SỞ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO THANH HOÁ
TRUNG TÂM GDTX TRIỆU SƠN
SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM
HƯỚNG DẪN HỌC SINH THẢO LUẬN NHÓM TÌM HIỂU VỀ BỆNH
TRUYỀN NHIỄM VÀ MIỄN DỊCH - SINH HỌC CƠ BẢN 10
Người thực hiện: Lê Thị Liên
Chức vụ: Giáo viên
SKKN thuộc lĩnh vực (môn): Sinh học
1
SỞ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO THANH HOÁ
TRUNG TÂM GDTX TRIỆU SƠN
SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM
HƯỚNG DẪN HỌC SINH THẢO LUẬN NHÓM
TÌM HIỂU VỀ BỆNH TRUYỀN NHIỄM VÀ MIỄN DỊCH
- SINH HỌC CƠ BẢN 10
Người thực hiện: Lê Thị Liên
Chức vụ: Giáo viên
SKKN thuộc lĩnh vực (môn): Sinh học

THANH HOÁ NĂM 2013

A- Đặt vấn đề
Môn sinh học là một trong những môn khoa học tự nhiên mang tính chất thực
nghiệm cao được đưa vào giảng dạy rất sớm trong giáo dục.
Việc giảng dạy sinh học trong trường phải thực hiện được 3 nhiệm vụ cơ bản
sau:
+ Nhiệm vụ trí dục: cung cấp cho học sinh những kiến thức cơ bản, hiện đại, có
hệ thống về sinh học, là cơ sở để tiếp thu những vấn đề ứng dụng trong sản xuất
nông nghiệp, tăng cường sức khoẻ, chống bệnh tật, bảo vệ môi trường sống ở mỗi
cộng đồng.
+ Nhiệm vụ phát triển năng lực nhận thức cho học sinh: Kỹ năng quan sát, kỹ

tượng như: con người, thực vật , động vật…. Gây ra rất nhiều tổn thất về kinh tế
và sức khoẻ con người và đối tượng sinh vật khác.
Trong những năm gần đây có rất nhiều các bệnh truyền nhiễm mới xuất hiện
như: cúm gia cầm, Rôbenla, tai xanh ở Lon, bệnh tay chân miệng mắc phải ở đối
tượng trẻ nhỏ….Nguyên nhân gây ra nó thì có rất nhiều nguời còn mơ hồ đặc biệt
là đối tượng học sinh lớp 10., dẫn tới biên pháp phòng tránh cũng không khoa học
và kết quả đạt được không như mong muốn.
2. Kết quả của thực trạng trên:
Khi đưa vào giảng dạy tôi nhận thấy rằng việc đưa vấn đề này vào giảng dậy
thực tế đạt hiệu quả rất tốt, số học sinh nắm được kiến thức tốt về các bệnh truyền
nhiễm thể hiện trên các khía cạnh: .nguyên nhân phát sinh, đối tượng, ….biên
pháp phòng tránh
Bên cạnh đó các em còn là những tuyên truyền viên tích cực cho gia đinh và ở
địa phương nơi các em cư trú.
Vì hiệu quả tốt hơn, nên tôi đã mạnh dạn đưa vào giảng dạy.
II- Các giải pháp thực hiện
1. Từ khái niệm về vi sinh vật liệt kê các vi sinh vật gây bệnh truyền
nhiễm:
Khi dạy khái niệm về vi sinh vật (Bài 22 trang 88 SGK) thì giáo viên cho học
sinh tìm hiểu rõ khái niêm về vi sinh vật: Vi sinh vật là những cơ thể nhỏ bé chỉ
3
nhìn thấy dưới kính hiển vi. Phần lớn là những cơ thể đơn bào nhân sơ hay nhân
thực, một số là tập đoàn đơn bào.
Đặc điểm của vi sinh vật là: hấp thụ và chuyển hoá chất dinh dưỡng nhanh,
sinh trưởng và sinh sản rất nhanh, phân bố rộng.
Từ khái niệm và đặc điểm trên giáo viên lồng ghép đưa ra câu hỏi như sau:
+ Hẫy kể tên các vi sinh vật gây ra các bệnh truyền nhiễm mà em biết theo
mẫu sau? Câu hỏi này có thể làm tại lớp theo nhóm hoặc cho các em về nhà
nghiên cứu tài liệu và điều tra trên địa bàn mình đạng ở theo sự hướng dẫn của
giáo viên và dành câu trả lời cho kiểm tra bài cũ hoặc tiết luyên tập.

