GOP Y
KIEN
VE MOT SO VÀN DE CÀP
BACH
TRONO
CÀI CÀCH
GIÀO
DUC
HIÉN
NAY
OS.
Phan Dình
Diéu
I.
MOT
CÀCH DÀT VÀN DE
••V"
1. Chùng ta dang
song
trong
mot
giai
^^K
doan
ma
dòi
song kiiih té
xà hòi trèn the
^F^
^^^^^^ &iòi
dang eó nhiéu thay dòi

^1 già
trèn the giói. buòe càe
nitóc
phài tham
H
J^r
^Wk H già
vào xu
thè eliung eiia si.t
hòi nhàp.
jp ^/Km
)tt|^^.
H ^JlfGlc
ta vón là mot
nitóc nóiig
nghièp
lac
É^
7 ^^^^L •
hall,
nguón
lite chii
yen tao nèn
ciìa
cài xà
^K
JM
^^^^^
fl hòi
vali còli

phài
vitdt
qua nhftng thàch
thitc rat
to
lón.
Chùng
ta khòng eó eàch nào khàc là
phài hèt
site
co
gang
boi
ditdng.
phàt huy
va
khai thàc mpi tiém
lite
tri
thi'te
cùa
dàt nitóc. tao diéu kién
va
mòi
tritòiig
thuàn
Idi de
tri
thùc
thitc

nhiéu nitóc
xuiig quanli
ta dà nhanh chòng tién
lèn
giàu eó, tri thi'te dà eó
vi tri quan trpng trong phàt trién kinh tè.
va
càe nitóc dò ngày nay dà eó khà
nàng hòi nhàp
viìiig
vàng vào dòng chày chung cùa thòi dai. Vi vày. dòi vói
chùng
ta. eàn
co
nhftng giài phàp kièn quyèt
va
hiéu
qua de
xày
dUng
nhanh chòng
mot
nén
giào
due lành
manh
va
tién tién,
nén
tàng

xàe
djnh
rò ràng. Chi dao tàp
trung hay ed che
thj
tntòng. Nhà nitóc quàn ly hay xà hói
tit
diéu tiét, cài gì là
20
hàng hóa
va
cài gì khòng là hàng hóa, trong mpi
ìình vile
déu
co nhiing và'n
de
di
eó
sii
nhàp nhàng giiia ben này
va
ben kia,
gitìa
"bào thù"
va
"cap tien",
va sU
nhàp nhàng dò nhiéu khi là miéng dat
beo
bd cho nhiing tiéu

tiéu
Clic va
yé'u kém trong he thong giào due hién nay eó nguyèn nhàn
tu nhùtng
nhàp nhàng cùa cài "tranh toi tranh sàng"
dò
trong
qua
trình ehuyén bién day
khó
khan
cùa nitóc ta. Tòi nghì ràng
ve
nhàn thùc,
co
the eó rat nhiéu và'n de
con
càn ditdc
thào
luàn,
trao doi y kién. Nhiing doi vói còng tàc tò'
chùc va
quàn ly, thì
trong moi giai doan, càn
khàng
dinh
mot
so'
quan diém tién tién làm ed sd cho
càe

trén dà trình
bay,
nhtìng
yèn kém
va tón
tai cùa nén giào due nitóc ta
hién nay déu khóng tàch ròi khòi nhùng dàc diém chung cùa mòi tntòng kinh
té
xà hòi cùa dat nitóc. Ngoài ra, he thòng giào
due
cùa ta, tuy dà tùng dat
ditdc
nhiéu két
qua ditdc
thùa nhàn trong thòi gian
tritóe
day,
vàn hàm chùa nhftng
yé'u kém vòn eó ve trình dò day- hpc,
ve
ed sd ha tàng,
ve
to chùc quàn ly,
ve hièii
qua
dàu
til, ;
nhftng yéu kém dò khòng nhiing ehita
ditde
khàc

nghièp giào due,
va
loai van
de
thù hai
lién
quan
tn;(c
tiep dén nhùng cài càch
va
doi mói cùa bàn thàn
h^
thòng giào
d\ic.
Duói day, trong phan II tòi sé trình
bay
càch hiéu
va
tìt dò kién nghi mot
so'
giài phàp dòi vói eàc và'n de
ditdc
xem là cap bàch hién nay cùa nén giào due
nitóe
ta,
va
san dò, trong phan III tòi xin phàc qua
mot
dòi diéu
ma

