ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI
KHOA KINH TẾ
**** NGUYỄN THỊ VŨ HÀ
HỢP TÁC TÀI CHÍNH - TIỀN TỆ ĐÔNG Á
THỰC TRẠNG, TRIỂN VỌNG VÀ MỘT
SỐ GỢI Ý CHO VIỆT NAM LUẬN VĂN THẠC SĨ KINH TẾ
Hà Nội - 2005
ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI
KHOA KINH TẾ
****
NGUYỄN THỊ VŨ HÀ
1.2. Các hình thức hợp tác tài chính - tiền tệ cơ bản 10
1.2.1. Chia sẻ thông tin; đối thoại chính sách; tư vấn; theo dõi và
giám sát tài chính. 10
1.2.2. Thiết lập các cơ chế chung cho hợp tác tài chính - tiền tệ khu vực 11
1.2.3. Tối ưu hoá chính sách kinh tế với nội dung cơ bản là phối hợp chính
sách nhằm tối đa hoá tổng phúc lợi kinh tế của những nước tham gia. 11
1.2.4. Thành lập liên minh tiền tệ khu vực. 12
1.3. Đông Á có phải là một khu vực tiền tệ tối ưu? 14
1.3.1. Sự tương đồng và khác biệt giữa Châu Âu và Đông Á 15
1.3.2. Các tiêu chuẩn của OCA đối với Đông Á 19
1.3.2.1. Sự phụ thuộc lẫn nhau thông qua thương mại 19
1.3.2.2. Phản ứng đồng đều đối với các cú sốc 22
1.3.2.3. Sự linh hoạt của các yếu tố sản xuất 23
1.3.2.4. Sự hội tụ của các chính sách kinh tế vĩ mô 28
Kết luận chương 1 30
Chương 2: Thực trạng quá trình hợp tác tài chính - tiền tệ Đông Á 32
2.1. Sự cần thiết phải hợp tác về tài chính và tiền tệ Đông Á 32
2.1.1. Hấp thụ tối đa những lợi ích và giảm thiểu các tác động tiêu cực của toàn
cầu hoá tài chính . 32
2.1.2. Phòng, chống khủng hoảng tài chính - tiền tệ cũng như quản lý tốt
khủng hoảng một khi nó xảy ra. 33
2.1.3. Thúc đẩy quá trình liên kết thương mại và đầu tư trong khu vực. 34
2.1.4. Giảm thiểu sự phụ thuộc vào dòng vốn tư nhân nước ngoài ngắn hạn 35
2.1.5. Bù đắp lại được những thiệt hại về phúc lợi do việc hình thành
đồng tiền chung châu Âu (Euro) gây nên. 37
2.2. Các hình thức hợp tác tài chính tiền tệ ở Đông Á 38
2.2.1. Trao đổi thông tin và các quy trình giám sát khu vực 38
2.2.1.1. Nhóm khuôn khổ Manila (Manila Framework Group) 39
2.2.1.2. Quy trình giám sát ASEAN (ASEAN Surveilance Process) và Quy trình
giám sát ASEAN+3 (ASEAN+3 Surveilance Process) 40
3.2.2. Phát triển thị trường trái phiếu khu vực 81
3.2.3. Phối hợp chính sách tỷ giá hối đoái trong khu vực 82
3.2.4. Đề xuất về nước đứng đầu 86
3.3. Một số gợi ý cho Việt Nam 87
3.3.1. Vị thế của Việt Nam trong tiến trình hội nhập ASEAN+3 87
3.3.2. Việt Nam: Những thách thức trong tiến trình hội nhập kinh tế khu vực
và quốc tế 91
3.3.3. Một số gợi ý nhằm thúc đẩy hợp tác giữa Việt Nam trong khu vực
Đông Á và quốc tế 96
3.3.3.1. Các gợi ý mang tính tổng thể 96
3.3.3.2. Các gợi ý về lĩnh vực tài chính - ngân hàng 97
