ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI
TRƯỜNG ĐẠI HỌC KHOA HỌC XÃ HỘI VÀ NHÂN VĂN NGUYỄN PHÚ THÀNH NGHIÊN CỨU ỨNG DỤNG CÔNG NGHỆ
THÔNG TIN TRONG CHỈNH LÝ TÀI LIỆU TẠI
LƯU TRỮ HIỆN HÀNH
LUẬN VĂN THẠC SỸ KHOA HỌC
Chuyên ngành: Lưu trữ
Mã số: 60.32.24
LƯU TRỮ HIỆN HÀNH
LUẬN VĂN THẠC SĨ KHOA HỌC
Chuyên ngành: Lưu trữ
Mã số: 60.32.24
HÀ NỘI - 2008
2.3.3. Kết quả thử nghiệm 80
2.3.4 Đánh giá về kết quả thử nghiệm: 80
Chƣơng 3. NHỮNG ĐIỀU KIỆN ĐẢM BẢO CHO VIỆC ỨNG DỤNG
CÔNG NGHỆ THÔNG TIN TRONG CHỈNH LÝ TÀI LIỆU TẠI
LƢU TRỮ HIỆN HÀNH 85
3.1. Thuận lợi và khó khăn khi ứng dụng CNTT trong chỉnh lý tài liệu 85
3.2. Những điều kiện đảm bảo cho việc ứng dụng CNTT trong chỉnh lý
tài liệu 88
2
3.2.1. Đảm bảo về cơ sở hạ tầng cho việc ứng dụng CNTT trong chỉnh
lý tài liệu. 88
3.2.2. Đảm bảo về nguồn nhân lực cho việc ứng dụng CNTT trong
chỉnh lý tài liệu 90
3.2.3. Đầu tư cho việc ứng dụng CNTT trong chỉnh lý tài liệu 90
3.3. Khuyến nghị: 91
3.3.1. Với cơ quan quản lý nhà nước về lưu trữ 91
3.3.2. Với cơ quan quản lý Bộ, ngành 93
3.3.3. Với các lưu trữ hiện hành 94
PHẦN KẾT LUẬN 95
DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO 97
PHỤ LỤC 1. Quy trình chỉnh lý truyền thống và Quy trình chỉnh lý tài
liệu với sự trợ giúp của máy tính 100
PHỤ LỤC 2. So sánh lợi ích giữa hai quy trình chỉnh lý tài liệu 101 3
DANH MỤC CÁC TỪ VIẾT TẮT
tiến hành chỉnh lý khối tài liệu thu thập nhằm lựa chọn những tài liệu có giá
trị để đưa vào Phông lưu trữ quốc gia.
Trong công cuộc cải cách hành chính hiện nay, công tác quản lý nhà
nước về lưu trữ đang có những tiến bộ rõ rệt, hệ thống văn bản quy phạm
pháp luật về lưu trữ đã tạo cơ sở pháp lý đưa hoạt động lưu trữ đi vào nề
nếp đáp ứng ngày càng có hiệu quả công tác của các cơ quan, tổ chức, cũng
như yêu cầu khai thác sử dụng tài liệu lưu trữ của xã hội. Tuy nhiên do hệ
thống hành chính nhà nước còn chưa hoàn thiện vì vậy việc thực hiện đầy
đủ những quy định của Nhà nước về công tác lưu trữ trong đó có việc lập
hồ sơ công việc, giao nộp hồ sơ vào lưu trữ còn nhiều yếu kém. Sự yếu
kém này đã dẫn đến việc nhiều hồ sơ tài liệu nộp vào lưu trữ là những tài
liệu bó gói, chưa lập hồ sơ. Với việc hiện đại hóa công tác văn phòng, khối
lượng tài liệu bó gói không những không giảm mà còn có xu hướng ngày
5
càng tăng khiến cho kinh phí phục vụ công tác khôi phục tài liệu cũng tăng
lên không ngừng, hàng năm mỗi cơ quan tổ chức nhà nước phải chi thêm
hàng chục, thậm chí hàng trăm triệu đồng cho công tác chỉnh lý khối tài
liệu này.
