Phần thứ nhất: ĐẶT VẤN ĐỀ.
Tập đọc là một phân môn trong môn Tiếng việt ở bậc tiểu học. Phân
môn này được dạy ở bậc tiểu học từ lớp 1 đến lớp 5. Nhằm phát triển các kỹ
năng nghe, nói, sử dụng tiếng Việt của học sinh trên cơ sở những kiến thức cơ
bản về đọc, nhằm từng bước giúp học sinh làm chủ được ngôn ngữ tiếng Việt
để học tập trong nhà trường và giao tiếp một cách đúng đắn, mạch lạc, tự
nhiên, tự tin trong môi trường xã hội thuộc phạm vi hoạt động của lứa tuổi.
Tập đọc góp phần cùng môn học khác rèn luyện các thao tác tư duy cơ bản
cho học sinh tiểu học, cung cấp những hiểu biết sơ giản về xã hội, tự nhiên,
con người Từ đó bồi dưỡng cho học sinh tình yêu thiên nhiên, yêu cái đẹp,
yêu cái thiện, yêu lẽ phải và sự công bằng. Nhất là các em yêu quý tiếng mẹ
đẻ, có ý thức nói đúng, đọc đúng, nghe đúng tiếng Việt. “Đọc” trở thành đòi
hỏi đầu tiên của học sinh khi đi học. Không những tế còn giáo dục các em biết
giữ gìn, bảo vệ sự trong sáng của tiếng Việt.
Nhiệm vụ của môn tập đọc nhằm hình thành các kỹ năng đọc văn bản.
Thông qua đọc làm nổi bật sự biểu đạt của Tiếng Việt, sự giàu đẹp của âm
thanh, sự phong phú của ngữ điệu trong việc hiểu được nội dung văn bản đọc.
Thông qua tiếp xúc với văn bản đọc các em thấy được cái hay, cái đẹp. Từ đó
góp phần hình thành nhân cách. Đây chính là nhiệm vụ chính và rất cần thiết
của phân môn tập đọc.
Phân môn tập đọc ở tiểu học nói chung, lớp 4 nói riêng củng cố phát
triển kỹ năng đọc trơn (đã hình thành sau các lớp 1,2,3 ở bậc học). Tập đọc
lớp 4 giúp cho học sinh tăng cường về tốc độ đọc, biết đọc hiểu để lựa chọn
thông tin nhanh, tiến tới các em biết đọc diễn cảm các văn bản là văn, thơ,
kịch Hình thành kỹ năng phát hiện giá trị nghệ thuật trong các bài tập đọc
và biết nhận xét đánh giá các giá trị đó.
Xuất phát từ tình hình thực tế học sinh lớp 4. - Trường Tiểu học
……… mà bản thân tôi trực tiếp giảng dạy trong năm học kỹ năng đọc
“Diễn cảm” chưa cao, chưa đạt được yêu cầu, mục tiêu của môn học đề ra,
1
các em đọc còn đọc chưa lưu loát, phát âm bị lẫn phụ âm đầu, thanh, vần,

1) Giải pháp 1: Hướng dẫn học sinh đọc đúng âm, vần, dấu thanh.
* Đọc đúng các âm dễ lẫn:
Đọc đúng là phát âm đúng hệ thống ngữ âm chuẩn. Nói cách khác là
phải đọc đúng chính âm (không đọc theo cách phát âm của địa phương, mà
cách phát âm có sự sai lệch so với âm chuẩn). Phát âm đúng tiếng Việt là yêu
cầu cần thiết. Đọc đúng đòi hỏi thể hiện chính xác âm vị. Để học sinh đọc
đúng trong quá trình giảng dạy tôi đã cho các em phát hiện, so sánh, phân biệt
để từ đó các em phát âm đúng hay đọc đúng hay đọc đúng các âm đầu trong
các bài đọc và trong giao tiếp.
3
+ Ví dụ 1: Khi dạy bài “Dế mèn bênh vực kẻ yếu” - Tiếng Việt lớp 4 -
phần I.
