1
ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI
TRƯỜNG ĐẠI HỌC GIÁO DỤC
0 NGUYỄN MẠNH CƯỜNG

PHÁT TRIỂN NHÀ TRƯỜNG TRUNG HỌC PHỔ THÔNG
Ở VIỆT NAM
THEO QUAN ĐIỂM NHÀ TRƯỜNG HIỆU QUẢ
LUẬN ÁN TIẾN SĨ
CHUYÊN NGÀNH QUẢN LÝ GIÁO DỤC
MÃ SỐ: 62.14.05.01
NGƯỜI HƯỚNG DẪN KHOA HỌC:
1) GS.TS. NGUYỄN ĐỨC CHÍNH
2) GS.TS. VŨ VĂN TẢO

M u
10
Chng 1. Cơ sở lý luận về phát triển nhà tr-ờng hiệu quả
19
1.1. Tổng quan vấn đề nghiên cứu
19
1.1.1. nc ngoi
19
1.1.2. trong n-ớc
25
1.2. Nhng khỏi nim c bn ca vn nghiờn cu.
27
1.2.1. Nh trng
27
1.2.2. Qun lý
29
1.2.3. Qun lý nh trng .
29
1.2.4. Lónh o v Qun lý
30
1.2.5. Phỏt trin
32
1.2.6. Hiu qu
34
1.3. Nghiờn cu v mt s nh trng nc ngoi
37
1.3.1. Nh trng cht lng (Quality School)
37
1.3.2. Nh trng xut sc (Excellent School)
39

65
2.1.1. Mục tiêu giáo dục trung học phổ thông
65
2.1.2. Nhiệm vụ và quyền hạn của trƣờng trung học phổ thông……………
67
2.1.3. Chức năng của trƣờng trung học phổ thông
67
2.2. Thực trạng quản lý và phát triển nhà trƣờng THPT ở Việt Nam theo các yếu tố cơ
bản có tác động đến phát triển nhà trƣờng hiệu quả

72
2.2.1. Tổ chức việc khảo sát và đánh giá về thực trạng phát triển nhà trƣờng THPT Việt
Nam theo các yếu tố có tác động đến phát triển nhà trƣờng hiệu quả

73
2.2.2. Kết quả Khảo sát về các chỉ số về hiệu quả
77
2.2.3.Thực trạng về các hoạt động lãnh đạo, quản lý tác động đến phát triển
nhà trƣờng THPT ở việt nam

78
2.2.4. Những nhận định về thực trạng lãnh đạo, QL trƣờng THPT ở VN
88
2.2.5. Khả năng vận dụng xây dựng nhµ tr-êng hiÖu qu¶ vµo ®iÒu kiÖn ViÖt Nam
90
2.3. Những quan điểm cơ bản phát triển trƣờng THPT hiệu quả ở Việt Nam
95
2.3.1. Quan điểm nhân văn chỉ đạo sự phát triển trong Giáo dục
95
2.3.2. Quan điểm phát triển nội sinh


Chƣơng 3. BỘ TIÊU CHÍ QUẢN LÝ, CÁC GIẢI PHÁP PHÁT TRIỂN NHÀ TRƢỜNG
THPT VIỆT NAM THEO QUAN ĐIỂM NHÀ TRƢỜNG HIỆU QUẢ VÀ KẾT QUẢ
THỬ NGHIỆM…

104
3.1. Bộ tiêu chí quản lý nhà trƣờng THPT theo quan điểm nhà trƣờng hiệu quả
ở Việt Nam

104
3.1.1. Giới thiệu về bộ tiêu chí………………………………… …… ……
104
3.1.2. Bộ tiêu chí ……………………………………… ……………….……
105
3.2. Những nguyên tắc đề xuất giải pháp……………………………… ………
120
3.2.1. Dựa vào cơ sở lý luận quản lý giáo dục và quản lý trƣờng học….…
120
3.2.2. Phù hợp với thực tiễn phát triển KT-XH và phát triển GD&ĐT của Việt
Nam và xu hƣớng phát triển giáo dục thế giới…………………… ………

120
3.2.3. Bám sát chức năng, nhiệm vụ và quyền hạn của trƣờng THPT……
121
3.2.4. Gắn chặt với các tiêu chí quản lý nhằm phát triển nhà trƣờng THPT Việt
Nam theo quan điểm nhà trƣờng hiệu quả………………………………

