1
ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI
VIỆN ĐẢM BẢO CHẤT LƢỢNG GIÁO DỤC Lê Thị Hạnh
ẢNH HƢỞNG CỦA PHƢƠNG PHÁP GIẢNG DẠY
ĐẾN ĐỘNG LỰC HỌC TIẾNG ANH CỦA SINH VIÊN
NĂM THỨ NHẤT-KHỐI NGÀNH KINH TẾ ĐẠI HỌC VĂN LANG Chuyên ngành: Đo lƣờng và đánh giá trong giáo dục
(Chuyên ngành đào tạo thí điểm)
LUẬN VĂN THẠC SĨ
1.2. Động lực học tập nói chung và động lực học tiếng Anh 26
1.3. Mối liên hệ giữa phƣơng pháp giảng dạy và động lực học tập ngƣời học 28
Chƣơng 2: MÔ HÌNH LÝ THUYẾT 30
Chƣơng 3: PHƢƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU 36
3.1. Phƣơng pháp tiếp cận nghiên cứu 37
3.1.1. Tổng thể 37
3.1.2. Kích thƣớc mẫu và các thức chọn mẫu 38
3.1.3. Mô tả mẫu 44
3.1.4. Phân tích dữ liệu 45
3.1.5. Công cụ thu thập dữ diệu 45
3.2. Quy trình nghiên cứu 49
Chƣơng 4: KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU 52
2
4.1. Kết quả nghiên cứu 52
4.1.1 Phƣơng pháp giảng dạy và hành vi học tiếng Anh tại lớp 52
4.1.2. Phƣơng pháp giảng dạy và hành vi học tiếng Anh ngoài lớp học 56
4.1.3. Phƣơng pháp giảng dạy và thái độ học tiếng Anh 59
4.2. Thảo luận kết quả nghiên cứu 64
KẾT LUẬN 68
1. Kết luận 68
2. Hạn chế của nghiên cứu 68
TÀI LIỆU THAM KHẢO 70
A. Tài liệu tiếng Việt 70
B. Tài liệu tiếng Anh 71
PHỤ LỤC 74
Phụ lục 1: Báo cáo khảo sát sơ khởi-khảo sát giáo viên và phỏng vấn nhóm sinh viên 74
Phụ lục 2: Bảng hỏi khảo sát giáo viên bộ môn tiếng Anh-khối ngành kinh tế về phƣơng pháp
giảng dạy cho khảo sát sơ khởi 83
Phụ lục 3: Bảng hỏi phỏng vấn nhóm nhỏ sinh viên-khối ngành kinh tế cho khảo sát sơ khởi 91
Bảng 3.1: Tiêu chuẩn chọn GV tham gia nghiên cứu 44
Bảng 3.2: Tỉ lệ phân bố SV theo trình độ và nhóm GV trên dân số 46
Bảng 3.3: Tỉ lệ phân bố SV theo trình độ và nhóm GV trên mẫu 47
Bảng 4.1: So sánh hành vi học TA tại lớp giữa 2 nhóm SV 57
Bảng 4.2: So sánh hành vi học TA ngoài lớp học giữa 2 nhóm SV 60
Bảng 4.3: So sánh thái độ học TA giữa 2 nhóm SV 63
5
DANH MỤC CÁC BIỂU ĐỒ
Biểu đồ 1.1: Mô hình giảng dạy lấy người học làm trung tâm 25
Biểu đồ 1.2: Quy trình của mô hình Nghiên cứu hành động 26
Biểu đồ 2.1: Mô hình ARCS về thiết kế động lực 36
Biểu đồ 4.1: So sánh hành vi học TA tại lớp giữa 2 nhóm SV 58
Biểu đồ 4.2: So sánh hành vi học TA ngoài lớp học giữa 2 nhóm SV 61
Bảng 4.4: Tóm tắt kết quả nghiên cứu 65
tiếng Anh của sinh viên sau khi ra trƣờng nhìn chung vẫn chƣa tốt. Tạp chí
Nhà Quản Lý (26.03.2006) cho biết chỉ có 40% sinh viên nƣớc ta có thái độ
tích cực đối với việc học, phần còn lại học chỉ để học chứ thật sự không đầu
tƣ vào đó. Một trong những nguyên nhân góp phần vào tình trạng này là động
lực học tập của ngƣời học chƣa cao.