+ Giáo viên đưa ra câu hỏi: thế nào là sinh trưởng của vi sinh vật? Liệt kê các
yếu tố ảnh hưởng tới sinh trưởng của vi sinh vật?
+ Hẫy kể tên các môi trường sống thích hợp và các yếu tố ảnh hưởng tới vi
sinh vật gây ra các bệnh truyền nhiẽm theo mẫu sau?
stt Vi sinh vật Môi trường sống
+ Học sinh thảo luận theo nhóm rồi trả lời câu hỏi
+ Giáo viên nhận xét bài làm của học sinh và bổ sung
stt Vi sinh vật Môi trường sống
1 Nấm ẩm thấp, ít ánh sáng, …
2 Kí sinh trùng ( ghẻ) Độ ẩm cao, bẩn, ít ánh sáng
3 Vi rút HIV Cơ thể con người
4 Vi rút tai xanh ở Lơn Cơ thể lơn
5 Vi rút cúm gia cầm Cơ thể gia cầm, con người
6 Vi khuẩn Lao Độ ẩm cao, bẩn, cơ thể con người
7 Vi rút Quai bị Cơ thể nguời
8 Giun , sán Trong cơ thể người và động vật
9 Vi khuẩn Lao ẩm tháp, ít ánh sáng, giầu chất hữu cơ
…. ……………… …………………………………….
3. Từ bài sinh sản của vi sinh vật lồng ghép tìm hiểu sự sinh sản của các
vi sinh vật gây ra các bệnh truyền nhiễm:
Khi giáo viên giảng (Bài 26 Sinh sản của vi sinh vật trang 102, 103, 104
SGK) sinh học 10 cơ bản, thì học sinh đã nắm được các hình thức sinh sản của vi
sinh vật và đặc điểm của các hình thức sinh sản này.
Qua bài này giáo viên có thể đặt các câu hỏi về tìm hiểu sự sinh sản của các vi
sinh vật gây ra bệnh truyền nhiễm như sau:
+ Giáo viên đạt câu hỏi: Hẫy liệt kê các hình thức sinh sản của vi sinh vật theo
bảng sau? Câu hỏi này có thể dùng cho học sinh về nhà điều tra trên địa bàn cư
dân hoặc qua các tài liệu khác.
5
TT Tên vi sinh vật Hình thức sinh sản

Dạng lớn Vi rút mun cơm
Có màng bao Vi rút sởi
3 Đối xứng phức tạp
Có màng bao Vi rút đậu mùa
Không có màng bao Phagơ T ở E. côli – Tả
5. Từ bài sự nhân lên của vi rút trong tế bào chủ giáo dục về bệnh HIV/AIDS
6
ở phần II của bài 30 trang 120 SGK- sinh học 10 cơ bản. Giáo viên sau khi
cung cấp các tư liệu, tranh ảnh, yêu cầu học sinh hoàn thành phiếu học tập sau để
nắm phần HIV/AIDS:
Khái niệm
HIV
Con đường
lây nhiễm
Các giai đoạn phát triển của
bệnh
Biên pháp
phòng ngừa
GĐ1:
GĐ2:
GĐ3:
+ Học sinh nghiên cứu và hoàn thành phiếu học tập này
+ Giáo viên bổ sung, kết luận.
6. Từ bài 31 vi rút gây bệnh và ứng dụng của vi rút trong thực tiễn tìm
hiểu đặc điểm,tác hại và biện pháp phòng tránh của vi rút gây bệnh.
Bài này mang tính chất thực tiễn ứng dụng rất lớn, sau khi cho học sinh nghiên
cứu SGK trang 121, 122 sinh học 10 cơ bản. Giáo viên đưa ra phiếu học tập theo
mẫu sau:
+ Tìm hiểu vi rút gây bệnh:
Đặc điểm Tác hại Biện pháp phòng tránh