Tuy nhiên đó chưa phải là vấn đề chính. Vấn đề cần quan tâm đó là
làm thế nào để lựa chọn được những tài liệu có giá trị để đưa vào lưu trữ
theo tinh thần của Pháp lệnh lưu trữ quốc gia trong điều kiện tài liệu thu
thập được đang ở dạng bó gói, không có hồ sơ. Công tác chỉnh lý tài liệu
hiện nay đều được thực hiện bởi các cán bộ lưu trữ ở các cơ quan, tổ chức
nhưng khả năng của con người chỉ có hạn, việc lựa chọn được những tài
liệu có giá trị, lập hồ sơ tài liệu (mà thực chất là khôi phục lại hồ sơ) đưa
vào lưu trữ, loại bỏ những tài liệu trùng thừa hoặc không còn giá trị hoàn
toàn phụ thuộc năng lực cán bộ chỉnh lý. Điều này đã đưa đến một kết quả
là những tài liệu được giữ lại hoặc loại bỏ chưa đủ độ tin cậy theo đúng
nghĩa của nó. Trên thực tế chỉnh lý tài liệu đã xảy ra hiện tượng, một tài
quả nhất định. Tuy nhiên đó chỉ là những thử nghiệm ban đầu, chưa có tính
chuyên nghiệp cao. Để có thể ứng dụng CNTT trong công tác chỉnh lý tại
các lưu trữ hiện hành, cần phải xây dựng một bài toán tổng thể đáp ứng các
yêu cầu về mặt lý luận cũng như cơ sở khoa học để thiết kế một phần mềm
hỗ trợ công tác chỉnh lý. Đó là những lý do giúp tác giả lựa chọn vấn đề
“Nghiên cứu ứng dụng CNTT trong chỉnh lý tài liệu tại lưu trữ hiện hành”
làm đề tài luận văn Thạc sỹ ngành Lưu trữ học.
Do thời gian và khả năng nghiên cứu có những hạn chế nhất định,
những vấn đề dặt ra còn mang tính lý luận ban đầu nhằm đề xuất một giải
pháp còn hết sức mới mẻ vì vậy không tránh khỏi những chủ quan của
người nghiên cứu. Để hoàn chỉnh và đưa ra được một bài toán hoàn thiện,
chắc chắn vấn đề này sẽ còn phải được phân tích kỹ hơn trong các nghiên
cứu tiếp theo. Với mong muốn đó, xin chân thành cảm ơn những ý kiến
đóng góp của các cơ quan, cá nhân và các đồng nghiệp đối với luận văn.
7
Cuối cùng, tôi xin bày tỏ sự biết ơn tới Khoa Lưu trữ học và Quản trị
văn phòng trường Đại học Khoa học xã hội và Nhân văn, Lãnh đạo Văn
phòng, Phòng Lưu trữ Bộ Khoa học và Công nghệ, Trung tâm Tin học Cục
Văn thư và Lưu trữ Nhà nước và các cơ quan, tổ chức, các đồng nghiệp
trong Lớp Cao học Khoá 2004-2007 đã giúp đỡ tôi rất nhiều để hoàn thành
luận văn này.
Và đặc biệt xin cảm ơn PGS. TS Dương Văn Khảm, người thầy đã
dành rất nhiều thời gian và tâm huyết trực tiếp hướng dẫn tôi trong suốt quá
trình nghiên cứu và hoàn thiện luận văn.
Xin chân thành cảm ơn các giảng viên của Khoa Lưu trữ học và
Quản trị văn phòng đã tận tình động viên và góp ý cho những nghiên cứu
của tôi.