Trong lĩnh vực giảng dạy tiếng Anh, Kiều Văn Thịnh (2000) cho rằng
“mọi phƣơng pháp giảng dạy cho dù tân kỳ nhƣ thế nào mà cung cách ngƣời
học ù lì, tất cả sẽ không thay đổi. Ngƣời học không tự buộc mình phải học thì
các phƣơng pháp giảng dạy có liên tục cải tiến cũng chỉ là món đồ chơi cầu
kỳ, đắc tiền, vô tác dụng.” Điều này cũng tƣơng tự nhƣ cải tiến phƣơng pháp
mà không dựa trên những quy luật về tâm lý học tập của ngƣời học thì chắc
chắn thất bại. Slavin (2008) khẳng định “một trong những thành phần có tính
then chốt nhất trong việc học là động lực học tập…mọi sinh viên đều có động
lực học tập”. Các quốc gia có nền giáo dục phát triển rất quan tâm đến động
lực học tập ngƣời học. Vấn đề này đã đƣợc nghiên cứu rất nhiều, hình thành
nên một hệ thống lý thuyết vững chắc và ứng dụng vào giảng dạy từ lâu trên
thế giới nhƣ các thuyết Học tập hành vi (Behavioral Learning Theory), thuyết
nhu cầu của Maslow, thuyết Quy kết (Attribution Theory), thuyết Kỳ vọng
(Expectancy Theory)… Các thuyết này cung cấp những thông tin: giáo viên
có thể tạo nên sự khác biệt rất lớn ở động lực học tập ngƣời học và động lực
học tập đóng vai trò quyết định chất lƣợng học tập. Động lực học tập tạo nên
một nguồn sức mạnh, một nguồn năng lƣợng mạnh mẽ khiến chủ thể hành
động và duy trì hành động để đạt đƣợc kết quả. Nhiều nhà khoa học nhận định
rằng học sinh chịu học hay không liên quan rất nhiều đến động lực học tập.
Nếu ngƣời học có động lực, chất lƣợng học tập sẽ vƣợt trội. Theo Slavin
(2008), một trong những yếu tố làm tăng động lực của ngƣời học là phƣơng
pháp giảng dạy của giáo viên.
8
giúp ngƣời học thiết lập những mục tiêu của chính mình, cung cấp những
phản hồi rõ ràng, tức thời và thƣờng xuyên…
Trong lĩnh vực giảng dạy tiếng Anh, phƣơng pháp giảng dạy đặc biệt có
những tác động mạnh mẽ đến chất lƣợng học tập, nhất là đối với đặc điểm
sinh viên Việt Nam “có những phẩm chất gây trở ngại cho việc học ngôn ngữ
nhƣ nhút nhát, thụ động, không thích cộng tác với bạn bè, tính tự giác học tập
và năng động chƣa cao… (Nguyễn Thị Thuý Hồng, 2009). Nguyễn Thị Thuý
Hồng (2009) đề xuất phƣơng pháp giảng dạy tiếng Anh phải thay đổi theo
hƣớng cho sinh viên thực hành theo nhóm, theo cặp, xen kẽ các trò chơi trong
các giờ giảng, thiết kế các bài tập theo hƣớng tạo tính chủ động sáng
tạo…nhằm khắc phục những trở ngại trên. Nhƣ vậy, phƣơng pháp giảng dạy
nói chung, phƣơng pháp dạy tiếng Anh nói riêng, đóng vai trò lớn trong việc
thúc đẩy động lực học tập, từ đó làm thay đổi hiệu quả học tập tiếng Anh của
ngƣời học. Cần phải chú trọng và quan tâm đến phƣơng pháp giảng dạy, thay
đổi phƣơng pháp giảng dạy dựa trên những quy luật động lực học tập của
ngƣời học là yếu tố then chốt.
Trƣờng đại học Văn Lang là một trong những trƣờng đại học lớn, có
trên 10.000 sinh viên, đào tạo nhiều ngành nghề quan trọng, góp phần nâng
cao trình độ dân trí, đào tạo nguồn lao động đa dạng và cần thiết cho đất
nƣớc. Nguồn nhân lực do Văn Lang đào tạo là một trong những nguồn lao
động tri thức trẻ quan trọng của đất nƣớc. Trong bối cảnh chung, việc giảng
dạy tiếng Anh tại trƣờng cũng còn nhiều vấn đề chủ quan cũng nhƣ khách
quan nhƣ từ cơ sở vật chất, phƣơng pháp giảng dạy của giáo viên, đặc điểm
của sinh viên…Chất lƣợng giảng dạy tiếng Anh chƣa đồng đều, có giáo viên
dạy hay nhiệt tình nhƣng cũng có giáo viên dạy chƣa tốt và thụ động. Nhiều
10
sinh viên rụt rè, nhút nhát không tích cực tham gia vào việc học. Chất lƣợng
đƣợc tiến hành nhằm tìm hiểu mối quan hệ giữa phƣơng pháp giảng dạy và
động lực học tiếng Anh, góp phần nâng cao chất lƣợng giáo dục.
