ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI
TRƢỜNG ĐẠI HỌC KHOA HỌC XÃ HỘI VÀ NHÂN VĂN
===***====

VÕ HUYỀN MAI CHÂU Phong cách hài chính luận của nhà báo
Lý Sinh Sự
(Khảo sát trên Báo Lao Động năm 2012 - 2013)
LUẬN VĂN THẠC SĨ
Chuyên ngành: Báo chí
Hà Nội – 2014
ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI
TRƢỜNG ĐẠI HỌC KHOA HỌC XÃ HỘI VÀ NHÂN VĂN
===***====

2. 2 Những vấn đề chính luận trong chuyên mục “Nói hay đừng” từ góc
nhìn hài hước của Lý Sinh Sự 32
2. 3 Phong cách tổ chức nội dung chuyên mục “Nói hay đừng” của Lý Sinh
Sự từ góc nhìn hài hước 54
2. 4 Tác động xã hội từ chuyên mục “Nói hay đừng” 56
2. 5 Sự nhất quán của phong cách Lý Sinh Sự từ Báo Lao Động đến Tạp chí
Làng Việt và Báo Nông thôn ngày nay 62
Tiểu kết chƣơng 2 71
CHƢƠNG 3: NGHỆ THUẬT VIẾT TIỂU PHẨM HÀI CHÍNH LUẬN
TRONG CHUYÊN MỤC “NÓI HAY ĐỪNG” CỦA LÝ SINH SỰ 72
3. 1 Sự độc đáo của tên chuyên mục “Nói hay đừng” 72
3. 2 Nghệ thuật hài hước của Lý Sinh Sự trong chuyên mục “Nói hay đừng”
73
3. 3 Phương pháp dẫn chuyện hài hước của chuyên mục “Nói hay đừng” . 79
3. 4 Đặc trưng phong cách hài chính luận của Lý Sinh Sự qua chuyên mục
“Nói hay đừng” 81
3. 5 Cái tôi của Lý Sinh Sự trong chuyên mục “Nói hay đừng” 88
Tiểu kết chƣơng 3 91
KẾT LUẬN 93
1

MỞ ĐẦU

1. Tính cấp thiết của đề tài
Cùng với sự phát triển khoa học – công nghệ, ngày nay, phương tiện
truyền thông đại chúng đang dần khẳng định vai trò trong việc tác động vào
quá trình xây dựng, hoạch định chiến lược của đất nước, định hướng dư luận
đồng thời phá vỡ mọi rào cản biên giới quốc gia.
Báo chí Việt Nam ra đời từ đầu thế kỷ 19 do nhu cầu thống trị và xâm
lăng văn hóa của chủ nghĩa thực dân. Mặt khác, sự phân hóa và phát triển của

Trong đó, ở thể loại báo chí chính luận nghệ thuật, nếu như phóng sự nổi
đình nổi đám bởi Xuân Ba, Huỳnh Dũng Nhân… thì ở thể loại tiểu phẩm hài
chính luận lại có những tên tuổi ít nhiều đã tạo nên hiệu ứng đặc biệt trong xã
hội, góp phần nâng cao chất lượng thông tin của báo chí như: Lê Thị Liên
Hoan, Hai Cù Nèo, Thảo Hảo và Lý Sinh Sự…
Ngoài việc đòi hỏi một nền báo chí phải có những sản phẩm báo chí tiên
tiến, người làm báo cần phải khẳng định bản sắc của riêng mình trong lĩnh
vực báo chí hiện đại. Chức năng cơ bản của báo chí là thông tin thời sự nhưng
thông tin cần được đưa như thế nào hay bằng cách nào nhằm đảm bảo tính
khách quan, trung thực song không gây ảnh hưởng xấu đến dư luận xã hội và
lợi ích quốc gia? Điều này đặt ra một loạt các vấn đề đối với nghĩa vụ và trách
nhiệm, đạo đức của từng nhà báo trong việc biểu dương, cổ vũ nhân tố mới
cũng như phê phán các hiện tượng tiêu cực. Bởi vậy, một mặt, mỗi nhà báo
phải tự rèn luyện cho mình phẩm chất chính trị, lập trường quan điểm vững
vàng, tâm – đức trong sáng, mặt khác, phải không ngừng nâng cao năng lực
nghề nghiệp, mài bút cho sắc, cho cứng, lựa chọn một phương thức truyền đạt
thông tin sao cho hiệu quả nhất. Nói về mặt nghề nghiệp của nhà báo, tác giả
3