Kết luận chương 3 106
Kết luận 107
Danh mục tài liệu tham khảo 109
Phụ lục 113
DANH MỤC CÁC TỪ VIẾT TẮT AASP Quá trình giám sát ASEAN và Quy trình giám sát ASEAN+3
ABF Quỹ trái phiếu Châu Á
ABI Sáng kiến trái phiếu Châu Á
ABMI Sáng kiến thị trường trái phiếu Châu Á
ADB Ngân hàng phát triển Châu Á
AFDM+3 Hội nghị các Thứ trưởng tài chính và Phó thống đốc Ngân hàng
Trung ương ASEAN+3
AFMM+3 Hội nghị các Bộ trưởng Tài chính ASEAN+3
AMF Quỹ tiền tệ Châu Á
APEC Diễn đàn hợp tác khu vực Châu Á - Thái Bình Dương
ASA Thỏa thuận hoán đổi ASEAN
ASCU Phòng Phối hợp giám sát ASEAN
WB Ngân hàng thế giới
WEF Diễn đàn kinh tế thế giới
WTO Tổ chức Thương mại thế giới - 1 -
PHẦN MỞ ĐẦU
1. Tính cấp thiết của đề tài
Ý tưởng về hợp tác tài chính - tiền tệ Đông Á đã có từ khá lâu nhưng nó
mới chỉ được chính thức bắt đầu từ tháng 12 năm 1997, khi các nhà lãnh đạo
ASEAN và các đối tác từ Đông Á là Trung Quốc, Nhật Bản và Hàn Quốc tổ
chức Hội nghị Thượng đỉnh không chính thức bên lề Hội nghị Thượng đỉnh
ASEAN lần thứ hai tại Malaysia.
Kể từ đó đến nay, quá trình hợp tác tài chính - tiền tệ Đông Á đã phát triển
mạnh từ những hình thức ban đầu như trao đổi thông tin và xây dựng các quy
trình giám sát khu vực (thể hiện ở việc thành lập Nhóm khuôn khổ Manila, xây
dựng quy trình giám sát ASEAN, quy trình đối thoại chính sách và kiểm điểm
kinh tế ASEAN + 3, giám sát sự di chuyển vốn tư nhân, xây dựng hệ thống cảnh
báo sớm…) tới việc thành lập các cơ chế phòng và chống khủng hoảng cho toàn
khu vực như Sáng kiến Chiang Mai, xây dựng Quỹ trái phiếu Châu Á… Trong
tương lai, chính phủ các nước Đông Á còn mong muốn xây dựng một liên minh
tiền tệ - hình thức hợp tác tài chính - tiền tệ cao nhất trong các hình thức hợp tác
tài chính - tiền tệ.
Tất cả những nỗ lực trên cho thấy hợp tác tài chính - tiền tệ Đông Á là
một vấn đề được nhiều quốc gia quan tâm và ủng hộ. Tuy nhiên, quá trình hợp
tác tài chính - tiền tệ Đông Á còn gặp phải một số thách thức như: sự phát triển
không đồng đều, sự xuất hiện ngày càng nhiều các hiệp định thương mại tự do
song phương và sự khác biệt về văn hóa, truyền thống, cách cư xử và giải quyết
đã có nhiều công trình của các cá nhân và tập thể nghiên cứu về hợp tác tài chính
- tiền tệ Đông Á. Có thể khẳng định, đây là một chủ đề nghiên cứu hấp dẫn và
cần thiết cho khu vực bởi vì nó cung cấp nền tảng lý luận và thực tiễn cho hoạt
động hợp tác giữa các quốc gia đồng thời sẽ đưa ra được các giải pháp nhằm
giúp Đông Á xây dựng vị thế của mình trên thế giới (trở thành một trong 3 cực
trên thế giới là Châu Âu, Bắc Mỹ và Đông Á).
