NGHIEN
CQU Sa
DUNG CAC HE
THCDNG
DAT NGAP
NUOC
NHAN TAO DE
XLf
LY
NUOC
THAI
Nguyen Thi Loan
Khoa Moi
trUdng,
TrUdng
DHKHTN,
DHQGHN
TOM TAT:
PhUdng phap
xii ly nUdc
thai
b^ng
be thong dat ngap
nUdc
nhan
tao la mot phUdng phap da dUdc ap dung d nhieu nUdc tren the gidi
each
day khoang vai chuc nam. Tuy
phien,
cho tdi nay d Viet Nam hau
nhu

khi
dien ra trong suo't giai doan song
cila
chiing.
TUdng Xing vdi moi loai
tbuc
vat khac nhau cd cac mo hinh dat ngap
nUdc nhan tao khac nhau de dat dUdc hieu qua xii ly cao nha't.
Viec xii ly nUdc thai
b^ng
he thong dat ngap nUdc nhan tao cd lien
quan tdi hieu qua cua cac qua trinh vat ly, boa hoc, dac biet la sinh
hoc xay ra trong do. Cac he thong nay chii ye'u dung de xii ly nUdc thai
cd
chijta
nhieu chat hiiu cd (BOD cao) nhu nUdc thai nha may gia'y, cac
nha may che bien thUc pham, bia rUdu, nha may che bien ca phe, cac
cd
sd
gie't mo
151
Nhom nghien
ci5u
chung toi da va dang tie'n hanh thi nghiem xem
xet hieu qua loai bd chat
6
nbiem cua thUc vat ngap nUdc. Cu the d day
la nghien
cUu
trong he thong hao dat trong cay say va cay cdi dong.

nude
nhan tao de xii ly nUdc thai la
qua trinh xii ly dUdc thUc hien lien tuc trong dieu kien tU nbien va vdi
mot gia thanh re vi chi phi xay dUng va bao quan tha'p. Cac he tho'ng
dat ngap nUdc nhan tao nay dUdc
sii
dung cho viec xii ly cac loai nUdc
thai da qua
xii
ly
b^c
1, 2, 3 vdi thdi gian
lUu
nUdc trong he tho'ng khac
nhau.
De gidi thieu ro hdn ve vai tro cua he thong dat ngap nUdc nhan
tao trong qua trinh xii ly nUdc thai, muc dich cua bai bao nay la:
Dua ra cac ket qua thi nghiem
sii
dung he tho'ng dat ngap nUdc
nhan tao de
xii
ly nudc thai cua
lang
nghe gia'y Phong Khe.
Phan danh gia
miic
do 6 nhilm cua kenh
chiia
nUdc thai da qua

•
Nude
d mUdng thai cua lang gia'y Phong Khe,
B^c
Ninh.
Lang Phong Khe -
B^c
Ninh san xua't gia'y vdi cac phUdng phap
khac nhau va
tijf
cac nguyen lieu ciing khac nhau. NhU: cd xUdng san
xua't gia'y
tiX
gia'y, bia cu,
tCf
rdm, miin cUa, tre,
niia,
go, nUdc thai
chUa qua xii ly cua tat tat cac cd sd san xua't trong lang deu thai ra cac
kenh mUdng
din
nUdc thai xung quanh lang. He thong mUdng nay c6
nUdc bi 6 nhilm d
mUc
do rat nang, nUdc kenh c6
m^u
den, mat nUdc
sui hot, sanh dac kem theo
miii
hoi thdi kho

30-7-40mm,
• 10cm
Idp
sdi
thU
hai (ke
txi
dUdi
len)
cd kich thudc
10H-20mm,
• 20cm
Idp
sdi tren ciing cd kich thUdc 10mm.
Dong thdi vdi viec do sdi vao be thong, cac cay say, cay cd nen (cay
cdi dong) dUdc trong xen ke
true
tie'p vao nen da sdi vdi mat do khoang
50
cay/m2.
Hai loai cay nay dUdc trong
true
tiep tren nen da sdi,
trudc
khi trong vao he thong cay va bo re cua cay da dUdc riia sach biin dat
ban dau von c6. Trong thdi ky dau mdi trong be
thdhg
cay nay dUdc
nuoi so'ng
bling

