ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI
KHOA SƯ PHẠM
QUY TRÌNH KIỂM TRA - ĐÁNH GIÁ KẾT QUẢ
HỌC TẬP
CỦA HỌC SINH TRUNG HỌC PHỔ THÔNG
LUẬN VĂN THẠC SĨ SƯ PHẠM VẬT LÝ MỤC LỤC
MỞ ĐẦU
TRANG
1.
Lý do chọn đề tài
1
2.
Mục đích nghiên cứu của đề tài
3
3.
Khách thể và đối tượng nghiên cứu của đề tài
3
4.
Giả thuyết khoa học của đề tài
3
5.
Nhiệm vụ nghiên cứu của đề tài
3
6.
Phương pháp nghiên cứu của đề tài
4
7.
Phạm vi, giới hạn nghiên cứu của đề tài
4
8.
Đóng góp của luận văn
1.2.2.
Chức năng đốc thúc, kích thích, tạo động lực
8
1.2.3.
Chức năng sàng lọc, lựa chọn
8
1.2.4.
Chức năng cải tiến, dự báo
9
1.3.
Những yêu cầu đối với việc kiểm tra đánh giá
9
1.3.1.
Tính quy chuẩn
9
1.3.2.
Tính khách quan.
9
1.3.3.
Tính toàn diện.
10
1.3.4.
Tính xác nhận và phát triển
10
1.3.4.
Tính xác nhận và phát triển
10
16
1.6.3.
Kiêm tra- đánh giá trong lớp học mang lại lợi ích cho
cả thầy và trò
16
1.6.4.
Kiểm tra- đánh giá trong lớp học là kiểm tra đánh giá
theo tiến trình, liên tục.
16
1.6.5.
Kiểm tra đánh giá trong lớp học tuỳ thuộc vào từng lớp
học cụ thể
17
1.6.6.
Kiểm tra đánh giá trong lớp học gắn với mọi hoạt động
của người giáo viên trong và ngoài giờ học, là bộ phận
cấu thành của phương pháp dạy học và là cơ sở hình
thành tài năng sư phạm
17
1.7.
Vai trò của kiểm tra- đánh giá trong lớp học
18
1.8
Mục tiêu học tập và các phương pháp kiểm tra đánh giá
của giáo viên
20 1.8.1
Mục tiêu học tập trong lĩnh vực kiến thức
2.1.2.
Đội ngũ giáo viên
51
2.1.3.
Về học sinh
52
2.1.4.
Về cơ sở vật chất phục vụ dạy học
53
2.1.5.
Về công tác quản lý hoạt động dạy học.
54
2.2.
Thực trạng dạy và học
54
2.2.1.
Kết quả dự giờ thăm lớp.
54
2.2.2.
Bảng thống kê số liệu điều tra dạy và học môn vật lý ở
trường THPT Kinh Môn2
57
2.3.
Thực trạng kiểm tra đánh giá kết quả học tập môn vật
lý ở trường THPT Kinh Môn 2
60
2.3.1
Kiểm tra miệng
61
2.3.2.
77
3.2.4.
Xây dựng hệ mục tiêu quang hình học vật lý 11 THPT
83
3.2.5.
Viết các câu hỏi để kiểm tra đánh giá các mức trí năng
khác nhau trong phần quang hình học vật lý 11 nâng cao
theo mục tiêu môn học
96
3.2.6
Lập dàn bài thi. Duyệt lại câu hỏi trước khi thi thử
nghiệm
( Phân tích câu hỏi) . Tổ hợp đề thi theo dàn bài
105
3.2.7.
thi thử nghiệm
105
3.2.8
Phân tích và sửa đổi câu hỏi sau khi thi thử nghiệm. Tập
hợp các câu hỏi thành bài kiểm tra hoàn chỉnh
106
3.2.9.
Tiến hành thi thật và nghiệm thu kết quả
106
3.3.
Kế hoạch kiểm tra đánh giá phần quang hình học vật lý
11 nâng cao
110
Tiểu kết chương 3
112
Thực tiễn giáo dục cũng như nhiều phương tiện thông tin đại chúng và
dư luận xã hội cho thấy yếu tố kiểm tra đánh giá trong giáo dục, kiểm tra đánh
giá kết quả học tập của học sinh còn nhiều bất cập chưa đáp ứng được yêu
cầu phát triển của xã hội đó là
Sử dụng khoa học về đo lường kiểm tra đánh giá lạc hậu.
Hình thức kiểm tra đánh giá còn đơn điệu.
Mức độ kiểm tra đánh giá còn nghèo nàn.