- 3 -
Nổi bật là chương trình nghiên cứu về hợp tác tài chính - tiền tệ Đông Á
do Ngân hàng phát triển Châu Á (ADB) triển khai. Chương trình này đã thu hút
được sự tham gia của nhiều học giả ở các trường đại học lớn của khu vực như
Đại học Tokyo, đại học Korea, đại học Kobe; đại học British Columbia; đại học
Hitotsubashi…Bên cạnh đó, vấn đề hợp tác tài chính - tiền tệ Đông Á còn được
thảo luận trong nhiều cuộc hội thảo quốc tế như: Hội thảo lần thứ 7 về Hợp tác
Châu Á- Thái Bình Dương trong phạm vi toàn cầu: Chủ nghĩa khu vực và Chủ
nghĩa toàn cầu; Hội thảo Những thách thức và cơ hội của Hợp tác Kinh tế ở
Đông Á, Hội thảo quốc tế về Hợp tác Kinh tế Châu Á… Sau đây là các công
trình nghiên cứu điển hình trong nước và quốc tế về vấn đề này:
1. Jong-Wha Lee, Yung Chul Park and Kwanho Shin (2002), “Một liên minh
tiền tệ ở Đông Á”, Đại học Korea.
2. Kiyohiko Fukushima (2004), “Những thách thức trong hợp tác tiền tệ ở Đông
Á”, AT10 Hội thảo nghiên cứu, Tokyo.
3. N.L. Koh, “Hợp tác tiền tệ ở Đông Á”, Oita University.
4. Pradmuna B. Rana (2002), “Hợp tác tài chính và tiền tệ ở Đông Á: Sáng kiến
Chiang Mai”, Asian Development Bank.
5. Raul Fabella (2002), “Hợp tác Tiền tệ ở Đông Á: Một khảo sát”, Asia
Development Bank.
6. Shamsha Akhtar (2004), “Liên kết kinh tế ở Đông Á: Xu hướng, thách thức
và cơ hội”, Hội thảo “Những thách thức và cơ hội của Liên kết kinh tế Đông
Á”
thực trạng, triển vọng và một số gợi ý cho Việt Nam” sẽ cố gắng hoàn thiện các
vấn đề còn bỏ ngỏ trong các công trình nghiên cứu trước đó.
3. Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu
Trên cơ sở nghiên cứu quá trình hợp tác tài chính - tiền tệ Đông Á, đưa ra
một số đánh giá và khuyến nghị nhằm tăng cường hơn nữa hiệu quả của quá
trình này đồng thời đưa ra một số gợi ý nhằm tăng cường hiệu quả của quá trình
hội nhập kinh tế quốc tế nói chung, hội nhập tài chính nói riêng của Việt Nam
vào khu vực và thế giới.
- 5 -
4. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu
Đối tượng nghiên cứu: quá trình hợp tác tài chính - tiền tệ ở các nước Đông
Á hay còn gọi là ASEAN + 3 (gồm các nước thuộc khối ASEAN và Nhật
Bản, Hàn Quốc, Trung Quốc)
Phạm vi nghiên cứu: luận văn tập trung nghiên cứu quá trình hợp tác tài
chính - tiền tệ Đông Á từ sau khủng hoảng Châu Á năm 1997- 1998 đến nay
5. Phương pháp nghiên cứu
Luận văn sử dụng tổng hợp các phương pháp nghiên cứu cơ bản như: duy
vật biện chứng và duy vật lịch sử; tổng hợp, so sánh, phân tích số liệu; thống kê
kinh tế…
6. Dự kiến những đóng góp mới của luận văn
- Khái quát hóa một số vấn đề lý luận về hợp tác tài chính và tiền tệ.
- Chứng minh sự cần thiết của hợp tác tài chính - tiền tệ ở Đông Á.
- Phân tích các hình thức hợp tác tài chính - tiền tệ cơ bản để từ đó đưa ra một
số đề xuất nhằm tăng cường hiệu quả quá trình hợp tác tài chính - tiền tệ ở
Đông Á.
- Đưa ra một số gợi ý nhằm tăng cường hiệu quả của quá trình hội nhập kinh tế
quốc tế nói chung, hội nhập tài chính nói riêng của Việt Nam vào khu vực và
thế giới.
7. Kết cấu của luận văn
dụng các đồng tiền khác nhau (Rose, 1999) và trong vòng 20 năm, cứ mỗi 1%
tăng lên trong thương mại (trong tương quan với GDP) sẽ làm tăng thu nhập trên
đầu người khoảng 0,33% (Frankel và Rose, 2000). Thương mại song phương
còn tăng hoặc giảm khoảng 100% khi hai nước thiết lập hay giải tán một liên
minh tiền tệ (các điều kiện khác không đổi) (Glick và Rose, 2001).
