Lời nói đầu
Trong những năm gần đây, cùng sự đổi mới cơ chế quản lý kinh tế hệ thống
quản lý kinh tế của nớc ta đã có những bớc phát triển vợt bậc. Đóng góp cho sự
phát triển này là nỗ lực phán đấu không ngừng của nghành kiểm toán nói chung
.KTNN nói riêng .
Để cho nền kinh tế phát triển ổn định cần có một bộ phận kiểm tra , giám
sát các hoạt động của đơn vị kinh tế, ngân sách thu chi của các đơn vị đó chính là
bộ phận của nghành kiểm toán nó là một ngành có vị trí quan trọng trong việc xây
dựng và phát triển đất nớc, nó tạo tiền đề cho việc thúc đẩy công nghiệp hoá hiện
đại hoá đất nớc.
Tuy nhiên, bên cạnh những thành tựu đạt đợc của nghành kiểm toán, nó còn
bộc lộ nhiều tồn tại cần phải khắc phục nổi nên hàng đầu là tình trạng thất thoát và
lãng phí nguồn tài chính , chốn thuế gian lận trong kinh doanh. Không trung thực
với thực tế số liệu hoạt động của đơn vị . Yêu cầu đặt ra đối với cấp quản lý là
phải kiểm soát chặt chẽ hoạt động cấp phát và sử dụng vốn tại các đơn vị kinh tế .
Kiểm toán là công việc hết sức cần thiết và có vai trò quan trọng trong việc
cung cấp thông tin cho cấp quản lý phục vụ mục tiêu tăng trởng và phát triển của
đất nớc, doanh nghiệp.
Xuất phát từ vai trò và ý nghĩa thực tế của nghành kiểm toán. Trong thời
gian nghiên cứu lý luận trong trờng học và thông qua tài liệu công tác kiểm toán
nhà nớc.
Em đã đi sâu nghiên cứu đề tài Một số ý kiến về ph ong hớng công tác
phát triển kiểm toán ở nớcta hiện nay
Đợc thông qua phơng pháp phân tích những mặt còn hạn chế cần đợc khắc
phục và xây dựng một hệ thống kiểm toán hoàn chỉnh hơn
Trong bài viết này gồm hai phần chính:
Phần I : Lý luận chung về kiểm toán.
Phần II: Thực trạng và một số ý kiến nhằm hoàn thiện hệ thống kiểm toán.
Do trình độ có hạn song với thời gian nghiên cứu còn hạn chế, bài viết này
không thể tránh khỏi những sai sót. Rất mong sự đóng góp, bổ xung thêm để cho
bài viết này đợc hoàn chỉnh hơn .
trọng nhất đảm bảo tài chính cho mọi lĩnh vực.
Hoạt động của bộ máy nhà nớc, một trong những công cụ để góp phần quản
lý và sử dụng có hiệu lực nguồn lực ấy là cơ quan kiểm toán nhà nớc nhất là trong
điều kiện nền kinh tế chuyển đổi nh nớc ta hiện nay. Kiểm toán nhà nớc đã khẳng
định sự cần thiết và vai trò ngày càng lớn của mình trong việc góp phần quản lý
kinh tế vĩ mô nói chung vã trong lĩnh vực quản lý ngân sách nhà nớc công quỹ
quốc gia nói riêng.
Với chức năng kiểm tra, đánh giá và xác nhận tính đúng đắn chung thực,
chính xác ,hợp pháp, hợp lệ của số liệu kiểm toán , báo cáo kiểm toán của các đơn
vị nhà nớc, đơn vị kinh tế, đơn vị sự nghiệp , các đoàn thể quần chúng và các tổ
chức xã hội.
