ Hồ Chí
Minh càng được thể hiện một cách nổi bật trong việc xác định đường lối, phương
châm chiến lược: “Bác ngồi họp cùng chúng tôi với nét mặt chăm chú mà bình
thản. Qua nhiều năm ở gần Bác, chúng tôi đã biết, cứ những khi con thuyền cách
mạng gặp sóng to gió lớn là lúc Bác tỏ ra bình tĩnh nhất. Bác lúc nào cũng nhìn
tình hình cách mạng bằng cái nhìn xa, rộng, rất lạc quan, đầy tin tưởng ở tương
lai. Bác không bao giờ để lộ ra một niềm vui bồng bột cũng như một sự lo âu quá
đáng. Đúng là một con người đã được lò lửa đấu tranh cách mạng tôi luyện
thành thép” (Đại tướng Võ Nguyên Giáp, Vài hồi ức về Điện Biên Phủ, NXB
Quân đội nhân dân, Hà Nội, 1977). Bác kết thúc hội nghị bằng một ý kiến vắn:
“Tổng quân ủy phải có một kế hoạch lâu dài về mọi mặt để đối phó với kẻ địch
trên chiến trường toàn quốc, sau đó phải có một kế hoạch đẩy mạnh những hoạt
động du kích tại đồng bằng Bắc Bộ. Cần đề phòng địch đánh ra vùng tự do ở
những nơi đang tiến hành cải cách ruộng đất. Về hướng hoạt động, lấy Tây Bắc
làm hướng chính, các hướng khác là hướng phối hợp. Hướng chính hiện nay
không thay đổi, nhưng trong hoạt động có thể thay đổi. Phép dùng binh là phải
thiên biến vạn hóa”… “Chúng tôi đều nhận thấy, mỗi lần cuộc họp đã đi đến
quyết định, khi nêu lại quyết định đó cho mọi người, bao giờ Bác cũng truyền
thêm cho chúng tôi một quyết tâm sắt đá”… (Đại tướng Võ Nguyên Giáp, Sđd).
Thực hiện kế hoạch mà Bộ Chính trị đã đề ra, quân đội ta lần lượt thực hiện
các đoàn tiến công chiến lược trên các chiến trường Đông Dương, buộc thực dân
Pháp phải co cụm cố thủ trong thung lũng Điện Biên Phủ. Ngày 6-12-1953, Chủ
tịch Hồ Chí Minh cùng Bộ Chính trị đã thông qua phương án mở Chiến dịch Điện
Giáo viên thực hiện: Lê Quang Cần 15 Trường THPT Nam Hà - Năm 2014
Lồng ghép tư tưởng Hồ Chí Minh trong giảng dạy Lịch sử Việt Nam lớp 12 THPT từ 1945-1954
Biên Phủ của Tổng quân ủy. Đồng chí Võ Nguyên Giáp được chỉ định trực tiếp
làm Tư lệnh kiêm Chính ủy chiến dịch.
Ngày 5-1-1954, Bác trao lá cờ “Quyết chiến Quyết thắng” cho Đại tướng
Võ Nguyên Giáp để vừa động viên, thể hiện niềm tin của Người đối với quân dân
trên mặt trận Điện Biên Phủ, đồng thời thể hiện sự quyết tâm giành chiến thắng

việc dồn tất cả sức người, sức của để giành được chiến thắng: “Toàn dân,
toàn Đảng và Chính phủ nhất định đem toàn lực chi viện cho chiến dịch Điện
Biên Phủ và nhất định làm mọi việc cần thiết để giành toàn thắng cho chiến
dịch”.