122
3.3. Các giải pháp phát triển trƣờng THPT Việt Nam theo quan điểm nhà trƣờng
hiệu quả

3.5.1. Môc ®Ých xin ý kiÕn chuyªn gia…………………………………………
153
3.5.2. Chän ®èi t-îng xin ý kiÕn chuyªn gia
153 5
3.5.3. Lựa chọn nội dung, hình thức tổ chức xin ý kiến chuyên gia
153
3.5.4. Kết quả xin ý kiến chuyên gia
154
Kết luận ch-ơng 3
159
Kết luận và Kiến nghị
161
Danh mục công trình của tác giả có liên quan đến đề tài
164
Tài liệu tham khảo
165
Phụ lục.
172

CBQL - Cán bộ quản lý
CĐ - Cộng đồng
CL - Chất lƣợng
CTQL - Chủ thể quản lý
CNH-HĐH - Công nghiệp hoá - Hiện đại hoá
CSVC - Cơ sở vật chất
GD&ĐT - Giáo dục và đào tạo
GDPT - Giáo dục phổ thông
GV - Giáo viên
HQ - Hiệu quả
HS - Học sinh
KH&CN - Khoa học và công nghệ
KTQL - Khách thể quản lý
KT-XH - Kinh tế - Xã hội
NCKH - Nghiên cứu khoa học
NTHQ - Nhà trƣờng hiệu quả
NXB - Nhà xuất bản
THPT - Trung học phổ thông
84
Bảng 7
Thực trạng về quản lý cơ sở vật chất và thiết bị trƣờng học.

85
Bảng 8
Bộ tiêu chí quản lý nhà trƣờng hiệu quả.

106
Bảng 9
Bảng tổng hợp kết quả trƣng cầu ý kiến đánh giá việc xây
dựng kế hoạch chiến lƣợc phát triển nhà trƣờng giai đoạn
2007-2012 và tầm nhìn 2015.

148
Bảng 10
Bảng tổng hợp kết quả trƣng cầu ý kiến đánh giá việc phát
triển nhà trƣờng thành một tổ chức biết học hỏi.
152
Bảng 11
Bảng tổng hợp số liệu về mức độ hợp lý và khả thi của
các giải pháp.
155
Từ những năm 70 của thế kỷ XX, đã xuất hiện một số hƣớng nghiên cứu
về nhà trƣờng hiệu quả tại những quốc gia có nền công nghiệp phát triển nhƣ
Mỹ, Anh, Australia và nhiều nƣớc Tây Âu. Trong vài thập niên gần đây nhất, 9
vấn đề nghiên cứu về xây dựng nhà trƣờng hiệu quả đã xuất hiện ở Cộng hoà
liên bang Nga và một số nƣớc đang phát triển.
Đối với nƣớc ta, với “Mục tiêu giáo dục là đào tạo con ngƣời Việt Nam
phát triển toàn diện, có đạo đức, tri thức, sức khoẻ, thẩm mỹ và nghề nghiệp,
trung thành với lý tƣởng độc lập, dân tộc và chủ nghĩa xã hội; hình thành và
bồi dƣỡng nhân cách, phẩm chất và năng lực của công dân, đáp ứng yêu cầu
của sự nghiệp xây dựng và bảo về tổ quốc” [65; tr. 8]; Đảng, Nhà nƣớc và
toàn dân ta đã không ngừng nỗ lực trong việc xây dựng “nền giáo dục xã hội
chủ nghĩa có tính nhân dân, dân tộc, khoa học, hiện đại, lấy chủ nghĩa Mác-
Lênin và tư tưởng Hồ Chí Minh làm nền tảng”; đồng thời thực hiện “nguyên
lý học đi đôi với hành, giáo dục kết hợp với lao động sản xuất, lý luận gắn
liền với thực tiễn, giáo dục nhà trường kết hợp với giáo dục gia đình và giáo
dục xã hội” [65; tr. 8]. Tính chất và nguyên lý trên của nền giáo dục nƣớc ta
nêu trên thể hiện bản chất về sự đáp ứng của giáo dục với sự nghiệp phát triển
KT-XH của cộng đồng và xã hội trong mọi thời kỳ lịch sử bản chất.
Trong giai đoạn hiện nay, với mục tiêu “Đẩy mạnh tốc độ tăng trƣởng
kinh tế, đạt đƣợc bƣớc chuyển biến quan trong về nâng cao hiệu quả và tính
bền vững của sự nghiệp phát triển, sớm đƣa nƣớc ta ra khỏi tình trạng kém
phát triển. Cải thiện rõ rệt đời sống vật chất, văn hoá và tinh thần của nhân
dân. Đẩy mạnh công nghiệp hoá, hiện đại hoá và phát triển kinh tế tri thức,
tạo nền tảng để đƣa nƣớc ta cơ bản trở thành một nƣớc công nghiệp theo