2. Mục tiêu nghiên cứu của đề tài
Nghiên cứu này nhằm tìm hiểu ảnh hƣởng của phƣơng pháp giảng dạy
tiếng Anh của giáo viên đến động lực học tiếng Anh của sinh viên năm nhất-
khối ngành kinh tế tại trƣờng đại học Văn Lang.
3. Ý nghĩa của nghiên cứu
Nghiên cứu cung cấp thông tin về hoạt động giảng dạy và học tập
tiếng Anh của sinh viên năm nhất tại đại học Văn Lang, góp phần cải tiến chất
lƣợng giảng dạy và học tập tiếng Anh nói chung và tại trƣờng Văn Lang nói
riêng.
Giáo viên tiếng Anh có thể tham khảo kết quả nghiên cứu này phục vụ
cho công tác giảng dạy, chọn lựa các hoạt động phù hợp nhằm giúp sinh viên
học tập tốt hơn.
Các nhà quản lý giáo dục có thể tham khảo kết quả nghiên cứu này
nhằm đƣa ra quyết định khuyến khích, hỗ trợ hoạt động giảng dạy nào của
giáo viên.
Nghiên cứu gợi mở những hƣớng nghiên cứu sâu hơn trong lĩnh vực
này.
4. Định nghĩa phƣơng pháp giảng dạy và động lực học tập
12
bên trong hoặc bên ngoài lớp học hỗ trợ đắc lực cho việc học tiếng Anh. Đó
là những hành vi nhƣ đi học đúng giờ, có mặt ở lớp học thƣờng xuyên, ghi
chép bài học đầy đủ, lắng nghe giáo viên giảng bài, làm bài tập/chuẩn bị bài
trƣớc khi đến lớp, nghiên cứu thêm tài liệu tham khảo ngoài sách giáo khoa,
ôn lại bài lúc có thời gian rãnh, tham gia câu lạc bộ tiếng Anh, nghe
nhạc/xem TV/xem phim tiếng Anh, đầu tƣ nhiều thời gian học tiếng Anh, tiếp
thu bài tốt, tập trung cao vào học tiếng Anh, muốn tranh luận về bài học, phát
biểu ý kiến trong lớp, tham gia thảo luận nhóm/thuyết trình/trò chơi, thảo
luận thêm với giáo viên/bạn bè nếu có điều chƣa hiểu, nghĩ về bài học/bài
giảng môn Anh văn ở ngoài lớp học, thái độ thích đến lớp, nuối tiếc nếu mất
giờ học, thích môn học tiếng Anh Mức độ sinh viên thực hiện các hành vi
và thái độ trên đƣợc xem xét để xác định động lực học tiếng Anh của họ nhƣ
thế nào.
5. Câu hỏi nghiên cứu
Nghiên cứu này khảo sát thông tin từ giáo viên và sinh viên nhằm trả
lời câu hỏi nghiên cứu: Phƣơng pháp giảng dạy ảnh hƣởng nhƣ thế nào đến
động lực học tập tiếng Anh của sinh viên năm nhất-khối ngành kinh tế đại học
Văn Lang?
5.1. Phƣơng pháp giảng dạy ảnh hƣởng nhƣ thế nào đến hành vi học
tập tiếng Anh của sinh viên tại lớp?
5.2 Phƣơng pháp giảng dạy ảnh hƣởng nhƣ thế nào đến hành vi học
tập tiếng Anh của sinh viên ngoài lớp học?
14
5.3 Phƣơng pháp giảng dạy ảnh hƣởng nhƣ thế nào đến thái độ học tập
tiếng Anh của sinh viên?
trình học tiếng Anh thông qua khảo sát ý kiến ngƣời học.
8. Khách thể, đối tƣợng nghiên cứu
8.1. Khách thể nghiên cứu
6 giáo viên nữ dạy môn tiếng Anh dành cho sinh viên năm nhất
khối ngành kinh tế ở cơ sở 2 tại trƣờng đại học Văn Lang.