Kiểm toán nhà nớc bớc đầu khẳng định đợc vai trò không thể thiếu đợc của
mình trong hệ thống kiểm tra, kiểm soát của nhà nớc ta. Những kết quả kiểm toán
trung thực, chính xác , khách quan của cơ quan kiểm toán nhà nớc không chỉ giúp
chính phủ, quốc hội đánh giá đúng tình hình thực trạng tài chính ngân sách nhà n-
ớc mà còn cung cấp các thông tin làm căn cứ cho việc hoạch định các chính sách
kinh tế , ra các quyết định có hiệu lực cao , đề ra các biện pháp tăng cờng quản lý
thu chi ngân sách đồng thời nâng cao hiệu quả kinh tế xã hội trong việc sử dụng
ngân sách.
Kiểm toán nhà nớc không chỉ thực hiện đầy đủ các chức năng, nhiệm vụ nh
kiểm toán t nhân mà còn có chức năng đợc đảm bảo bằng chính địa vị pháp lý của
nó là thúc đẩy việc thực thi các kiến nghị và điều chỉnh đã nêu trong các báo cáo
kiểm toán , trong việc kiểm soát và quản lý nền kinh tế đã thấy rõ kiểm toán nhà
nớc có vai trò quan trọng trong việc thực hiện các chức năng kiểm tra, giám sát ,
kiểm soát và quản lý nền kinh tế.
Kiểm toán nhà nớc là cơ quan chức năng của nhà nớc hoạt động không vì
mục đích lợi nhuận cho bản thân cơ quan kiểm toán mà vì toàn bộ nền kinh tế, nên
hoạt động của kiểm toán nhà nớc mang tính khach quan, không trục lợi. Kiểm
toán nhà nớc là cơ quan có địa vị pháp lý đủ mạnh để thực hiện các chức năng
kiểm tra , kiểm soát , cảnh báo và trên giác độ vi mô , có thể góp phần ngăn chặn
nghi nhiều giải pháp nhằm hoàn thiện cơ chế, chính sách về kinh tế tài chính và
ngân sách nhà nớc ở các cơ quan, đơn vị trung ơng và địa phơng.
III. Những thành quả kiểm toán nhà nớc trong những năm
xây dựng và trởng thành.
Đối với mọi quốc gia trên thế giới có nền kinh tế vận động theo cơ chế thị
trờng đều có một đặc điểm chung nhất là hoạt động kiểm toán trong nền kinh tế
đợc coi là một thiết chế để duy trì sự công bằng và tạo niềm tin cậy trong các quan
hệ kinh tế xã hội trong điều kiện cạnh tranh. Một nền kinh tế thi trờng phát triển
lành mạnh có sức cạnh tranh và hiệu quả cao.
Cách đây hơn 6 năm mgày 11/7/1994. Kiểm toán nhà nớc chính thức đợc
thành lập trên cơ sở nghị định 70/CP của chính phủ. Theo đó:
Kiểm toán nhà nớc là cơ quan thuộc chính phủ và là cơ quan kiểm tra tài
chính công của nớc công hoà XHCN việt nam thực hiện việc kiểm toán đối với các
cơ quan nhà nớc các cấp, các đơn vị có nhiệm vụ thu chi ngân sách nhà nớc và các
tổ chức , đơn vị có quản lý, sử dụng công quỹ và tài sản nhà nớc.
Kiểm toán nhà nớc ra đời là một yêu cầu thị trờng tất yếu của xu thế đổi
mới , là sự đòi hỏi khách quan của cơ chế thi trờng trong công cuộc xây dựng nhà
nớc pháp quyền xã hội chủ nghĩa Việt Nam là một cơ quan mới, trớc đó cha có
một tổ chức tiền thân , cha có một tiền lệ trong cơ cấu tổ chức bộ máy nhà nớc nên
trong buổi đầu kiểm toán nhà nơc không gặp ít khó khăn từ cơ sở vật chất kỹ
thuật, tổ chức con ngời đến công tác chuyên môn, cơ sở pháp lý cho hoạt động .