Là bài học đầu tiên của chương trình, tôi đã tiến hành hướng dẫn cho
học sinh phát hiện, phân biệt để đọc đúng các phụ âm đầu hay đọc lẫn như
sau: (Các tiếng có phụ âm đầu “l/n”).
- Học sinh đọc bài một lượt - Toàn lớp đọc thầm.
- Học sinh đưa ra các từ hay đọc lẫn ở trong bài đó là:
“Mới lột, bước non, lương ăn, món nợ cũ ”
- Gọi một học sinh đọc các từ đó.
- Cho học sinh khác nhận xét xem bạn đọc đúng, sai.
- Nếu học sinh đọc vẫn sai - Giáo viên đọc mẫu - Học sinh đọc lại.
Mặt khác cho học sinh có thể so sánh phân biệt để đọc cho đúng.
- Phải đọc là vay “lương” ăn chứ không đọc là vay “nương” ăn trong
câu (Năm trước, gặp khi trời làm đói kém, mẹ em phải vay lương ăn của
Nhện).
“Lương” ở đây là lương thực, lương tháng khác “Nương” rẫy hay làm
nương.
Như vậy chúng ta cần chỉ rõ cho học sinh khi nào phát âm là “l”, khi
nào phát âm đọc là “n” trên cơ sở học sinh hiểu nghĩa của từ.
+ Ví dụ 2: Khi dạy bài “Những hạt thóc giống” - Tiếng Việt lớp 4 -

câu.
Chính vì thế chúng ta cần rèn cho các em đọc đúng dấu thanh trong các
bài tập đọc như:
+ Ví dụ: Khi dạy bài “Chị em tôi” - Tiếng Việt lớp 4 - phần I.
- Giáo viên đưa ra các tiếng mà có dấu thanh hay lẫn.
- Giáo viên gọi một số học sinh đọc.
- Học sinh khác nhận xét bạn đọc đúng dấu thanh chưa.
- Nếu vẫn còn học sinh đọc chưa đúng.
- Giáo viên đọc mẫu và phân tích cho học sinh.
5
Chẳng hạn như:
“Tặc lưỡi” thanh ngã không đọc là “Tặc lưới” thanh sắc.
“Giận giữ” thanh ngã không đọc là “Giận dứ” thanh sắc.
“Dũng cảm” thanh ngã không đọc là “Dúng cảm” thanh sắc
2) Giải pháp 2: Hướng dẫn học sinh đọc đúng ngữ điệu.
- Đọc đúng ngữ điệu bao gồm lên giọng, xuống giọng, nhấn giọng,
chuyển giọng, ngắt hơi, cường độ và cả trường độ của giọng đọc Như vậy
đọc đúng ngữ điệu là đúng về ý nghĩa, nội dung của từ, câu, đoạn đúng
phong cách và chức năng của văn bản các em đọc thế nào để người nghe thấy
được cái hay, cái đẹp của nội dung và nghệ thuật của bài đọc. Đọc đúng ngữ
điệu là thể hiện hài hòa về âm hưởng của bài đọc. Nó có giá trị lớn để bộc lộ
cảm xúc, và vậy đọc đúng ngữ điệu rất quan trọng, giúp học sinh bước đầu
thâm nhập vào văn bản, làm việc với văn bản.
Chính vì thế để rèn kỹ năng đọc “Diễn cảm” cho học sinh, giáo viên cần
chú ý rèn luyện cho học sinh đọc đúng ngữ điệu. Chẳng hạn khi học sinh đọc
giáo viên hướng dẫn cụ thể, từng thể loại như sau:
+ Hướng dẫn đọc các câu đối thoại, lời nhận vật.
Ví dụ: Khi dạy bài: “Những hạt thóc giống” - Tiếng Việt 4 - Phần 1.
- Tôi hướng dẫn cụ thể như sau để học sinh biết đọc lời của nhân vật,
cho học sinh đọc thầm 1 lượt.

