Khai thác và tích hợp các giá trị, chuẩn mực đạo đức trong các bài giảng pháp luật môn GDCD
12….
SƠ LƯỢC LÝ LỊCH KHOA HỌC
  
I. THÔNG TIN CHUNG VỀ CÁ NHÂN
1. Họ và tên: MAI HỮU THÀNH
2. Ngày tháng năm sinh: 10/7/1982
3. Giới tính : Nam
4. Địa chỉ: Ấp 4, xã Núi tượng, Huyện Tân Phú, Đồng Nai
5. Điện thoại: 0613 795284 ( CQ ) 0919486489 (DĐ)
6. Email:
7. Chức vụ: Giáo viên. P. Bí thư Đoàn trường
8. Đơn vị công tác: Trường THPT Đoàn Kết
II. TRÌNH ĐỘ ĐÀO TẠO
1. Lĩnh vực chuyên môn có kinh nghiệm: giảng dạy GDCD
2. Số năm kinh nghiệm : 8 năm
3. Các sáng kiến kinh nghiệm đã có trong 5 năm gần đây:
+ “Một số kinh nghiệm khai thác và giảng dạy phần đạo đức
trong bộ môn GDCD” (2007 -2008).
+ “Góp phần tìm hiểu và nâng cao tính tích cực và hiệu quả
của giáo viên bộ môn GDCD khi khai thác nội dung công thức quy
luật lưu thông tiền tệ, GDCD 11” (2011-2012).
+ “Tích hợp tư tưởng, tấm gương đạo đức Hồ Chí Minh vào
giảng dạy GDCD 10” (2011 – 2012).
+ “Tích hợp các giá trị, chuẩn mực đạo đức vào các bài giàng
pháp luật ở môn GDCD 12” (2012 – 2013).
Mai Hữu Thành, THPT Đoàn Kết, Tân phú, Đồng Nai
1
Khai thác và tích hợp các giá trị, chuẩn mực đạo đức trong các bài giảng pháp luật môn GDCD
12….
MỤC LỤC

VÀO CÁC BÀI GIẢNG PHÁP LUẬT MÔN GDCD 12
I. LÝ DO CHỌN ĐỀ TÀI
1. Đặt vấn đề
Con người không chỉ bị điều chỉnh bằng luật pháp, mà còn bị điều chỉnh
bởi nhiều quy tắc xử sự khác, trong đó có đạo đức.
Thông thường, ở một vài phương diện, có sự khác biệt giữa hai loại hình
quy tắc này, song đi sâu vào nội dung, chúng có mối quan hệ mật thiết và
thường tồn tại lồng vào nhau, đan xen nhau, cùng đồng thời có chung đối tượng
tác động và do đó cùng hướng tới mục cùng một mục đích là nhắm tới sự phù
hợp, đúng đắn của các hành vi do con người thực hiện.
Cả pháp luật và đạo đức đều góp phần bảo vệ các giá trị chân chính, đều
liên quan đến hành vi, lợi ích con người và xã hội. Pháp luật điều chỉnh quan hệ
xã hội bằng: những quy phạm, điều khoản, quy định các quyền và nghĩa vụ, kèm
theo đó là chi tiết các hành vi được phép hoặc bị cấm đoán. Pháp luật cũng xác
định cụ thể cách cư xử, những hình phạt sẽ áp dụng nếu chủ thể vi phạm. Ngoài
ra, pháp luật còn thực hiện điều chỉnh mối quan hệ giữa con người và xã hội
bằng sự bắt buộc, cưỡng chế từ bên ngoài. Trong khi đó, đạo đức lại điều chỉnh
các mối quan hệ bằng dư luận xã hội, sự giác ngộ và thôi thúc từ bên trong. Sự
khác biệt nhưng lại thống nhất này là cơ sở để pháp luật và đạo đức bổ sung, hỗ
trợ nhau. Do vậy, có thể nói pháp luật không những là công cụ để quản lý nhà
nước, mà còn là môi trường thuận lợi cho sự hình thành và phát triển ý thức đạo
đức. Bởi lẽ, “khi đã trở thành nội dung của quy phạm pháp luật thì các giá trị
đạo đức không chỉ được tuân thủ bằng niềm tin, lưong tâm của cá nhân hay do
sưc ép của dư luận xã hội, mà còn được nhà nước bảo đảm thực hiện bằng sức
mạnh quyền lực nhà nước”
1
. Bên cạnh đó, đạo đức cũng có tác động ngược trở
lại đối với pháp luật: đạo đức là gốc của pháp luật, do đó việc con người thực
hiện tốt các quy chuẩn đạo đức cũng là một bước để thực thi tốt pháp luật.
Mục tiêu của pháp luật và đạo đức là điều chỉnh hành vi con người để