lite
ed bàn vàn là tài nguyèn thién nhién
va sue
lao
dòng chàn tay ddn giàn. Càe yen
tò
còng
iighé,
dàc biét là tri thùc còng nghé
va
còng nghè tién tién, hau
nhit
déu do nhàp ngoai. Vón tri thùc cùa
chiuig
ta eó the
21
cùng khòng nghèo làm, nhUng chUa bién dUdc thành
mot
nguón
lUc
tri thùc
nói
sinh eó dóng góp dàng ké vào sU tàng
tritdng
cùa kinh té.
Co
thè ké hai nguyèn
nhàn : bàn thàn nén kinh te nóng nghièp lac hàu lai
chiù
sU quàn ly tàp trung

tri thùc làm ra cùa cài thì
chUa nhiéu. Nhiing nguyèn nhàn dò dàn dén hiéu qua
thàp
cùa giào due nitóc ta
trong viéc
gay
dUng nguón nói
lUc
tri thùc cùa dat nitóc
va
dùng nguón
lite
dò
trong càe boat dòng
san
xuà't, kinh doanh, to chùc
va
quàn ly
de
tàng thèm sU
giàu eó cho nén kinh té.
Vi
vày, day manh cài càch
va ma
cùa
ve
kinh
té'theo hitàng thi tri/ìfng va
hói
nhàp, phàt trién kinh té' nhiéu thành phan, khuyé'n

itii
thè eanh tranh, v.v là nhàn tò ed
bàn dòi hòi phàt trién giào due
va
cài càch giào due, làm cho giào due thitc
sit
di
dàu
va
gàn bò màu thit vói còng euóe dòi mói cùa dàt
nitóe.
2.
Càe ed quan
va
to chùc trong
he
thòng bò mày Nhà nitóc vàn là ndi thu
hùt mpt bp phàn to lón "dàu ra" cùa nén giào due. Càch xù
sit
cùa
h?
thòng eàc ed
quan
va
to chùc này ra sao trong viéc dinh tiéu chuàn, tuyén chpn.
su
dung càn
bp nhàn vièn eó ành
hitòng
to lón dén chat

thuc
hpc, eó tri thùc
va
y thùc sàng tao tham
già
vào
còng viéc nhà nitóc, màt khàc, tao diéu kién cho viéc
lam
dung
càe Idi
the quyén
lue
de tham nhiing. hòi
lo,
Tà't cà nhùng diéu
dò
néu
mot
tà'm
gitdng
xà'u cho càe
thè
he thanh
thièii
nièn dang là dòi
titdng
cùa nén giào due cùa chùng ta, ành
hitdng
rat lón dén chat
litdng

22
3.
Nhu cau giào
due
cùa xa hói rat to lón
va
khà nàng cùa Nhà nUóc eó han,
do
dò
trong nhùng nàm gàn day cùng vói xu
thè'
thi
truòng
hóa kinh te, nhiéu
nguòi
de càp dén "thj trUòng hóa" giào due, vói nhiéu nói dung
con
de gay md ho,
làn
Ipn.
Mat khàc, chù trUdng
"xà
hòi hóa" giào
due
néu khóng dUdc hiéu dùng
dàn ciing di xóa nhòa tràch nhièm cùa Nhà nUóc
va
bàt xà hói phài dóng góp
tran
lan,

due
vùa
co
chùc nàng góp phàn tao dùng
va
nàng cao dàn dòi song vàn hóa, dao
due,
tinh thàn cùa con ngUÒi
va
xà hòi, vùa eó chùc nàng
ciing
cà'p càe nàng
lUc
tri
thùc
va tri
tue de con ngUòi
mitu
càu
mot
cupe song tot dep
bang
càch tham
già
vào eàc hoat dóng kinh te xà hói. Tà't nhién, hai chùc nàng này khó
ma
phàn biét
dUde rach
ròi, nhUng néu ta tam hiéu nhU vày thì eó
thè

bào dàm cung cap càe diéu
kién giào due cho cap hpc
phd
cap
dò bang
he thòng tntòng còng ', diéu dò the
hién tinh còng
bang
xà hòi
ve
giào
due
;
con dot
vài eàc cap hpc
chita
là phó càp
va
thupe pham vi day nghé thì eó the dong thòi eó cà
tn/òng
cóng
va tritòng
tU,
loai
trUÒng
tit
ve
ed
bàn hoat dóng theo ed che thi tritòng vói nhiing han
che'

doanh nghièp, càe óng chù tritòng
tit chay
theo
Idi
nhuàn,
va
Nhà nitóc dành
thué nhù
dÓì vói eàc doanh nghièp. Cà hai diéu dò dàn
dén thùc té là bàt hpc sinh phài dóng góp thèm, phàn lai
m\ic
tiéu phàt trién giào
dyc
!
4.
Ve tó chùc eàc trUdng hpc trong he thó'ng giào
diie
dai hpc cùa chùng ta
hién nay, tòi nghì ràng viéc
co
nhiéu loai hình tntòng, tritòng còng
va
tritòng tu,
da ngành
va
ehuyén ngành, cao dàng
va
dai hpc, dai hpc còng dóng
va
dai hpc