- 7 -
Bên cạnh đó, do có sự phụ thuộc lẫn nhau thông qua thương mại, các
nước tham gia thương mại trong khu vực có xu hướng hình thành các chu kỳ
kinh doanh giống nhau (điều kiện để các nước có phản ứng đồng đều với các cú
sốc). Chính vì vậy, sự phụ thuộc lẫn nhau thông qua thương mại là một tiền đề
quan trọng để thiết lập OCA.
1.1.2. Phản ứng đồng đều đối với các cú sốc
Phản ứng đồng đều với các cú sốc là một điều kiện quan trọng cho việc
thiết lập khu vực tiền tệ tối ưu. Bởi vì khi một quốc gia từ bỏ đồng tiền của nó và
tham gia vào khu vực tiền tệ tối ưu có nghĩa là nó đang từ bỏ quyền tự chủ của
mình về chính sách tiền tệ. Do vậy, nếu một nước thành viên trong OCA không
có phản ứng giống như các nước thành viên khác khi phải đối mặt với các cú sốc
thì quốc gia đó không thể sử dụng chính sách tiền tệ của riêng mình để điều tiết
nền kinh tế. Chẳng hạn, khi có một cú sốc cầu xẩy ra, khách hàng thích hàng hóa
của Đức hơn hàng hóa của Pháp. Điều này sẽ làm cho tổng cầu giảm và thất
nghiệp tăng ở Pháp đồng thời tổng cầu tăng và thất nghiệp giảm nhưng có áp lực
lên giá (rủi ro lạm phát) ở Đức. Nếu hai quốc gia này không cùng nằm trong một
OCA thì Pháp có thể sử dụng các biện pháp là tự động giảm giá hoặc phá giá còn
Đức có thể tự động tăng giá hoặc nâng giá để điều tiết nền kinh tế của mình. Tuy
nhiên, nếu hai quốc gia này cùng nằm trong một OCA thì họ không thể sử dụng
các chính sách tiền tệ riêng của mình để điều tiết nền kinh tế. Chính vì vậy, việc
thiết lập một OCA giữa Pháp và Đức sẽ gặp phải khó khăn và nếu như không có
các công cụ điều chỉnh khác thì OCA giữa Pháp và Đức sẽ không tồn tại được.
Phản ứng đồng đều với các cú sốc đồng nghĩa với việc các nước thành
chỉnh lương ở Đức sẽ khiến cho sản lượng của Đức giảm và áp lực tăng giá
giảm. Thông qua tiền lương, nền kinh tế của cả hai quốc gia được điều tiết một
cách tự động.
Bên cạnh sự tự do di chuyển lao động, việc chuyển khoản tài chính (dịch
chuyển vốn) cũng là một yếu tố cần thiết để chống lại tác động tiêu cực của các
cú sốc không đối xứng. Chuyển khoản tài chính có thể được thực hiện từ nước
- 9 -
này sang nước khác hoặc từ thế hệ này sang thế hệ khác hoặc thông qua thị
trường tài sản của các nước trong khu vực. Tuy nhiên, việc chuyển khoản này
không được các quốc gia trong khu vực ủng hộ bởi vì nó không giải quyết được
triệt để các vấn đề mà đôi khi còn gây ra hiện tượng nợ kéo dài hoặc gây ra sự
mất ổn định của tỷ giá hối đoái do có sự dịch chuyển vốn đột ngột.
Tóm lại, khi các nước chỉ có phản ứng tương đối đồng đều với các cú sốc
thì sự linh hoạt của các yếu tố sản xuất chính là một điều kiện bổ sung cần thiết để
các nước có thể thiết lập một OCA. Tuy nhiên, theo Mundell, thì sự di chuyển của
lao động không phải là yếu tố quan trọng nhất đối với OCA. Còn theo McKinnon
(1963) thì chính OCA đã thúc đẩy sự linh hoạt của các yếu tố sản xuất.