Hà Nội, ngày 28 tháng 10 năm 2008
Nguyễn Phú Thành
sai sót. Diện tích dành cho lưu trữ ở các Bộ chật hẹp, cán bộ ít, do vậy
chỉnh lý tài liệu theo phương pháp truyền thống thường không đủ diện tích
9
và thiếu cán bộ để tiến hành các thao tác nghiệp vụ. Do tài liệu rời lẻ nhiều,
việc dùng trí nhớ của cán bộ chỉnh lý để lựa chọn đưa các tài liệu rời lẻ về
một hồ sơ và hệ thống hoá tài liệu trong chỉnh lý là hết sức khó khăn. Một
hồ sơ có thể bị xé lẻ thành nhiều hồ sơ không hoàn chỉnh, tài liệu của một
hồ sơ có thể bị nằm trong nhiều mục lục khác nhau, khi cần khai thác sử
dụng phải đồng thời tra tìm ở nhiều mục lục hồ sơ. Về nguyên tắc, trong
lưu trữ không chấp nhận sự xé lẻ đó, tuy nhiên nó vẫn đang diễn ra tại các
lưu trữ hiện hành và thực tế vẫn phải chấp nhận.
Ngoài ra, trong nghiệp vụ chỉnh lý tài liệu, những vấn đề như: Đánh
số hồ sơ, biên mục tài liệu trong hồ sơ, viết tiêu đề lên bìa hồ sơ và quan
trọng hơn là công tác quản lý hồ sơ và từng tài liệu trong hồ sơ luôn là vấn
đề khó khăn đối với các lưu trữ hiện hành.
Trong điều kiện như trên, làm thế nào để chỉnh lý khối tài liệu đó
trong một thời gian có hạn? Làm thế nào để cải thiện được tình trạng quá
tải đối với cán bộ trong các lưu trữ hiện hành ? Và làm thế nào để chấm dứt
tình trạng tài liệu nộp vào các lưu trữ hiện hành không được lập hồ sơ?
Với mong muốn tìm được giải pháp để giải quyết vấn đề trên, tác giả
đã chọn đề tài "Nghiên cứu ứng dụng công nghệ thông tin trong chỉnh lý
tài liệu tại lưu trữ hiện hành" làm luận văn Thạc sỹ khoa học ngành Lưu
trữ học và Tư liệu học của mình.
2. Mục tiêu và nhiệm vụ nghiên cứu:
Trước những đòi hỏi về lý luận và thực tiễn của việc ứng dụng
CNTT trong ngành lưu trữ nói chung và trong nghiệp vụ chỉnh lý tài liệu
rời lẻ, dạng bó gói nói riêng, nhằm giải quyết những vấn đề đã nêu, luận
văn hướng đến mục tiêu: Nghiên cứu khả năng và phương pháp tiếp cận
với công nghệ thông tin từ quy trình chỉnh lý lài liệu truyền thống làm cơ
hỗ trợ của máy tính, phân tích các yếu tố đầu vào (Input) và các yêu cầu
thông tin đầu ra (Output) của quy trình chỉnh lý để các nhà chuyên môn về
tin học xây dựng phần mềm ứng dụng vào quy trình chỉnh lý tài liệu. Các
11
yêu cầu đầu ra của quy trình chỉnh lý mới này phù hợp với yêu cầu quản lý
của ngành lưu trữ. Luận văn không đi sâu vào nghiên cứu kỹ thuật lập trình
và các vấn đề kỹ thuật khác của CNTT.
4. Lịch sử nghiên cứu vấn đề:
Nghiên cứu ngoài nƣớc: Trước hết có thể thấy rằng, công tác lập hồ
sơ giai đoạn văn thư và nộp tài liệu vào lưu trữ của các cơ quan công quyền
ở các nước đang phát triển và các nước phát triển đã có nề nếp vì vậy
không tồn tại trong lưu trữ (kể cả trong lưu trữ dạng “hiện hành” như ở
Việt Nam) loại tài liệu dạng rời lẻ, bó gói. Những khảo sát về công tác
quản trị văn phòng trong đó có công tác văn thư, lưu trữ tại một số nước
như: Trung Quốc, Singapore, Malaysia, Thailand, Ấn Độ, Hàn Quốc cũng
cho thấy, việc ứng dụng CNTT chỉ sử dụng trong công tác phục chế tài
liệu, quản lý hồ sơ lưu trữ, khai thác sử dụng tài liệu v.v… nhưng không
thấy ứng dụng CNTT trong chỉnh lý tài liệu. Vì vậy vấn đề nghiên cứu để
ứng dụng CNTT trong chỉnh lý tài liệu, đặc biệt là tài liệu dạng rời lẻ, bó
gói trong các lưu trữ hiện hành ở các nước đã khảo sát là chưa có.