Và sinh viên năm nhất (khoá K15) học khối ngành kinh tế tại
trƣờng đại học Văn Lang.
8.2. Đối tƣợng nghiên cứu
Mối liên hệ giữa phƣơng pháp giảng dạy tiếng Anh của giáo viên
và động lực học tiếng Anh của sinh viên năm nhất-khối ngành
kinh tế-đại học Văn Lang.
9. Địa điểm và bối cảnh nghiên cứu
Nghiên cứu đƣợc thực hiện tại trƣờng đại học Văn Lang ở thành phố
Hồ Chí Minh. Trƣờng thành lập vào năm 1995, thuộc loại trƣờng đại học đa
ngành và không thuộc sở hữu nhà nƣớc. Trƣờng “cung cấp…những dịch vụ
về đào tạo và nghiên cứu khoa học trong các lĩnh vực kỹ thuật - công nghệ,
kinh tế, xã hội-nhân văn và mỹ thuật ứng dụng nhằm đáp ứng nguồn nhân
16
lực…và chuyển giao những thành quả nghiên cứu phục vụ phát triển kinh tế -
xã hội thành phố Hồ Chí Minh và cả nƣớc”. Mục tiêu của trƣờng là giảng dạy,
“đào tạo đội ngũ trí thức, chuyên viên kỹ thuật và quản lý kinh tế có trình độ
nghiệp vụ cao, phẩm chất tốt nhằm đáp ứng hữu hiệu công cuộc phát triển
khá tƣơng đồng.
Trong nhiều năm qua, việc đào tạo tiếng Anh đƣợc chia thành 2 giai
đoạn, Anh văn căn bản (giao Trung tâm ngoại ngữ phụ trách, giảng dạy theo
chƣơng trình quy định của Bộ Giáo dục và Đào tạo) và Anh văn chuyên
ngành (giao các khoa tự thiết kế, lựa chọn giáo trình, mời giảng viên, sau đó
báo cáo nhà trƣờng thông qua Phòng Đào tạo). Bên cạnh những thành quả
nhất định, việc tổ chức giảng dạy Anh văn nhƣ vậy cũng bộc lộ những thiếu
sót cần đƣợc quan tâm khắc phục. Vì vậy, nhà trƣờng đã quyết định thành lập
Bộ môn Anh văn, thuộc Ban Khoa học cơ bản, chịu trách nhiệm giảng dạy
Anh văn cho các ngành không chuyên tiếng Anh trong toàn trƣờng. Bộ môn
Anh văn hiện nay đã hoạt động đƣợc hơn 2 năm (thành lập vào tháng 3 năm
2008), ngày càng mở rộng và tuyển nhiều giáo viên trẻ, tốt nghiệp loại khá trở
lên, có phƣơng pháp giảng dạy mới. Số lƣợng giáo viên cơ hữu có thể đảm
nhiệm 100% khối lƣợng giảng dạy tiếng Anh cho toàn trƣờng. Điều này cũng
tạo điều kiện thuận lợi cho sự thống nhất trong giảng dạy tiếng Anh tại
trƣờng, áp dụng quy định mới hoặc thực hiện cải tổ về giảng dạy. Từ năm học
2008-2009, bộ môn Anh văn đã ứng dụng mạnh mẽ và có hiệu quả công nghệ
thông tin hỗ trợ cho việc dạy, học, kiểm tra, đánh giá ở tất cả các khoa.
10. Động lực học tập và động cơ học tập
Các nhà vật lý học định nghĩa động lực là một lực tác động lên vật
khiến vật từ trạng thái đứng yên sang chuyển động. Các nhà tâm lý học định
18
nghĩa động lực (motivation) nhƣ là một quá trình nội tại giúp thúc đẩy, hƣớng
và duy trì hành động liên tục (Murphy & Alexander, 2000; Pintrich, 2003;
Schunk, 2000; Stipek, 2002) (Educational Psychology-Theory an Practice-
Chapter 10 : Motivation). Nói một cách dễ hiểu thì động lực là thứ giúp ngƣời
Chƣơng 1: TỔNG QUAN
Để cung cấp một cái nhìn tổng thể về vấn đề đƣợc nghiên cứu, tôi sẽ
trình bày tóm tắc một số khảo sát, bài báo, sách, tƣ liệu có liên quan. Trƣớc
tiên, tôi sẽ trình bày các tài liệu liên quan đến vấn đề phƣơng pháp giảng dạy
nói chung và phƣơng pháp giảng dạy tiếng Anh nói riêng, động lực học tập
nói chung và động lực học tiếng Anh nói riêng, tiếp theo là những nghiên cứu
về mối liên hệ giữa phƣơng pháp giảng dạy và động lực học tập của ngƣời
học.