Nguyễn Văn Chước cũng từng nhận xét “những người cầm bút đó vừa chuyên
nghiệp lại vừa tài tử” [4, tr.89].
Theo lập luận này, Nguyễn Văn Chước cho rằng, thế hệ làm báo từ giai
đoạn khởi thủy đều là những chiến sĩ xả thân, xây dựng cơ sở, nền tảng cho
báo chí cách mạng, sau đó là những nhà cách mạng đích thân cầm bút làm báo
kiểu như Phan Bội Châu, Lê Hồng Phong hay Hà Huy Tập và nhất là Nguyễn
Ái Quốc v.v…
Phong cách của mỗi nhà báo được hình thành trong quá trình tác giả chọn
lựa những phương pháp thể hiện riêng nhằm phản ánh được các nội dung
thông tin, sự kiện một cách hiệu quả nhất. Họ thuộc những thế hệ khác nhau,
khác nhau có khi rất lớn về phương pháp tư tưởng, quan niệm, về báo chí,

thạc sĩ, tôi chọn đề tài nghiên cứu là:
Phong cách hài chính luận của nhà báo Lý Sinh Sự
(Khảo sát trên báo Lao Động năm 2012 - 2013)
2. Lịch sử nghiên cứu đề tài
Trong số khóa luận, luận văn tốt nghiệp tại khoa Báo chí&Truyền thông
- ĐH Khoa học&Xã hội Nhân văn Hà Nội cũng đã từng có công trình nghiên
cứu về phong cách một cá nhân nhà báo như: “Phong cách ngôn ngữ nhà báo
Hữu Thọ” của tác giả Nguyễn Thị Kim Dung, “Tác phẩm ký báo chí của nhà
báo Phan Quang” của tác giả Hoàng Thu Hằng, “Tìm hiểu phóng sự Huỳnh
Dũng Nhân”của tác giả Nguyễn Thị Hồng Cúc v.v… Nhưng chưa thật sự có
công trình báo chí nào nghiên cứu chuyên sâu và kỹ càng về nhà báo Lý Sinh
Sự, như là một phong cách báo chí riêng biệt, đặc thù, độc đáo mà mới chỉ có
hai Khóa luận gồm “Phong cách báo chí Lý Sinh Sự” của tác giả Nghiêm Thị
Thu Hà hay “Chuyên mục “Nói hay đừng” trên báo Lao Động” của tác giả
Đào Thái Tư, đặt vấn đề nghiên cứu một cách khái quát trên phạm vi khóa
5

luận tốt nghiệp đại học. Riêng Luận văn thạc sĩ “Phong cách hài trong tiểu
phẩm báo chí hiện đại qua ba nhà báo Lý Sinh Sự, Lê Thị Liên Hoan, Thảo
Hảo”của Trần Xuân Thân đã cùng lúc phân tích, so sánh nhằm làm nổi bật
phong cách hài của ba nhà báo trên.
Tuy nhiên, “lát cắt” riêng về Lý Sinh Sự như một phong cách báo chí
đặc sắc vẫn chưa được tìm hiểu, phân tích cụ thể chi tiết là các bài viết, cũng
như còn nhiều khía cạnh mới chưa được đề cập đến. Bên cạnh đó, một số bài
báo viết về chân dung nhà báo Lý Sinh Sự xuất hiện trên các tờ báo cũng chỉ
mang tính chất riêng lẻ, đơn độc, chưa mang tính nghiên cứu có hệ thống rõ
rệt về một phong cách viết báo đã được định hình, mang tên “phong cách hài
chính luận” của chính nhà báo Lý Sinh Sự.
Vì vậy, luận văn sẽ tập trung vào việc tiếp cận phong cách hài chính luận
của Lý Sinh Sự dưới cái nhìn tổng quát về một phong cách viết báo riêng,