thay giào
ditdc lita
chpn
tu
càe vièn, trUdng, phà'n dàu dat
1) Nhà nitóc bào dàm
co dù trifdng
còng cho
càp
hpc
phò
càp,
nhifng
khòng cà'm mò
tnròng
tu
cho nhùng ai
san
sàng bò
tién de co duóc
mpt
djch vy
day hpc
ma
hp
.xem
là tòt.
23
tiéu chuàn
quÓc

ma
chUa lo
ditdc
nhiéu cho viéc nàng
cao chat
lUdng
day
va
hpc.
Va
bay giò, d DHQG
Ha
Nói, lai dang eó nguy ed phàn
rà ! Tòi
nghì
ràng càn eó quyet dinh
ve mot phitdng
àn òn dinh
va
khà thi
de
DHQG
Ha
Nói eó the yèn tàm tàp trung
sue lue
cho xày ditng
va
phàt trién
trùòng.
Co thè

trong quan he hdp tàc
chat che
vói tà't cà càe tntòng dai
hpc trong nitóc, DHQG sé eó dòng góp quan trpng trong viéc dào tao nhàn tài
elio
dat nUóc.
5.
H^
thó'ng càe tritòng
tit
(góm eàc tntòng dàn làp
va tit
thuc
nhit
càch gpi
hi$n
nay) phài
dU^c
xem là
mot
bò phàn quan trpng trong he thòng giào due cùa
nùóc ta, eàn phài
dit<?c
quan tàm chi dao
va
ho trd
de
eàc tntòng dò ngày càng eó
nhiéu dòng góp tich
eilc

con
nhiéu
lùng
tùng. Tòi nghì dà dén
lue
càn eó nhùng qui djnh
thòng nhà't de tao cho eàc tntòng
tit
yèn tàm phàt trién
mot
càch thuàn
Idi
góp
phàn dàp ùng nhu càu giào due cùa xà hói
va
còng hién ngày càng
phiéu
vào viéc
phàt trién nguón
lue
tri thùc ciia dàt nitóc.
Co thè chàng
qui dinh tntòng
tit nhit
mpt to chùc giào
due tu
hach toàn, eó nguón thu chù yèn
tu
hpc phi, nhitng dóng
thòi là to chùc phi

Vi
vày, eàn tàng
eitòng sit
quan tàm
va
ho trd cùa Nhà nitóc
de
eàc tritòng tu eó
dù ed sd
vàt chat
ky thuàt, eó diéu kièn nàng cao nàng
lite
giào due dào tao cùa
mình.
6. Trong bài góp y kién này tòi ehita
co
diéu kién
de
càp den loai và'n de
chù chót ve cài càch nói dung
ehU(tng
trình
va phiAtng
phàp day -
hf)c.
Chi xin
24
góp vài suy
nghì
de mong

biét còng nghé
va
khà nàng vàn dung. Trong thitc tien giào due cùa ta nhiéu nàm qua,
nhit
nhiéu
ngitòi nhàn xét, ta tàp trung nhiéu (nhitng ehita
hàii
dùng
va
dù) vào màt thù
2,
co
chù y trong
eliitng mite
nào dò dòi vói màt thù 3,
con rat
it quan tàm dén
màt thù 1. Chù y màt thù hai de di
dén
day
va
hpc
nliói
iihét,
thu dóng. It
quan tàm dén màt thù 1 nèn khóng boi
ditdng ditdc
nhftng nàng
lite
dpc làp suy

vày, biét hpc
thè'nào
thì sé eó khà nàng
til
hpc, do dò de
chù dòng,
linh
hoat,
va
eó nhiéu ed hòi thành còng hdn. Mong ràng sé
con
eó
dip bàn
dèli
nhftng và'n
de
này
mot
càch càn kè hdn.
7.
Cuòi
efuig,
xin eó vài y kién
ve
vàn
de
quàn ly nhà nitóe,
ma
cu thè là cùa
Bp Giào due

thè
là vi
sit
lành dao
thite té
hién nay cùa Bò khòng dù gay tin
titdng,
song
ve
tinh hdp ly cùa tó
chùc,,
tói vàn hy vpng là Bò sé eó the eó dù nàng
lue va tùi
nhiém
de
thi.te hién chùc
tràch quàn ly nhà nitóc,
va
trong
sit
quàn ly ehung dò. mpi tntòng déu
ditdc
tao
diéu kién phàt trién thuàn
Idi nhfùig
bau sàc riéng
va thè
manh cùa mình.
Ta cùng biét là quàn ly ngành giào
due