Ba, tác động vào lòng tin đối với những quy phạm đơn giản về đạo đức và
pháp luật trong đời sống hàng ngày.
Khi quá trình giáo dục này diễn ra thường xuyên, liên tục, thì lòng tin sẽ
chuyển thành mục đích, định hướng giá trị và trở thành hành vi hợp pháp, hợp
lý, hợp tình. Đây cũng là sự thống nhất của giáo dục pháp luật và giáo dục đạo
đức và cũng là kết quả cuối cùng của chúng.
Nếu nhận thức sâu sắc sự thống nhất và sự tác động của tổ hợp gáo dục
trên, sẽ có ý nghĩa trực tiếp to lớn đến mục tiêu giáo dục dạy chữ, dạy người
của chúng ta.
Do vậy, trong thực tiễn khi tiến hành giáo dục cho học sinh không chỉ
ngành giáo dục, nhà trường mà từng giáo viên phải tìm tòi các biện pháp phù
hợp để không chỉ giáo dục pháp luật mà còn phải giáo dục đạo đức, và ngược lại
- với tư cách là các biện pháp bổ sung hữu cơ cho nhau.
Xuất phát từ cách đặt vấn đề trên, đối chiếu với tình hình nội dung giảng
dạy pháp luật ở môn GDCD 12, tôi nhận thấy có lý do và khả năng ứng dụng lý
luận trên, cũng như thực hành việc khai thác, tích hợp các giá trị chuẩn mực đạo
đức lồng vào khi giảng dạy các bài giảng pháp luật là nên làm,người mà chúng
ta đang hướng tới.
2/ Thực trạng khai thác và tích hợp giáo dục Đạo đức trong các bài
giảng Pháp luật ở bộ môn GDCD 12 ở trường THPT
Ở nước ta, sự nghiệp giáo dục được Đảng , Nhà nước xác định là“quốc
sách hàng đầu”. Luật giáo dục Việt Nam - Quốc hội thông qua ngày 2/12/1998,
đã nêu: “Mục tiêu giáo dục là đào tạo ra con người Việt Nam phát triển toàn
diện, có đạo đức, tri thức, sức khỏe, thẩm mỹ về nghề nghiệp, trung thành với lí
tưởng độc lập dân tộc và chủ nghĩa xã hội, hình thành và bồi dưỡng nhân cách,
phẩm chất, năng lực của công dân, đáp ứng yêu cầu xây dựng và bảo vệ Tổ
quốc ”.
Sinh thời, trong lần nói chuyện với ngành giáo dục (12/6/1956), Hồ Chí
Minh từng chỉ rõ: “Trong giáo dục không những phải có tri thức phổ thông mà
phải có đạo đức cách mạng. Có tài phải có đức, có tài không có đức dễ tham ô

toàn vào giáo dục Pháp luật.
Mặt khác, do thời lượng môn học ít (1tiết/tuần), trong khi vẫn phải đảm
nhiệm việc tích hợp nhiều nội dung giáo dục khác như: An toàn giao thông,
Hướng nghiệp, sức khỏe sinh sản, môi trường, chủ quyền biển đảo … đã phần
nào làm hạn chế khả năng khai thác và tích hợp giáo dục các giá trị, chuẩn
mực đạo đức đối với những bài giảng
2
GDCD cho học sinh 12, dù trong các bài
học không ít nội dung có thể khai thác hoặc tích hợp các bài học giáo dục đạo
đức học sinh.
Ngoài ra, trên phương diện là giáo viên, có không ít thầy cô vô tình thừa
nhận nội dung và nhiệm vụ môn GDCD 12 hiện nay hiển nhiên là giáo dục Pháp
luật, trong khi thực tế, ngay từ bài 1 lại khẳng định: mối quan hệ giữa pháp
luật và đạo đức là mật thiết, không chỉ ở nội dung, mà còn ở đối tượng và
mục đích điều chỉnh của nó. Vô hình chung, sự thừa nhận trên gây ra lỗ hổng
lớn trong bài giảng GDCD 12 về hàm lượng những yếu tố, giá trị, chuẩn mực
2
Cấp tiểu học, tiết đạo đức 1 tiết/ 1 tuần (lớp 3 được dạy bài đạo đức tựa đề “Đoàn kết với thiếu nhi quốc tế”; lớp 5 học bài “ Tìm hiểu về
Liên hợp quốc”). CấpTHCS, với 75 bài học từ lớp 6 đến lớp 9, thời lượng cho môn GDCD cũng chỉ 26 tiết/năm, trong số đó tiết đạo đức chỉ
có 12 – 15 tiết. Trong phần nội dung, học sinh lớp 7 học về bộ máy nhà nước cấp cơ sở; học sinh lớp 8 học về quyền sở hữu tài sản; học sinh
lớp 9 học về quyền tự do kinh doanh và nghĩa vụ đóng thuế, quyền và nghĩa vụ công dân trong hôn nhân với nhiều từ khó hiểu, rất khó để
tiếp nhận so với lứa tuổi 12 – 15. Ở cấp THPT, học sinh lớp 11 và 12 không có tiết học đạo đức thuần túy. Riêng chương trình GDCD 10
(29 tiết/năm) chia 2 phần co bản: triết học và đạo đức. Tuy nhiên, nội dung có một số phần mang tính trừu tượng, hàn lâm (các phạm trù đạo
đức cơ bản, khái niệm và các giá trị đạo đức; vật chất, ý thức, tồn tại xã hội, ý thức xã hội, phương pháp luận biện chứng ) [nguồn: Tăng
cường giáo dục pháp luật và đạo đức trong các nhà trường (16/ 11 2010, www.bentre.edu.vn/].
Mai Hữu Thành, THPT Đoàn Kết, Tân phú, Đồng Nai
5
Khai thác và tích hợp các giá trị, chuẩn mực đạo đức trong các bài giảng pháp luật môn GDCD
12….
đạo đức mà bài giảng vốn có thể khai thác để giáo dục cho học sinh khối 12 –