Nội dung kiểm tra đánh giá còn phiến diện chưa toàn diện.
Cơ sở của việc kiểm tra đánh giá chưa khoa học
Hiện tượng vi phạm tính khách quan , thiếu cơ sở khoa học, sử dụng
khoa học về đo lường kiểm tra đánh giá lạc hậu vẫn còn khá phổ biến . Việc
xây dựng những tiêu chí, thiết kế các công cụ đo, tổ chức đo, kiểm tra đánh
giá các công cụ ra đề, tổ chức coi thi, kiểm tra đến khâu chấm bài, cho điểm kiểm tra đánh giá kết quả học tập của học sinh, hiện tượng sai kiến thức trong
đề thi, đề kiểm tra, hiện tượng ra đề chưa sát đối tượng, kiểm tra đánh giá còn
tuỳ tiện thể hiện ở việc ra đề, chấm điểm, kiểm tra đánh giá xếp loại học sinh,
phụ thuộc nhiều vào chủ quan của người giáo viên. Hình thức kiểm tra đánh
giá chưa thực sự phong phú, còn đồng nhất việc cho điểm với việc kiểm tra
đánh giá, làm xuất hiện áp lực điểm số trong người học, gây tâm lý chạy theo
điểm số, thi gì thì học ấy, một nền giáo dục ứng thí. còn phổ biến.
Đo lường và kiểm tra đánh giá kết quả của các hoạt động dạy và học,
nói hẹp hơn là đo lường và kiểm tra đánh giá kết quả học tập của học sinh là
một vấn đề lớn của các nhà quản lý giáo dục và của tất cả các giáo viên. Bất
kì một quá trình giáo dục nào cũng nhằm tạo ra những biến đổi nhất định
trong con người của người học. Muốn biết những biến đổi đó xảy ra ở mức
độ nào phải kiểm tra đánh giá hành vi của con người đó trong một tình huống
nhất định. Sự kiểm tra đánh giá cho phép chúng ta xác định: việc dạy học có
thành công hay không, người học có tiến bộ hay không, mục tiêu dạy học
4. Giả thuyết khoa học của đề tài
Nếu nghiên cứu những cơ sở lý luận và thực tiễn để xây dựng được quy
trình kiểm tra đánh giá kết quả học tập của học sinh thì khắc phục việc vi
phạm tính khách quan, thiếu chính xác trong kiểm tra đánh giá và việc phân
loại học sinh phát huy tính chủ động tích cực, sáng tạo của học sinh trong quá
trình học tập và qua đó nâng cao kết quả của việc dạy học
5. Nhiệm vụ nghiên cứu của đề tài
Để đạt được mục đích đề ra của đề tài, đề tài cần thực hiện các nhiệm
vụ sau:
5.1. Nghiên cứu cơ sở lý luận của đề tài
Nghiên cứu tài liệu về kiểm tra đánh giá nói chung, quy trình kiểm tra
đánh giá môn học nói riêng
5.2. Nghiên cứu thực trạng kiểm tra đánh giá kết quả học tập của học sinh
Nghiên cứu quá trình kiểm tra đánh giá môn vật lý bậc THPT
5.3. Nghiên cứu, xây dựng quy trình kiểm tra đánh giá kết quả học tập của
học sinh
Xây dựng hệ mục tiêu bài học ở dạng ứng xử quan sát được . Đổi mới hệ thống câu hỏi, bài tập kiểm tra đánh giá nhằm phát huy
năng lực sáng tạo của học sinh.
Xây dựng ma trận đề kiểm tra, đề thi cho phần quang hình học sách
giáo khoa vật lý 11 nâng cao.
Xây dựng bộ câu hỏi cho các kì kiểm tra đánh giá trên cơ sở hệ mục
tiêu môn học
Xây dựng quy trình kiểm tra đánh giá trong việc kiểm tra đánh giá kết
quả học tập của học sinh.
Thử nghiệm quy trình kiểm tra đánh giá phần quang hình học sách giáo
khoa vật lý 11 nâng cao.
Lập kế hoạch kiểm tra đánh giá.
luận văn được trình bày ở ba chương:
Chƣơng 1: Cơ sở lý luận của quy trình kiểm tra - đánh giá
Chƣơng 2: Thực trạng kiểm tra - đánh giá ở trường trung học phổ thông
Kinh Môn 2
Chƣơng 3 : Xây dựng quy trình kiểm tra - đánh giá kết quả học tập của
học sinh CHƢƠNG 1
CƠ SỞ LÝ LUẬN CỦA QUY TRÌNH
KIỂM TRA - ĐÁNH GIÁ
1.1. Một số khái niệm liên quan đến đề tài
1.1.1. Lượng giá ( Measurement )
Lượng giá là xác định số lượng hay đưa một giá trị bằng số hoặc thứ
bậc theo một hệ thống quy tắc nào đó cho một hoạt động giáo dục nhất định.