Trên cơ sở điều lệ tổ chức và hoạt động của kiểm toán nhà nớc, đến nay bộ máy tổ
chức của ngành đã đi vào thế ổn định và tiếp tục phát triển, từ chỗ ban đầu (1994)
chỉ có hơn 30 ngời đến nay kiểm toán nhà nớc có hơn 500 cán bộ công nhân viên,
trongg đó hơn 400 ngời là kiểm toán viên. Tuy còn thiếu nhiều so với nhiệm vụ
lâu dài của ngành nhng số cán bộ hiện có đã đáp ứng đợc nhiệm vụ trong giai
đoạn đầu thành lập.
Nhìn chung đội ngũ cán bộ đều đợc đào tạo có hệ thống, số tốt nghiệp trở
nên 88%, riêng kiểm toán viên 100% đều đã tốt nghiệp đại học chuyên ngành tài
quả của hoạt động kiểm toán. Chất lợng kiểm toán đợc thể hiện bằng việc đa ra lời
nhận xét đúng đắn và trung thực hợp lý, hợp pháp các thông tin đợc kiểm toán
nhằm phục vụ cho công tác quản lý và điều hành ngân sách Nhà nớc của các cấp
chính quyền, các doanh nghiệp quản trị doanh nghiệp đối với các nhà quản lý, các
hoạt động đầu t tài chính và các quan hệ giao dịch kinh tế khác.
Hiện nay chúng ta đang xây dựng một nền kinh tế hỗn hợp nhiều thành
phần vận hành theo cơ chế thị trờng có sự quản lý của Nhà nớc theo định hớng xã
hội chủ nghĩa. Vai trò quản lý của Nhà nớc giữ đúng định hớng phát triển của nền
kinh tế theo mục tiêu quan điểm và đờng lối của đảng, phát huy nhiều mặt tích
cực, đồng thời hạn chế đến mức thấp nhất những tác động tiêu cực vốn có của cơ
chế thị trờng. Trong những năm qua, nền kinh tế nớc ta đã thoát ra khỏi khủng
hoảng và đạt đợc nhiều thành tựu đáng kể.
Tuy nhiên, những mặt trái của cơ chế thị trờng cũng ngày càng bộc lộ rõ nét
và gây ảnh hởng không nhỏ, thâm chí có một số biểu hiện đáng lo ngại về kinh tế -
xã hội. Mặc dù, chúng ta có nhiều cố gắng ngăn chặn và xử lý song tình trạng
buôn lậu, tham nhũng, hoạt động kinh doanh trái pháp luật, trốn thuế, gây thất
thoát ngân sách và tài sản Nhà nớc ngày càng lớn và phổ biến ở nhiều nơi.
Nguyên nhân của tình trạng trên có nhiều nguyên nhân:
- Đó là, khi đi vào kinh tế thị trờng chúng ta quá chậm và cha tập trung
đúng mức cần thiết cho việc hình thành và tăng năng lực hệ thống kiểm toán. bao
gồm, kiểm toán Nhà nớc , kiểm toán độc lập và kiểm toán nội bộ ở các đơn vị kinh
tế cơ sở, trớc hết là doanh nghiệp Nhà nớc. Qua kinh nghiệm thực tế cho chúng ta
thấy, ở các nớc có nền kinh tế thị trờng phát triển đều cần có hệ thống kiểm toán
mạnh. Có thể nói đây là một công cụ đắc lực không thể thiếu đợc để quản lý kinh
tế của mỗi quốc gia. Hơn nữa, ở nớc ta cho đến nay hệ thống đó mới hoạt động
theo những văn bản pháp quy dới luật cho nên cơ sở và tính pháp lý còn rất hạn
chế. Mặc dù, trong 5 năm qua đã có nhiều cố gắng, song đến nay hệ thống kiểm
toán Nhà nớc mới có khoảng 450 kiểm toán viên, trình độ quản lý Nhà nớc, quản