thơ như:
-Tôi yêu/ truyện cổ nước tôi//
Vừa nhân hậu/ lại tuyệt vời sâu xa//
-Thương người/ rồi mới thương ta//
Yêu nhau/ chi mới cách xa/ cũng tìm//
- Vàng cơn nắng, trắng cơn mưa//
Con sông chảy/ có rặng dừa nghiêng soi//
7
Câu thì nhịp 3/5, câu thì 2/4, câu lại nhịp 2/2/2 và câu nhịp 3/3. Khi
dạy, chúng ta cho học sinh thấy được sự ngắt nhịp cũng như sự gieo vần của
các dòng thơ. Thơ lục bát thường tiếng 6 của câu 6 gieo vần với tiếng thứ 6
của câu thứ 8 (Vần “ơi” của tiếng tôi gieo với vần “ơi” của tiếng vời )
Ví dụ 2: Khi dạy bài “Dòng sông mặc áo”
(Tiếng Việt lớp 4- phần II - Tác giả: Nguyễn Trọng Tạo).
Để thấy được niềm vui bất ngờ của tác giả khi phát hiện ra những vẻ
đẹp đổi thay muôn màu của dòng sông qua sự ngắt nhịp của câu thơ.
Sáng ra/ thơm đến ngẩn ngơ/
Dòng dông đã mặc bao giờ/ áo hoa/
Ngước lên/ bỗng gặp la đà/
Ngàn hoa bưởi đã nở nhòa/ áo ai/
Thơ tự do : Khi dạy bài “Tuổi ngựa” của tác giả: Xuân Quỳnh
(Tiếng Việt lớp 4 - Phần 1).
Bài thơ mỗi dòng gồm 5 tiếng. Yêu cầu học sinh đọc ngắt nhịp khác với
bài thơ lục bát. Để miêu tả được ước vọng lãng mạng của đứa con. Lắng lại
đầy trìu mến của tình cảm mẹ con, thể hiện rõ sự ngắt nhịp, nhấn giọng như:
Mẹ ơi/con sẽ phi/ nhịp 2/3
Qua bao nhiêu/ngọn gió/ nhịp 3/2
Gió xanh/miền Trung du/ nhịp 2/3
Gió lồng/vùng đất đỏ nhịp 2/3
Gió xanh hút/đại ngàn/ nhịp 3/2

(Tác giả: Đoàn Văn Cừ - Tiếng Việt lớp 4 - phần II)
Thông qua đọc, học sinh hiểu và thấy được vẻ đẹp của bài thơ là một
bức tranh giàu mầu sắc và vô cùng sinh động dưới ngòi bút của tác giả. Bức
tranh ấy nói lên cuộc sống vui vẻ, hạnh phúc của người dân quê: Mặt trời lên
làm đỏ dần những dải mây trắng và những làn sương sớm. Núi đồi cũng làm
9
duyên, núi uốn mình trong chiếc áo the xanh đồi thoa son. Những tia nắng
nghịch ngợm nhảy hoài trong ruộng lúa Bức tranh giàu màu sắc của chợ tết
được tạo bởi các màu: Trắng, đỏ, hồng, làm, xanh, biếc, thắm, vàng, tím, son.
Ngay cả màu đỏ cũng có nhiều cung bậc: (hồng, đỏ, tía, thắm, son ) Học sinh
hiểu được như vậy là do đọc từng đoạn, bài thông qua các câu hỏi gợi ý của
sách giáo khoa và giáo viên đưa ra.
Ví dụ 3: Khi dạy bài “Hoa học trò”
(Tác giả: Xuân Diệu - Tiếng việt lớp 4 - Phần II)
Để học sinh cảm nhận được vẻ đẹp độc đáo của hoa phượng qua ngòi
bút miêu tả tài tình của tác giả. Tôi đã cho học sinh đọc đoạn, đọc bài và gợi ý
bằng hệ thống câu hỏi để học sinh tìm hiểu nội dung như:
+ Tại sao tác giả gọi hoa phượng là hoa học trò?
Vì : Phượng là loại cây gần gũi, quen thuộc với học trò. Phượng thường
được trồng nhiều ở sân trường và nở vào mùa thi của học trò. Hoa phượng nở
là nghĩ đến kỳ thi và những ngày hè.
