MỤC LỤC A. LỜI MỞ ĐẦU
Chủ tịch Hồ Chí Minh – danh nhân văn hóa thế giới, vị lãnh tụ vĩ đại
của dân tộc Việt Nam. Người là tấm gương sáng về tinh thần cách mạng, chủ
nghĩa dân tộc thời đại, ý chí kiên cường, bất khuất; cả cuộc đời Người dành
toàn tâm toàn ý cống hiến cho Đảng, cho nhân dân và cho cách mạng. Người
tận tụy hy sinh suốt đời phấn đấu vì sự nghiệp giải phóng giai cấp, giải phóng
dân tộc, giải phóng con người; vì độc lập, tự do, ấm no, hạnh phúc cho dân
tộc và vì chủ nghĩa xã hội cộng sản chân chính.
2
Hồ Chí Minh là một trong những người tham gia thành lập Đảng Cộng
Sản Pháp năm 1920; là người sáng lập Đảng Cộng Sản Việt Nam đầu năm
1930; là cán bộ của Ban Phương Đông Quốc tế Cộng sản. Hồ Chí Minh là
lãnh tụ của Đảng Cộng Sản Việt Nam, suốt cả cuộc đời chăm lo lãnh đạo, rèn
luyện Đảng, đồng thời là một chiến sĩ kiên cường của phong trào cộng sản và
công nhân quốc tế.
Theo quan niệm của Hồ Chí Minh, xây dựng, chỉnh đốn Đảng gắn liền
với sự tồn tại của Đảng; còn Đảng, còn hoạt động, còn cần phải tổ chức xây
dựng, chỉnh đốn. Trong quá trình xây dựng Đảng, công tác cán bộ là một
trong những công tác chiếm vị trí quan trọng hàng đầu, có vai trò quyết định
thành công tới toàn bộ công tác xây dựng lực lượng cách mạng của Đảng.
Khi nào, nơi nào làm tốt công tác cán bộ thì khi đó, nơi đó cách mạng sẽ có
nhiều thuận lợi và giành được thắng lợi, và ngược lại. Trong hoạt động cách
mạng, Hồ Chí Minh luôn luôn chú trọng đến việc xây dựng đội ngũ cán bộ để
có đủ sức mạnh hoàn thành sự nghiệp vẻ vang của Đảng. Tư tưởng Hồ Chí
Minh về cán bộ và công tác cán bộ có ý nghĩa to lớn đối với sự nghiệp cách
mạng Việt Nam.
Để hiểu hơn tấm gương đạo đức cách mạng Hồ Chí Minh và đặc biệt

đức, năng lực công tác của cán bộ, đảng viên, đáp ứng yêu cầu ngày càng cao
của cách mạng. Về lý luận, tác phẩm là sự phát triển và vận dụng sáng tạo
5
các quan điểm của chủ nghĩa Mác - Lênin về xây dựng chính Đảng kiểu mới
của giai cấp công nhân ở một nước vốn là thuộc địa, nửa phong kiến giành
độc lập tự do và đi lên chủ nghĩa xã hội. Về thực tiễn, tác phẩm là sự chỉ dẫn
cho hành động của Đảng ta trong quá trình kháng chiến và kiến quốc đến
thành công. Từ khi ra đời cho đến nay, tác phẩm đã trở nên quan trọng và cần
thiết đối với việc xây dựng Đảng ta thành một Đảng chân chính cách mạng.
Từ khi ra đời đến nay, tác phẩm: “Sửa đổi lối làm việc” luôn là văn
kiện quan trọng về xây dựng Đảng. Được viết cách đây hơn 50 năm, nhưng
đến nay nội dung, tư tưởng tác phẩm vẫn giữ nguyên giá trị, là một trong
những tài liệu phục vụ cho việc học tập và làm theo tấm gương đạo đức Hồ
Chí Minh.
II. Quan điểm của Hồ Chí Minh về công tác cán bộ trong tác phẩm
“Sửa đổi lối làm việc”
Cả cuộc đời của Hồ Chí Minh - kể từ khi bước chân ra đi tìm đường
cứu nước tới khi viết những dòng Di chúc cuối cùng – tất cả đều toát lên một
tư tưởng vĩ đại: vì nhân dân. Nhân dân trong tâm hồn Bác như một nỗi
thương cảm, nỗi day dứt, như mục tiêu sống của mình. Nhân dân Việt Nam
có lịch sử lâu dài nghìn năm, trong đó có thời gian dài với thân phận đau khổ
và “lép vế”. Bác đã thấu hiểu sâu sắc nỗi khổ đau, sự bất hạnh và thân phận
“lép vế” của một dân tộc bị “giặc đói, giặc dốt, giặc ngoại xâm” hoành hành.