tảng của giáo dục). Mặt khác, trong sự nghiệp đổi mới giáo dục, đã xuất hiện
ngày càng nhiều trƣờng trung học phổ thông (THPT) tiên tiến, xuất sắc, đạt
chuẩn quốc gia, chất lƣợng cao, trƣờng trọng điểm, Xu hƣớng phát triển đó
là rõ ràng, nhƣng việc xây dựng và phát triển các trƣờng này còn đang thiếu
những quan điểm, tiêu chí, giải pháp đƣợc thiết lập trên cơ sở lý luận và thực
tiễn để tạo cơ sở bền vững cho hoạt động lãnh đạo, quản lý và thực hiện.
Đã có một số công trình nghiên cứu trên thế giới về quan điểm, tiêu
chí của nhà trƣờng hiệu quả. Một số nƣớc phát triển, đang phát triển trên thế
giới và trong khu vực đã vận dụng các lý luận và thực tiễn xây dựng nhà
trƣờng hiệu quả theo các mô hình khác nhau. Tuy nhiên, các công trình 11
nghiên cứu đó và sự vận dụng lý luận chỉ tập trung nhiều vào các trƣờng đại
học, hầu nhƣ chƣa có các nghiên cứu tiếp cận một cách rõ ràng ở góc độ nhà
trƣờng hiệu quả để đáp ứng yêu cầu phát triển KT-XH của cộng đồng, nhất là
đối với các nhà trƣờng THPT (cấp học cuối cùng của giáo dục phổ thông -
học sinh có thể đi vào cuộc sống lao động đáp ứng yêu cầu phát triển KT-XH
của chính cộng đồng, địa phƣơng và xã hội).
Cho đến nay, tại Việt Nam, mục tiêu xây dựng và phát triển các nhà
trƣờng có chất lƣợng cao, nhà trƣờng tiên tiến, nhà trƣờng đạt chuẩn quốc gia,
, đang đƣợc đề cao; nhƣng còn quá ít công trình nghiên cứu làm rõ đƣợc cơ
sở lý luận và thực tiễn xây dựng nhà trƣờng hiệu quả trong giáo dục phổ
thông nói chung và trong giáo dục THPT nói riêng. Chính vì vậy, chúng tôi
chọn đề tài “Phát triển nhà trường trung học phổ thông ở Việt Nam theo
quan điểm nhà trường hiệu quả” để nghiên cứu nhằm góp phần vào sự
nghiệp phát triển giáo dục THPT và phát triển KT-XH của cộng đồng ở Việt