( tiêu hoá)
Vệ sinh ăn uống
2 HIV/AIDS Vi rút HIV - Đường máu
- Quan hệ tình
dục
- Mẹ sang con
An toàn trong
truyền máu và tình
dục…
3 Cúm Vi rút cúm Hô hấp Cách li nguồn bệnh
4 Lao Vi khuẩn Hô hấp Cách li bệnh
Vệ sinh môi trường
5 Tai xanh ở
Lợn
Vi rút Hô hấp, tiêu hoá Tiêu huỷ bênh
Vệ sinh môi trường
Tiêu độc khử trùng
Tiêm phòng Vacxin
6 Bệnh dại Vi rút Do chố dại cắn Tiêm phong dại cho
chó
Nếu bị chó dại căn
phai tiêm theo chi
dẫn của BS
7 Ghẻ kí sinh trùng Tiếp xúc trực tiếp
Chung quần áo
Về sinh sạch sẽ
8 Chân – tay -
miệng
Vi rút Tiêu hoá, hô hấp Cách li bệnh
Vệ sinh ăn uóng

thuyết trình và theo giải thích như SGK, trong năm học 2012- 20013 ở trường
TTGDTX TRIÊU SƠN kết quả đạt được như sau:
9
Lớp Sĩ số
Hiểu nắm
chắc về bệnh
truyền nhiễm
Cơ bản hiểu
về bệnh
truyền nhiễm
Còn chưa rõ
và mơ hồ
Chưa hiểu về
bệnh truyền
nhiễm
SL % SL % SL % SL %
10A1 41 22 53,65 15 36,59 4 9,76 0 0
10A4 40 6 15 22 55 8 20 4 10
Với kết quả thu được như trên tôi nhân thấy rằng các em học sinh lớp 10A1
có lồng ghép ,thảo luận nhóm về các bệnh truyền nhiễm thì các em nắm kiến thức
về các bệnh truyền nhiễm tốt hơn nhiều so với lớp 10 A4
Qua so sánh phương pháp mới và phương pháp cũ thì phương pháp mới đạt
hiệu quả hơn rất nhiều. Các em làm nhanh, hiểu biết rõ hơn, và cơ bản hình thành
được các phương pháp thống kê về các bệnh truyền nhiễm, kết quả chính xác nên
có hứng thú say mê trong học tập.
2. Đề xuất:
- Một trong những điều làm nên sự hấp dẫn của khoa học nói chung và của
từng môn học nói riêng chính là tính lôgic, tính chặt chẽ của khoa học và của từng
môn học.
- Giữa mênh mông kiến thức, học sinh thực sự cần thiết có sự định hướng của

Thanh Hóa, ngày 20 tháng 04 năm 2013
Tôi xin cam đoan đây là SKKN của
mình viết, không sao chép nội dung của
người khác.
Người viết
Tài liệu tham khảo chính
1. Luật Giáo dục - NXB Chính trị quốc gia. 1998.
2. Lý luận dạy học sinh học. Phần Đại cương.
Đinh Quang Báo, Nguyễn Đức Thành.
NXB Giáo dục 2000.
3. Dạy học sinh học ở trường trung học phổ thông (Tập I, tập II).
Nguyễn Đức Thành (chủ biên)
Nguyễn Văn Duệ - Dương Tiến Sỹ
11
NXB Giáo dục 2002.
4. Sinh học 10 cơ bản
NXB Giáo dục 2007
5. Sinh học 10 nâng cao.
NXB Giáo dục 2007.
6. Vi sinh vật học
Nguyễn Lân Dũng – Nguyễn Đình Quyền – Phạm Văn Ty.
NXB Giáo dục 2001.
7. Sách giáo viên sinh học 10, cơ bản, nâng cao.
NXB Giáo dục-2007.
8. Các bệnh truyền nhiễm
NXB Y Học - 1999.
9. Học tốt sinh học 10
Nguyễn Văn Sang – Nguyễn Thị Vân
NXB Đà Nẵng - 2006
10. Tạp chí các bệnh truyền nhiễm – Cục y tế dự phòng