1
ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI
TRƯỜNG ĐẠI HỌC KHOA HỌC TỰ NHIÊN

 ĐỀ CƯƠNG MÔN HỌC

SINH HỌC VÀ SINH THÁI HỌC ĐỘNG VẬT CÓ XƯƠNG SỐNG

1. Thông tin về giảng viên
- Họ và tên: Nguyễn Xuân Huấn
- Chức danh, học hàm, học vị: PGS, TS
- Thời gian, địa điểm làm việc: Khoa Sinh học, Trường Đại học KHTN
- Địa chỉ liên hệ: Bộ môn Động vật có xương sống, Khoa Sinh học, Trường Đại
học Khoa học Tự nhiên, 334 Nguyễn Trãi, Thanh Xuân, Hà Nội
- E-mail: [email protected]
- Các hướng nghiên cứu chính: Đa dạng sinh học và bảo tồn Đa dạng sinh học;
Khai thác hợp lý và quản lý bền vững nguồn lợi sinh vật vùng ven bờ và biển;
Sinh học và sinh thái học cá; Sinh thái học các thủy vực và chất lượng môi
trường nước; Sinh thái học quần thể.

- Họ và tên: Lê Vũ Khôi
- Chức danh, học hàm, học vị: Giáo sư, Tiến sỹ
- Thời gian, địa điểm làm việc: Khoa Sinh học, Trường Đại học KHTN
- Địa chỉ liên hệ: Bộ môn Động vật có xương sống, Khoa Sinh học, Trường Đại
học Khoa học Tự nhiên, 334 Nguyễn Trãi, Thanh Xuân, Hà Nội
- Các hướng nghiên cứu chính: Đa dạng sinh học và bảo tồn đa dạng sinh học;
Sinh học và sinh thái học động vật có xương sống

+ Tự học: 03
- Đơn vị phụ trách môn học:
+ Bộ môn Động vật có xương sống
+ Khoa Sinh học
- Các môn học tiên quyết:
- Động vật học có xương sống
- Địa lý sinh vật
- Sinh học quần thể
- Sinh học bảo tồn
- Các môn học kế tiếp:

3
3. Mục tiêu của môn học
Mục tiêu về Kiến thức:
Sinh viên nắm được những kiến thức về đặc điểm sinh thái môi trường sống,
các quần xã sinh vật có trong môi trường sống và quan hệ của các nhóm động vật có
xương sống với quần xã sinh vật có trong môi trường; đặc biệt là quần xã sinh vật
trong rừng ẩm nhiệt đới vùng Đông Nam Á; những đặc điểm sinh học, sinh thái của
các nhóm động vật có xương sống ở cạn.
Trên cơ sở những kiến thức đã được học, người học có thể vận dụng vào việc
quản lý, bảo tồn và phát triển bền vững những loài động vật có xương sống, đặc biệt
các loài quí hiếm, các loài có nguy cơ bị đe dọa tuyệt chủng.
Mục tiêu về kỹ năng:
Sau khi học xong môn học sinh viên có khả năng sử dụng các phương pháp đã
được học trong nghiên cứu, phân tích về sinh học, sinh thái học của các nhóm động vật
có xương sống ở cạn.
Thái độ, chuyên cần:
4. Tóm tắt nội dung môn học
Môn học trang bị kiến thức về đặc điểm sinh thái học của môi trường sống trên
cạn; Động học của các quần thể động vật có xương sống ở cạn; đặc điểm phân bố,

Chương 3. ĐỘNG HỌC CÁC QUẦN THỂ ĐỘNG VẬT CÓ XƯƠNG SỐNG Ở CẠN
3.1. Quần thể động vật có xương sống ở cạn
3.1.1. Khái niệm về quần thể động vật
3.1.2. Các nhân tố điều khiển sự phát triển của quần thể
3.1.3. Các nhân tố ảnh hưởng đến sự tăng trưởng quần thể
3.2. Cấu trúc quần thể ảnh hưởng đến biến động của quần thể động vật
3.2.1. Sự phân bố nhóm
3.2.2. Tốc độ sinh sản
3.2.3. Tỷ lệ mắn đẻ
3.2.4. Tỷ lệ tử vong
3.2.5. Bảng sống
3.2.6. Tuổi thọ lý thuyết, tuổi thọ thực tế và tuổi thọ dự kiến.
3.2.7. Tỷ lệ gia tăng
3.3. Xác định tỷ lệ giới tính và tuổi của các quần thể động vật có xương sống ở
cạn
3.3.1. Tỷ lệ giới tính
3.3.2. Sự phân bố nhóm tuổi
3.4. Nghiên cứu sinh sản ở các quần thể động vật có xương sống ở cạn
3.4.1. Các kiểu ghép đôi và chiến lược sinh sản

5
3.4.2. Chu kỳ động dục và sự mang thai (ở loài thú)
3.4.3. Mùa sinh sản
3.4.4. Sinh sản ở các loài chim
3.4.5. Sinh sản ở các loài Bò sát
3.4.6. Sinh sản ở các loài Lưỡng cư.
Chương 4. SINH HỌC VÀ SINH THÁI HỌC LƯỠNG CƯ
4.1. Sự đa dạng và phân bố địa lý của lưỡng cư.
4.1.1. Tính đa dạng của động vật lưỡng cư
4.1.2. Phân bố địa lý của lưỡng cư.