đừng” trong 2 năm (từ năm 2012 đến 2013) và so sánh với tác phẩm của Lý
Sinh Sự trên một vài tờ báo khác, để khẳng định sự nhất quán của phong cách
báo chí Lý Sinh Sự, qua đó nhằm tìm ra những đặc điểm riêng biệt và nổi bật
phong cách hài chính luận của nhà báo Lý Sinh Sự.
- Đánh giá tính hấp dẫn của chuyên mục “Nói hay đừng” đối với bạn
đọc Báo Lao Động.
4. Đối tƣợng và phạm vi nghiên cứu
- Đối tượng nghiên cứu: Là tất cả các bài viết trong chuyên mục nói
trên, mang đậm phong cách hài chính luận của nhà báo Lý Sinh Sự.
- Phạm vi nghiên cứu:
Tác giả tập trung khảo sát phong cách hài chính luận qua chuyên mục
“Nói hay đừng” trên báo Lao Động (giai đoạn từ đầu năm 2012 đến hết năm
2013).
7

Khảo sát thêm các tác phẩm hài chính luận của Lý Sinh Sự đăng tải
trên một số tờ báo khác như Nông thôn ngày nay, Báo Hải Dương, Tạp chí
Làng Việt… – những tờ báo mà cây bút này xuất hiện khá thường xuyên.
5. Cơ sở lý luận và phƣơng pháp nghiên cứu
- Cơ sở lý luận:
Luận văn được thực hiện trên cơ sở lý luận Chủ nghĩa Mác – Lênin, tư
tưởng Hồ Chí Minh, dựa trên đường lối chính sách, quan điểm của Đảng và
Nhà nước về chức năng, nhiệm vụ của báo chí.
Thực tế hiện nay những công trình nghiên cứu về lý luận báo chí nói
chung còn khá khiêm tốn, đặc biệt là những công trình nghiên cứu về các tác
giả, các cây bút nổi tiếng như nhà báo Lý Sinh Sự là khan hiếm. Vì vậy, luận
văn cũng kế thừa kết quả nghiên cứu của một vài công trình khoa học liên
quan đã được công bố.
- Phương pháp nghiên cứu:
Phương pháp phân tích văn bản báo chí được tác giả luận văn xác định

- Chương 3: Nghệ thuật viết tiểu phẩm hài chính luận trong chuyên mục
“Nói hay đừng” của Lý Sinh Sự. 9 CHƢƠNG 1
LÝ LUẬN CHUNG VỀ PHONG CÁCH BÁO CHÍ VÀ THỂ LOẠI
TIỂU PHẨM
1.1 Một số khái niệm cơ bản về phong cách
1.1.1 Phong cách
Trước khi tìm hiểu về khái niệm phong cách chính luận và phong cách
hài chính luận trong tiểu phẩm báo chí, chúng ta cần khẳng định phong cách
là gì?
Có rất nhiều cách hiểu khách nhau về khái niệm phong cách và phong
cách thường được dùng chủ yếu trong lĩnh vực văn học và nghệ thuật. Theo
Từ điển tiếng Việt xuất bản năm 2000 chú thích định nghĩa:
- Phong cách được hiểu là những lối, những cung cách sinh hoạt, làm
việc, hoạt động, xử sự tạo nên cái riêng của một người hay một loại người nào
đó. Ví dụ: Phong cách lao động mới. Phong cách lãnh đạo. Phong cách quân
nhân. Phong cách sống giản dị.
- Phong cách là những đặc điểm có tính chất hệ thống về tư tưởng và nghệ
thuật, biểu hiện trong sáng tác của một nghệ sĩ hay trong các sáng tác nói

dây dấu ấn sáng tạo của người viết in đậm nét. Và ở mức độ rõ rệt hơn là tính
nhất quán của một bản sắc được thể hiện trong một cấu trúc, một hệ thống
những yếu tố về nội dung và hình thức nghệ thuật [6, tr.102].
Các công trình lý luận đầu thế kỷ XX như của tác giả V.Girmunski,
E.Utitz đều đặt khái niệm phong cách thời đại vào vị trí quan trọng của lý
luận về phong cách.
11