Lượng giá là quá trình thu thập thông tin một cách định lượng về các đại
lượng đặc trưng như nhận thức, tư duy, kỹ năng và các phẩm chất nhân cách
khác trong quá trình giáo dục làm cơ sở cho những quyết định quản lý.
1.1.2. Đánh giá (Assesment ).
Đánh giá là quá trình thu thập, xử lý các thông tin định tính và định
vực, mỗi lĩnh vực có những điểm chung của nhiều mục tiêu.
1.1.4. Khái niệm kiểm tra - đánh giá
KT- ĐG là thu thập các thông tin về kết quả của người học, đối chiếu với
mục tiêu môn học, bài học và xếp hạng nó
Hiện nay KT- ĐG kết quả của học sinh được các nhà giáo dục thống
nhất là "một quá trình thu thập, phân tích và xử lý các thông tin về kiến thức,
kỹ năng, thái độ của người học theo mục tiêu môn học nhằm đề xuất các giải
pháp để thực hiện mục tiêu môn học đó "[2]. Như vậy, việc kiểm tra đánh giá
kết quả của người học có hai mục đích xác nhận kết quả học tập và trên cơ sở
này, đề xuất với nhà trường đưa ra các biện pháp thực hiện tốt mục tiêu, đạt
chất lượng giáo dục.
1.1.5. Khái niệm quy trình kiểm tra- đánh giá
Quy trình là tiến trình hoạt động của chủ thể gồm các hoạt động tuân
theo trật tự xác định với các phương pháp cách thức rõ ràng, khi thực hiện thì
hoàn thiện một mục đích định trước. Quy trình kiểm tra - đánh giá là tiến trình hoạt động của giáo viên gồm
các hoạt động sư phạm tuân theo trật tự nhằm thu thập, phân tích và xử lý các
thông tin về kiến thức, kỹ năng, thái độ của người học theo mục tiêu môn học
nhằm đề xuất các giải pháp để thực hiện mục tiêu môn học
1.2. Chức năng của kiểm tra - đánh giá trong giáo dục
1.2.1. Chức năng định hướng
Đánh giá giáo dục được tiến hành trên cơ sở của mục tiêu giáo dục. Nó
tiến hành phán đoán độ sai lệch giữa hiện trạng thực tế và mục tiêu đề ra
trước đó, làm cho khoảng cách này ngày một ngắn hơn.
Chính vì vậy kiểm tra đánh giá giáo dục có khả năng chỉ ra phương
hướng về mục tiêu, tôi chỉ giúp các trường lập kế hoạch dạy và học. Đánh giá
giáo dục chỉ ra phương hướng phấn đấu cho giáo viên và học sinh, cho các cơ
sở giáo dục và đào tạo nói chung.
lập mục tiêu cải tiến giáo dục.
Đến tiến tới mục tiêu cuối cùng là nâng cao chất lượng dạy và học, không
thể thiếu kiểm tra đánh giá, đó chính là một trong những ý nghĩa thực tế quan
trọng nhất của công tác kiểm tra đánh giá.
1.3. Những yêu cầu đối với việc kiểm tra đánh giá
Để kiểm tra đánh giá thực hiện được các chức năng quan trọng của nó,
việc kiểm tra đánh giá phải đáp ứng các yêu cầu sau :
1.3.1. Tính quy chuẩn
Kiểm tra đánh giá, dù theo bất kỳ hình thức nào cũng đều nhằm mục tiêu
phát triển hoạt động dạy và học, đồng thời phải đảm bảo lợi ích cho người được
kiểm tra đánh giá. Vì vậy kiểm tra đánh giá cần tuân theo những chuẩn mực nhất
định. Những chuẩn này được ghi rõ trong văn bản pháp quy và được công bố
công khai đối với người được kiểm tra đánh giá. Những quy định này phải đầy
đủ, chi tiết, rõ ràng từ mục tiêu, hình thức kiểm tra đánh giá, cấu trúc đề
1.3.2. Tính khách quan Tính khách quan là yêu cầu đương nhiên của mọi hình thức kiểm tra
đánh giá. Đánh giá khách quan mới có thể kích thích, tạo động lực người
được kiểm tra đánh giá và cho những kết quả đáng tin cậy làm cơ sở cho các
quyết định quản lý khác.