Tòi
nghì
ràng eàn cài eàch quàn ly cùa
Bò theo
hitóiig
phi tàp trung va dàn chù hóa, dành cho eàe tritòng. nhàt là eàc
tritòng dai hpc, nhftng quyén
tit
chù rpng rài hdn. eàe ed quan Bp khòng nén giù
lày
cho mình mpi quyén quyèt dinh, ké cà nhftng quyén
qua eii
thè thupe tham
quyén cùa
càe
tntòng, khoa, thàm chi cùa eàe thay giào
ehuyén
món d càe tritòng ;
càe ed quan quanh Bò nén tàp trung
gii'ip
lành dao Bò nhftng suy nghì chién
litdc
va
nhùng giài phàp
vi
mò
de
trành nhftng sai làm lón
ve
chù

Neil
ehi
dita
vào nguón
lite
tài nguyèn thién nhién
va
lao dòng ddn giàn rè
tién thì
thiia
thiét
va
tut hàu là tàt nhién. Ngày nay. mua
ditdc
nhftng
san
pham
tiéu dùng cùa còng nghé hién dai khòng phài là khó.
nhirtig
ditng nhàm là eù vay
nd
de
sàm
ditdc
nhiéu mày
móc
là dà
co
trình dò tièn tién ; lién doanh là càn
thiét nhitng néu ta chi dòng góp vào dò càe lao dóng chàn tay ddn giàn thì phàn

due
là
giài phàp hàng dàu
ma
ta phài nghi dén
mot
eàch
nghièin
tue.
bang tàt cà tàm
huyét
va sue lite
cùa mình chù khòng phài bang vài
khan
hiéu.
Nlutiig.
giào
due
cài gì, giào due
nhit
thè nào
de
thitc
si.t
góp phàn tao nèn
nguón
lite
tri thùc càn phài
co
cho phàt trién

xù ly thè nào ?
Nhftng càu hòi
nhit
vày khòng bao giò dùt.
va
khòng ai eó
san
mpi càu
tra
Idi.
Hpc, trong tùdng lai, càn phài
hifóng
tói viéc tao nàng
lite de
tìm tra
lòi
cho
nhftng càu hòi khòng dùt dò.
Va
vi vày, "hpc cài gì ?"
(tue
là hoc nhftng kièn thùc
eó
san
gì) dù cùng quan trpng. nhitng quan trpng hdn là phài biét càch "hpc the
nào ?", biét hpc
thè
nào thì
sé
eó càch tìm dén hoàe phàt hién nhùng tri thùc

so
làm tòi ngae nhién : cuòi thàp
nièn 50, phó càp tiéu hpc : 30 nàm sau vào thàp nièn
80.
phó càp sd trung (96%
tòt nghièp tiéu hpc vào trung hpc) :
mot
thàp nièn san vào dàu nhùng nàm 90.
phó
cài)
cao trung
(95,7%
tòt nghièp sd trung vào cao trung) :
va
dén nàm hpc
1998 - 99, 83,7% tòt nghièp cao trung vào hpc dai hpc hoàe cao dàng '
Va
chàc
26
khòng phài ai tot nghièp dai hpc d ngành nào déu eó viéc d ngành à'y ! Vày thì hp
hpc
de
làm gì ? Rò ràng cài eò't yèn
ma
hp eàn eó là
mot
nàng
lite
dóc làp tìm kiém
tri thùc chù khòng phài chi là

va
truyén thòng dà tao
nén nhùng bién chuyèn nhanh chòng trong dòi
song
kinh té'
va
xà hòi trén khàp
toàn càu, là diéu
ma
ai
efuig
biét.
Va
dà dén
lue
nhftng thành
tilu
dò thàm nhàp
mot
càch
sali
sàc vào
chùih
nhftng hoat dòng khoa hpc
va
giào due. tao nén
iihfùig
dòi mói hèt
sue
quan trpng trong

nàng
lite
càm nhàn
va
tiep thu cùa
titiig
ngitòi, kè cà nhftng ngitòi
co
khuyèt tàt.
do dò làm
elio
giào due mang y nghìa nhàn bàn hdn.
va
nàng
lite
tri tue cùa
titiig
ngitòi sé
ditdc
phàt trién day dù hdn. Khà nàng này là vò
ciing
to lón. eó thè mang
lai nhiéu y
titdng
mói.
iihiéii
giài phàp mói
elio
cài càch giào due trong thè ky mói
ma

iighiép
trao dòi y kién.
Dia chi : Dai hoc Quóc
già Ha
Nói
144
dit&ng Xuàn
Thùy, Càu Giay,
Ha
Nói
DT
:
8340.570 (CQ) ; 8343327 (NR)
27