Chuyên đề 30:
NGHIỆP VỤ, KỸ NĂNG CÔNG TÁC CỦA BÍ THƯ
ĐOÀN THANH NIÊN CỘNG SẢN HỒ CHÍ MINH Ở XÃ
I. CHỨC TRÁCH, NHIỆM VỤ, QUYỀN HẠN CỦA BÍ THƯ ĐOÀN
THANH NIÊN CỘNG SẢN HỒ CHÍ MINH XÃ
Bí thư đoàn cơ sở là cán bộ công chức cấp cơ sở được bầu cử hoặc chỉ định,
là người đứng đầu, lãnh đạo, quản lý, giáo dục và bảo vệ thanh thiếu nhi ở cơ sở,
chịu trách nhiệm trước Đảng và chính quyền cơ sở về công tác thanh thiếu nhi.
Bí thư chi đoàn là người thay mặt đoàn truyền đạt, thuyết phục, giáo dục
đoàn viên và thanh thiếu niên (trong địa bàn dân cư hay đơn vị sản xuất, công tác)
hành động theo chương trình do đoàn đề xướng. Từ đó phát triển lực lượng nòng
cốt của Đoàn trong tập thể.
1. Chức trách của Bí thư Đoàn Thanh niên cộng sản Hồ Chí Minh xã
- Trung thành với Đảng và Nhà nước, kiên định mục tiêu lý tưởng của Đoàn,
xung kích đi đầu trong sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc.
- Gương mẫu thực hiện nghĩa vụ công dân, đường lối chính sách của Đảng,
pháp luật Nhà nước, điều lệ, nghị quyết của đoàn, phục tùng sự phân công của cấp
uỷ Đảng và Đoàn cấp trên. Đảm bảo mọi hoạt động của cấp bộ Đoàn mà mình phụ
trách theo đúng định hướng đường lối lãnh đạo của Đảng, chính sách pháp luật Nhà
nước và điều lệ, nghị quyết của Đoàn.
- Chịu trách nhiệm về công tác tổ chức cán bộ. Đào tạo, bồi dưỡng cán bộ
đoàn thành đội ngũ cán bộ nguồn cho Đoàn, cho Đảng và cho Nhà nước. Đảm bảo
chất lượng hoạt động của Ban Chấp hành và của tổ chức Đoàn trước cấp uỷ Đảng
và Đoàn cấp trên.
- Tận tụy với công tác đoàn, liên hệ mật thiết với đoàn viên, thanh thiếu nhi,
nêu cao tinh thần trách nhiệm, bảo vệ quyền lợi hợp pháp của thanh thiếu nhi.
Quyết định khen thưởng, kỷ luật đoàn viên thanh thiếu niên và các chi đoàn trực
thuộc.
- Chịu trách nhiệm về công tác quản lý, sử dụng tài chính, tài sản của đoàn: huy
động kinh phí, thu chi tài chính (đoàn phí; làm kinh tế; tài trợ, hỗ trợ ).
- Đảm bảo tinh thần dân chủ, đoàn kết nội bộ, nhất trí cao trong Ban Chấp
kiến với cấp uỷ Đảng, lãnh đạo đơn vị về những chủ trương, kế hoạch triển khai
nhiệm vụ đơn vị có liên quan đến thanh thiếu niên và công tác thanh thiếu nhi.
- Các quyền hạn theo thẩm quyền.
+ Quyền được phê chuẩn, ký các văn bản của đoàn cơ sở theo thẩm quyền.
+ Quyền được đề nghị, chất vấn đảng bộ, chính quyền và các đoàn thể xã hội
về nhu cầu, quyền lợi chính đáng của thanh thiếu niên.
+ Quyền đại diện tham gia vào các tổ chức chính trị, xã hội và ứng cử, đề cử
vào Ban Chấp hành của Đảng bộ và Đại biểu Hội đồng nhân dân các cấp khi đủ
điều kiện.