Chương 6. SINH HỌC VÀ SINH THÁI HỌC CHIM
6.1. Những đặc trưng của chim
6.2. Sự đa dạng và phân bố địa lý của chim
6.2.1. Tính đa dạng của chim
6.2.2. Phân bố địa lý của chim
6.3. Những thích nghi sinh thái của chim với điều kiện môi trường sống
6.3.1. Thích nghi của chim với đời sống bay
6.3.2. Ảnh hưởng của các nhân tố vô sinh đến đời sống của chim
6.3.3. Ảnh hưởng của các nhân tố hữu sinh đến đời sống của chim
6.3.4. Hoạt động ngày đêm và mùa của chim
6.3.5. Quan hệ của chim trong quần xã
6.4. Sinh thái học quần thể chim
6.4.1. Cấu trúc quần thể
6.4.2. Sinh học Sinh sản của chim
6.4.3. Sinh trưởng và phát triển
6.5. Con người với các loài chim
Chương 7. SINH HỌC VÀ SINH THÁI HỌC CÁC LOÀI THÚ
7.1. Những đặc trưng của lớp thú
7.2. Sự đa dạng và phân bố địa lý của thú
7.2.1. Sự đa dạng của lớp thú
7.2.2. Phân bố địa lý của thú
7.3. Những thích nghi sinh thái của thú với điều kiện môi trường sống
7.3.1. Môi trường sống của thú
7.3.2. Ảnh hưởng của các nhân tố vô sinh đến đời sống của thú
7.3.3. Ảnh hưởng của các nhân tố hữu sinh đến đời sống của thú
7.3.4. Hoạt động ngày, mùa của thú
7.3.5. Quan hệ của thú trong quần xã sinh vật

7
7.4. Sinh thái học quần thể thú

Tổng
Lên lớp Thực hành,
thí nghiệm,
điền dã
Tự học, tự
nghiên cứu
Lý thuyết Bài tập Thảo luận

8
Chương 1 1 1 2
Chương 2 1 1 2
Chương 3 1 1 2
Chương 4 3 2 1 6
Chương 5 3 2 1 6
Chương 6 3 2 1 6
Chương 7 3 2 1 6
Tổng 15 10 5 30
7.2. Lịch trình tổ chức dạy học cụ thể

Tuần Nội dung chính
Yêu cầu sinh
viên chuẩn bị
Hình thức tổ
chức dạy học
Ghi chú
1
Giới thiệu đề cương môn học
Chương 1 - Những đặc trưng của
môi trường trên cạn và sự thích
nghi của động vật có xương sống

sống ở cạn.
-
TL 1, 3, 9,
11
Lý thuyết
(1 giờ tín chỉ)

Chương 3 - Xác định tỷ lệ giới tính;
tuổi và nghiên cứu sinh sản ở các quần
thể động vật có xương sống ở cạn.
-
TL 1, 3, 9,
11
Tự học
(1 giờ tín chỉ)

4
Chương 4 - Sự đa dạng và phân bố
địa lý của lưỡng cư
- TL 1, 2, 6,
10
Lý thuyết
(1 giờ tín chỉ)

Chương 4 - Ảnh hưởng của các
nhân tố vô sinh đến đời sống Lưỡng
cư
- TL 1, 2, 6, 9

Tự học

sự biến thái của lưỡng cư

- TL 1, 2, 6
Thảo luận
(1 giờ tín chỉ)

7
Chương 5 - Sự đa dạng và phân bố
địa lý của Bò sát
- TL 1, 2, 4,
10
Lý thuyết
(1 giờ tín chỉ)

Chương 5 - Ảnh hưởng của các yếu
tố vô sinh và hoạt động ngày mùa
của Bò sát
- TL 1, 2, 4,
10
Thảo luận
(1 giờ tín chỉ)

8
Chương 5 - Ảnh hưởng của các yếu
tố hữu sinh đến đời sống của Bò sát
- TL 1, 2, 4
Lý thuyết
(1 giờ tín chỉ)

Chương 5 - Quan hệ của bò sát


11
Chương 6 - Ảnh hưởng của của môi
trường đến đời sống của chim
- TL 1, 2, 7
Tự học
(1 giờ tín chỉ)

Chương 6 - Hoạt động ngày mùa và
sự di cư của chim.
- TL 1, 2, 7,
10
10
12
Chương 6 - Sinh học sinh sản của
chim
- TL 1, 2, 7,
10
Lý thuyết
(1 giờ tín chỉ)

Chương 6 - Sinh trưởng và phát
triển của chim
- TL 1, 2, 7,
10
Lý thuyết
(1 giờ tín chỉ)


15
Chương 7 - Sự sinh sản và sự chăm
sóc con non của thú
- TL 1, 2, 5,
10
Lý thuyết
(1 giờ tín chỉ)

Chương 7 - Sinh trưởng và phát
triển của thú; vai trò của thú trong
đời sống con người.
- TL 1, 2, 5,
10
Tự học
(1 giờ tín chỉ)

8. Yêu cầu của giảng viên đối với môn học
Thực hiện đầy đủ nhiệm vụ của môn học ghi trong Đề cương môn học
Đi học đầy đủ (không nghỉ quá 20%) số giờ lên lớp
9. Phương pháp và hình thức kiểm tra đánh giá môn học
9.1. Các loại điểm kiểm tra và trọng số của từng loại điểm
- Điểm kiểm tra giữa kỳ chiếm 20%
- Điểm thảo luận trên lớp chiếm 20%
- Điểm thi cuối kỳ chiếm 60%
9.2. Lịch thi và kiểm tra
- Thi giữa kỳ vào tuần thứ 8
- Thi cuối kỳ vào thời gian sau tuần 15
9.3. Tiêu chí đánh giá các loại bài tập và nhiệm vụ mà giảng viên giao cho sinh viên
- Bài thi giữa kỳ và Bài thi cuối kỳ thực hiện dưới hình thức tiểu luận hoặc thi