Mo hinh dat ngap nUdc
Nude
sau xii ly
Hinh
y
Mo hinh thi nghiem
Thiei
kethi
nghiem
De tim ra thdi gian
lUu
nUdc toi Uu trong he tho'ng, ba ddt thi
nghiem dUdc tie'n hanh, moi ddt deu cd sU thay doi thdi gian
luu
nUdc
thai trong be yem khi va trong he thong dat ngap nUdc nhan tao
nbU
bang 1.
Bang
1:
Th6i
gian
Imj nii6c
trong cac he thong cua 3 dot thi nghiem
Dtft
Ddt 1
Ddt
2
Ddt
3

doi
vdi tiing ddt thi nghiem, nUdc d
he tho'ng yem khi dUdc din vao be tho'ng dat
ng^p
nUdc, nUdc trong
qua trinh nay dUdc lay
each
day he tho'ng yem khi 15 cm trd len (vi
trong qua trinh yem khi dong thdi xay ra qua trinh ling dong). Nudc
154
dUdc
luu
trong he tho'ng dat ngap nUdc nhan tao du thdi gian cho
tCfng
ddt thi nghiem thi dUdc thai ra ngoai va phan tich cac thong so' 6
nbiem trong nUdc.
Cdc thong
soly,
hod hoc
Trong nghien ciiu nay, cac thong
so'ly
boa hoc sau dUdc do dac va
phan tich (Bang 2)
Bang
2
Cac
phuong
phap xac dinh cac thong sd ly, hoa hoc
Stt
1

mg/1
mg/1
Phuong phap phan tich
Dung nhiet do
Dung
thi giac
Dung khuu
giac
Dung
giay
quy
Phuofng
phap bicromat
Phuong phap Nessler (so mau)
Dung chi thi
NHD
(so mau)
Phuong phap so mau
Phuong phap
molidat
(so mau)
Say kho va
can
Kf
T QUA VA THAO LUAN
De tim ra thdi gian
lUu
nUdc thai to'i Uu nhim dat dUdc hieu qua
xii ly nUdc cao nha't chiing toi tie'n hanh xii ly nUdc thai theo 3 ddt, moi
ddt deu cd sU thay doi thdi gian

thoat khi
Og)
cua thUc
vat thuy sinh cu the la cay say va cay cdi.
Tuy nbien, vdi thdi gian yem khi 5 ngay va
lUu
5 ngay ta
thgfy
NH^
va
NO2
chi giam 36,99% va 50% dieu do chiing to chat hiiu cd mdi
budc dau chuyen sang NO3 nhd vao vi sinh
v^t
cd trong
Idp
da sdi. 0
viing
ri cay rat giau oxy, tao dieu kien thuan
Idi
cho vi sinh
v$t
d vung
d6 phan buy cac
cb^'t
hiiu cd, nhUng khong tao dieu kien cho vi sinh
vat thUc hien qua trinh phan nitrat hoa. Vi de qua trinh phan nitrat
xay ra thi phai can cd dieu kien thieu oxy va nguon cac bon du. Do vay
ham
lUdng NO3

700
9
SXLj
(mg/1)
Khong mau
Khong miii
2,1
44,15
133,5
5,4
0,05
4,8
0,3
200
7
HSXLi(%)
tang
75
73,3
36,99
50
tang
40
71,43%
156
3.2 Ket qua
x^
ly
nifdc
thai

7 ngay
trong he thong dat ngap nUdc da dem
lai
chat
lUdng
nudc sau xii ly dat
tieu
chu^n
nUdc thai loai B cho nUdc thai cong nghiep.
Qua ddt
xii
ly
2,
chung toi
th§'y
viec tang thdi gian xii ly ki khi va
thdi gian
luu
nUdc dUdc xii ly da dat mot so' hieu qua dang ke.
Bang 4. Ket qua phan tich cac chi dinh
trUdc xii
ly va sau
xuf
ly.
Cac chi tieu
Mau
Miii
DO
BOD5
COD

60
7
HSXLi(%)
tang
83
84
68
55
40
80
91
3.3 Ket qua
xir ly
nude thai dot 3
Tvf
so' lieu Bang 5, ta thay cac
chi
tieu qua he thong "dat ngap
nUdc" da dat tdi
nhufng
gia tri gan nhU
cue
dai va xap xi dat tieu chuan
157
loai A,
POj-
dat 100%. Con lai cac chi tieu khac deu dat 80%. Dac biet
nhiing
chi
tieu ma ddt 1, ddt 2, khong giam hoac giam it nbU NO3,