+ Ưu tiên học tập, bồi dưỡng nâng cao trình độ lý luận chính trị chuyên môn,
nghiệp vụ, kiến thức kinh tế, văn hoá xã hội, quốc phòng, an ninh
+ Được bố trí thời gian thích hợp và tạo điều kiện thuận lợi để tổ chức và
tham gia các hoạt động của Đoàn.
+ Được hưởng chế độ, chính sách theo quy định chung của Đảng, Nhà nước.
+ Được bố trí công tác phù hợp khi quá tuổi làm cán bộ đoàn.
II. NGHIỆP VỤ, KỸ NĂNG CÔNG TÁC CỦA BÍ THƯ ĐOÀN
THANH NIÊN CỘNG SẢN HỒ CHÍ MINH
1. Kỹ năng tổ chức các hoạt động tập thể dành cho thanh thiếu niên, nhi
đồng ở xã
Diễn đàn, đối thoại, hội thảo là những phương thức khác nhau trong công tác
tập hợp và giáo dục thanh thiếu niên, tuy nhiên chúng cũng có mục đích và ý nghĩa
giống nhau. Đó là nơi thanh thiếu niên có dịp tự thể hiện, tự khẳng định mình, phát
huy được dân chủ trong sinh hoạt. Mọi người được tự do phát biểu, trình bày ý
kiến, quan điểm của mình trước công chúng từ tâm trạng đến tình cảm, từ cá tính
đến phương pháp tư tưởng Tự thể hiện không chỉ mang mục đích tự thân, nó còn
là một trong những lý do tồn tại của con người với tư cách một cá nhân cần được
khẳng định về trí tuệ và nhân cách, về quan điểm và thái độ hành động trong cuộc
sống.
Mục đích cần đạt được trong diễn đàn, đối thoại, hội thảo là những chân lý
cụ thể, câu trả lời hợp lý hoặc giải pháp tối ưu cho một vấn đề, do vậy khoảng cách
+ Chuẩn bị một số câu hỏi liên quan đến những nội dung chính của chủ đề.
Câu hỏi phải hết sức cụ thể, dễ hiểu, có thể dưới dạng xử lý tình huống, trình bày
quan điểm đối với những ý kiến "ngược".
+ Lựa chọn hình thức diễn đàn để từ đó thiết kế chỗ ngồi, bài trí phòng họp và
kịch bản (hình thức có thể lựa chọn: hái hoa dân chủ, kịch bản sân khấu hoá ).
- Bước tổ chức diễn đàn:
+ Tuyên bố lý do, giới thiệu đại biểu (mục đích, ý nghĩa, lý do tổ chức diễn
đàn, thành phần đại biểu mời và đại biểu tham dự diễn đàn).
+ Đoàn viên, thanh niên phát biểu về các nội dung thuộc chủ đề diễn đàn
(những ý kiến nòng cốt có thể phát biểu trước hoặc sau tùy vào không khí sôi nổi
hay trầm lắng của diễn đàn, có thể nêu ra một vài tình huống có vấn đề để tranh
luận).
+ Kết thúc diễn đàn phải có bài tổng kết nhằm định hướng vấn đề và gợi những
suy nghĩ tiếp. Người tổng kết diễn đàn có thể mời các nhà khoa học, các nhà hoạt
động chính trị - xã hội có hiểu biết sâu sắc về chủ đề của diễn đàn.
1.1.3. Một số điều chú ý
- Tuỳ số lượng người tham gia và hình thức thể hiện mà bố trí địa điểm diễn
đàn cho phù hợp. Trang trí hội trường phải nêu rõ chủ đề của diễn đàn.
- Số lượng người tham gia có thể mở rộng tới những người quan tâm đến chủ
đề của diễn đàn (ngoài đoàn viên, thanh niên).