và tích hợp các giá trị, chuẩn mực đạo đức trong các bài giảng pháp
luật ở môn GDCD 12
Đạo đức là những quy tắc xử sự của cộng đồng, được hình thành trên
cơ sở các quan niệm về cái thiện, cái ác, về sự công bằng, về nghĩa vụ, lương
tâm, danh dự, nhân phẩm và những phạm trù khác thuộc đời sống tinh
thần của xã hội. Đạo đức là phẩm chất quan trọng nhất của nhân cách, là
nền tảng để xây dựng thế giới tâm hồn của mỗi con người.
Ở phạm vi hẹp, giáo dục đạo đức cho học sinh chính là hướng tới mục
đích đào tạo những con người không chỉ có tài mà còn có đức, để các em trưởng
thành và trở thành người có ích cho xã hội.
3
Theo một khảo sát của một đề tài nghiên cứu khoa học trong lĩnh vực quản lý giáo dục đạo đức học sinh tại một cơ sở giáo dục, thì nguyên
nhân dẫn tới việc học sinh vi phạm đạo đức [hs tự trả lời và căn cứ thực tế tình hình vi phảm đạo đức] là do: Thiếu sự quan tâm của gia đình
(90.9% và 81.2%); Bản thân HS không có sự rèn luyện tốt (68.2% và 82.8%); Tác động tiêu cực của bạn bè (77.3% và 76.0%); Sự ảnh
hưởng của khoa học công nghệ: điện thoại, internet, games…(68.2 và 54.0) [nguồn: binhson.edu.vn/home/nghien hoc/77-de-tai-giao-duc-
dao-duc.html
Mai Hữu Thành, THPT Đoàn Kết, Tân phú, Đồng Nai
6
Khai thác và tích hợp các giá trị, chuẩn mực đạo đức trong các bài giảng pháp luật môn GDCD
12….
Vì vậy, ở bất cứ quốc gia, thời đại nào, việc giáo dục tư tưởng, đạo
đức cho thế hệ mai sau cũng là trung tâm chú ý của các nhà lãnh đạo và các
thành viên xã hội. Đây cũng là mối quan tâm hàng đầu hiện được Đảng và Nhà
nước ta hướng tới, nhằm tạo ra thế hệ trẻ có đủ phẩm chất, năng lực tiếp nối các
nhiệm vụ kinh tế, chính trị, xã hội
4
.
Với ngành giáo dục, việc tập trung chú ý vào khâu giáo dục đạo đức, nhân
cách là một bộ phận quan trọng trong nguyên lý bồi dưỡng thế hệ cách mạng đời
sau, đồng thời cũng là là nhiệm vụ to lớn của giáo dục

Đánh giá thực trạng GD&ĐT, Nghị quyết TƯ 2, khóa VIII nhấn mạnh: “Đặc biệt đáng lo ngại là một bộ phận học sinh, sinh viên có tình
trạng suy thoái về đạo đức, mờ nhạt về lý tưởng, theo lối sống thực dụng, thiếu hoài bão lập thân, lập nghiệp vì tương lai của bản thân và đất
nước” Đảng ta cũng xác định: “Trong những năm tới cần tăng cường giáo dục tư tưởng đạo đức, ý thức công dân, lòng yêu nước, chủ nghĩa
Mác Lê Nin, tư tưởng Hồ Chí Minh… tổ chức cho học sinh tham gia các hoạt động xã hội, văn hoá, thể thao phù hợp với lứa tuổi và với yêu
cầu giáo dục toàn diện”
5
Một điều tra khác ở trường THPT Bình Sơn (Vĩnh Phú): Hầu hết HS cho rằng cần và rất cần các phẩm chất mà nội dung giáo dục đạo đức
mang lại: Yêu nước, yêu chủ nghĩa xã hội và yêu chuộng hòa bình (100%); Khiêm tốn, thật thà, dũng cảm, lao động cần cù, sáng tạo…
(77.2%); Tinh thần đoàn kết và ý thức cộng đồng (72.0%). Đây là yếu tố quan trọng để học sinh chủ động, tích cực tham gia vào quá trình
giáo dục và rèn luyện đạo đức của nhà trường – [nguồn: binhson.edu.vn/home/-de-tai-giao-duc-dao-duc.html]
6
Kết quả khảo sát của Viện Nghiên cứu và phát triển giáo dục Việt Nam, tỉ lệ học sinh đi học muộn: Tiểu học 20%, THCS 21%, THPT
58%; tỉ lệ quay cóp: Tiểu học 8%, THCS 55%, THPT 60%; tỉ lệ nói dối cha, mẹ: Tiểu học 22%, THCS 50%, THPT 64%; tỉ lệ không chấp
hành an toàn giao thông: Tiểu học 4%, THCS 35%, THPT 70%, Những con số này cho thấy, càng lớn ý thức đạo đức của học sinh càng đi
xuống. Một cuộc thăm dò đối với 500 học sinh THCS ở TP. Hồ Chí Minh cho thấy: 32,2% có thái độ vô lễ với thầy, cô; nhiều học sinh chỉ
chào thầy, cô trong trường, còn ra đường thì không quen biết; 38,8% cho biết thường xuyên chửi thề, nói tụng; 53,6% thỉnh thoảng nói tục
[Tăng cường giáo dục pháp luật và đạo đức trong các nhà trường, 16 /11/ 2010, Phan Hồng Dương[www.bentre.edu.vn]
Mai Hữu Thành, THPT Đoàn Kết, Tân phú, Đồng Nai
7
Khai thác và tích hợp các giá trị, chuẩn mực đạo đức trong các bài giảng pháp luật môn GDCD
12….
quan đến những vấn đề đạo đức. Do vậy, nếu chỉ để đảm bảo chương trình,
nhiều giáo viên sẽ không chú ý đến vấn đề này.
Thiết nghĩ với bất kì bài giảng nào, người giáo viên cũng phải hướng tới
giáo dục học sinh trên các phưong diện: tri thức và nhân cách. Ngoài ra, để
nhằm tránh rơi vào việc giảng dạy có tính chất khai thác bài học thuần tuý nội
dung chuyên ngành mà quên những vấn đề liên quan có ích cho việc hình thành
nhân cách học sinh, thì vấn đề khai thác và tích hợp giáo dục đạo đức học sinh
đối với bài giảng pháp luật dù có khó khăn đến đâu cũng là một giải pháp cần
phải được quan tâm và tiến hành.