DO
BOD5
COD
NH4+
NO2"
NOg-
P04^-
ss
pH
TXL (mg/1)
den
Hoi thoi
1,3
176,6
500
8.57
0,1
3
0,5
700
9
SXLi
(mg/1)
Khong mau
Khong miii
4,2
8,83
20
0,5
0,01

Ca^"^,
Al^^
va trong moi trUdng kiem (pH
=
9) nay sU tao
thanh hdp chat ket tua
giiia
photpho va ion kim loai dUdng cung gdp
phan dang ke trong qua trinh loai bd photpho.
158
100-r
BOD^
COD SS
NO.
po|-
NO3
NH;
Hinh 2: Hieu suat xii ly 3
dtft
Tiep theo cac thong so' BOD5, COD, NH4+, deu dat hieu qua tot
nha't d ddt 3, tha'p nha't d ddt 1. Su giam nong do 6 nhiem cua cac thong
so'
tren la dUa tren sU tUdng tac giiia thUc vat thuy sinh (cay say, cay
cdi) va cac vi sinh vat cd trong he tho'ng
xii
ly. He thUc vat thuy sinh
hap thu chat dinh dUdng c6 trong nUdc do vi sinh vat phan giai ra dong
thdi sU dung
CO2
(sinh ra trong qua trinh yem khi), diep

Ket
luan
Qua cac ket qua danh gia dUdc
tCi!
thi nghiem, thUc te cd the dUa
ra dUdc mot
so*
ket luan sau:
159
1.
Xii ly nUdc thai bang bien phap dat ngap nUdc nhan tao la sU
ket hdp cua phUdng phap boa, ly va
phUdng
phap sinh hoc. Bai
bao nay da gidi thieu mot he tho'ng de
xii
ly nUdc thai, cac cd che
loai bd chat 6 nhilm trong dat ngap nUdc, va vai trd ciia thUc vat
thuy sinh trong dat ngap nUdc.
2.
Sii dung he tho'ng dat ngap
nudc
nhan tao dem lai hieu qua
xii
ly nUdc thai cao. TU ket qua thi nghiem cho thay tat ca cac thong
so 6
nhilm nhU: DO,
BOD5,
COD, NH4,
NO3,

can dUdc
sii
dung rong rai trong cac cd sd san xua't gay
6
nbiem
Cd the ap dung de nghien
cUu
sau hdn, md rong hdn ve dat ngap
nUdc nhan tao
xii
ly nUdc thai, dac biet la doi vdi cac loai nUdc thai c6
ham
lUdng
chat hiiu cd cao nhu
nUdc
thai nha may che bien ca phe,
nha may gia'y, nha may che bien
thUc
pham, cac cd sd gie't mo.
Viec
sii
dung he tho'ng dat ngap nUdc nhan tao de xii ly nUdc thai
phu hdp vdi dieu kien Viet Nam vi mot so' ly do sau:
- Viet Nam thuoc vung khi hau nhiet ddi, thuan
Idi
cho sU phat
trien cua cac thUc vat trong trong he thong dat ngap nUdc;
- Tai Viet Nam c6 nhieu dia phUdng hoac cd sd san
xu^'t
c6 quy

KH&KT,
Ha Noi, 1999.
4.
Pham Binb Quyen- Trinh Thi Thanh, Thong ke va danh
gia
mitc
do suy thodi he sinh thdi ddt ngap nUdc d Ha Noi.
Bao cao khoa hoc de tai dat ngap nUdc. Bo khoa hoc cong
nghe va moi trUdng.
5.
Le Van Khoi, Moi
trUdng
va 6 nhiem. Nha xua't ban giao
due,
1995.
6. Lam Minh Triet, Vai tro cua-thUc vat
nUdc
trong qua trinh
xii
ly nUdc
thdi.
Tuyen tap cac bao cao khoa hoc nUdc - Nudc thai va
moi trUdng. Trung tam nUdc va moi trUdng, trUdng Dai hoc Bach
Khoa thanh pho Ho Chi Minh, 1990.
7.
Brix. H - ,1987 Treatment of wastewater in the rthizosphe-
re of wetland plants - the root - zone
method.
Wat. Sei. tech.
19,