Nghiên cứu trong nƣớc: Trong thời đại của CNTT, việc ứng dụng
CNTT trong hoạt động của các ngành, các cấp là xu thế tất yếu. Hiện nay,
một số ứng dụng CNTT trong công tác lưu trữ đã và đang được triển khai.
Những ứng dụng có thể kể đến là:
- Bộ phần mềm Giải pháp quản lý Hồ sơ Lưu trữ eFile: Đây là một
sản phẩm của công ty tin học Tinh Vân được trao giải Sao Khuê trong lĩnh
vực Phần mềm phục vụ công tác hành chính nhà nước, đoàn thể năm 2006.
eFile là giải pháp phần mềm nhằm tin học hóa một cách tổng thể hoạt động
quản lý hồ sơ lưu trữ, phục vụ cho các trung tâm lưu trữ nhà nước, các
Văn thư và Lưu trữ nhà nước ban hành. Tuy nhiên, phần mềm này cũng
chưa hướng tới giải quyết những khâu nghiệp vụ chỉnh lý tài liệu như đề tài
đặt ra.
- Ngoài ra, trong các luận văn tốt nghiệp của sinh viên Khoa Lưu trữ
học và Quản trị văn phòng cũng có một số luận văn đề cập đến vấn đề ứng
13
dụng CNTT trong chỉnh lý tài liệu bó gói, trong đó đáng chú ý là luận văn
tốt nghiệp của sinh viên Nguyễn Trọng Cường, K41 (năm 2001) đã đề cập
đến vấn đề này. Tuy nhiên luận văn mới dừng lại ở mức độ mô tả một số
giao diện màn hình của phần mềm lập và khôi phục hồ sơ đang được
nghiên cứu và thử nghiệm tại lưu trữ Bộ KH&CN, chưa đưa ra được một
bài toán hoàn chỉnh để có thể xây dựng một phần mềm chuyên dụng phục
vụ công tác chỉnh lý tài liệu dạng bó gói.
Nghiên cứu của bản thân:
Trước những khó khăn trong việc khôi phục hồ sơ từ những tài liệu
bó gói trong quá trình chỉnh lý tài liệu, tác giả đã chọn hướng sử dụng
những thành tựu của CNTT làm giải pháp hỗ trợ cho công tác chỉnh lý.
Việc ứng dụng CNTT trong công tác khôi phục hồ sơ từ tài liệu rời lẻ, dạng
bó gói bắt đầu từ việc ứng dụng một số chức năng của Winword như chức
năng Sort, Find tại lưu trữ Bộ Khoa học và Công nghệ. Nhưng những chức
năng này chỉ có thể hỗ trợ nghiệp vụ chỉnh lý tài liệu ở khối tài liệu nhỏ,
không đáp ứng được những yêu cầu của nghiệp vụ lưu trữ đối với những
khối tài liệu lớn (từ 50 mét giá tài liệu trở lên) và nó chỉ đáp ứng được yêu
cầu khôi phục hồ sơ từ tài liệu bó gói chứ chưa thực sự trở thành một công
cụ để chỉnh lý tài liệu. Từ thực tế, tác giả đã cùng một số chuyên gia tin học
nghiên cứu, xây dựng một phần mềm đơn giản để khôi phục hồ sơ từ tài
liệu bó gói và đã được ứng dụng tại lưu trữ Bộ khoa học và Công nghệ.
Tuy nhiên kết quả tìm tòi nghiên cứu mới chỉ dừng lại ở mặt thực tiễn, nó
góp phần giải quyết được một số khâu trong quy trình chỉnh lý, tính logic
- Phân tích mối liên hệ giữa các tài liệu trong một hồ sơ; giữa các hồ
sơ trong phông làm cơ sở khoa học cho việc ứng dụng CNTT trong chỉnh
lý tài liệu.