Bốn, giúp học sinh có cái nhìn đa chiều về mỗi đơn vị kiến thức bộ môn,
đồng thời làm tăng tính hứng thú,say mê môn học.
Năm, bước đầu định hướng tích hợp giáo dục đạo đức trong bộ môn
GDCD 12 một cách hệ thống.
Tiếp nối đề tài trước của tác giả
8
, khi đề cập đến giáo dục đạo đức cho học
sinh ở các khối học. Đồng thời, nhận thấy cần tiếp tục khai thác và tích hợp các
7
Bộ GD&ĐT, GDCD 12, Nxb. Giáo dục, tr 9,10
Mai Hữu Thành, THPT Đoàn Kết, Tân phú, Đồng Nai
8
Khai thác và tích hợp các giá trị, chuẩn mực đạo đức trong các bài giảng pháp luật môn GDCD
12….
nội dung đạo đức để giáo dục học sinh khi học bộ môn GDCD THPT, tôi chọn
đề tài “khai thác và tích hợp các giá trị, chuẩn mực đạo đức vào các bài giảng
pháp luật ở môn GDCD 12” làm đề tài sáng kiến kinh nghiệm của mình.
II. NỘI DUNG, PHƯƠNG PHÁP KHAI THÁC VÀ TÍCH HỢP GIÁO
DỤC ĐẠO ĐỨC TRONG CÁC BÀI GIẢNG PHÁP LUẬT Ở MÔN GDCD
12
1. Cơ sở lý luận
Giáo dục pháp luật trong chương trình giảng dạy học sinh luôn là một
phần tất yếu và phù hợp với nhu cầu phát triển của xã hội trong thời kì hiện nay,
được Đảng ta quan tâm sâu săc.
Từ chủ trương đó của Đảng, công tác phổ biến, giáo dục pháp luật, nâng
cao ý thức chấp hành pháp luật cho thanh niên luôn được Nhà nước quan tâm,
ban hành nhiều văn bản, đề án, chương trình về phổ biến, giáo dục pháp luật,
trong đó thanh niên luôn được xác định là đối tượng chính.
Như, Quyết định số 03/1998/QĐ-TTg ngày 07/01/1998 của Thủ tướng
Chính phủ ban hành Kế hoạch triển khai công tác phổ biến, giáo dục pháp luật

Tại Nghị quyết hội nghị Ban chấp hành Trung ương Đảng lần thứ 4 (khóa VII), đã nêu: “thanh niên là lực lượng xung kích trong sự nghiệp
xây dựng và bảo vệ Tổ quốc. Sự nghiệp đổi mới có thành công hay không, đất nước bước vào thế kỷ 21 có vị trí xứng đáng trong cộng đồng
Mai Hữu Thành, THPT Đoàn Kết, Tân phú, Đồng Nai
9
Khai thác và tích hợp các giá trị, chuẩn mực đạo đức trong các bài giảng pháp luật môn GDCD
12….
Do vậy, cùng với giáo dục pháp luật cho thanh niên - những con người
thiết tha gắn bó với lý tưởng độc lập dân tộc và CNXH, có ý chí kiên cường
trong xây dựng bảo vệ tổ quốc, biết giữ gìn phát huy văn hoá dân tộc, làm chủ
tri thức khoa học công nghệ, có tư duy sáng tạo, có tính tổ chức ,kỉ luật…. thì
Văn kiện Hội nghị lần 2 Ban chấp hành Trung ương Đảng khoá VIII cũng chỉ rõ
một trong những “nhiệm vụ mục tiêu cơ bản của giáo dục là nhằm xây dựng
những con người… có đạo đức trong sáng, có ý chí kiên cường xây dựng và bảo
vệ Tổ quốc".
Trong các mặt giáo dục, giáo dục đạo đức được đặt lên hàng đầu, "được
xem là nền tảng, gốc rễ để tạo ra nội lực tiềm tàng vững chắc cho các mặt giáo
dục khác".
Vì thế, với tư cách là thế hệ cách mạng đời sau, thế hệ nối tiếp đảm trách
nhiệm vụ xây dựng, bảo vệ tổ quốc, đối tượng thanh niên, học sinh - theo ý
nghĩa đó, cũng cần phải được quan tâm đúng mức trên cả hai phương diện: giáo
dục Pháp luật và đạo đức.
Thấy được tầm quan trong của cả giáo dục pháp luật và đạo đức, trong
những năm gần đây xuất hiện nhiều phương pháp giáo dục pháp luật và đạo đức
cho học sinh. Có mô hình giáo dục đạo đức nhưng tích hợp lông ghép tuyên
truyền các quy định pháp luật liên quan. Ngược lại, cũng có mô hình giáo dục
pháp luật, hoặc những chuyên đề học chính khoá có tích hợp giáo dục đạo đức.
Trong thưc tế, vấn đề khai thác và tích hợp giáo dục đạo đức cho thanh
niên, học sinh được không chỉ được Đảng và nhà nước quan tâm mà còn thu hút
rất nhiều các nhà nghiên cứu, nhà giáo có tâm huyết tham gia đóng góp, thảo
luận.