Công trình “Lý luận phong cách” (1968) mà tác giả N.Sokolov viết có
thể coi là tác phẩm đầu tiên của các nước xã hội chủ nghĩa khi ông đặt lại vấn
đề phong cách. N.Sokolov khẳng định phong cách là một hiện tượng nghệ
thuật, thể hiện quy luật của nghệ thuật, là phạm trù thẩm mỹ trong tất cả mọi
nghệ thuật. Bản chất sự thống nhất của các thành tố nghệ thuật theo những
quy luật đặc thù. Ông không xem cá tính sáng tạo cá nhân là nhân tố tạo thành
phong cách, bởi vì theo tác giả N.Sokolov, nếu đã xem phong cách là một quy
luật của nghệ thuật thì không được xem nó như là biểu hiện của cá tính sáng
tạo vốn là một hiện tượng tâm lý, bởi hai phương diện đó nằm ở hai bình diện
khác nhau.
Nói tóm lại phong cách là gì? Và nó có những đặc điểm gì?
Phong cách, đặc biệt là phong cách thời đại là sự thể hiện của trình độ
kỹ thuật biểu hiện, của trạng thái văn hoá, xã hội, tập quán tâm lý thời đại đã
hình thành nên phong cách. Phong cách thể hiện tập trung ở cách thể hiện thế
giới và con người, cảm thụ bản thân nghệ thuật. Khi nào nội dung và hình
thức cuộc sống thay đổi thì nghệ thuật, vốn là biểu hiện của cuộc sống đó
cũng thay đổi, và sự đổi thay đó “chính là đổi thay phong cách”.
Một yếu tố quan trọng nữa của phong cách là cách bố cục, kết cấu, tổ
chức nội dung tác phẩm, thể hiện cách cảm thụ của tác giả là người đọc kiểu
mới.
Phong cách thời đại có những nét truyền thống nhưng không đồng nhất,
nghĩa là bên trong nó vẫn có sự phân hóa theo các yếu tố khác nhau như

người hoạt động trong ngành báo chí. Hiểu theo nghĩa này để phân biệt với
phong cách của nhà văn, phong cách nhà điêu khắc v.v… Phong cách nhà báo
13

là chân dung tinh thần một con người trên lĩnh vực báo chí được nhận diện
thông qua các đặc điểm của bài báo.
Phong cách tác giả là sự thống nhất từ đề tài, thể loại đến các phương
pháp diễn đạt. Tất cả các yếu tố này phải có tính chất đặc sắc, riêng biệt để
phân biệt được giữa phong cách nhà báo này với phong cách nhà báo khác.
PGS.TS.Vũ Quang Hào từng cho rằng: “Đối với một nhà báo, sự sáng tạo ở
phương diện ngôn ngữ là một trong những yếu tố góp phần khẳng định phong
cách của họ” [12].
Như vậy, thuật ngữ phong cách là khái niệm chung, khái quát được sử
dụng trong nhiều lĩnh vực, địa hạt khác nhau. Nó chỉ ra những đặc điểm
riêng của con người trong các hoạt động, hành động sống. Nó cũng có thể
chỉ về nội dung và hình thức của từng sản phẩm trong lĩnh vực hoạt động
sáng tạo khác nhau mà ở đó dấu ấn cá nhân tác giả được thể hiện rõ nét.
14