- Cần có chủ tọa điều khiển (có thể trực tiếp, có thể thông qua người dẫn
chương trình) và thư ký ghi chép để làm cơ sở cho việc tổng kết diễn đàn.
- Trong quá trình diễn đàn nên xen kẽ các hình thức văn nghệ (hát, múa, thơ,
ca, ) để tạo không khí vui vẻ, hấp dẫn. Nếu phần văn nghệ cũng tập trung vào chủ
đề của diễn đàn thì hiệu quả diễn đàn sẽ càng cao.
1.2. Đối thoại
1.2.1. Khái niệm
Đối thoại là hình thức trao đổi trực tiếp về một vấn đề nào đó mà thanh niên
quan tâm.
"Nghe thanh niên nói, nói cho thanh niên hiểu" chính là hình thức đối thoại
- Nên tổ chức đối thoại theo chủ đề, tránh tràn lan. Người đối thoại với thanh
niên phải nắm vững nội dung vấn đề thanh niên cần đối thoại. Tránh trả lời qua loa
đại khái, né tránh.
- Người đối thoại không nên hứa trước thanh niên những việc ngoài khả năng
giải quyết của mình. Những vấn đề ngoài phạm vi chủ đề đối thoại hoặc chưa đủ
căn cứ để giải quyết trong đối thoại cần bảo lưu để giải quyết sau hoặc kiến nghị
lên cấp cao hơn.
- Có thể xen kẽ một số hoạt động văn hoá tạo không khí giao lưu vui vẻ giữa
người đối thoại với thanh niên.
1.3. Hội thảo
1.3.1. Khái niệm
Khác với diễn đàn thanh niên, hội thảo là nơi diễn ra cuộc thảo luận một vấn
đề nào đó có tính khoa học, lý luận và thực tiễn đang đặt ra.
Mục đích của hội thảo là làm sáng tỏ cơ sở lý luận, cơ sở thực tiễn của vấn
đề, từ đó đề xuất kiến nghị một cách có cơ sở khoa học, mang tính khả thi.
Nội dung của hội thảo là xuất phát từ nhu cầu bức thiết của cuộc sống, giúp
định hướng và đề xuất phương pháp giải quyết những khó khăn đang đặt ra.
1.3.2. Cách tổ chức
- Bước chuẩn bị:
+ Thông báo cuộc hội thảo tới đoàn viên, thanh niên để họ chuẩn bị ý kiến,
thu thập tài liệu.
+ Ban tổ chức cần chuẩn bị đề dẫn. Đề dẫn có tính chất gợi ý những vấn đề
cần thảo luận.
+ Căn cứ vào chủ đề có thể phân công trình bày các tham luận tại hội thảo.
Phần thảo luận là một sinh hoạt có tính khoa học. Do đó các tham luận khi chuẩn bị
cần có căn cứ khoa học, có biểu mẫu thống kê, điều tra xã hội học, các số liệu, tư liệu,
các dẫn chứng minh họa, chứng minh cho các quan điểm của mình.
- Bước tiến hành hội thảo:
+ Tuyên bố lý do, giới thiệu đại biểu và các thành phần tham gia hội thảo.
+ Đề dẫn hội thảo.
những nhân tố mới cho tổ chức, là cơ hội để tuổi trẻ được giao lưu học hỏi, trưởng
thành.
Yêu cầu: đêm giao lưu phải được tổ chức chặt chẽ, nội dung mang tính giáo
dục cao, phù hợp với đối tượng, lứa tuổi và nhu cầu, sở thích của thanh thiếu nhi.
1.4.1. Công tác chuẩn bị
1.4.1.1 Thời gian, địa điểm, thành phần tham gia
* Thời gian:
Để chuẩn bị và tổ chức một đêm giao lưu văn hoá văn nghệ cần một
khoảng thời gian để hai bên thống nhất nội dung chương trình, giao lưu và tập
luyện cho chương trình đó.