1.1.4. Sự hội tụ của các chính sách kinh tế vĩ mô
Bên cạnh việc phụ thuộc lẫn nhau thông qua thương mại, phản ứng đồng
đều với các cú sốc và có sự linh hoạt giữa các yếu tố sản xuất, nếu các nước có
những mục tiêu chính sách khác nhau thì lãi suất của họ sẽ phản ứng lại rất khác
nhau đối với các cú sốc như nhau từ bên ngoài và điều này sẽ khiến cho việc ổn
định tỷ giá không thể thực hiện được. Khi tỷ giá không thể ổn định giữa các quốc
gia, các nước thành viên sẽ khó có thể xây dựng một OCA. Do vậy, để thiết lập
một liên minh, một điều kiện quan trọng là các nước trong khu vực phải có sự
hội tụ các chính sách vĩ mô. Mục tiêu chính sách của các quốc gia phải được
thống nhất và các chính sách phải được phối hợp hiệu quả.
Tóm lại, để thiết lập một khu vực tiền tệ tối ưu, bên cạnh sự gần gũi về mặt
địa lý, các quốc gia thành viên trong khu vực phải có sự phụ thuộc lẫn nhau thông
nước khác trong việc hoạch định chính sách của nước mình.
Trong giám sát và theo dõi tài chính, việc theo dõi và giám sát sự di
chuyển của dòng vốn tư nhân nước ngoài, đặc biệt là vốn ngắn hạn ở mức độ
khu vực đóng vai trò rất quan trọng. Với cơ chế giám sát hiệu quả, mỗi nước
trong khu vực sẽ liên tục được đặt trong tình trạng bị áp lực ngang nhau nhằm
đảm bảo tính kỷ luật trong việc thực thi các chính sách kinh tế vĩ mô cũng như
- 11 -
các chính sách cơ cấu như đảm bảo sự ổn định của cán cân thanh toán cũng như
tỷ giá hối đoái. Ngoài ra, việc thiết lập và phát triển một hệ thống cảnh báo sớm
đáng tin cậy sẽ giúp cho các nước trong khu vực tránh được sự bất ổn kinh tế vĩ
mô cũng như sự bất ổn của khu vực tài chính và cán cân thanh toán và do vậy
ngăn chặn được khủng hoảng tài chính - tiền tệ trong tương lai.
1.2.2. Thiết lập các cơ chế chung cho hợp tác tài chính - tiền tệ khu vực
Để tăng cường hợp tác tài chính - tiền tệ nhằm hướng tới một liên minh
tiền tệ trong tương lai, các nước trong khu vực cần thiết lập các cơ chế chung
cho quá trình hợp tác tài chính - tiền tệ khu vực. Các cơ chế này bao gồm những
thoả thuận về thương mại và đầu tư khu vực; về chế độ tỷ giá hối đoái khu vực
(phối hợp chính sách ổn định tỷ giá khu vực); về cơ chế tài trợ khu vực (thị
trường trái phiếu khu vực); về cơ sở hạ tầng tài chính khu vực (cơ chế thanh toán
bù trừ, cơ chế thanh toán và thể chế đánh giá tín dụng) cũng như về những khuôn
khổ hợp tác khu vực khác nhằm phản ứng kịp thời một khi khủng hoảng xảy ra
(quỹ dự trữ khu vực).
Trên cơ sở các cơ chế chung này, các nước trong khu vực sẽ tăng cường
sự phụ thuộc lẫn nhau về thương mại và đầu tư đồng thời có sự ổn định về tỷ giá
hối đoái và xây dựng được các cơ chế phòng và chống khủng hoảng trong khu
vực. Bên cạnh đó, mỗi nước riêng biệt cũng có thể hoạch định những chính sách
độc lập nhằm đạt được lợi ích của riêng mình mà không làm ảnh hưởng tới tiến
trình hợp tác trong khu vực.