1.1.2 Phong cách văn học
Trong các vấn đề về phong cách văn học ở ta, cho đến nay, giáo trình lý
luận phần lớn đều nói tới vấn đề phong cách thời đại, phong cách cá nhân của
nhà văn. Các khía cạnh khác của phong cách như phong cách thời đại, phong
cách trào lưu, phong cách dân tộc tuy cũng có được nhắc tới nhưng hầu như
chưa được bàn bạc và vận dụng vào thực tiễn. Theo nhịp độ phát triển và giao
lưu, hội nhập của cuộc sống hiện nay, vấn đề phong cách chung được nhìn
nhận rõ hơn và đã đến lúc cần xem, xét cụ thể vấn đề rất phức tạp này. Phong
cách hiện đại có những nét truyền thống nhưng không đồng nhất, nghĩa là bên
trong nó vẫn có sự phân hóa theo các yếu tố khác nhau như phương pháp sáng
tác, cá tính sáng tạo, khuynh hướng tư tưởng xã hội, thẩm mỹ. Nhưng phong

các mối liên hệ sống còn bên trong và bên ngoài văn học, giữa văn học và
cuộc sống, văn và đời, cá nhân và cộng đồng, người viết và người đọc, sáng
tác và tiếp nhận, truyền thống và cách tân, nội dung và hình thức v.v…
1.1.3 Phong cách báo chí
Báo in là một trong những loại hình của báo chí, là phương tiện truyền
thông cổ điển và quan trọng của đời sống xã hội. Báo in còn được hiểu là
những ấn phẩm xuất bản định kỳ, đăng tải các sự kiện vấn đề thời sự, phát
hành rộng rãi nhằm phục vụ công chúng - nhóm đối tượng nào đó với mục
đích nhất định. Hay hiểu một cách đơn giản nhất, “Báo in là một loại hình báo
chí, chuyển tải nội dung các vấn đề, sự kiện bằng văn bản, chữ viết, ký tự,
16

hình ảnh thông qua trang giấy cung cấp thông tin cho độc giả”. Báo in bao
gồm báo, tạp chí, bản tin thời sự, bản tin thông tấn (theo Luật báo chí). Báo in
chuyển tải nội dung thông tin thông qua văn bản bao gồm chữ in, hình vẽ,
tranh ảnh, sơ đồ, biểu đồ… Đây cũng là thế mạnh mà không loại hình báo chí
nào có thể so sánh được với báo in. Và nó là điều kiện để cho báo in tồn tại và
phát triển. Chính vì khả năng phát tán thông tin chưa cao mà báo in đang tận
dụng triệt để lợi thế này nhằm giữ chân độc giả.
Sự tồn tại lâu dài của một tác phẩm báo chí đó là sự kết hợp hoàn hảo
giữa nội dung và nghệ thuật. Một tác phẩm báo chí hay phải có phong cách
viết chặt chẽ, biện luận sắc sảo, phân tích rõ ngọn nguồn của sự kiện vấn đề,
từ những nguyên nhân chủ quan đến khách quan để lý giải cho 5W (What,
Where, When, Who, Why) và một H (How). Thêm vào đó ngôn từ chọn lọc và
gây ấn tượng. Từ một thông tin đơn lẻ có thể phân tích cách viết nhằm có một
bài xã luận, bình luận.
Nhiều bài báo của Hồ Chí Minh đến nay vẫn tồn tại nguyên vẹn giá trị
của nó. Đó chính là phong cách viết biện luận sắc sảo của chủ tịch Hồ Chí
Minh, người luôn đi sâu vào phân tích vấn đề, giải quyết vấn đề một cách có
căn cứ. Đối với báo in, khi người ta đọc tác phẩm, với sự phân tích, bình luận