Cuộc cách mạng mà Bác và Đảng lãnh đạo chính là vì độc lập tự do cho Tổ
quốc, vì dân chủ và hạnh phúc cho nhân dân. Xuất phát từ tình cảm đó mà
trong “Sửa đổi lối làm việc” Bác đặt vấn đề cho những người phục vụ nhân
dân, “người lãnh đạo là người đầy tớ của nhân dân” phải có phẩm chất và
đạo đức cách mạng. Bác yêu cầu những cán bộ cách mạng phải trung thành
tuyệt đối với lý tưởng và mục tiêu của Đảng là suốt đời rèn luyện đạo đức
6

“Lúc dùng cán bộ, nhiều người phạm vào những chứng bệnh sau đây:
-Ham dùng người bà con, anh em quen biết, bầu bạn, cho họ là chắc chắn hơn
người ngoài.
- Ham dùng những kẻ khéo nịnh hót mình mà chán ghét những người chính
trực.
- Ham dùng những người tính tình hợp với mình mà tránh những người tính
tình không hợp với mình.
Vì những căn bệnh đó, kết quả là những người kia làm bậy mình cũng
cứ bao dung, che chở, bảo vệ, khiến cho chúng ngày càng hư hỏng. Đối với
những người chính trực thì bới lông tìm vết để trả thù. Thời gian gần đây
những bệnh này đã phát triển thành bệnh tham nhũng, bệnh quan liêu, bệnh
xa hoa lãng phí, bệnh vô cảm trước nỗi khổ của dân Thời gian gần đây những
bệnh này đã phát triển thành bệnh tham nhũng, bệnh quan liêu, bệnh xa hoa
lãng phí, bệnh vô cảm trước nỗi khổ của dân . Nhiều loại hình tổ chức cơ sở
đảng còn lúng túng trong hoạt động. Không ít cơ sở đảng sinh hoạt đảng và
quản lý đảng viên lỏng lẻo, nội dung sinh hoạt nghèo nàn, tự phê bình và phê
bình yếu, xuê xoa, dĩ hoà vi quý, thậm chí tê liệt, mất sức chiến đấu.
Những khuyết điểm, yếu kém trong công tác cán bộ đã tồn tại từ lâu
chậm được khắc phục, nhất là việc giáo dục, rèn luyện cán bộ về tư tưởng,
đạo đức, thực hành dân chủ và chế độ trách nhiệm trong công tác. Tư tưởng
cá nhân, cục bộ, nể nang, né tránh trong công tác cán bộ còn nặng ở không ít
cấp uỷ; chậm khắc phục những biểu hiện mất dân chủ, độc đoán, cơ hội, hẫng
hụt cán bộ ở nhiều lĩnh vực, địa bàn, vị trí trọng yếu.
8
Tình trạng suy thoái, biến chất ở một bộ phận cán bộ, đảng viên đã ảnh
hưởng lớn đến uy tín, thanh danh của Đảng. Đây thực sự là nguy cơ “tự diễn
biến" không thể coi thường.
2. Những giải pháp Người đưa ra.
Trong tác phẩm “Sửa đổi lối làm việc”, Người phê bình những khuyết
điểm, yếu kém trong công tác cán bộ, đồng thời đề ra những quan điểm và

nhân tài và tìm nhân tài mới. Phải cất nhắc cán bộ cho đúng; cán bộ phải
được tập thể tin cậy, lại bố trí đúng ngành nghề đào tạo, huấn luyện. Một
trong những vấn đề Hồ Chí Minh đặc biệt quan tâm, đó là đặt đúng người vào
đúng công việc thích hợp: Phải khéo dùng cán bộ. Chúng ta phải biết tùy tài
mà dùng người. Phải phân phối cán bộ cho đúng. Phải dùng người đúng chỗ,
đúng việc.