Đêm giao lưu chỉ nên diễn ra trong khoảng thời gian từ 1,5 đến 2 tiếng nhằm
đảm bảo tính tập trung và chất lượng chương trình.
Thời gian tổ chức đêm giao lưu thường nhằm vào những ngày kỷ niệm, ngày
lễ tết trong năm hay ngày truyền thống của đơn vị.
* Địa điểm:
Hình thức giao lưu thường là nhiều đơn vị với nhau. Vì vậy sẽ có một trong
số các đơn vị đó xin đăng cai tổ chức. Địa điểm tổ chức do đơn vị đăng cai đưa ra
và được sự thống nhất của tất cả các đơn vị.
Địa điểm tổ chức giao lưu có thể trong hội trường hoặc ngoài trời.
Chú ý: Nên chọn đơn vị đăng cai là đơn vị trung tâm, thuận lợi đi lại cho tất
cả các đơn vị tham gia.
* Thành phần tham gia:
- Đại biểu mời:
+ Đại diện các đơn vị tham gia.
+ Đại biểu cấp trên.
+ Đại diện các ban, ngành, đoàn thể.
+ Đại diện các đơn vị bạn.
- Thành phần tham gia:
Toàn bộ thành viên của các đơn vị tham gia giao lưu.
1.4.1.2. Chuẩn bị nội dung
1.4.1.4. Chuẩn bị cơ sở vật chất, phương tiện cho đêm giao lưu
- Âm thanh, ánh sáng
- Sân khấu - khánh tiết
- Hoa - quà lưu niệm
- Các phương tiện vật chất khác phục vụ các hoạt động…
- Người dẫn chương trình: một nam, một nữ.
Người dẫn chương trình đêm giao lưu có vị trí, vai trò hết sức quan trọng,
quyết định đến sự thành bại của đêm giao lưu. Vì vậy cần chọn những người thực
sự có khả năng, có kinh nghiệm và ưa nhìn…
Người dẫn chương trình nên là của cả hai bên (mỗi bên một người).
- Bảo vệ, quản lý.
1.4.2. Diễn biến nội dung chương trình
* Ổn định tổ chức - hát những bài hát tập thể.
* Tuyên bố lý do, giới thiệu đại biểu.
* Khai mạc đêm giao lưu.
Hai bên tặng hoa và quà lưu niệm cho nhau.
* Văn nghệ:
- Màn múa hát đồng ca của cả hai đơn vị (nhằm tạo khí thế và tinh thần đoàn
kết ngay từ phút đầu).
- Tiết mục song ca nam nữ.
- Tiết mục đơn ca nam.
- Tiết mục tam ca nữ.
- Giao lưu với đại diện đội chủ nhà.
- Tiết mục tốp ca nam nữ.
- Tổ chức trò chơi thứ nhất (hoặc kịch vui).
- Tiết mục đơn ca nữ.
- Tiết mục tam ca nam.
- Giao lưu với đại diện đội bạn.
- Tiết mục tốp ca nam nữ.
- Tiết mục song ca nữ.
thành tích, sức mạnh của tổ chức đoàn - hội - đội.
+ Giúp thanh thiếu niên thể hiện và phát huy tài năng, năng lực của mình,
đáp ứng nhu cầu, nguyện vọng về vui chơi, giải trí của thanh thiếu nhi.
+ Tạo sân chơi để thanh thiếu nhi được giao lưu học hỏi.
+ Tăng cường, củng cố tổ chức và nâng cao uy tín của đoàn.
- Yêu cầu: Hội trại phải an toàn, mang tính giáo dục, thiết thực, thắm tình
đoàn kết.