trƣờng dựa trên quan điểm, lý luận về nhà trƣờng hiệu quả và phù hợp điều
kiện phát triển nhà trƣờng trung học phổ thông ở Việt Nam thì sẽ góp phần
nâng cao chất lƣợng, hiệu quả của nhà trƣờng THPT Việt Nam, đáp ứng yêu
cầu đổi mới giáo dục phổ thông trong giai đoạn mới.
6. NHIỆM VỤ NGHIÊN CỨU
6.1. Xác định cơ sở lý luận về nhà trƣờng hiệu quả và thích nghi hoá vào
điều kiện nhà trƣờng Việt Nam.
6.2. Khảo sát và đánh giá thực trạng quản lý nhà trƣờng THPT Việt Nam
theo quan điểm nhà trƣờng hiệu quả.
6.3. Xây dựng các tiêu chí quản lý nhà trƣờng THPT Việt Nam theo
quan điểm nhà trƣờng hiệu quả.
6.4. Đề xuất những giải pháp nhằm phát triển nhà trƣờng THPT Việt
Nam theo quan điểm nhà trƣờng hiệu quả.
6.5. Thử nghiệm bộ tiêu chí quản lý và xin ý kiến chuyên gia về các giải
pháp phát triển nhà trƣờng THPT Việt Nam theo quan điểm nhà trƣờng hiệu quả
7. GIỚI HẠN VÀ PHẠM VI NGHIÊN CỨU
Vì sự hạn chế về nguồn lực và thời gian, chúng tôi chỉ: Chọn các trƣờng
THPT đại diện cho thành phố, đồng bằng và miền núi ở phía Bắc làm mẫu 13
nghiên cứu và thử nghiệm và chỉ tập trung nghiên cứu các mặt, các nội dung
về hoạt động quản lý nhà trƣờng công lập, dân lập của Việt Nam.
8. LUẬN ĐIỂM BẢO VỆ
8.1. Khẳng định quản lý nhà trƣờng THPT theo quan điểm nhà trƣờng hiệu quả
là một quan điểm hiện đại, tiên tiến.
8.2. Bộ tiêu chí quản lý nhà trƣờng trung học phổ thông lần đầu tiên

chọn hƣớng tiếp cận nhƣ sau:
- Tiếp cận lịch sử về mối quan hệ biện chứng giữa phát triển giáo
dục với phát triển KT-XH của cộng đồng.
- Tiếp cận hệ thống: Kế thừa có chọn lọc các thành quả nghiên cứu
về quan điểm, tiêu chí, giải pháp quản lý về xây dựng, phát triển các nhà
trƣờng hiệu quả trong nƣớc và trên thế giới.
- Tiếp cận thực tiễn- phát triển: Gắn kết với thực tiễn phát triển giáo
dục và đổi mới quản lý giáo dục của Việt Nam trong giai đoạn hiện nay.
10.2. Phƣơng pháp nghiên cứu
10.2.1. Phƣơng pháp nghiên cứu lý luận
Bằng nghiên cứu luật pháp, đƣờng lối chính sách và cơ chế quản lý giáo
dục của Đảng và Nhà nƣớc, nghiên cứu các công trình khoa học (trong và
ngoài nƣớc) về nhà trƣờng hiệu quả. Phƣơng pháp này đƣợc sử dụng nhằm
chuẩn hoá các khái niệm hoặc thuật ngữ; chỉ ra các cơ sở lý thuyết, thực hiện
các phán đoán, trình bày các suy luận để chỉ ra bản chất của sự vật, hiện
tƣợng và quy luật vận hành của các vấn đề liên quan đến tổ chức và quản lý
nhà trƣờng hiệu quả. Phƣơng pháp nghiên cứu lý luận cho phép chỉ ra những
cơ sở lý luận cơ bản về tổ chức và quản lý nhà trƣờng hiệu quả dƣới góc độ
mối quan hệ biện chứng giữa phát triển giáo dục và phát triển KT-XH của
cộng đồng dân cƣ tại Việt Nam.
10.2.2. Nhóm các phƣơng pháp nghiên cứu thực tiễn
10.2.2.1. Phương pháp quan sát.
Phƣơng pháp này đƣợc thể hiện bằng việc ngƣời nghiên cứu tiếp cận và
xem xét hoạt động quản lý của hiệu trƣởng trƣờng THPT tại ngay trƣờng của
họ. Mục đích chính của việc sử dụng phƣơng pháp này là tìm hiểu về thực 15