1.2.3. Tối ưu hoá chính sách kinh tế với nội dung cơ bản là phối hợp chính sách
Quan trọng hơn, việc giảm chi phí giao dịch có thể làm giảm sự phân biệt
giá giữa các thị trường quốc gia. Với các đồng tiền riêng lẻ, thị trường sẽ bị phân
đoạn và chi phí giao dịch của việc mua hàng hóa từ một quốc gia khác sẽ cao
- 13 -
hơn (các nhà sản xuất có thể tận dụng quá trình phân biệt giá để giảm bớt liên kết
kinh tế). Vì vậy, một đồng tiền chung sẽ chắc chắn làm giảm bớt sự phân biệt
giá, dẫn tới sự tăng lên trong phúc lợi của cả người tiêu dùng và nhà sản xuất.
Loại bỏ được sự bất ổn và rủi ro tỷ giá
Việc sử dụng một đồng tiền chung sẽ loại bỏ được sự bất ổn và rủi ro tỷ
giá đồng thời thúc đẩy thương mại tăng trưởng và khuyến khích đầu tư nước
ngoài vào trong nước. Nhiều công trình nghiên cứu thực nghiệm đã cho thấy tác
động thực sự của Liên minh Tiền tệ tới thương mại: Glick và Rose (2001) ước
tính rằng thương mại song phương sẽ tăng (giảm) khoảng 100% khi hai nước
thiết lập (phá bỏ) Liên minh Tiền tệ (các điều kiện khác được giữ nguyên);
Frankel và Rose (2000) ước tính rằng cứ 1% GDP tăng thêm của thương mại
(trong tương quan với GDP) sẽ làm tăng thu nhập bình quân đầu người 0,333%
trong vòng 20 năm. Frankel và Romer (1999) còn cho rằng mức lợi ích thu được
còn lớn hơn: 1,5-2% tăng thêm trong thu nhập bình quân đầu người.
Đảm bảo sự ổn định của giá cả
Việc tham gia Liên minh Tiền tệ sẽ làm xuất hiện một thể chế điều tiết
tiền tệ chung (ngân hàng trung ương của liên minh) và do đó mỗi một nước
thành viên sẽ không thể sử dụng chính sách tiền tệ mở rộng quá mức hay quá
thắt chặt với những tác động tiêu cực tới sự ổn định của giá cả. Nói cách khác,
các nước thành viên sẽ tránh được những cú sốc tiêu cực có liên quan đến tiền tệ.
Đồng thời với những lợi ích, việc thiết lập một Liên minh Tiền tệ còn phải
chịu những chi phí sau.
Ngân hàng trung ương các nước thành viên mất đi chức năng tự chủ và độc
lập về tiền tệ cũng như chức năng người cho vay cuối cùng
Do tham gia liên minh tiền tệ nên khi các nước thành viên gặp phải những
OCA đối với khu vực Đông Á.
- 15 -
1.3.1. Sự tương đồng và khác biệt giữa Châu Âu và Đông Á
Để xây dựng một liên minh tiền tệ, các nước Châu Âu đã phải trải qua
nhiều giai đoạn phát triển khác nhau. Do vậy, nếu muốn thiết lập một khu vực
tiền tệ tối ưu ở Đông Á, các quốc gia Đông Á không thể bỏ qua một số kinh
nghiệm của Châu Âu. Trước hết, chúng ta cùng xem xét những nét tương đồng
giữa Châu Âu và Đông Á.
Thứ nhất, các nước thành viên của các hai khu vực này đều không có
nguồn tài nguyên thiên nhiên phong phú. Họ chỉ có lợi ích chung và lớn nhất là
mở cửa nền thương mại và tài chính quốc tế. Thứ hai, cả hai khu vực này đều bị
thiệt hại nặng nề từ các cuộc khủng hoảng kinh tế, tiền tệ và ngân hàng trong
thập kỷ 1990. Họ cùng chung nguyện vọng là kiểm soát tốt hơn các lực lượng
toàn cầu hóa kinh tế, tài chính nhằm tạo ra một hệ thống kinh tế, tài chính ổn
định, có khả năng thúc đẩy tăng trưởng cao và bền vững, đồng thời cải thiện
phúc lợi. Cuối cùng, cả hai khu vực đều có những mô hình xã hội phức tạp, đòi
hỏi nhiều chi phí cho việc kiểm soát các lực lượng toàn cầu hóa. Họ tìm kiếm
những giải pháp và công cụ để duy trì những điểm tích cực của các mô hình kinh
tế, xã hội phức tạp, đồng thời vẫn duy trì được khả năng thay đổi trong những
tình huống diễn tiến nhanh chóng.