- Phân tích tổng hợp các yêu cầu cần thiết trong quy trình chỉnh lý tài
liệu dạng rời lẻ.
15
- Hệ thống hoá và mô hình hoá các tiêu chí thông tin trong dữ liệu
đầu vào và thông tin đầu ra của quy trình chỉnh lý làm cơ sở cho việc xây
dựng phần mềm ứng dụng cho các khối tài liệu bó gói khác nhau.
- Phân loại tài liệu làm cơ sở cho việc hình thành cấu trúc khung
phân loại tài liệu mẫu.
- Nghiên cứu, phân tích và khảo sát thực trạng việc thu thập, chỉnh lý
tài liệu dạng bó gói và những ứng dụng CNTT của Bộ Khoa học và Công
nghệ trong khôi phục hồ sơ từ những tài liệu rời lẻ làm cơ sở thực tiễn
khẳng định tính khả thi của việc ứng dụng CNTT trong chỉnh lý
7. Những đóng góp của luận văn:
Luận văn trình bày một cách có hệ thống cơ sở lý luận, các phương
pháp, quy trình và yêu cầu của việc ứng dụng CNTT trong nghiệp vụ chỉnh
lý tài liệu lưu trữ. Kết quả của luận văn là việc chứng minh khả năng ứng
dụng công nghệ thông tin trong quy trình chỉnh lý tài liệu - Quy trình mà
theo cách làm truyền thống chỉ thực hiện bằng phương pháp thủ công bởi
chính các cán bộ lưu trữ. Với khả năng và phương pháp tiếp cận công nghệ
thông tin thông qua bản chất của máy tính và bài toán tìm tin trong khoa
học thông tin, luận văn đã đưa ra được bài toán cho nghiệp vụ chỉnh lý tài
liệu. Quá trình giải bài toán này với sự trợ giúp của máy tính và phần mềm
máy tính chính là thực hiện quy trình chỉnh lý tài liệu. Hay nói cách khác
đó chính là việc ứng dụng CNTT trong chỉnh lý tài liệu, trong đó các
chuyên gia lưu trữ sẽ đưa ra những chuẩn dữ liệu đầu vào (đặt giả thiết cho
bài toán chỉnh lý) và yêu cầu thông tin đầu ra (Sản phẩm sau chỉnh lý), còn
quản lý các cấp khi triển khai ứng dụng CNTT trong thực tế. 17
PHẦN NỘI DUNG
Chƣơng 1
CƠ SỞ CỦA VIỆC ỨNG DỤNG CÔNG NGHỆ THÔNG TIN
TRONG CHỈNH LÝ TÀI LIỆU TẠI LƢU TRỮ HIỆN HÀNH Chỉnh lý tài liệu là một hoạt động nghiệp vụ thường xuyên của các
lưu trữ hiện hành. Bản chất của chỉnh lý tài liệu là việc tổ chức lại tài liệu
theo một phương án phân loại khoa học, là việc tiến hành chỉnh sửa hoàn
thiện, phục hồi hoặc lập mới hồ sơ; xác định giá trị, hệ thống hoá hồ sơ, tài
liệu và xây dựng các công cụ tra cứu đối với phông hoặc khối tài liệu đưa
ra chỉnh lý.
Với khối tài liệu thu thập hàng năm tại các lưu trữ hiện hành, chỉnh
lý tài liệu nhằm mục đích tổ chức sắp xếp hồ sơ, tài liệu của khối tài liệu
đưa ra chỉnh lý một cách khoa học tạo điều kiện thuận lợi cho công tác
quản lý, bảo quản và khai thác, sử dụng có hiệu quả tài liệu lưu trữ. Trong
quá trình chỉnh lý sẽ loại ra những giấy tờ không phải tài liệu hoặc các tài
liệu đã hết giá trị để tiêu huỷ, qua đó góp phần nâng cao hiệu quả sử dụng
kho tàng và trang thiết bị, phương tiện bảo quản.