+ Vẻ đẹp của hoa phượng có gì đặc biệt:
Hoa phượng đỏ rực, đẹp không phải ở một đóa mà cả loạt, cả một vùng,
cả một góc trời, sắc màu như muôn ngàn con bướm thắm
+ Màu hoa phượng thay đổi như thế nào theo thời gian?
Lúc đầu đỏ nhạt, gặp mưa hoa càng tươi. Dần dần số hoa tăng, màu đỏ
đậm dần theo thời gian.
+ Em nêu cảm nhận của mình khi đọc bài văn đó (Học sinh tự do nói
cảm nghĩ của mình).
Như vậy, thông qua đọc học sinh không những thấy được, hiểu được,

XẾP LOẠI
ĐẦU NĂM CUỐI HỌC KỲ I
KẾT QUẢ SO SÁNH
SỐ
LƯỢNG
% SỐ LƯỢNG %
Tốt
Khá
Trung bình
11
Yếu
Như vậy, nhìn vào bảng so sánh trên giữa đầu năm và cuối học kỳ I. Ta
nhận thấy chất lượng hay kết quả đọc diễn cảm của học sinh được nâng lên rõ
rết. Số học sinh đọc diễn cảm tốt tăng và nhất là học sinh đọc diễn cảm yếu đã
giảm xuống. Qua đó ta thấy được thực hiện các giải pháp trên trong học kỳ
vừa qua bước đầu đã thu được kết quả khả quan.
12
Phần thứ ba: KẾT LUẬN
1/Kết luận chung
Để giúp cho học sinh lớp 4 có kỹ năng đọc diễn cảm tốt. Giúp các em
nhận thức được cái hay, cái đẹp trong tiếng Việt góp phần hình thành nhân
cách con người. Thấm nhuần truyền thống tốt đẹp của dân tộc ta, ưa chuộng
lối sống lành mạnh, ham thích làm việc, có khả năng tư duy cao và thích ứng
với cuộc sống xã hội sau này. Mặt khác mở rộng vốn hiểu biết về tự nhiên xã
hội, con người. Thông qua đọc diễn cảm giúp học sinh tư tưởng, chủ đề đơn
giản của bài. Nắm được giàn ý sơ lược. Tóm tắt được nội dung chính của bài.
Biết phát hiện giá trị nghệ thuật và nhận xét đánh giá bài. Từ đó các em có thể
tự viết được các câu, đoạn, bài văn bằng chính sự hiểu biết của mình. Đó
chính là sản phẩm của sự học hỏi, tìm tòi, khám phá qua được tiếp xúc văn
bản đọc (đọc diễn cảm).

Với kinh nghiệm “Rèn kỹ năng đọc diễn cảm cho học sinh lớp 4” thông
qua ba giải pháp đã thực hiện. Tôi thấy có thể vận dụng dạy trong giờ tập đọc
của nhà trường và nhất là ở 2 lớp 4 trong khối. Tôi thấy các đồng chí, đồng
nghiệp có thể vận dụng tham khảo.
2/ Một số kiến nghị
Để kinh nghiệm trên của tôi đưa ra có thể triển khai tới nhiều đồng chí
giáo viên trong nhà trường, nhất là trong khối. Góp phần nâng cao chất lượng
dạy và học của giáo viên và học sinh. Tôi có đề xuất nhỏ như sau:
- Tổ chức chuyên đề về hướng dẫn luyện đọc diễn cảm tới các đồng chí
giáo viên.
- Tổ chức cho học sinh ngoại khóa (thi đọc diễn cảm )
Trên đây là một số giải pháp tôi đưa ra. Rất mong các đồng chí, đồng
nghiệp, Hội đồng khoa học nhà trường, ban giám khảo đóng góp, bổ xung ý
kiến tích cực. Để cho sáng kiến kinh nghiệm thêm hoàn hảo và nhất là phát
huy được tác dụng. Nâng cao chất lượng đọc diễn cảm cho học sinh
Người viết
14