1.3.3. Tính toàn diện
Tính toàn diện là một yêu cầu của giáo dục, nhằm phát triển một cách
toàn diện các đối tượng giáo dục, do vậy kiểm tra đánh giá cũng phải quán
triệt nguyên tắc này. Tính toàn diện được hiểu là nội dung của việc kiểm tra
đánh giá phải đáp ứng toàn bộ mục đích của kiểm tra đánh giá, các tiêu chuẩn,
tiêu chí kiểm tra đánh giá trong các lĩnh vực nhận thức, tình cảm cũng như
tâm lý vận động ( sẽ nói ở phần sau ). Tính toàn diện trong kiểm tra đánh giá
nhằm phản ánh tính toàn diện của giáo dục, đồng thời định hướng để mọi hoạt
người có cùng một nền văn hoá và có những kinh nghiệm như nhau, người
nào có trí thông minh tốt hơn sẽ học được nhiều kinh nghiệm hơn so với
người có trí thông minh tồi hơn. Kết quả là, người có số điểm cao hơn trong
các bài test trí thông minh sẽ là do người đó có năng lực trí tuệ tốt hơn chứ
không chỉ đơn giản là do có nhiều kinh nghiệm hơn.
1.4.1.3. Năng khiếu ( Aptitude )
Nói về năng lực của cá nhân có liên quan đến lợi thế cho quá trình đào
tạo tương lai, còn thành quả học tập liên quan đến mức độ năng lực đã đạt
được. Chính vì vậy Test năng khiếu trước hết là đo tiềm năng hoặc xác định
mức độ thể hiện năng lực trong tương lai. Có test hoạt động nhạy cảm
(sensory test ) vận động (motor ) tâm vận động ( psychomotor ), nghệ thuật,
âm nhạc, kỹ thuật, tài năng khoa học
1.4.2. Mặt thái độ
1.4.2.1. Đặc điểm phát triển nhân cách
Nhân cách là một thể thống nhất gồm: Năng lực tinh thần, hứng thú,
thái độ, khí chất, suy nghĩ, cảm xúc và hành vi Chính vì vậy phương pháp kiểm tra đánh giá nhân cách gồm tất cả các phương pháp đo các biến về nhận
thức và những biến ảnh hưởng khác như cảm xuác, tính cách, định hướng giá
trị, khí chất, hứng thú thông qua các phép đo này cho phép xác định đặc
điểm của nhân cách.
1.4.2.2. Hứng thú
Những thông tin về hứng thú của con người hoặc những hoạt động hay sự
vật hiện tượng mà con người thích có thể thu thập bằng rất nhiều cách khác
nhau: Thổ lộ về hứng thú, thể hiện hứng thú, kiểm tra hứng thú, khám phá hứng
thú. Với 4 phương pháp xác định hứng thú này người ta có thể đo 8 nhóm hứng
thú cơ bản ( theo Super và Crites ): Khoa học, lợi ích xã hội, văn học, vật chất,
hệ thống, giao tiếp, thể hiện thẩm mỹ và phân tích giá trị thẩm mỹ .
1.4.2.3. Thái độ
Yêu cầu của xã hội
ĐỊNH HƯỚNG
Mục tiêu
khoá đào tạo
Nội dung đào tạo
các môn học (Mục tiêu môn học, bài)
Hình thức tổ chức dạy - học
thành một hệ thống một chiều, không có cơ chế phản ánh trở lại, tức là chỉ có
chiều đi mà không có chiều về. Đây là một cơ chế quản lý không khoa học,
không hoàn thiện.
Chỉ khi có kiểm tra đánh giá, quản lý giáo dục mới nhận được phản
hồi, mới kịp thời phát hiện ra các vấn đề và giải quyết chúng. Giáo dục là
một hệ thống quản lý hai chiều theo kiểu khứ hồi. Như vậy có thể nói kiểm
tra đánh giá là một nhân tố đảm bảo cho quản lý giáo dục có tính khoa học
và hoàn thiện.
- Kiểm tra đánh giá giáo dục là một biện pháp quan trọng nhằm đi sâu
cải cách giáo dục Muốn cải cách giáo dục trước tiên phải tiến hành cải cách chế độ kiểm
tra đánh giá bằng cách xây dựng một phương án kiểm tra đánh giá khả thi.
Trong quá trình cải cách cũng cần phải đầu tư cho kiểm tra đánh giá. Kết thúc
mỗi công đoạn cải cách cần phải tổng kết lại những công việc đã làm được.