là loại văn bản trình bày ý kiến về những vấn đề thời sự nóng hổi trong đời
sống chính trị, kinh tế, văn hóa, xã hội. Chức năng của chính luận là thông
tin, tuyên truyền cổ động Tuyên truyền và cổ động là tác động vào trí tuệ,
tình cảm của người đọc, người nghe để mọi người hiểu, tin và làm theo” [47].
Bên cạnh đó, tài liệu của Thư viện tư liệu Giáo dục Lâm Đồng lại cho
rằng: “Chính luận là khái niệm chỉ một phong cách ngôn ngữ văn bản nhằm
trình bày những quan điểm chính trị của một đảng phái, đoàn thể, những
18

tuyên bố, tuyên ngôn của các nguyên thủ quốc gia, những bài xã luận nêu rõ
lập trường, quan điểm chính trị…” [50].
Chính vì vậy, quan niệm dưới đây được cho là “chuẩn mực” về khái niệm
chính luận báo chí: “Chính luận là một loại văn bản bàn luận đến các vấn đề
thời sự nóng hổi, bức xúc của đời sống xã hội thu hút sự quan tâm, theo dõi
của đông đảo công chúng đồng thời hướng công chúng có suy nghĩ đúng,
nhận thức đúng và hành động đúng”.
Trong cuốn “Phong cách học và các phong cách chức năng tiếng Việt”,
tác giả Hữu Đạt viết rằng, phong cách chính luận là phong cách được dùng để
bày tỏ thái độ, quan điểm của người viết (nói) về một vấn đề nào đó thuộc
lĩnh vực chính trị, xã hội nhằm lôi kéo người đọc (nghe) về phía mình, hành
động theo mình. Cũng theo tác giả, mục đích của phong cách chính luận là tạo
một loại văn bản có tác dụng lôi kéo được người tham gia giao tiếp. Trước kết
quả nghiên cứu phân chia phong cách chức năng tiếng Việt, đa phần đều đồng
thuận coi phong cách chính luận độc lập trong hệ thống 5 phong cách chức
năng bao gồm: Phong cách khẩu ngữ, Phong cách văn chương, Phong
cáchkhoa học, Phong cách hành chính, Phong cách chính luận [12].
Phong cách chính luận thuyết phục người đọc bằng những luận điểm, luận
cứ vững chắc, đồng thời cũng sử dụng những yếu tố tạo hình làm tăng thêm
sức thuyết phục. Chính vì vậy mà trong một số văn bản chính luận ta có thể
tìm thấy cái vẻ riêng của phong cách cá nhân từng tác giả. Có người viết rắn

Trong các thể loại báo chí, tiểu phẩm được đánh giá là một thể loại tạo
sức hấp dẫn, phong phú trong cách làm báo. Vốn là một thể loại báo chí độc
lập, được thể hiện bằng bút pháp châm biếm và đả kích, tiểu phẩm ngày càng
chứng minh được vai trò vị trí của mình trong việc phản ánh xã hội. Với
20

những đặc trưng riêng, tiểu phẩm đã đi sâu vào việc phê phán, đả kích châm
biếm những thói hư tật xấu, tệ nạn xã hội
Tiểu phẩm là một thể loại nằm trong vùng giao thoa giữa văn học và
báo chí. Đó là thể loại kết hợp giữa những đặc điểm của văn học và những
đặc trưng của báo chí dưới hình thức ngắn gọn mang đến cho người đọc cách
cảm nhận nhẹ nhàng, sâu sắc và thâm thúy, thể hiện được tính chiến đấu của
tác giả. Trong báo chí, tiểu phẩm có dung lượng nhỏ và xuất hiện ít hơn so
với các thể loại khác: tin tức, phóng sự, bình luận v.v Nhưng với sự ra đời
và phát triển của mình, tiểu phẩm ngày càng khẳng định vai trò là một loại vũ
khí sắc bén, một phương tiện có tác dụng tự phê bình, góp phần giúp xã hội
phát triển tốt đẹp và tích cực hơn. PGS.TS. Dương Xuân Sơn cho rằng, “tiểu
phẩm là một thể loại báo chí ở nhóm chính luận – nghệ thuật, mang tính văn
học, được diễn đạt bằng ngôn ngữ châm biếm, đả kích hoặc hài hước về một
sự kiện, sự việc, hiện tượng có thực, cụ thể hoặc khái quát, qua đó tác giả thể
hiện quan điểm của mình về sự kiện, hiện tượng đó” [20]. Với quan điểm này,
PGS.TS. Dương Xuân Sơn đã xếp tiểu phẩm đứng độc lập trong hệ thống thể
loại báo chí.
Từ điển “Bách khoa toàn thư” Liên Xô năm 1987 lại định nghĩa: “Tiểu
phẩm là một bài báo ngắn mang tính văn học được thể hiện bằng bút pháp
châm biếm, đả kích sự việc, sự kiện. Thông qua đó tác giả thể hiện quan điểm
của mình trước những sự kiện, sự việc xảy ra trong xã hội”. Vì vậy, tiểu phẩm
có nghĩa là tác phẩm nhỏ, có ngôn từ ít nhưng có sự lựa chọn, chắt lọc tạo nên
giá trị nội dung lớn. Theo từ điển tiếng Việt năm 2002, tiểu phẩm được định
nghĩa là “một bài báo ngắn về một vấn đề thời sự có tính chất châm biếm”.