Việc tổ chức các đợt chỉnh lý tài liệu, đặc biệt là tài liệu dạng bó gói
phải đảm bảo nguyên tắc là khi phân loại, chỉnh sửa hoàn thiện, khôi phục
hoặc lập mới hồ sơ phải tôn trọng sự hình thành tài liệu theo trình tự theo
dõi, giải quyết công việc. Tài liệu sau khi chỉnh lý phải phản ánh được các
hoạt động của cơ quan, tổ chức hình thành tài liệu, mối liên hệ logic và lịch
sử của tài liệu.
lẻ, xác định giá trị tài liệu, hệ thống hóa, xây dựng hệ thống công cụ tra cứu
v.v…. . Mỗi quy trình nghiệp vụ đó lại có những đặc thù riêng vì vậy,
chỉnh lý tài liệu là một công việc phức tạp trong hoạt động lưu trữ và là một
hoạt động nghiệp vụ có tính khoa học cao.
19
Với khối tài liệu rời lẻ (còn được gọi là tài liệu bó gói), việc lập hồ
sơ và khôi phục lại hồ sơ là một công việc khó khăn và mất nhiều công sức
trong chuỗi công việc liên tiếp của quy trình chỉnh lý tài liệu, chỉ khi đã lập
được hồ sơ dù đó là tài liệu bó gói hay hồ sơ đã được lập ở giai đoạn văn
thư thì các bước còn lại của quy trình chỉnh lý mới thực hiện được.
Với những tài liệu rời lẻ, dạng bó gói thì mỗi tài liệu chứa đựng một
lượng thông tin nhất định. Trong số những tài liệu khác nhau sẽ có một số
tài liệu (riêng lẻ) tuy chứa đựng các thông tin khác nhau nhưng cùng có liên
quan đến một đối tượng, một việc, một sự việc. Nếu được sắp xếp theo
“một phương pháp hay một nguyên tắc nhất định” thì chúng sẽ tạo thành
một hồ sơ công việc. Chẳng hạn, tài liệu trong hồ sơ phê duyệt đề tài:
“Nghiên cứu thiết kế và công nghệ chế tạo tàu khách chạy biển cỡ lớn
(>300 khách), tốc độ cao". Khi còn là tài liệu rời lẻ mỗi tài liệu chứa một
loại thông tin khác nhau: Biên bản họp hội đồng thẩm định mang thông tin
về việc tư vấn cho cấp có thẩm quyền cân nhắc việc có cho triển khai đề tài
hay không; Quyết định phê duyệt mang thông tin về việc cho phép triển
khai đề tài; Thuyết minh đề tài mang thông tin về các nội dung nghiên cứu,
báo cáo khảo sát mang thông tin về kết quả khảo sát thực tế Tuy nhiên
tất cả những tài liệu này đều liên quan đến việc nghiên cứu thiết kế và công
nghệ chế tạo tàu khách chạy biển cỡ lớn. Khi những tài liệu rời lẻ này được
tập hợp lại và sắp xếp theo một nguyên tắc nhất định (chẳng hạn theo tiến
trình giải quyết công việc) thì nó sẽ trở thành Hồ sơ: “Nghiên cứu thiết kế
và công nghệ chế tạo tàu khách chạy biển cỡ lớn (>300 khách), tốc độ
cao” thuộc Chương trình KC-06-02. Và như vậy, các tài liệu có trong một
thông qua các thông tin mà một hồ sơ phản ánh, cán bộ lưu trữ lựa chọn sắp
xếp chúng theo một nguyên tắc và phương án nhất định nhằm bảo quản an
toàn, lâu dài tài liệu và phục vụ khai thác, sử dụng tài liệu cho những mục
đích chính đáng của xã hội. Với loại tài liệu ở dạng chưa được lập hồ sơ,
thì nhiệm vụ của cán bộ lưu trữ là khôi phục lại những hồ sơ công việc như
vốn có của nó trong giai đoạn văn thư. Công việc khôi phục hồ sơ cũng là
21
việc thông qua những thông tin chứa đựng trong tài liệu để lựa chọn những
tài liệu cùng phản ánh về một đối tượng, một việc hoặc một sự việc đưa
chúng về với nhau trong một hồ sơ.