Ngày 22-3-1954, Chủ tịch Hồ Chí Minh cử bác sĩ Vũ Đình Tụng (Bộ
trưởng Bộ Thương binh) và Giáo sư Tôn Thất Tùng (Thứ trưởng Bộ Y tế) trực
Giáo viên thực hiện: Lê Quang Cần 16 Trường THPT Nam Hà - Năm 2014
Lồng ghép tư tưởng Hồ Chí Minh trong giảng dạy Lịch sử Việt Nam lớp 12 THPT từ 1945-1954
tiếp làm công tác thương binh tại mặt trận Điện Biên Phủ. Việc bổ sung những
bác sĩ giỏi hàng đầu của ngành y tế nước ta lúc bấy giờ phục vụ chiến dịch, cho
thấy Bác đặc biệt quan tâm đến chiến trường Điện Biên Phủ nói chung và tính
mạng, sức khỏe của bộ đội nói riêng…
Trước tình cảm của Bác, cán bộ chiến sĩ trên mặt trận Điện Biên Phủ đã
khắc phục mọi khó khăn, chiến đấu dũng cảm, mưu trí, lập công xuất sắc: Tiêu
diệt hoàn toàn Tập đoàn cứ điểm Điện Biên Phủ, phất cao lá cờ “Quyết chiến
Quyết thắng” trên nóc hầm Đờ Cát vào 5 giờ 30 phút, chiều ngày 7-5-1954. Trong
niềm vui chiến thắng ấy, Bác đã gửi thư khen ngợi quân đội và nhân dân tại mặt
trận Điện Biên Phủ. Đồng thời, Người dũng đã chỉ ra nguy cơ chiến tranh còn kéo
dài bởi đế quốc Mỹ đang lăm le can thiệp vào Việt Nam: “Thắng lợi tuy lớn
nhưng mới là bước đầu. Bất kỳ cuộc đấu tranh về quân sự hay ngoại giao cũng
đều phải đấu tranh trường kỳ gian khổ mới đi đến thắng lợi hoàn toàn…”.
Giáo viên chốt ý:
Hình ảnh Bác cùng quan điểm, tư tưởng cách mạng của Người mãi mãi là
ánh sáng soi đường cho toàn Đảng, toàn quân và dân ta giành những thắng lợi
quan trọng trong công cuộc xây dựng và bảo vệ Tổ quốc hôm nay và mai sau…
IV.KẾT QUẢ CỤ THỂ:
Lồng ghép tư tưởng Hồ Chí Minh trong giảng dạy Lịch sử Việt Nam lớp 12
THPT từ 1945-1954 trong học kỳ I năm học 2013-2014 đạt kết quả như sau:
Bảng khảo sát so sánh kết quả học tập (bài kiểm tra 15 phút học kì I) của 3
lớp 12C5, 12C6, 12C8 (năm học 2012-2013), không có lồng ghép tư tưởng Hồ

ngữ Lạc Hồng; ở 2 lớp trường THPTTT Nguyễn Khuyến; ở 2 lớp 12A7, 12A8,
trường THPTTT Trần Đại Nghĩa, học sinh đều trả lời là dễ hiểu, thích thú và nắm
bài dễ hơn khi tiết học không dạy lồng ghép tư tưởng Hồ Chí Minh trong giảng
dạy Lịch sử Việt Nam lớp 12 THPT từ 1945-1954. Trên 98,9 % học sinh cảm
động, trân trọng trước sự hy sinh suốt cả cuộc đời cho tổ quốc, cho cách mạng
giải phóng dân tộc Việt Nam của Bác. Mỗi em học sinh nói riêng, dân tộc Việt
Nam nói chung mãi mãi nhớ ơn vị cha già dân tộc đã tìm ra con đường độc lập
cho Việt Nam tươi đẹp hôm nay.
Khi bản thân tôi đem cách sử dụng đồ dùng trực quan này trong giảng dạy
trao đổi với đồng nghiệp trong tổ đặc biệt với giáo viên dạy cùng khối thì nhận
được sự ủng hộ, nhất trí phổ biến cách dạy trên và đã rút kinh nghiệm sau mỗi
chương. Qua dạy lồng ghép tư tưởng Hồ Chí Minh trong giảng dạy Lịch sử
Việt Nam lớp 12 THPT từ 1945-1954, người dạy và người học đều thấy tiết học
nhẹ nhàng hơn, học sinh hứng thú tham gia vào quá trình nhận thức nên dễ nhớ
bài hơn so với cách học khô khan máy móc trước đây.