.
Thiết nghĩ giáo dục song hành là một phần tất yêu khi mà khối lưọng và
thời gian chương trình, tiết học không cho phép, hơn nữa vì yêu cầu giáo dục là
dạy chữ và dạy người thì việc “khai thác và tích hợp giáo dục các giá trị, chuẩn
mực đạo đức khi giảng dạy pháp luật ở bộ môn GDCD 12” là cần thiết.
2. Cơ sở thực tiễn
Hiện nay, việc tổ chức giảng dạy, tích hợp giáo dục đạo đức đã được triển
khai sâu rộng ở các bậc học, trong đó có bậc THPT. Các bộ môn như Ngữ văn,
NGLL, Ngoại khoá, các hoạt động chính trị, đoàn thể là các đối tượng thường
xuyên nhất đảm trách nhiệm vụ này.
Riêng trong lĩnh vực nội dung, phương pháp giảng dạy, thời gian qua, sở
GD&ĐT Đồng Nai thực hiện chỉ đạo của Bộ GD&ĐT, cũng đã triển khai và
thực hiện nhiều giải pháp, cụ thể:
Một, tích cực đổi mới nội dung, phương pháp giảng dạy các môn Đạo
đức, GDCD và môn Pháp luật cho phù hợp với thực tế về cơ sở vật chất; Kết
hợp dạy trên lớp với hoạt động ngoại khóa; Đề cao vai trò, trách nhiệm của giáo
viên bộ môn trong công tác giáo dục đạo đức học sinh thông qua giảng dạy các
môn văn hóa.
Hai, triển khai đại trà việc tích hợp giảng dạy nội dung “Học tập và làm
theo tấm gương đạo đức Hồ Chí Minh” vào nhà trường ở các cấp học; Hướng
dẫn, tiếp tục đẩy mạnh cuộc vận động “Mỗi thầy cô giáo làm một tấm gương
đạo đức, tự học và sáng tạo” cho học sinh noi theo; Chỉ đạo các nhà trường tiếp
tục đẩy mạnh phong trào thi đua “Xây dựng trường học thân thiện, học sinh tích
cực”.
Ba, chỉ đạo các nhà trường tăng cường phối hợp giữa nhà trường, gia đình
và xã hội trong công tác giáo dục học sinh, sinh viên. Trong đó, chú trọng: Tăng
cường phát huy vai trò, trách nhiệm các tổ chức, đoàn thể trong việc giáo dục tư
tưởng chính trị, đạo đức, lối sống, pháp luật, kỹ năng, thái độ nghề nghiệp cho
học sinh, sinh viên; Xác lập hình thức thích hợp thường xuyên liên hệ với gia
đình để thông báo tình hình rèn luyện tư tưởng chính trị, đạo đức, lối sống của

trên, cùng với các lý do:
- Trăn trở trước thực trạng, học sinh từ chỗ tiếp cận môn GDCD - phần
giảng dạy pháp luật mang tính thuần tuý, dẫn đến hiệu quả bài dạy là học sinh
chỉ tiếp nhận được kiến thức pháp luật. Do đó, ít có cơ hội củng cố kiến thức
đạo đức, rèn luyện các phẩm chất,…. làm nảy sinh nhiệm vụ phải tìm ra giải
pháp vừa đồng thời tiến hành giáo dục pháp luật, nhưng vừa thông qua đó củng
cố các giá trị và truyền dạy các chuẩn mực đạo đức của giáo viên đứng lớp môn
GDCD .
- Từ thực tiễn nhiệm vụ bản thân được nhà trường giao phó phụ trách về
vấn đề tích hợp giáo dục đạo đức và pháp luật cho học sinh tại trường THPT
Đoàn Kết.
Với cơ sở lý luận và thực tiễn nêu trên, tôi mạnh dạn triển khai đề tài:
“khai thác và tích hợp các giá trị chuẩn mực đạo đức trong các bài giảng pháp
luật ở môn GDCD 12”, nhằm đóng góp phần nhỏ trong việc giáo dục đạo đức
lối sống cho học sinh 12 nhà trường. Đồng thời, bản thân lấy đó làm tiền đề
trong việc phát huy tính chủ động, sáng tạo trong việc tìm tòi các giải pháp giáo
dục đạo đức, pháp luật học sinh khi được nhà trường giao nhiệm vụ.
3. Nội dung, phương pháp khai thác và tích hợp các giá trị, chuẩn
mực đạo đức đối với bài giảng pháp luật môn GDCD 12
a. Một số phương pháp khai thác, tích hợp các giá trị, chuẩn mực đạo
đức trong các bài giảng pháp luật môn GDCD 12 phù hợp
Có thể nói, với nội dung giảng dạy chủ yếu là pháp luật thì việc khai thác
và tích hợp các giá trị, chuẩn mực đạo đức trong chương trình GDCD 12 là rất
khó. Nhất là phải đảm bảo yếu tố hợp lý đối với một đơn vị kiến thức. Bởi đôi
khi có những đơn vị kiến thức thuần tuý các quy phạm điều chỉnh các quan hệ
xã hội không liên quan đến đạo đức như: kinh tế, chính trị, đối ngoại…
Ví dụ: Bài 6: Công dân với các quyền dân chủ; Bài 10: Pháp luật với hoà
bình và sự phát triển tiến bộ của nhân loại.
Do vậy, khi soạn giảng, giáo viên cần phải lưu tâm nội dung bài giảng
pháp luật trước khi quyêt định đưa một giá trị, chuẩn mực đạo đức vào tích hợp.