Bên cạnh các điểm tương đồng trên, chúng ta cần lưu ý tới một số khác
biệt giữa Châu Âu và Đông Á để từ đó quyết định con đường hợp tác tài chính -
tiền tệ của khu vực. Các khác biệt đó là:
- Sự khác biệt trong trật tự liên kết: Đông Á đặt mục tiêu liên kết tiền tệ trước
khi hoàn thành việc liên kết thương mại. Trong khi đó ở Châu Âu liên kết tiền tệ
là kết quả cuối cùng của liên kết thương mại. Thêm vào đó, mặc dù đang tìm
kiếm phương thức ổn định tỷ giá nhưng những khuôn khổ hợp tác hiện hành
(như Sáng kiến Chiang Mai) lại hầu như không đề cập đến vấn đề này.
- Sự ổn định của tỷ giá hối đoái giữa 3 đồng tiền chủ chốt: USD; Euro và Yên
thời kỳ 1995-99,
tỷ USD)
GNP bình quân đầu
ngƣời thời kỳ 1995-99
(tính theo PPP, USD)
Quy mô tƣơng đối
tính theo GNP bình
quân đầu ngƣời
Khu vực đồng Euro (12)
Đức
2243,7
22746,5
100,0
Pháp
1478,6
21789,6
95,8
- 17 -
Italy
1171,4
21461,1
94,3
Tây Ban Nha
585,9
16631,0
73,1
Hà Lan
397,6
22573,5
1295,4
20928,8
92,0
Thụy Điển
243,2
21320,0
93,7
Đan Mạch
175,9
24775,5
108,9
Khoảng biến thiên 62,9-162,1
Đông Á
Nhật Bản
4420,8
24685,0
100,0
Trung Quốc
870,1
3147,2
12,7
Hàn Quốc
442,0
14716,0
59,6
Thái Lan
147,4
142,2
Trung Quốc
40,1
Phần Lan
68,1
Hàn Quốc
71,7
Pháp
46,4
Thái Lan
95,6
Đức
52,0
Indonesia
64,5
Ai-len
147,3
Singapore
317,0
Italy
48,8
Malaysia
197,0
Lucxambua
203,0
Philippin
98,1
- 18 -
Các nƣớc thuộc EMU
0,105
Nhật Bản
0,063
0,038
Bỉ - Lucxambua
0,132
0,428
Trung Quốc
0,014
0,060
Phần Lan
0,054
0,134
Hàn Quốc
0,017
0,047
Pháp
0,040
0,091
Thái Lan
0,025
0,048
Đức
0,052
0,091
Indonesia
0,006
0,039
Ai-len
0,006
0,217
Trung bình
0,041
0,079
Nguồn: Đỗ Hoài Nam, Võ Đại Lược, “Hướng tới Cộng đồng Kinh tế Đông Á”, NXB Thế giới,
2004. Trang 362-365
Sự khác biệt giữa châu Âu và Đông Á cho thấy, con đường tiến tới một
Liên minh Tiền tệ ở Đông Á còn ở rất ra. Để hình thành được Liên minh Tiền tệ,
Đông Á cần có sự hợp tác và liên kết lâu dài, tuần tự và con đường của châu Âu
chưa hẳn là con đường tốt nhất nhưng kinh nghiệm của châu Âu thì không thể bỏ
qua. Có thể rút ra bốn bài học từ kinh nghiệm liên kết kinh tế châu Âu đối với các
nhà hoạch định chính sách châu Á từ sự khác biệt và tương đồng trên như sau:
- Thứ nhất, những bước tiến tới hội nhập khu vực phải hoàn toàn phù hợp với
các hiệp định quốc tế hay các hiệp định đa phương.
Copyright: Tài liệu đại học ©