16
các giải pháp QL mà chúng tôi đề xuất và dùng để tìm đƣợc các kết luận thoả
đáng trong việc đánh giá những tiêu chí định tính về công tác QL. Phƣơng
pháp này còn giúp cho ngƣời nghiên cứu tìm hiểu mức độ tán thành của
chuyên gia về các giải pháp dự kiến đề xuất và mức độ vận dụng các giải
pháp QL đó tại trƣờng của họ. Mặt khác, phƣơng pháp này dùng để xem xét tính
hợp lý và khả thi của các giải pháp QL đƣợc đề xuất sau khi hoàn chỉnh các giải
pháp dự kiến.
10.2.2.6. Các phương pháp thống kê toán học.
Bằng việc sử dụng một số thuật toán thống kê toán học áp dụng trong
nghiên cứu giáo dục; phƣơng pháp này đƣợc sử dụng với mục đích xử lý các
kết quả điều tra, phân tích kết quả nghiên cứu, đồng thời để đánh giá mức độ
tin cậy của việc phƣơng pháp điều tra.
11. CẤU TRÚC CỦA LUẬN ÁN
Luận án này có cấu trúc bằng các phần và các chƣơng chủ yếu sau:
- MỞ ĐẦU : 9 trang, từ trang 10 đến trang 18;
- Chƣơng 1: Cơ sở lý luận về phát triển nhà trường hiệu quả (46
trang, từ trang 19 đến trang 64);
- Chƣơng 2: Cơ sở thực tiễn và các quan điểm, nguyên tắc phát triển nhà
trường THPT Việt Nam theo quan điểm nhà trường hiệu quả (39 trang, từ trang
65 đến trang 103);
- Chƣơng 3: Bộ tiêu chí quản lý, các giải pháp phát triển nhà
trường THPT Việt Nam theo quan điểm nhà trường hiệu quả và kết quả thử
nghiệm (57 trang, từ trang 104 đến trang 160);
- KẾT LUẬN ( 3 trang, từ trang 161 đến trang 163);
- DANH MỤC CÔNG TRÌNH CỦA TÁC GIẢ (1 trang: trang 164);

Trong thực tiễn quản lý giáo dục và quản lý trƣờng học của nƣớc ta hiện
nay đã nảy sinh những vấn đề mang tính cơ hội và thách thức có liên quan
đến quản lý trƣờng học. Việc cần làm hiện nay là thay đổi tƣ duy và phƣơng
thức quản lý giáo dục phổ thông hiệu quả nhằm tận dụng các cơ hội và vƣợt
qua các thách thức của thời đại; nhằm giải quyết những vấn đề của nền kinh tế
thị trƣờng đã xuất hiện trong thực tiễn phát triển KT-XH và tác động đến phát 18
triển nhà trƣờng phổ thông. Đã có nhiều công trình nghiên cứu ở nƣớc ngoài
về các mô hình nhà trƣờng hiệu quả này ở một số nƣớc.
1.1. TỔNG QUAN VẤN ĐỀ NGHIÊN CỨU
1.1.1. Ở nƣớc ngoài
Từ thập kỷ 70 của thế kỷ trƣớc, vấn đề nghiên cứu về nhà trƣờng hiệu
quả đã xuất hiện và tƣ tƣởng này đã trở thành một trào lƣu đƣợc các nhà
khoa học
ở nhiều quốc gia nghiên cứu.
1.1.1.1. Tại Hợp chủng quốc Hoa Kỳ (Mĩ)
- Vào những năm 70 của Thế kỷ 20, tại Mỹ đã nghiên cứu những yếu tố
tạo ra trƣờng học có hiệu quả nhằm cải cách tổ chức và quản lý nhà trƣờng.
Các nhà khoa học Mỹ đã đƣa ra những đặc trƣng của những nhà trƣờng hiệu
quả, những kết quả nghiên cứu ban đầu, họ cho rằng nhà trƣờng hiệu quả là
nhà trƣờng thoả mãn một số tiêu chí sau:
1) Đội ngũ lãnh đạo nhà trƣờng mạnh về năng lực quản lý;
2) Tập trung vào đào tạo để ngƣời học thành thạo các kĩ năng cơ bản;
3) Xây dựng đƣợc một môi trƣờng học tập sạch sẽ và trật tự;
4) GV luôn có những yêu cầu cao đối với HS (mục tiêu);