Nội dung, bài học đạo đức (NDĐĐ): Với nội dung này, ta có thể khai thác bằng việc
yêu cầu học sinh trả lời các câu hỏi:
+ (1) Thế nào là tôn trọng, giữ gìn nhân phẩm, danh dự, uy tín,… của người này
đối với người khác?
+ (2) Sự tôn trọng, nhân phẩm, danh dự… có ý nghĩa gì đối với mỗi cá nhân, mà PL
phải có trách nhiệm bảo vệ? cho ví dụ cụ thể?
Kết quả tích hợp (KQTH): Rõ ràng, với các câu hỏi như trên, học sinh không chỉ
trình bày thế nào là tôn trong, nhân phẩm, danh dự, uy tín,… và vai trò của nó đối với mỗi
cá nhân… mà còn có thể liên hệ thực tiễn bằng các hành vi vi phạm pháp luật đối với các
chuẩn mực trên.
Ngoài ra, với loại đơn vị kiến thức này, để bài học trở nên hấp dẫn hơn
đối với học sinh, giáo viên cũng có thể còn cách lựa chọn hinh thức khai thác
gián tiếp từ các câu chuyện pháp luật. Với bản thân tôi, cách này có hiệu quả
thực tiễn và sinh động hơn so với cách khai thác trực tiếp như trình bày trên, do
các em tiếp cận các tình huống có vấn đề.
Ví dụ: khi khai thác nội dung PL về Bình đẳng giữa anh chị - em.
NDPL: “Anh, chị em có bổn phận thương yêu, chăm sóc, giúp đỡ nhau; có nghĩa vụ
đùm obc5, nuôi dưỡng nhau trong trường hợp không còn cha mẹ hoăc5 trong điều kiện cha
mẹ không có điều kiện trong nom, nuôi dưỡng, chăm sóc,…”
Tác giả dùng câu chuyện PL: “Còn đâu tình nghĩa anh em!” (Báo PL - 11/03/2013 )
Hai anh em Nguyễn Văn Thao và Nguyễn Văn là anh em ruột, yêu thương nhau hết
mức, Thành lập gia đình, ra riêng. Thao ơ lại phụng dưỡng cha già trên mạnh đất của cha.
11
Bộ GD&ĐT, SGK GDCD 12, Nxb. Giáo dục, 2008, tr 33
Mai Hữu Thành, THPT Đoàn Kết, Tân phú, Đồng Nai
13
Khai thác và tích hợp các giá trị, chuẩn mực đạo đức trong các bài giảng pháp luật môn GDCD
12….
Đột ngột cha mất, Thành đến đòi chia đất), người em không chịu dẫn đến xô xát, sau đó 2
anh em lôi kéo anh em dòng họ chia thành 2 phe gây xung đột trong dong hò nhiều năm liền.

có sự khéo léo và sáng tạo trong việc xây dựng một câu chuyện pháp luật điển
hình, trong đó có các mối quan hệ vừa làm phát sinh các tình huống pháp luật
vừa làm phát sinh các quan hệ đạo đức.
Đây là cách khai thác, tích hợp giáo dục đạo đức đối với một đơn vị kiến
thức pháp luật theo con đường gián tiếp – mà trung gian là câu chuyện hoặc tình
huống pháp luật được sưu tầm hoặc xây dựng có chủ đích của giáo viên.
Ví dụ: Bài 4: Mục 2: Bình Đẳng trong lao động.
NDPL: “Lao động nam và nữ… được đối xử bình đẳng tại nơi làm việc về việc làm,
… điều kiện lao động và các điều kiện làm việc khác”; “Lao động nữ được quan tâm đến đặc
điểm về cơ thể, sinh lý và chức năng làm mẹ trong lao động…”
13
.
Tác giả đưa ra câu Câu chuyện PL: Nữ công nhân có thai bị “đì”
14
Công ty buộc nữ công nhân này phải ngồi yên một chỗ mấy tháng liền, mỗi lần
muốn đi vệ sinh phải đăng ký.
12

13
Bộ GD&ĐT, GDCD 12, tr36,37
14

Mai Hữu Thành, THPT Đoàn Kết, Tân phú, Đồng Nai
14
Khai thác và tích hợp các giá trị, chuẩn mực đạo đức trong các bài giảng pháp luật môn GDCD
12….
“Tháng 8-2002, chị Thanh vào làm việc tại Công ty TNHH Mamuchi Motor Việt Nam
(KCN Biên Hòa 2,Đồng Nai), đến tháng 3-2006 được ký hợp đồng lao động không xác định
thời hạn. Gần 11 năm nay, chị luôn hoàn thành nhiệm vụ được giao ở phòng linh kiện và
phòng lắp ráp.