Khi đã đặt cán bộ thích hợp với công việc, cần tiếp tục giúp họ có điều
kiện hoàn thành công việc một cách có hiệu quả: luôn luôn dùng lòng thân ái
mà giúp đỡ, giúp họ sửa chữa những chỗ sai lầm; khen ngợi họ lúc làm được
việc tốt, và phải luôn kiểm soát cán bộ, giữ gìn cán bộ. Người nhấn mạnh, đối
với công tác cán bộ của Đảng ta, việc xây dựng quy hoạch, đào tạo, bồi
dưỡng, cất nhắc và kiểm tra cán bộ là một quy trình liên hoàn và liên tục, yêu
cầu thực hiện nghiêm túc, triệt để. Cán bộ được đề bạt phải dựa vào cả quá
trình tu dưỡng, rèn luyện, phấn đấu. Sau khi nhận chức trách, lại tiếp tục
được tổ chức quan tâm theo dõi, giúp đỡ, kiểm tra. Có như vậy, công tác cán
bộ của Đảng mới đem lại hiệu quả thiết thực cho sự nghiệp cách mạng.
2.3. Xây dựng cơ chế làm việc cho cán bộ.
Chủ tịch Hồ Chí Minh chỉ ra có năm cách:
- Thứ nhất là chỉ đạo - tạo điều kiện cho họ làm, thử cho họ phụ trách, dù sai
10
lầm chút ít cũng không sợ. Nhưng phải luôn luôn tùy hoàn cảnh mà hướng
dẫn cho họ phương hướng, cách thức công tác để phát triển năng lực và sáng
kiến.
- Thứ hai là luôn bồi dưỡng cán bộ, nâng cao tư tưởng, trình độ lý luận và
cách làm việc cho họ. Việc đào tạo và sử dụng hợp lý đối với cán bộ có khéo,
có đúng thì mới thực hiện được nguyên tắc vấn đề cán bộ quyết định mọi
công việc.
- Thứ ba là thường xuyên kiểm tra để giúp họ rút kinh nghiệm, sửa chữa
khuyết điểm, phát triển ưu điểm.
- Thứ tư là khi họ sai lầm thì dùng cách thuyết phục giúp họ sửa chữa, cải

như thế rất có hại”. Người phê phán “thường chúng ta không biết tuỳ tài mà
dùng người”, “thợ rèn thì bảo đi đóng tủ, thợ mộc thì bảo đi rèn dao, thành
thử hai người đều lúng túng”. Người chỉ ra tác dụng của việc bố trí sử dụng
đúng người, đúng việc “nếu biết tùy tài mà dùng người” thì sẽ thành công.
Song song với việc chỉ ra tầm quan trọng của việc sử dụng đúng người, đúng
việc, đúng chỗ, Chủ tịch Hồ Chí Minh còn chỉ rõ: Cân nhắc và khéo dùng cán
bộ, dùng đúng cán bộ là trách nhiệm của các cấp lãnh đạo, bởi vì không đánh
giá, sử dụng đúng cán bộ sẽ dẫn đến sự lãng phí nhân tài là sự lãng phí lớn
nhất của đất nước. “Lãnh đạo khéo thì tài nhỏ có thể hoá ra tài to. Lãnh đạo
không khéo thì tài to hoá ra tài nhỏ”, “ cân nhắc cán bộ, phải vì công tác tài
năng, vì cổ động cho đồng chí khác thêm hăng hái. Như thế công việc nhất
định chạy”, “ nếu vì lòng yêu ghét, vì thân thích, vì nể nang nhất định không
ai phục, mà gây nên mối lôi thôi trong Đảng. Như thế có tội với Đảng, có tội
với đồng bào”.
2.4.2. Phải có gan cất nhắc cán bộ.
12
Phải vì công tác, tài năng, vì cổ động cho đồng chí khác thêm hăng hái.
Như thế, công việc nhất định chạy. Nếu vì lòng yêu ghét, vì thân thích, vì nể
nang, nhất định không ai phục, mà gây nên mối lôi thôi trong Đảng. Như thế
là có tội với Đảng, có tội với đồng bào. Trước khi cất nhắc cán bộ, phải nhận
xét rõ ràng, phải căn cứ vào kết quả công việc họ làm, cách nói, cách viết và
cách sinh hoạt của họ, v.v…
2.4.3. Thương yêu cán bộ.
Đảng phải thương yêu cán bộ nhưng thương yêu không phải là vỗ về,
nuông chiều, phó mặc, mà “thương yêu là giúp họ học tập thêm, tiến bộ
thêm”, là “hễ thấy khuyết điểm là giúp họ sữa chữa ngay để vun trồng cái
thói có gan phụ trách, cả gan làm việc của họ”. Theo Người thương yêu cán
bộ chính là ở thái độ thưởng phạt công minh, có thành tích thì khen, có
khuyết điểm phải phạt. Người nhấn mạnh nhiều lần “Người đời ai cũng có
chỗ tốt và chỗ xấu”, “ai cũng có khuyết điểm”, “ có làm việc thì có sai lầm”.