1.5.1. Xây dựng kế hoạch hội trại
1.5.1.1. Xây dựng nghị quyết, quyết định cho kế hoạch tổ chức hội trại: là
bước đi đầu tiên hết sức quan trọng trong công tác tổ chức một hội trại. Các cấp bộ
đoàn, các tập thể Ban Chấp hành, Ban Thường vụ Đoàn cần có kế hoạch đưa vào
nghị quyết của cấp mình từ rất sớm (có thể 6 tháng; một năm hoặc đầu nhiệm kỳ)
hoặc phải khẩn trương triển khai khi có kế hoạch của cấp trên. Tổ chức các hội
nghị hoặc các cuộc họp, các lớp tập huấn nhằm thống nhất các nội dung, chủ
trương chung.
1.5.1.2. Tiến hành xây dựng kế hoạch chi tiết với các nội dung:
- Xác định mục đích, yêu cầu.
- Xác định thời gian, địa điểm, thành phần tham gia.
- Xây dựng nội dung chương trình.
+ Nội dung: nội dung chính, phụ.
+ Hình thức: tên trại; trại ca, khẩu hiệu, biên chế tổ, nhóm…
+ Nhân sự: số lượng.
+ Thời gian: bao lâu, từ lúc nào đến lúc nào.
+ Địa điểm: ở đâu, địa điểm dự phòng.
+ Phương tiện đi lại, di chuyển.
- Lập chương trình hoạt động chi tiết.
- Lập ban tổ chức, ban giám khảo.
- Lập danh sách những người, những đơn vị tham gia.
- Soạn nội quy trại.
- Lập dự trù kinh phí, cơ sở vật chất phục vụ hội trại.
- Địa điểm phải đảm bảo an toàn cho mọi người và các hoạt động như: tránh
sét, đất lở, không an toàn về đường điện, nguồn nước
* Phương tiện phục vụ hội trại:
- Phục vụ ăn nghỉ: hình thức ăn, nghỉ.
- Phục vụ hoạt động: âm thanh, ánh sáng, nhạc,…
- Phục vụ sức khoẻ: y tế.
- Phục vụ đi lại: xe, phương tiện khác.
- Các loại khác: phục vụ trò chơi, trao thưởng, lưu niệm.
* Thành phần tham gia:
- Thành phần khách mời:
+ Đại biểu cấp trên.
+ Đại diện lãnh đạo các đơn vị.
+ Đại diện các ban, ngành, đoàn thể.
+ Đại diện các đơn vị bạn.
+ Đại diện các tổ chức xã hội.
- Thành phần triệu tập:
Các đơn vị tham gia hội trại.
1.5.2.2. Chuẩn bị nhân sự cho hoạt động trại
* Ban tổ chức:
- Ban tổ chức có nhiệm vụ tổ chức và điều hành suốt quá trình hội trại.
- Ban lãnh đạo điều hành.
- Bộ phận đời sống - lễ tân.
- Bộ phận trang trí khánh tiết và kỹ thuật.
* Ban giám khảo:
- Ban giám khảo là những người cầm cân nảy mực cho hội trại. Vì vậy, ban
giám khảo phải là những người có chuyên môn, công minh, khách quan và trung
thực. Ban giám khảo có nhiệm vụ chấm thi các hoạt động trại của các đơn vị và
công bố kết quả hội trại.
- Cơ cấu Ban giám khảo bao gồm:
+ Một đồng chí làm Trưởng Ban giám khảo là lãnh đạo cấp trên (hoặc một
niên địa phương
2.1. Đặc điểm trong diễn biến tư tưởng thanh niên.
- Do có sự thay đổi thường xuyên về nhu cầu hoạt động nên tư tưởng thanh
niên thường không ổn định. Dễ thay đổi khi có sự tác động do thiếu kinh nghiẹm
trong cuộc sống.
- Tư tưởng thanh niên phần lớn thường hướng tới cái mới, cái tiến bộ, cái
cách tân, cái công bằng và bình đẳng. Nhưng cũng có bộ phận thanh niên sống thực
dụng, thích hưởng thụ chây lười lao động dễ rơi vào tệ nạn xã hội.