15
Khai thác và tích hợp các giá trị, chuẩn mực đạo đức trong các bài giảng pháp luật môn GDCD
12….
Đề khai thác và chọn những nội chung chuẩn mực đạo đức thích hợp và
tích hợp thành công nội dung giáo dục đạo đức đó trong giảng dạy pháp luật ở
bộ môn GDCD 12, theo tác giả cần chú ý những đặc điểm sau:
Một, về đặc điểm tâm sinh lý lứa tuổi và các quan hệ xã hội mà học
sinh tham gia
Sở dĩ phải chú đến đặc điểm này là vì lứa tuổi và các quan hệ sẽ xác định
học sinh – đối tượng của việc tích hợp đang thuộc phạm vi điều chỉnh nào của
pháp luật và của đạo đức, nhằm xác định các giá trị đạo đức, chuẩn mực đạo đức
có thể xuất hiện trong các quan hệ đó, có như vậy việc tích hợp đạo đức mới có
tác dụng. Với lứa tuổi học sinh lớp 12 thì chủ yếu các em thuộc một số nhóm
quan hệ xã hội nhất định như: quan hệ nhân thân, quan hệ tài sản, quan hệ dân
sự, …. Do đó, thường nảy sinh và bị điều chỉnh bới các chuẩn mực đạo đức phát
sinh trong các lĩnh vực vừa kể, như: tình cảm gia đình (tôn trọng, yêu thương,
đùm bọc, biết ơn, chăm soc ) , tình yêu, tình bạn (ganh ghet, đó kỵ, thù hằn, ích
kỷ, bao dung, tha thứ…), được - mất, lợi – nghĩa, thắng thua trong các quan hệ
xã hội khác.
Hai, về đặc điểm nội dung sách giáo khoa GDCD 12
Xét đến cùng, việc tích hợp, giáo dục đạo đức nhiều hay ít, quyết định
việc chọn giá trị, chuẩn mực đạo đức nào vào bài dạy pháp luật môn GDCD 12,
là tuỳ thuộc vào nội dung môn học.
Theo kết câu các bài học giáo dục pháp luật GDCD 12, có thể tạm chia ra
2 nhóm nội dung chính:
+ Nhóm các quy phạm điều chỉnh mối quan hệ cá nhân với cá nhân (gồm
các bài 4,5,6,8;
+ Nhóm quy phạm điều chỉnh các quan hệ giữa cá nhân và cộng đồng xã
hội. Nhóm này có các bài: 7, 9, 10…
Với nhóm 1, do các quy định pháp luật điều chỉnh các quan hệ giữa cá

+ KD hàng giả, nhái, vệ
sinh kém
Câu chuyện “nửa tấn heo
thối vào thành phố”
+ Biết tôn trọng người
khác,
+ Lương tâm, chữ tín.
+ Lòng yêu lao động chân
chính.
+ Ích kỉ, cá nhân, vụ lợi…
Bài 4 *Bình đẳng giữa vợ -
chồng.
+Bình đẳng cha mẹ, con
cái
+Bình đẳng giữa ông bà,
cháu
+Bình đẳng giữa anh chị
em
Câu chuyện “Ghen vợ,
giết con của kẻ cuồng
sát”
Câu chuyên “Tan nát tình
anh em”.
+ Tôn trọng, danh dự,
nhân phẩm, sẻ chia, yêu
thương, cảm thông, giúp
đỡ.
+ Thương yêu, chăm sóc,
tôn trọng, quan tâm, yêu
thương con cái, không

2c. ý nghĩa + Là cơ sở của khối đại
đoàn kết dân tộc
ý nghĩa từ “Đồng Bào”
và tình anh em một nhà.
+ Tình đoàn kết và ý
nghĩa của sự đoàn kết
Bài 6 Mục 1: * Quyền bất khả xâm
phạm về thân thể
+ Không ai bị bắt nêu
không có quyết định của
toà án hoặc phê chuẩn của
VKS trừ trường hợp phạm
tội quả tang
Câu chuyện “Bỗng dưng
bị bắt”
+ Tôn trong sự tự do của
người khác.
Mục 2. * Quyền bảo hộ tính
mạng, sức khoẻ, nhân
phẩm, danh dự
Câu chuyện “chồng nhờ
bạn hãm hiếp vợ, thủ
đạon hèn hạ”
+ Nhân phẩm, danh dự là
gi?
+ Thương người như
thương thần.
+ Tôn trọng phẩm giá của
người khác, không nói
xấu, đặt điều…

Mục 2 * Quyền sáng tạo:
Nhà nước bảo hộ và bảo
vệ quyền sáng tạo của
công dân
Chuyện kiện vì quyền tác
giả của NS Trần Tiến
+ Bảo vệ lợi ích của
người lao động chân
chính => thái độ lao động.
Mục 3 *Quyền phát triển của
công dân
Câu chuyện “con tự tử vì
bố mẹ bắt học quá sức”
+ Phê phán các hành vi
trái đạo đức như ngược
đãi, kì thị, tư lợi đi ngược
lại với các quyền được tồn
tại, phát triển của con
người
Ví dụ: đánh đập con cái,
bắt con cái lao động khi
chưa đủ tuổi, xúi giục con
cái làm điều trái với lương
tâm đạo đức con người.
Mục 1 * Vai trò của PL trong
XD văn hoá (PL góp phần
xây dựng đạo đức, lối sống
tốt đẹp của con người VN)
Câu chuyện “Nguyễn thị
Loan với kiểu chụp hình