chữa sai lầm, khuyết điểm, đó là điều bất bình thường. Người khẳng định:
“Một Đảng mà giấu giếm khuyết điểm của mình là một Đảng hỏng. Một
Đảng có gan thừa nhận khuyết điểm của mình, vạch rõ những cái đó, vì đâu
mà có khuyết điểm đó, xét rõ hoàn cảnh sinh ra khuyết điểm đó, rồi tìm kiếm
mọi cách để sửa chữa khuyết điểm đó. Như thế là một Đảng tiến bộ, mạnh
dạn, chắc chắn, chân chính”. Hồ Chí Minh cho rằng: khuyết điểm cũng như
chứng bệnh. Phê bình thì giống như uống thuốc. Nếu sợ phê bình thì cũng
khác nào là có bệnh mà giấu bệnh, không dám uống thuốc. Như vậy thì bệnh
tình lại càng nặng thêm, không chết “cũng la lết quả dưa ”. Do vậy, đối với
đảng viên, cán bộ mà “nể nang không phê bình, để cho đồng chí mình cứ sa
vào lầm lỗi, đến nỗi hỏng việc. Thế thì khác nào thấy đồng chí mình ốm, mà
không chữa cho họ. Nể nang mình, không dám tự phê bình, để cho khuyết
điểm của mình chứa chất lại. Thế thì khác nào mình tự bỏ thuốc độc cho
mình”.
14
Đối với cán bộ sai lầm, chúng ta không sợ có sai lầm và khuyết điểm,
chỉ sợ không chịu cố gắng sửa chữa sai lầm và khuyết điểm.Và càng sợ,
những người lãnh đạo sẽ không biết tìm đúng cách để giúp cán bộ sửa chữa
sai lầm và khuyết điểm. Sự sửa chữa khuyết điểm, một phần cố nhiên là trách
nhiệm của cán bộ đó, nhưng cũng một phần trách nhiệm của người lãnh đạo.
Sửa chữa sai lầm cố nhiên cần dùng cách thuyết phục, giải thích, cảm hóa,
dạy bảo. Song, không phải tuyệt nhiên không dùng xử phạt. Nếu không xử
phạt, thì sẽ mất cả kỷ luật, thì sẽ mở đường cho bọn cố ý phá hoại. Vì vậy,
phê bình cho đúng, chẳng những không làm giảm uy tín của cán bộ, của
Đảng, mà còn làm cho sự lãnh đạo mạnh mẽ hơn, thiết thực hơn, do đó mà uy
tín và thể diện càng tăng thêm.
III. Vận dụng tư tưởng Hồ Chí Minh trong công tác cán bộ trong giai
đoạn hiện nay.
Thực tiễn đời sống chính trị cho thấy, trong cấu trúc của hệ thống quyền
lực, người và tổ chức chính trị càng cao, tác động tích cực hoặc tiêu cực của

thị trường dẫn đến tình trạng suy thoái về tư tưởng, đạo đức, lối sống, bệnh
cơ hội, chủ nghĩa cá nhân, thực dụng, quan liêu, tham nhũng, lãng phí, thiếu
trách nhiệm, thiếu tự giác rèn luyện, phấn đấu, thiếu tinh thần đồng chí trong
một bộ phận không nhỏ cán bộ diễn ra nghiêm trọng và ngày càng có xu
hướng gia tăng rất đáng lo ngại nhưng chúng ta chậm có giải pháp hữu hiệu
để ngăn chặn và kịp thời xử lý, điều đó đã làm giảm lòng tin của nhân dân đối
với Đảng, với chế độ. Ngoài ra, chất lượng đội ngũ cán bộ còn nhiều mặt yếu
kém; cơ cấu đội ngũ cán bộ mất cân đối, thiếu đồng bộ, chưa hợp lý; thiếu
cán bộ lãnh đạo quản lý giỏi, cán bộ đầu ngành, cán bộ có trình độ cao, có
16
khả năng dự báo, xử lý tốt những vấn đề phức tạp nảy sinh; việc thực hiện
chiến lược cán bộ mới chỉ tập trung nhiều vào đối tượng cán bộ lãnh đạo
quản lý, chưa chú ý đúng mức, toàn diện đến các đối tượng cán bộ khác…
Về công tác cán bộ: Qua tổng kết công tác cán bộ của các địa phương, ban,
ngành và trong cả nước cho thấy, công tác này đã có nhiều chuyển biến tích
cực: công tác cán bộ bám sát nhiệm vụ chính trị, thể chế hóa, cụ thể hóa
được nhiều chủ trương, quan điểm, giải pháp lớn đề ra trong chiến lược cán
bộ; nguyên tắc Đảng thống nhất lãnh đạo công tác cán bộ và quản lý đội ngũ
cán bộ, đồng thời phát huy trách nhiệm của các tổ chức trong hệ thống chính
trị về công tác cán bộ được giữ vững; Dân chủ, công khai trong cách đánh
giá cán bộ, đánh giá cán bộ không đơn thuần chỉ căn cứ vào quá trình công
tác, trình độ học vấn, thành phần lý lịch, mà đã chú trọng hơn về tiêu chuẩn
cán bộ, nhất là về phẩm chất chính trị, đạo đức, kiến thức, năng lực, lấy hiệu
quả thực hiện chức trách, nhiệm vụ được giao trong điều kiện công tác cụ thể
làm thước đo chủ yếu.