Tuy nhiên, để đạt hiệu quả cao trong việc dạy lồng ghép tư tưởng Hồ
Chí Minh trong giảng dạy Lịch sử Việt Nam lớp 12 THPT từ 1945-1954 trong
các tiết học, giáo viên phải biết kết hợp nhiều phương pháp, lựa chọn tranh ảnh, tư
liệu, phim tư liệu về cuộc đời và sự nghiệp Chủ tịch Hồ Chí Minh cụ thể, rõ nét
thì mới thu được kết quả cao nhất.
V. KẾT LUẬN:
Trong quá trình đổi mới phương pháp dạy học hiện nay, việc lồng ghép
tư tưởng Hồ Chí Minh trong giảng dạy Lịch sử Việt Nam lớp 12 THPT từ
1945-1954 là một yêu cầu cấp bách. Do đó, đòi hỏi mỗi người giáo viên dạy lịch
sử cần nâng cao chất lượng giảng dạy bộ môn, phát huy tính tích cực, tạo sự hứng
thú học tập cho học sinh nhằm nâng cao hiệu quả giáo dục bộ môn Lịch sử.
Trên đây chỉ là kinh nghiệm nhỏ mà tôi rút ra được trong quá trình giảng
dạy thực tế nhưng chắc chắn sẽ không tránh khỏi những thiếu sót, rất mong quý
thầy cô, bạn bè đồng nghiệp nhiệt thành đóng góp ý kiến.
Xin chân thành cảm ơn.

3. Hồ Chí Minh, Biên niên tiểu sử, Nhà xuất bản CTQG, 1993, tập 1
4. Hồ Chí Minh: Toàn tập, Nxb CTQG, 1995, tập 1
5. Hồ Chí Minh: Toàn tập, Nxb CTQG, 1995, tập 2
6. Hồ Chí Minh: Toàn tập, Nxb CTQG, 1995, tập 3
7. Hồ Chí Minh: Toàn tập, Nxb CTQG, 1996, tập 7
8. Sách giáo khoa Lịch sử lớp 12. Nxb Giáo dục, tái bản 2011
9. Sách Hướng dẫn thực hiện chuẩn kiến, thức kĩ năng môn Lịch sử lớp 12, Nxb
Giáo dục, 2010
10. />option=com_content&task=view&id=969&Itemid=69
11. />Source=/chuyende&Category=N%E1%BB%99i+dung+t%C6%B0+t
%C6%B0%E1%BB%9Fng+H%E1%BB%93+Ch
%C3%AD+Minh&ItemID=172&Mode=1
12. />da-ve-day-To-quoc-oi/121/5634152.epi
13. />14. />option=com_content&task=view&Itemid=33&id=272
15. />16. />co_id=30651&cn_id=38622
17.
18. />co_id=28340666&cn_id=457200
19. />co_id=30596&cn_id=52816
20. phan-tich-tuyen-ngon-doc-lap-
cua-chu-tich-ho-chi-minh.html
21. />hoc/noi-san/s-22011/16222-nguyn-ai-quc-vi-vic-la-chn-con-ng-cach-mng-va-
sang-lp-ng-cng-sn-vit-nam
22. />option=com_content&task=view&Itemid=33&id=372
Giáo viên thực hiện: Lê Quang Cần 20 Trường THPT Nam Hà - Năm 2014
Lồng ghép tư tưởng Hồ Chí Minh trong giảng dạy Lịch sử Việt Nam lớp 12 THPT từ 1945-1954
Giáo viên thực hiện: Lê Quang Cần 21 Trường THPT Nam Hà - Năm 2014