và công đồng, xã hội.
+ Giáo dục tinh thần trách
nhiệm cá nhân với cộng
đồng, xã hội
Mục 2.e *Trong lĩnh vực QPAN
+PL quy định củng cố QP,
AN quốc gia là nhiệm vụ
của toàn dân……. Tổ chức
cá nhân có trách nhiệm và
nghĩa vụ tham gia củng cố
QP-AN…
+ Bảo vệ tổ quốc là nghĩa
vụ thiêng liêng cao quý
của công dân…Nhà nước
ban hành luật NVQS, thực
hiện GDQP, tuyên truyền,
giáo dục bảo vệ AN quốc
gia
Câu chuyện về “cô gái
ngồi trên mộ liệt sĩ và
những kiều chụp hình
“cợt nhả cũa những
người nổi tiếng – những
lời bình
+ Tích hợp giáo dục lòng
yêu nước qua các hoạt
động tham gia nghĩa vụ
quân sự; Tham gia phê
phán các hành động
chống phá, xuyên tạc PL

Bên cạnh đó tùy từng lứa tuổi, lớp dạy mà chúng ta có những nội dung giáo dục
đạo đức từ những bài học pháp luật phù hợp để mỗi loại hình phát huy được vai
trò của mình trong việc giáo dục nhân cách của con người hoc sinh
15
.
III/ KẾT QUẢ QUÁ TRÌNH TRIỂN KHAI ĐỀ TÀI
Trong phạm vi áp dụng ở hai lớp 12a1 và 12a2, chúng tôi nhận thấy có
các kết quả ban đầu như sau.
Về kết quả định lượng
+ Đa số các em có hứng thu hơn trong học tập GDCD. Ngoài việc nhận
biết hành vi vi phạm pháp luật, các em cũng tiếp cận được nhiều hơn các bài học
đạo đức bên cạnh kiến thức pháp luật (92,15% so với 74%).
+ Bài học được mềm hoá,có chiều sâu và sinh động nhờ liên hệ thực tiễn
nhờ các tìh huống pháp luật (86% so với 77%).
Về kết quả định tính
+ Sáng kiến trên đẽ góp phần cân bằng trang thái học và ý nghĩa bài học
GDCD 12 , thay vì phiến diện chỉ tiếp nhận thuần tuý nội dung pháp luật như
cách dạy và học trước kia.
+ Sáng kiến góp phần khoả lấp khoảng trống và đứt đoạn về giáo dục đạo
đức đối, lối sống đối với HS ở lớp 12 tron bộ môn GDCD.
+ Song song với hành thành hành vi ứng xử phù hợp, sáng kiến cũng gợi
mở và địh hướng việc hình thành nhân cách cho học sinh qua bài học. do đó, về
ý nghĩa bài giảng pháp luật không chỉ cho ta kết quả là tạo ra một “công dân
sống theo hiến pháp và PL” mà còn tạo ra “một công dân có nhân cách”.
IV/ ĐỀ XUẤT VÀ KHẢ NĂNG ỨNG DỤNG
Vấn đề giáo dục tư tưởng, đạo đức học sinh là một trong những nhiệm vụ
quan trọng. Việc tìm ra các hướng tiếp cận có tác dụng gợi mở nhiều giải pháp
thực hiện có tính chất khả thi không chỉ chi tác giả mà còn là chủ đề cho các
15
Ngày 21/01/2013 (Sở Giáo dục và Đào tạo TP Cần Thơ).

2. Tăng cương giáo dục PL và đạo đức trong các nhà trường, Phạm Hồng
Dương, www.bentre.edu, 2010.
3. Những mục tiêu của giáo dục và các tiểu luận khác, Alfffred North
Whitehead, Nxb. Đại học Hoa sen, 2010.
4. Giáo dục đạo đức cho tuồi trẻ ngày nay, Nguyễn Thị Oanh,
, 2013.
5. Tiếp tục giáo dục đạo đức cách mạng cho thanh niên hiện nay, Đinh
Công Hưng, (), 2011.
6. Những yếu tố cơ bản của nghề dạy học, James M. Banner, Jr & Harold
C.Cannon, Nxb. Đại học Hoa sen, 2009
7. Báo An ninh Thủ đô
8. Báo Công an Nhân dân
9. Bộ GD&ĐT , GDCD 12, Nxb. Giáo dục, 2008.
10.
11.
12.t
13.http:/www.tuoitreonline.org.vn
14.
15.
16.
Mai Hữu Thành, THPT Đoàn Kết, Tân phú, Đồng Nai
21
Khai thác và tích hợp các giá trị, chuẩn mực đạo đức trong các bài giảng pháp luật môn GDCD
12….
SỞ GD& ĐT DỒNG NAI CỘNG HÒA XÃ HỘI CHỦ NGHĨA VIỆT NAM
Đơn vị: THPT Đoàn Kết Độc lập – Tự do- Hạnh phúc
Tân Phú ngày … tháng … năm 2013
PHIẾU NHẬN XÉT, ĐÁNH GIÁ SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM
NĂM HỌC: 2012-2013
Tên sáng kiến kinh nghiệm:

Mai Hữu Thành, THPT Đoàn Kết, Tân phú, Đồng Nai
23