- Do đặc tính dễ bị kích động, lôi kéo vào con đường xấu nên tư dưỡng thanh
niên thường phải được môi trường hoạt động đoàn thể giúp thanh niên định hướng
đúng lý tưởng phấn đấu của mình.
- Do chi phối nhiều chủ thể quản lý giáo dục: Nhà trường, gia đình, xã hội,
đoàn thể; đơn vị công tác… nên thanh niên luôn phải có sự chọn lọc thông tin và có
sự thống nhất trong tư tưởng và hành động.
- Tư tưởng tiên tiến của thanh niên phải là tư tưởng theo quan điểm chủ
nghĩa Mác - Lê nin và tư tưởng Hồ Chí Minh
2.2. Dư luận xã hội trong thanh niên.
- Dư luận xã hội trong thanh niên là việc đánh giá, nhận xét, khen, chê của xã
hội đối với thanh niên và công tác thanh niên trong từng thời kỳ nhất định.
- Nội dung phản ánh của dư luận xã hội trong thanh niên là rất phong phú về
mọi mặt đời sống của thanh niên: Lý tưởng, đạo đức tác phong, lối sống, nghề
nghiệp, trí tuệ, việc làm, thu nhật…
- Hình thức phản ánh dư luận xã hội trong thanh niên: Thông qua các kênh
thông tin như phát thanh, truyền hình, báo chí, xuất bản, tuyên truyền của chính các tổ
chức thanh niên và xã hội; thông qua các cuộc điều tra dư luận xã hội.
2.3. Các kỹ năng cơ bản trong nắm bắt tư tưởng và dư luận xã hội trong
thanh niên.
- Kỹ năng lắng nghe ý kiến của thanh niên.
- Kỹ năng tuyên truyên trong thanh niên.
- Kỹ năng đánh giá đúng thanh niên.
chí, các cuộc giao lưu trực tuyến về nghề nghiệp và việc làm.
- Tổ chức các hội trợ việc làm ở các cấp.
- Thành lập và mở rộng các trung tâm tư vấn, giới thiệu và hỗ trợ việc cho
thanh niên.
- Đầu tư phát triển các doanh nghiệp sản xuất chế biến, các khu công nghiệp
về đến các vùng quê, nông thôn nhằm thu hút việc làm thanh niên và sử dụng lao
động thanh niên ở cơ sở.
- Mở rộng ngành nghề giúp thanh niên có nhiều cơ hội phát huy, nâng cao và
phát triển các ngành nghề cổ truyền địa phương.
- Giúp thanh niên vay vốn, lập nghiệp tại địa phương và giúp thanh niên tiếp
cận với khoa học, công nghệ.
CÂU HỎI THẢO LUẬN
Câu 1: Anh, chị hãy trình bày chức trách, nhiệm vụ, quyền hạn của Bí thư
Đoàn Thanh niên cộng sản Hồ Chí Minh ở xã.
Câu 2: Nêu các kỹ năng, nghiệp vụ của Bí thư Đoàn Thanh niên cộng sản
Hồ Chí Minh ở xã. Anh, chị hãy phân tích kỹ năng tư vấn và định hướng nghề
nghiệp và việc làm cho đoàn viên thanh niên tại địa phương.
TÀI LIỆU THAM KHẢO
- Nghị quyết số 25, Hội nghị lần thứ 7 của Ban chấp hành Trung ương Đảng
Khoá X ngày về “tăng cường sự lãnh đạo của Đảng đối với công tác thanh niên thời
kỳ đẩy mạnh công nghiệp hoá, hiện đại hoá” ngày 25/7/2008.
- Điều lệ Đoàn Thanh niên Việt nam, Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ IX
của Đoàn thông qua ngày 19/12/2007.
- Hướng dẫn số 07-HD/TWĐTN ngày 18/06/2008 của Trung ương Đoàn
thanh niên hướng dẫn thực hiện điều lệ đoàn Khóa IX.