Chỉ có như vậy mới tránh được tính thiếu nhất quán trong kiểm tra
đánh giá, bảo đảm cải cách giáo dục đi đúng quỹ đạo phát triển.
- Kiểm tra đánh giá giáo dục là một phương pháp quan trọng để nâng
cao toàn diện chất lượng giáo dục, có tác dụng tích cực tới các dự án trong
nhà trường, giúp học sinh phát triển toàn diện về mọi mặt.
Sau khi nhận được các tin tức phản hồi, kịp thời tổng kết thành tích và
sửa chữa sai sót, chất lượng giáo dục sẽ được nâng cao hơn rất nhiều.
- Kiểm tra đánh giá giáo dục là một nội dung quan trọng trong công
tác nghiên cứu khoa học giáo dục.
Ngày nay công tác nghiên cứu khoa học trong giáo dục được phân thành
ba lĩnh vực: Nghiên cứu cơ sở lý luận giáo dục, nghiên cứu lí luận phát triển
giáo dục và nghiên cứu về kiểm tra đánh giá giáo dục.
1.5.2.2. Kiểm tra- đánh giá kết quả học tập là một trong những hoạt động
quan trọng nhất của quá trình dạy học
quyết định dạy cái gì, dạy như thế nào, kiểm tra đánh giá cái gì và như thế
nào, xử lý các thông tin thu được ra sao.
1.6.3. Kiểm tra- đánh giá trong lớp học mang lại lợi ích cho cả thầy và trò
Sự kiểm tra đánh giá trong lớp học cần có sự tham gia tích cực và tự
nguyện của người học. Bằng việc hợp tác trong kiểm tra đánh giá người học
củng cố kiến thức thu được trong cả quá trình đồng thời rèn luyện năng lực tự
kiểm tra đánh giá bản thân. Qua đó động lực học tập của họ được nâng cao do
nhận thức rằng giảng viên đầu tư công sức và sự thành công trong học tập của
học sinh.
Giảng viên trong quá trình đó cũng điều chỉnh cách dạy của mình thông
qua việc trả lời các câu hỏi "Tôi đang giúp học sinh rèn luyện những kiến thức và kỹ năng gì?", "Làm thế nào để biết sinh viên có được những kiến thức và
kỹ năng đó ở mức độ nào ?", "Làm thế nào để giúp họ học tốt hơn ?"
Khi giảng viên làm việc gần gũi với sinh viên để trả lời các câu hỏi
này, họ cũng nâng cao được kỹ năng sư phạm và ngày càng thành công
trong sự nghiệp.
1.6.4. Kiểm tra- đánh giá trong lớp học là kiểm tra đánh giá theo tiến trình,
liên tục
Kiểm tra đánh giá trong lớp học với mục đích cao nhất là vì sự tiến bộ
không ngừng của học sinh chứ không phải là cung cấp các bằng chứng để
kiểm tra đánh giá và xếp loại học sinh. Nếu kiểm tra đánh giá tổng kết cần
những bài thi có độ tin cậy và độ giá trị cao, cần bao quát đủ phạm vi kiến
thức của môn học để có thể cho những kết quả công bằng khách quan, theo
đúng chuẩn đã quy định, thì kiểm tra đánh giá theo tiến trình không dùng để
xếp loại và có thể không cần nêu tên từng học sinh. Mục đích của kiểm tra
đánh giá theo tiến trình chỉ là cung cấp cho giáo viên những thông tin về việc
học sinh đang học cái gì, như thế nào và qua đó giúp họ thành công hơn trong
những ký kiểm tra đánh giá sau và nhất là trong kỳ kiểm tra đánh giá tổng kết
Một kiểm tra đánh giá nhanh giữa giờ có thể cho biết học sinh có
hứng thú với bài giảng không. Đánh giá sau buổi học cho phép giáo viên
củng cố bài giảng và phát hiện những lỗ hổng kiến thức của học sinh trước
khi chúng trở thành một trở ngại nghiêm trọng cho việc học sau này.
Những kiểm tra đánh giá như vậy còn giúp học sinh hình thành kỹ năng tự
kiểm tra đánh giá, một kỹ năng hữu ích đối với họ ngay cả khi họ đi vào
cuộc sống lao động sau này.
1.7. Vai trò của kiểm tra- đánh giá trong lớp học
Việc kiểm tra đánh giá lớp học thường xuyên là rất quan trọng đối với
không chỉ có giáo viên, các nhà quản lý mà còn đối với cả học sinh.
Copyright: Tài liệu đại học ©