22

Từ góc độ báo chí, tiểu phẩm chỉ được sử dụng với tần suất dày đặc
nhưng về mặt lý luận lại ít được xem xét và đánh giá. Xích Điểu, với kinh
nghiệm của một nhà báo viết tiểu phẩm báo chí nhận xét như sau: “Là thể loại
vừa cho phép phát triển tính chất điển hình của văn học, vừa mang tính chất
chân thật, khoa học và kịp thời của báo chí, tiểu phẩm vốn mang một tính
chiến đấu cao, có khả năng vạch bản chất tàn bạo của kẻ thù một cách trực
tiếp sâu cay, châm biếm làm cho người đọc vừa căm thù vừa khinh ghét cười
vào mũi chúng” [28].
Như vậy, theo ý kiến của Xích Điểu, cả về nội dung và phương pháp thể
hiện, tiểu phẩm đều mang những tính chất chiến đấu đặc trưng của tiểu phẩm
báo chí. Tính chất điển hình hóa của tiểu phẩm không được tạo nên do hư cấu
mà nó được hình thành theo quy luật sáng tạo của từng nhà báo, nghĩa là qua sự
chọn lọc, phân tích khách quan những sự kiện, vấn đề có thực trong cuộc sống
để phản ánh trong tác phẩm trên cơ sở ưu tiên nội dung chính trị, tư tưởng.
Tất nhiên, mỗi thể loại tác phẩm báo chí ra đời đều tiếp thu những yếu tố
tích cực, có lợi trong nền báo chí để làm tăng khả năng, thông tin hiệu quả của
nó. Tiểu phẩm báo chí trong quá trình ra đời vận động cũng tiếp thu các yếu
tố, thủ pháp châm biếm, giễu cợt của văn học và văn hóa dân tộc.
Hơn nữa, dù nhà văn hay nhà báo đều viết tiểu phẩm theo yêu cầu, “đơn
đặt hàng” của báo chí nhưng hầu như, không có tiểu phẩm nào không được
bắt đầu số phận của mình bằng sự có mặt trên mặt báo hay tạp chí. Như vậy,
rõ ràng là không có lý do tồn tại ranh giới giữa “tiểu phẩm báo chí” và “tiểu
phẩm văn học”, mà chỉ có một thể loại được gọi với những cái tên khác nhau
như “tiểu phẩm”, “tiểu phẩm báo chí” hay “tiểu phẩm văn học” và tính chất,
mức độ khả năng biểu hiện khác nhau của mỗi tiểu phẩm. Vấn đề đặt ra là cần
gọi tên thể loại này như thế nào cho hợp lý. Căn cứ vào nội dung và hình thức
thể hiện của các tiểu phẩm, căn cứ vào thực tế tiểu phẩm được công bố đến