của Sadker xuất bản năm 1992 đã đƣa ra thuyết 5 yếu tố mang tính tiêu chí
của nhà trƣờng hiệu quả là:
1) Bộ phận lãnh đạo quản lý mạnh;
2) Mục tiêu của trƣờng rõ ràng đƣợc chia sẻ, bộ phận lãnh đạo và
đội ngũ GV (đồng thuận);
3) Không khí an toàn trật tự;
4) Sự theo dõi và đánh giá thƣờng xuyên về tiến bộ của HS;
5) Những hy vọng cao đối với thành tích của HS.
Nhƣ vậy, về cơ bản các công trình nghiên cứu về nhà trƣờng hiệu quả ở
Hoa kỳ chủ yếu đề cập tới các đặc trƣng mang tính tiêu chí liên quan đến tổ
chức và quá trình đào tạo của nhà trƣờng.
1.1.1.2. Tại Vương quốc Anh
Các công trình nghiên cứu của Rutter năm 1979 và Mortimore năm 1988
ở quốc gia này đã nghiên cứu về nhà trƣờng hiệu quả và phát triển loại hình 20
nhà trƣờng này với đối tƣợng là các trƣờng tiểu học (theo dõi HS trong một
thời gian dài; nghiên cứu GV, lớp học và nhà trƣờng thông qua quan sát trực
tiếp, điều tra GV, cha mẹ HS, HS và đánh giá mối liên hệ giữa nhà trƣờng và
ảnh hƣởng của giáo dục và điểm kiểm tra trắc nghiệm HS). Kết quả nghiên
cứu cũng tƣơng đối thống nhất với 9 đặc trƣng mà các nhà nghiên cứu của Mỹ
đƣa ra. Các tiêu chí mang tính đặc trƣng về nhà trƣờng có hiệu quả gồm:
1) Sự lãnh đạo có mục đích dƣới sự quản lý của Hiệu trƣởng;
2) Sự tham gia quản lý của các phó Hiệu trƣởng;
3) Sự tham gia tích cực của đội ngũ GV;
4) Sự hoà hợp (đồng thuận) giữa các GV;

cha mẹ HS, chủ yếu tập trung vào sự tiến bộ của HS.
- Nhân tố hết sức quan trọng của nhà trƣờng hiệu quả là GV đặt lợi ích
của nhà trƣờng cao hơn lợi ích cá nhân và biết xử lý những bất đồng trong tập
thể sƣ phạm để tạo sự đồng thuận nhằm làm cho HS cảm thấy sự tin tƣởng các thầy.
- Nhà trƣờng hiệu quả là sự tổng hợp của các lớp học hiệu quả, của các
giờ học hiệu quả, cùng với hoạt động quản lý nhà trƣờng đó có hiệu quả.
- Vai trò, chức năng của hiệu trƣởng cùng với phƣơng thức và phong
cách lãnh đạo đƣợc chú trọng:
+ Đƣợc sự ủng hộ về mặt đạo đức của GV trong công tác hàng ngày.
+ Có sự liên kết chặt chẽ với cha mẹ HS và GV nhằm tạo ra môi trƣờng
học tập chất lƣợng cao.
+ Biết tạo ra mối quan hệ hợp lý giữa vai trò lãnh đạo và sự tự chủ của
giáo viên, từ đó thấy GV có đƣợc sự hài lòng cao với công việc của mình và
họ có sự ủng hộ về mặt tinh thần cho Hiệu trƣởng.
1.1.1.4. Tại một số nước đang phát triển
Có rất ít các nghiên cứu về nhà trƣờng hiệu quả ở các nƣớc đang phát
triển. Tuy nhiên ở các nƣớc này các nhà nghiên cứu giáo dục cho rằng để tạo
ra những trƣờng học có hiệu quả ở các nƣớc đang phát triển cần ba yếu tố cơ
bản nhƣ sau:
- Các yếu tố đầu vào cơ bản nhƣ: chƣơng trình, tài liệu giảng dạy, chất
lƣợng ngƣời học, thời gian học và việc giảng dạy (Lockheed và Verpoor,
1991). 22
- Các điều kiện làm việc nhƣ: sự tham gia của cộng đồng; vấn đề tiếp cận
quản lý dựa vào nhà trƣờng (phi tập trung hoá), sự lãnh đạo của Hiệu trƣởng;
Từ khoảng cuối thế kỷ XX đến nay, khi mà thế giới đang chuyển dần từ kỷ
nguyên công nghiệp sang kỷ nguyên thông tin và phát triển kinh tế tri thức,
vấn đề hiệu quả giáo dục nói chung và dạy học nói riêng đã đƣợc nhiều nhà
khoa học thực sự quan tâm:
+ Năm 1990, Ramsay W. và Clark E. E. đã viết cuốn New Ideas for
Effective School Improvement (Những ý tƣởng mới để hoàn thiện nhà trƣờng
hiệu quả) [97]. Các tác giả nêu nhiều tiêu chí định tính về hiệu quả giáo dục
và các ý tƣởng quản lý nhằm mang lại hiệu quả quản lý giáo dục trên cơ sở
thực hiện tốt các yếu tố mục đích, nội dung, chƣơng trình, phƣơng pháp, nhân
lực, cơ sở vật chất và môi trƣờng giáo dục.
+ Năm 1991, Wily H. đã có cuốn Management and its Linkages
with School Effectiveness (Quản lý và những kết nối của nó với hiệu quả
trƣờng học) [100]. Tác giả đã nêu lên mối quan hệ biện chứng của quản lý
nhà trƣờng với các yếu tố mang lại hiệu quả trƣờng học nhƣ mục đích giáo
dục, thiết chế giáo dục, hoạt động của đội ngũ GV, hoạt động của HS, cơ sở
vật chất giáo dục và môi trƣờng giáo dục.
+ Năm 1991, tổ chức UNESCO đã cho xuất bản cuốn La Gestion
administrative et Pédgogique des écoles (Quản lý hành chính và sƣ phạm
trong các nhà trƣờng tiểu học) của Jean Vale’rien [105]. Thông qua việc giới
thiệu một số modul về vai trò, chức năng và nhiệm vụ của ngƣời hiệu trƣởng
trƣờng tiểu học; tác giả đã có quan điểm: hiệu quả giáo dục và hiệu quả quản
lý giáo dục gắn liền với các thao tác quản lý của ngƣời quản lý.
+ Năm 1991, tổ chức UNESCO đã xuất bản tập tài liệu Micro-
Level Educational Plannning and Management - Handbook (Sổ tay kế hoạch
và quản lý giáo dục cấp vi mô) [96]. Khác với tất cả các công trình đã giới
thiệu, ở đây các tác giả đã thông qua việc hƣớng dẫn phƣơng pháp xác lập kế
hoạch quản lý giáo dục cấp vi mô để nêu lên quan điểm và phƣơng thức đánh
giá hiệu quả dạy học thông qua hiệu quả đào tạo.