Mặc dù công tác cán bộ của Đảng ta trong những năm qua đạt được
một số thành tựu đáng khích lệ nhưng nó vẫn còn bộc lộ nhiều khuyết điểm,
yếu kém. Đại hội Đảng toàn quốc lần X cũng nêu rõ: "Nhiều khuyết điểm,
yếu kém trong công tác cán bộ chậm được khắc phục chậm đổi mới cơ chế,
phương pháp và quy trình đánh giá, bổ nhiệm, miễn nhiệm, từ chức đối với

thậm chí còn bị vùi dập…
KẾT LUẬN
18
Trong lịch sử đấu tranh dựng nước và giữ nước, ông cha ta đã ý thức rõ
việc dùng người là quốc sách. Nó không phải là nguyên nhân duy nhất nhưng
có tác dụng trực tiếp đến sự tồn vong của quốc gia, sự trường tồn và phát
triển của dân tộc. Phát huy truyền thống và phương sách dùng người của ông
cha ta để lại, từ khi ra đời đến nay, Đảng ta đặc biệt quan tâm đến vấn đề cán
bộ, coi cán bộ là nhân tố quyết định sự thành bại của cách mạng. Chủ tịch Hồ
Chí Minh và Đảng ta đã dày công đào tạo, huấn luyện xây dựng được một đội
ngũ cán bộ trung thành với Tổ quốc và dân tộc, tận tuỵ kiên cường hoàn
thành xuất sắc nhiệm vụ qua các thời kỳ. Chủ tịch Hồ Chí Minh nói: “Vì lợi
ích 10 năm thì phải trồng cây, vì lợi ích trăm năm thì phải trồng người”. Tư
tưởng của Người về cán bộ và sử dụng cán bộ là những di sản vô giá.
Tư tưởng của Chủ tịch Hồ Chí Minh về cán bộ và công tác cán bộ là
kết tinh truyền thống dùng người của ông cha ta trong lịch sử, là đỉnh cao của
“nghệ thuật” hay “phương sách” dùng người - bí quyết thành công của sự
nghiệp Cách mạng. Đó là tư tưởng vĩ đại đầy tính nhân văn và khoa học.
Ngày nay, những tư tưởng đó đã trở thành những bài học, những nguyên tắc
trong công tác cán bộ của Đảng. Nhờ đó mà Đảng và Chủ tịch Hồ Chí Minh
đã tập hợp được hiền tài, đã thu hút được các nhân sỹ yêu nước, đã thu hút
được tất cả các lực lượng đoàn kết xung quanh Đảng, đưa đến thành công của
cách mạng Tháng Tám vĩ đại, thắng lợi Điện Biên chấn động địa cầu, đại
thắng Mùa xuân 1975 hào hùng và cả nước vững bước đi lên CNXH.
Tư tưởng Hồ Chí Minh về cán bộ và công tác cán bộ luôn giữ vai trò,
vị trí trọng yếu, cấp thiết, là “cái gốc” và “công việc gốc” của Đảng qua các
thời kỳ cách mạng. Tư tưởng Hồ Chí Minh về cán bộ và công tác cán bộ là
sợi chỉ đỏ xuyên suốt cuộc đời người cán bộ và những người làm công tác
cán bộ. Đặc biệt, trong điều kiện hiện nay khi mà đội ngũ cán bộ nước ta có
bước trưởng thành và tiến bộ về nhiều mặt, cùng với đó Đảng và Nhà nước

Trung ương Khoá X, Nxb Chính trị Quốc gia, Hà Nội, 2009, tr.241.
21