1.1. Phƣơng giáp giảng dạy nói chung và phƣơng pháp giảng dạy tiếng
Anh
20 Tác giả Đặng Thành Hƣng (2001) trong tài liệu tổng thuật về “Quan
niệm và xu thế phát triển phƣơng pháp dạy học trên thế giới” có đề cập đến
những đặc điểm nổi bật trong nghiên cứu và phát triển phƣơng pháp giảng
động cơ (Causality and motivation theory) của R. de Charms và Weiner, lý
thuyết những nhu cầu cơ bản của con ngƣời của Maslow…Trong trào lƣu
này, ngƣời ta vẫn sử dụng các phƣơng pháp quen thuộc nhƣ đối thoại, thuyết
trình, thảo luận…Nó không tạo ra phƣơng pháp giảng dạy mới nào nhƣng lại
đƣa các phƣơng pháp truyền thống vào những cấu trúc mới.
22
Biểu đồ 1.1: Mô hình giảng dạy lấy người học làm trung tâm Riêng tại Việt Nam, nghiên cứu về lý luận phƣơng pháp giảng dạy còn
nhiều hạn chế, chỉ dừng ở việc phân loại, định nghĩa, sắp xếp và giải thích
những dấu hiệu chung chung. Kỹ thuật giảng dạy sử dụng máy vi tính, công
nghệ thông tin gần nhƣ mới đƣợc tìm hiểu.
Cynthia Benzing (1997) đã khảo sát các giáo viên ngành kinh tế về
phƣơng pháp giảng dạy họ sử dụng. Hai giáo sƣ này đã gửi bảng hỏi bằng thƣ
điện tử cho 500 giáo viên-thành viên của Hiệp hội Kinh tế Hoa Kỳ (mẫu đƣợc
chọn ngẫu nhiên, thực tế chỉ gửi đƣợc cho 456 ngƣời) vào tháng 10 năm
1994. Tỉ lệ trả lời là 45% (207/456). Bảng hỏi gồm các câu hỏi mở về phong
cách giảng dạy, những thay đổi trong phƣơng pháp giảng dạy, làm thế nào
sinh viên học tốt nhất, có sự khác nhau giữa sinh viên đƣợc giảng dạy ban
ngày và ban đêm hay không. Kết quả nghiên cứu cho thấy phƣơng pháp
23
thuyết trình sử dụng bảng đen, sách giáo khoa, thảo luận là phƣơng pháp phổ
biến trong khối ngành kinh tế. Mặc dù vậy, nhiều giáo viên đã thay đổi
phƣơng pháp trong suốt năm năm qua theo hƣớng thúc đẩy sinh viên tham gia
sâu hơn vào thảo luận, các hoạt động nhóm, đƣa các câu hỏi.
ba tiêu chí giáo viên cần xem xét là ƣu tiên hàng đầu trong công tác giảng
dạy. Đó là: giảng dạy phải là dạy cách học, cách nghiên cứu; cần phát huy
mạnh mẽ tính chủ động của ngƣời học; công cụ cần khai thác triệt để là công
nghệ thông tin và truyền thông.
Trong lĩnh vực nghiên cứu phƣơng pháp giảng dạy tiếng Anh ở Việt
Nam, còn có rất ít nghiên cứu. Consortium for Global Education (CGE)
(2006), một tập đoàn giáo dục toàn cầu, đƣa ra sáu bài học cho giáo viên Việt
Nam dựa trên những nghiên cứu về giảng dạy ngôn ngữ. Bài học đầu tiên
khuyến cáo giảng dạy tiếng Anh phải tôn trọng những khía cạnh văn hoá của
ngƣời học. Bài học thứ hai đề cập đến việc sinh viên học bằng nhiều cách
khác nhau. Giáo viên nên tôn trọng các phong cách học tập ngoại ngữ khác
nhau. Bài học thứ ba nói về phƣơng pháp giảng dạy ngoại ngữ. CGE khuyên
Copyright: Tài liệu đại học ©