Các thành quả nghiên cứu trên đƣợc thể hiện rất khoa học trong một số
tác phẩm của một nhà khoa học tiêu biểu dƣới đây:
- Phƣơng pháp luận khoa học giáo dục, của Phạm Minh Hạc (tổng chủ
biên), Viện khoa học Giáo dục, Hà Nội, 1981. Quá trình sƣ phạm - Bản chất, 25
cấu trúc và tính quy luật của Hà Thế Ngữ, 1986. Giáo dục học (tập 1, 2) của Hà
Thế Ngữ và Đặng Vũ Hoạt, 1987. Những khái niệm cơ bản về lý luận quản lý
giáo dục của Nguyễn Ngọc Quang, 1989. Giáo dục học đại cƣơng của
Nguyễn Sinh Huy và Nguyễn Văn Lê, 1999 và Tuyển tập Giáo dục học - Một
số vấn đề lý luận và thực tiễn của cố giáo sƣ Hà Thế Ngữ, 2001.
- Ngoài các công trình trên, khi bàn luận về hiệu quả giáo dục và hiệu
quả quản lý giáo dục đã có một số bài báo khoa học nhƣ:
+ Chất lượng và hiệu quả giáo dục của Lê Đức Phúc, 1997 [62],
+ Bàn về chất lượng và hiệu quả giáo dục của Nguyễn Công Giáp,
1998 [28],
+ Gần đây, năm 2003, tác giả Nguyễn Văn Châu đã có Luận án tiến
sĩ chuyên ngành Lịch sử sƣ phạm học với đề tài: “Giải pháp tăng cƣờng hiệu
quả quản lý hoạt động dạy học của hiệu trƣởng trƣờng trung học phổ thông”.
Tại luận án này tác giả đã đề cập tới khái niệm hiệu quả của một hoạt động,
hiệu quả quản lý, đƣa ra một số quan điểm và phƣơng thức đánh giá hiệu quả
quản lý dạy học của hiệu trƣởng trƣờng THPT [14].
Nhìn chung ở trong nƣớc, chƣa có công trình nào nghiên cứu về
phát triển trƣờng THPT theo quan điểm nhà trƣờng hiệu quả (vấn đề đang
mong đợi của chúng tôi trong nghiên cứu đề tài của luận án tiến sĩ này).