Như vậy dù tài liệu đã được lập hay chưa được lập hồ sơ thì công
việc chỉnh lý cũng là việc thông qua xử lý thông tin mà hồ sơ hoặc tài liệu
phản ánh để lựa chọn, sắp xếp chúng theo một tiêu chí và một phương án
nhất định. Chuỗi công việc liên tiếp nhằm đưa hồ sơ tài liệu đến mục đích
cuối cùng - đảm bảo sự an toàn lâu dài và phục vụ tốt nhất công tác khai
thác và sử dụng - chính là quy trình chỉnh lý tài liệu.
Dưới góc độ của công nghệ thông tin, nếu nhìn nhận về bản chất của
công tác chỉnh lý tài liệu như trên thì ứng dụng CNTT trong chỉnh lý tài
liệu có thể được hiểu là việc sử dụng máy tính và phần mềm máy tính để
chuyển đổi, lưu trữ, xử lý thông tin chứa trong từng tài liệu, từng hồ sơ nói
riêng và trong cả một phông lưu trữ nói chung nhằm tổ chức khai thác và
sử dụng có hiệu quả tài liệu lưu trữ. Với những thông tin có sẵn trong bản
thân tài liệu dù đã được lập hồ sơ hay chưa thì, về mặt lý thuyết, ngành lưu
trữ vẫn có thể sử dụng máy tính và phần mềm máy tính để can thiệp vào
quá trình xử lý khối tài liệu đem ra chỉnh lý, quá trình mà theo cách làm
truyền thống phải thực hiện bằng tay và bằng trí tuệ của những cán bộ
chỉnh lý. Thông qua kết quả xử lý bằng máy tính và phần mềm máy tính,
cán bộ lưu trữ dễ dàng hơn khi lựa chọn, tổ chức tài liệu theo đúng yêu cầu
của ngành lưu trữ. Đây chính là cơ sở khoa học của việc ứng dụng CNTT
nhằm chuẩn hoá công tác hành chính trong các cơ quan quản lý nhà nước
trong đó có công tác lập hồ sơ công việc. Tuy nhiên do việc thực hiện các
quy định trong quy trình ISO còn mới mẻ và còn nhiều khiếm khuyết vì
vậy tài liệu bó gói vẫn tiếp tục được sản sinh ra, và như vậy lưu trữ hiện
hành vẫn tiếp tục phải thu nhận như một thực tế không thể khác được.
Do việc thu thập tài liệu như trên, công tác chỉnh lý đã gặp không ít
khó khăn. Từ việc khảo sát tài liệu ban đầu đến phân loại tài liệu, hệ thống
hoá hồ sơ, loại bỏ tài liệu trùng thừa đều gặp phải những trở ngại khó có
thể tránh được. Chẳng hạn, với việc khảo sát khối tài liệu bó gói, cho dù
công việc được thực hiện hết sức kỹ càng, cẩn thận cán bộ lưu trữ cũng rất
khó để nhớ hết được những tài liệu nào thuộc khối tài liệu nào, hoặc tài liệu
nào trùng với tài liệu nào.v.v Thực tế cho thấy, với khối tài liệu dưới 100
mét giá, nếu thực hiện theo cách làm truyền thống, việc phân loại tài liệu
trong chỉnh lý còn có thể thực hiện được tương đối dễ dàng nhưng nếu với
khối tài liệu bó gói hàng trăm mét giá thì việc phân loại tài liệu, khôi phục
hồ sơ là vấn đề nan giải. Việc hồ sơ bị trùng lặp trong quá trình chỉnh lý,
một hồ sơ bị lập làm 2 lần hoặc một hồ sơ có thể bị xé lẻ thành nhiều hồ sơ
là khả năng rất dễ xảy ra. Ngoài ra còn nhiều khó khăn khác trong quá trình
Copyright: Tài liệu đại học ©